ՀՀ առողջապահության նախարարություն

Գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին է, որը մշակում եւ իրականացնում է առողջապահության բնագավառում ՀՀ կառավարության քաղաքականությունը։ Նախարարության ենթակայության տակ են գտնվում Առողջապահության ազգային ինստիտուտը, Դեղերի եւ բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնը, Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանը, Ստացիոնար բուժօգնություն իրականացնող կազմակերպությունները, Առաջնային բուժօգնություն իրականացնող կազմակերպությունները, այլ կազմակերպություններ։

ՀՀ առողջապահության նախարարն է Անահիտ Ավանեսյան, տեղակալներն են՝ Լենա Նանուշյանը, Գեւորգ Սիմոնյանը, Արտյոմ Սմբատյանը։

Իրականացվել է Covid-ի դեմ 377 հազար 405 պատվաստում. նախարարը գոհ է տեմպից |armenpress.am|

Իրականացվել է Covid-ի դեմ 377 հազար 405 պատվաստում. նախարարը գոհ է տեմպից |armenpress.am|

armenpress.am: Հայաստանում մինչև այժմ կորոնավիրուսի դեմ իրականացվել է 377 հազար 405 պատվաստում, որից երկու դեղաչափն էլ ստացել է արդեն 133 հազար 31 քաղաքացի: Այս մասին ասաց ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը՝ ԱԺ-ում կորոնավիրուսային համավարակով պայմանավորված խստացումների հարցով կազմակերպված քննարկման ընթացքում: «Եթե մարտ ամսին պատվաստման նկատմամբ հակվածության ցուցանիշը բնակչության մոտ 10 տոկոս էր, ապա այսօր դա 40 տոկոսից բարձր է: Մենք տեսնում ենք տեմպը, օրական պատվաստումների բավականին աճող ցուցանիշները: Երեկ իրականացվել է 9 924 պատվաստում: Ընդհանուր առմամբ, իրականացվել է 377 հազար 405 պատվաստում: Առաջին դեղաչափ ստացել են 244 հազար 374 քաղաքացիներ, իսկ երկրորդ դեղաչափ արդեն ստացել են 133 հազար 31 քաղաքացիներ»,- ասաց Ավանեսյանը: Անդրադառնալով հարցին, թե ինչու է Հայաստանում պատվաստումային գործընթացը հապաղել՝ նախարարը նշեց ապատեղեկատվության, հակաքարոզչության մասին, ինչը, ըստ նրա, բացասական ազդեցություն է ունեցել քաղաքացիների վրա: «Մենք 4-5 ամիսների ընթացքում փորձեցինք հետ պտտել այդ հակաքարոզչության անիվը: Եվ ես կարծում եմ, որ արդեն իսկ բավական լավ ցուցանիշ ունենք քաղաքացիների մոտ պատվաստումների նկատմամբ վերաբերմունքի մասով»,- ասաց նախարարը:
Այսօր 12:07
Պատվաստանյութերի արդյունավետությունը․ ի՞նչ է պետք իմանալ

Պատվաստանյութերի արդյունավետությունը․ ի՞նչ է պետք իմանալ

Այսօր Հայաստանում գրանցվել է կորոնավրուսային վարակի 273 նոր դեպք, մահվան՝ 20 դեպք։ Համաձայն վերջին տվյալների՝ մեր երկրում  կատարվել է 366 779 պատվաստում, որից առաջին դեղաչափ` 237 454, երկրորդ դեղաչափ` 129  325։ ՀՀ առողջապահության նախարարությունը հորդորում է մարդկանց պատվաստվել՝ կորոնավիրուսային վարակից պաշտպանելով իրենց և հարազատներին։ Այս օրերին հանրության մոտ առաջանում են տարբեր հարցեր․ ինչո՞ւ պատվաստվել, երբ պատվաստվելուց  հետո ևս կարելի է վարակվել կորոնավիրուսով,  ինչպե՞ս կարող է պատվաստումն օգնել շրջապատի մարդկանց, երբ պատվաստվելուց հետո ևս հնարավոր է տարածել վարակը,  որքա՞ն ժամանակ է պատվաստանյութը պաշտպանում վարակվելուց,  «Դելտա» շտամի առկայության պայմաններում որքանո՞վ է արդյունավետ պատվաստվելը։ Այս և այլ հարցերի պատասխանելու համար անհրաժեշտ է նախ հասկանալ, թե ինչպես է վիրուսը թափանցում մարդու օրգանիզմ, վարակում այն, բազմանում, հետո տարածվում՝ փոխանցելով վարակն այլ մարդկանց, և ինչպես են պատվաստանյութերն ազդում վիրուսի վրա։   Վիրուսի ներթափանցումն օրգանիզմ Մեր վերին շնչառական ուղիներում (քթի խոռոչ, ըմպան, կոկորդ) կան բջիջներ, որոնք պաշտպանված են լորձի շերտով։ Այս շերտը պատնեշ է ստեղծում վարակի համար։ Երբ մարդը բնական ճանապարհով վարակվում է կորոնավիրուսով (SARS-CoV-2), վիրուսը շրջանցում է պատնեշն ու վարակում բջիջները։ Բջիջները վարակելուց հետո վիրուսը բազմանում է մեր օրգանիզմում: Եթե բազմացման մակարդակը բավականաչափ բարձր է, վիրուսը կարող է դուրս գալ վարակված մարդու օրգանիզմից և այլ մարդու փոխանցվել (վարակի՝ մարդուց մարդ փոխանցում)։ Երբ վիրուսը վարակում է բջիջը, մեր օգրանիզմը տալիս է, այսպես կոչված, իմունային պատասխան՝ արտադրելով հակավիրուսային հատուկ սպիտակուցներ (հակամարմիններ)։ Երբ սա բավարար չի լինում, օրգանիզմը փորձում է հասկանալ, թե ինչ վիրուս է ներթափանցել բջիջ՝ հենց այդ վիրուսին հատուկ հակամարմիններ ստեղծելու համար, որոնք ավելի արդյունավետ ազդեցություն կունենան վիրուսի վրա։ Վիրուսի մասին հիշողությունը պահպանվում է մեր օգրանիզմում։ Ահա թե ինչու են ասում, որ արդեն մեր անգամ վարակված մարդու օգրանիզմում որոշ ժամանակ պահպանվում են հակամարմիններ, որոնք հետագայում օգնում են վիրուսի դեմ պայքարելուն։   Ի՞նչ են անում պատվաստանյութերը Պատվաստանյութերը պարունակում են վիրուսի (COVID-19-ի դեպքում՝ SARS-CoV-2 վիրուսի) թուլացած կամ ոչ ակտիվ հատվածներ։ Երբ պատվաստանյութը հայտնվում է մեր օրգանիզմում, օրգանիզմը մտածում է, որ վիրուս է ներթափանցել, և սկսում է հատուկ այդ վիրուսի դեմ հակամարմիններ ստեղծել։ Ամբողջ հարցն այն է, թե ստեղծված հակամարմիններն ինչպես կպայքարեն վիրուսի դեմ, երբ մենք կրկին բնական ճանապարհով վարակվենք։ Իսկ վիրուսի դեմ պայքարել կարելի է մի քանի եղանակով․ սկզբնական փուլում ճնշել վիրուսը և չթողնել, որ բջիջները վարակվեն, արգելել վիրուսին օրգանիզմում բազմանալ՝ խանգարելով վիրուսի տարածումը, ճնշել վիրուսը՝ թուլացնելով հիվանդության ծանր ընթացքը և ապահովելով հիվանդության՝ առանց ախտանշանների (ասիմպտոմ) ընթացք։ Արտակարգ իրավիճակներում օգտագործման ցուցակի պատվաստանյութերը, որոնք արժանացել են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հավանությանը, անցել են որակի, ապահովության և արդյունավետության կլինիկական փորձարկումներ։ Հավանության արժանացած պատվաստանյութերը պետք է ունենան 50 և ավելի տոկոս արդյունավետություն։  Կլինիկական փորձարկումների ժամանակ պատվաստանյութերի արդյունավետությունը որոշվում է հետևյալ կերպ․ մարդկանց մեկ կամ մի քանի խմբի տրվում է պատվաստանյութ, մեկ այլ խմբի էլ տրվում է պլացեբո (նյութ, որը դեղի կամ պատվաստանյութի է նման, բայց իրականում որևէ ազդեցություն չունի): Եթե կորոնավիրուսային վարակի դեմ որևէ պատվաստանյութ ունի, օրինակ, 80% արդյունավետություն, նշանակում է՝ կլինիկական փորձարկման շրջանում պատվաստանյութը ստացած մարդկանց մոտ կորոնավիրուսային  հիվանդություն առաջանալու ռիսկը 80%-ով պակաս է եղել, քան այն մարդկանց մոտ, որոնք պլացեբո են ստացել։ Պետք է հիշել, որ 80% արդյունավետությունը չի նշանակում, որ պատվաստվածների 20%-ի մոտ անպայման զարգանալու է կորոնավիրուսային հիվանդություն։ Այժմ տեսնենք, թե ըստ ԱՀԿ-ի տվյալների՝  պատվաստանյութերից յուրաքանչյուրը որքան արդյունավետություն ունի․ «Պֆայզեր» («BioNTech»)- երկու դեղաչափ ստանալուց 7 օր հետո ունի 95% արդյունավետություն՝ ընդդեմ սիմպտոմատիկ վարակի 16 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի մարդկանց մոտ։ Իսրայելում անցկացված փորձարկումները ցույց են տվել, որ այս պատվաստանյութն ունի 94% արդյունավետություն՝ ընդդեմ սիմպտոմատիկ COVID-19-ի, 87%` ընդդեմ հոսպիտալացման, 92%` ընդդեմ հիվանդության ծանր ընթացքի։ «Սինոֆարմ»- երկու դեղաչափ ստանալուց 14 (կամ ավելի) օր հետո վարակվելու դեպքում ունի 79% արդյունավետություն՝ սիմպտոմատիկ վարակի և հոսպիտալացման դեմ։ «ԿորոնաՎակ» («Սինովակ» ընկերություն)- Բրազիլիայում անցկացված փորձարկումները ցույց են տվել, որ երկու դեղաչափ ստանալուց 14 օր հետո ունի 51% արդյունավետություն՝ ընդդեմ սիմպտոմատիկ վարակի, 100% արդյունավետություն՝ ընդդեմ ծանր COVID-19-ի և հոսպիտալացման։ Ինդոնեզիայում փորձարկումները ցույց են տվել 65․3% արդյունավետություն՝ ընդդեմ սիմպտոմատիկ վարակի, իսկ Թուրքիայում անցկացված փորձարկումների համաձայն՝ պատվաստանյութն ընդդեմ սիմպտոմատիկ վարակի ունեցել է 83․5% արդյունավետություն։  «Ջոնսոն և Ջոնսոնի» պատվաստանյութ- մեկ դեղաչափը  66.9% արդյունավետություն ունի սիմպտոմատիկ վարակի դեմ, ծանր հիվանդության դեմ 14 օր հետո ունի 76.7% արդյունավետություն, 28 օր հետո՝ 85.4%։ Հոսպիտալացման դեմ արդյունավետությունը 14 օր հետո 93․1% է, 28 օր հետո՝ 100%: «Աստրա-Զենեկա»- ունի 72% արդյունավետություն՝ ընդդեմ սիմտոմատիկ վարակի։ Ըստ վերջին հաշվարկների՝ առաջին դեղաչափից հետո «Դելտա» շտամի դեպքում հոսպիտալացման դեմ արդյունավետությունը  71% է, երկրորդ դեղաչափից հետո՝  92%։ «Ալֆա» շտամի դեպքում մեկ դեղաչափից հետո հոսպիտալացման դեմ արդյունավետությունը 76% է, երկու դեղաչափից հետո՝ 86%։ «Մոդերնա»- ունի 94.1% արդյունավետություն։ ԱՀԿ-ն դեռևս չի հաստատել «Սպուտնիկ-Վի» պատվաստանյութը։ «Սպուտնիկ-Վին» հաստատել է ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը։ Ըստ «Սպուտնիկ-Վի»-ի պաշտոնական կայքի՝ պատվաստանյութը ծանր դեպքերի դեմ ունի 100% արդյունավետություն, հոսպիտալացման դեմ՝ 94․4%, «Դելտա» շտամի դեմ՝ 83․1%։ Բացի ԱՀԿ-ում կամ պատվաստանյութեր արտադրող ընկերությունների կայքերում առկա տվյալներից՝ կան նաև պատվաստանյութերի արդյունավետության վերաբերյալ գիտական հետազոտություններ։ Իսրայելցի գիտնականներն, օրինակ, «The Lancet» գրախոսվող ամսագրում այս տարվա մայիսին հրապարակված հոդվածում նշում են, որ «Պֆայզերի» երկրորդ չափաբաժինը ստանալուց 7 (կամ ավելի) օր անց պատվաստանյութի ազդեցությունը վարակի դեմ 95․3% է, ասիմպտոմատիկ վարակի դեմ՝  91․5%, սիմպտոմատիկ վարակի դեմ՝ 97%, հոսպիտալացման դեմ՝ 97․2%, ծանր կամ կրիտիկական հոսպիտալացման դեմ` 97․5%`, մահվան դեմ` 96․7%։ Հետազոտության մեջ ներառվել են 16 տարեկան և ավելի բարձր տարիք ունեցող իսրայելցիների տվյալներ։ Ռուսական Գամայելայի անվան ինստիտուտը հայտնել է, որ «Սպուտնիկ-Վի»-ն ունի 97% արդյունավետություն։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարության ենթակայությամբ գործող «Անգլիայի հանրային առողջություն» («Public Health England») կառույցի տվյալներով՝ «Պֆայզերը» և «Աստրա-Զենեկան» հիվանդության սիմպտոմատիկ ընթացքը կանխելու հարցում 85-90% արդյունավետություն ունեն։ ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնի հրապարակած վերջին տվյալների համաձայն՝ «Մոդերնան» հոսպիտալացան դեմ ունի 93% արդյունավետություն, «Պֆայզերը»՝ 88%, «Ջոնսոն և Ջոնսոնի» պատվաստանյութը՝ 71%: Կենտրոնը համեմատական ուսումնասիրությունն իրականացրել է՝ վերցնելով ԱՄՆ-ի բնակիչների տվյալները (պատվաստանյութերի արդյունավետության վերաբերյալ հետազոտությունների կարող եք ծանոթանալ այստեղ)։   Այլ հետազոտություններ Թեև պատվաստանյութերի բազմաթիվ փորձարկումներ ցույց են տվել, որ դրանք զգալիորեն կանխում են սիմպտոմատիկ COVID-19-ը (ավելի պարզ ասած՝ մարդիկ վարակվում են, սակայն հիվանդությունն ընթանում է առանց հազի, ջերմության և այլ ախտանշանների), քիչ են ուսումնասիրություններն այն մասին, թե արդյոք պատվաստանյութերն ունա՞կ են կանխելու վարակի՝ մարդուց մարդ տարածումը։ Տեսականորեն պատվասատնյութերը մի քանի եղանակներով կարող են ազդել վարակի տարածման վրա․ տարածման աստիճանը նվազեցնել՝ ախտանշանների (հազ, փռշտոց և այլն) արտահայտվածությունը թուլացնելու հաշվին, քանի որ վարակը տարածվում է նաև հազալու կամ փռշտալու միջոցով, օրգանիզմում առաջացնել իմունային պատասխաններ (դրդել օրգանիզմին ստեղծել հակամարմիններ)՝ նվազեցնելով վարակված օրգանիզմից դուրս եկած վիրուսի վարակելիության աստիճանը։ Վարակի տարածելիության վրա պատվաստանյութերի ունեցած ազդեցությունների մասին հետազոտությունները քիչ են, ինչը հասկանալի է՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ պատվաստանյութերը սկսել են լայնորեն օգտագործվել միայն վերջերս։ Իսրայելցի գիտնականներն, օրինակ, երկու հետազոտություն են արել՝ հասկանալու համար, թե որքանով են պատվաստանյութերն ազդում վարակի տարածման վրա։ Խմբերից մեկն ուսումնասիրել է 2020-ի դեկտեմբերից մինչև 2021-ի ապրիլն ընկած ժամանակահատվածում Իսրայելի բժշկական կենտրոններից մեկում բուժաշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների վարակման դեպքերը և հաշվարկել, թե ինքնամեկուսացումն ու «BioNTech» ընկերության պատվաստանյութը («Պֆայզեր») ինչպես են ազդել վարակի՝ տնային պայմաններում փոխանցելիության վրա։ Ուսումնասիրվել է 210 ընտանիք։  Հետազոտության հեղինակները եկել են եզրահանգման, որ ընտանիքներում պավաստումը նվազեցնում է ինչպես վարակման ռիսկը, այնպես էլ վարակվելու դեպքում փոխանցման հավանականությունը։ Երբ կոնտակտները պատվաստված չեն եղել, ինքնամեկուսացումը ևս զգալիրոեն նվազեցրել է փոխանցման ռիսկը։  Իսրայելցի գիտնականների մեկ այլ խումբ վերցրել է իսրայելական հիվանդանոցներից մեկի տվյալները՝ 2020-ի հունիսի 15-ից մինչև 2021-ի մարտի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում բուժաշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների վարակման դեպքերի մասին։ Բուժաշխատողները կրկին պատվաստված են եղել «Պֆայզերով»։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տվել, որ «Պֆայզերով» պատաստումն ուսումնասիրված ընտանիքներում կրճատել է և՛ վարակի մակարդակը (վարակվելու հավանականությունը), և՛ փոխանցման հավանականությունը։ Այստեղ կարևոր է նշել, որ այս երկու հետազոտություններն էլ դեռևս գրախոսություն չեն անցել։ Ցանկացած գիտական հոդված նախ անցնում է գրախոսություն, ավելի պարզ ասած՝ ոլորտի այլ գիտնականներ կարդում են հոդվածը, կարծիք հայտնում դրա մասին, ուղարկում հեղինակներին, որոնք անհրաժեշտության դեպքում շտկումներ են անում, սխալները (եթե կան) վերացնում, ինչից հետո հոդվածը հրապարակվում է գիտական գրախոսվող ամսագրում։  Վերը նշված հոդվածների դեռ նախնական տարբերակներն են հրապարակված, ուստի պետք է սպասել դրանց գրախոսված տարբերակների հրապարակմանը՝ ավելի հստակ պատկեր ունենալու համար։ Բացի այդ՝ երկրորդ հետազոտության հեղինակները նշել են, որ մեկ այլ հետազոտության համար «Պֆայզերից» դրամաշորհ են ստացել։ Դրամաշնորհն, իհարկե, ինչպես նշում են հեղինակները, կապ չունի հետազոտության հետ, որտեղ ուսումնասիրվել է, թե որքանով է «Պֆայզերն» ազդում վարակի տարածելիության վրա։ «Անգլիայի հանրային առողջություն» կառույցը ևս հետազոտութուն է իրականացրել Մեծ Բրիտանիայի 24 000 ընտանիքներում (57 000 մարդ)։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տվել, որ նրանց մոտ, ովքեր «Պֆայզեր» կամ «Աստրա-Զենեկա» պատվաստանյութերի առաջին դեղաչափը ստանալուց երեք շաբաթ անց վարակվել են կորոնավիրուսով, 38-49%-ով նվազել է ընտանիքի անդամներին վարակը փոխանցելու հավանականությունը։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը նշում է, որ պարզ չէ, թե որքանով են պատվաստանյութերը կանխում վարակն այլոց փոխանցելը, այդ պատճառով էլ անգամ պատվաստվելուց հետո պետք է պահել հակահամաճարակային կանոնները։  «Դեռ հետազոտություններ են իրականացվում՝ հասկանալու համար, թե որքանով են պատվաստանյութերն արդյունավետ ոչ միայն հիվանդությունից պաշտպանելու, այլև վարակումը և փոխանցումը կանխելու հարցում»,- նշված է ԱՀԿ-ի կայքում։   Պատվաստանյութերի պաշտպանության տևողությունը և «Դելտա» շտամի առկայությունը Կան նաև հետազոտություններ այն մասին, թե որքան ժամանակ են պատվաստանյութերը պաշտպանում մարդկանց։ «Nature» գիտական ամսագրում այս տարվա հունիսին հրապարակված հոդվածներից մեկում ուսումնասիրվել էր, թե որքան ժամանակ են ի-ՌՆԹ պատվաստանյութերի առաջացրած հակամարմինները մնում օրգանիզմում։  Նախ հասկանանք, թե ինչով են տարբերվում ի-ՌՆԹ (ինֆորմացիոն ՌՆԹ) պատվաստանյութերը ավանդական պատվաստանյութերից։ COVID-19 հիվանդություն առաջացնող վիրուսի մակերեսին գոյություն ունի հատուկ սպիտակուց։ Եթե ավանդական պատվաստանյութերը սովորաբար պարունակում են վիրուսի վնասված կամ ոչ ակտիվ հատված, որը մեր օրգանիզմում առաջացնում է իմունային պատասխան, ապա ի-ՌՆԹ պատվաստանյութերը մեր բջիջներին «սովորեցնում են» արտադրել վիրուսի մակերեսին եղող սպիտակուցի անվնաս հատված։ Մեր օրգանիզմը հասկանում է, որ այդ սպիտակուցն օտար է, և սկսում է հակամարմիններ արտադրել դրանից պաշտպանվելու համար։ Ի-ՌՆԹ պատվաստանյութեր են «Պֆայզերը» և «Մոդերնան»։ «Nature»-ում հրապարակված հոդվածի հեղինակները նշում են, որ ըստ իրենց հետազոտության արդյունքների՝ ի-ՌՆԹ պատվաստանյութերի հետևանքով առաջացած հակամարմինների տեսակներից մեկը պահպանվում է առնվազն 12 շաբաթ։ «Nature» ամսագրում հրապարակված հոդվածներից մեկում էլ նշվում է, որ COVID-19-ի դեմ իմունիտետ ունեցող մարդիկ կկորցնեն իրենց պաշտպանական հակամարմինների մոտ կեսը ամեն 108 օրը մեկ։ Արդյունքում, պատվաստանյութերը, որոնք ունեն, օրինակ, 90% արդյունավետություն, 6 կամ 7 ամիս հետո կունենան 70% արդյունավետություն։ «Science» ամսագրում հրապարակված հոդվածներից մեկի հեղինակները պարզել են, որ «Մոդերնայի» երկրորդ դեղաչափը ստանալուց վեց ամիս հետո բոլոր շտամերի դեմ չեզոքացնող հակամարմիններն օրգանիզմում պահպանվել են։ Միայն  «Բետա» շտամի դեմ հակամարմիններն են 6 ամիսների ընթացքում զգալիորեն նվազել։ Մեկ այլ անհանգստացնող փաստ է «Դելտա» շտամի առկայությունը։ Վերը նշված հետազոտությունները, որտեղ խոսվում է վարակի տարածելիության վրա պատվաստանյութերի ունեցած ազդեցության մասին, կատարվել են մինչև «Դելտա» շտամի տարածումը։ Այս շտամի վրա պատվաստանյութերի ունեցած ազդեցության մասին քիչ բան է հայտնի։ ԱՀԿ-ն նշում է․ «Տարբեր երկրներում, որտեղ դոմինանտ է «Դելտա» շտամը, հետազոտությունները ցույց են տալիս՝ ավելի քիչ է հավանականությունը, որ պատվաստված մարդիկ կհայտնվեն հիվանդանոցում»։ Այս օրերին խոսակցություններ կան այն մասին, որ կարող է օգտակար լինել պատվաստանյութերի երրորդ, խթանիչ դեղաչափը (booster): Իսրայելցի գիտնականներն, օրինակ, հետազոտություն են իրականացրել, որի արդյունքները ցույց են տալիս՝ տարեց իսրայելցիների մոտ, որոնք ստացել են պատվաստանյութի երրորդ դեղաչափը, ավելի քիչ է կորոնավիրուսով վարակվելու և հիվանդանալու հավանականությունը, քան նրանց մոտ, ովքեր ստացել են երկու դեղաչափ։ «The lancet» գիտական ամսագրում հրապարակված հոդվածում, որի հեղինակների մեջ կան ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչության, ինչպես նաև ԱՀԿ-ի մասնագետներ, նշվում է՝ եթե պատվաստանյութերը հասցվեն նրանց, ովքեր դեռ չեն ստացել ոչ մի դեղաչափ, ավելի շատ կյանքեր կփրկվեն։ Ըստ հետազոտության հեղինակների՝ անգամ եթե խթանիչ դեղաչափերը  կարող են օգուտներ ունենալ, ավելի օգտակար է պատվաստանյութեր հասցնել չպատվաստված մարդկանց, և խթանիչ դեղաչափերի լայնամասշտաբ օգտագործման անհրաժեշտություն այս պահին չկա։ Ամփոփելով պատվաստանյութերի արդյունավետության վերաբերյալ եղած տվյալները՝ կարող ենք նշել․ օգտագործման թույլտվություն ստացած բոլոր պատվաստանյութերը այս կամ այն չափով կանխում են հիվանդության ծանր ընթացքը, հոսպիտալացումը, մահը, ինչպես նաև հիվանդության սիմպտոմատիկ ընթացքը, «Դելտա» շտամի դեպքում պատվաստանյութերի ազդեցությունը կարող է նվազել, այս շտամով վարակվելու դեպքում պատվաստված լինելը կօգնի խուսափել հոսպիտալացումից և մահից, կան հետազոտություններ, համաձայն որոնց՝ պատվաստանյութերը ազդում են ընատնիքի ներսում վարակի տարածման վրա, սակայն պետք է սպասել, մինչև այդ հետազոտությունները գրախոսություն կանցնեն, պատվաստանյութերի ազդեցությունը ժամանակի ընթացքում կարող է նվազել, սակայն համաձայն որոշ հետաոտությունների՝ առնազն 6 ամիս մեր օրգանիզմում պահպանվում են պատվաստումից առաջացած հակամարմինները, պատվաստանյութերի արդյունավետությունը բարձրացնելու համար առաջարկվում է երրորդ դեղաչափով պատվաստվել, սակայն ԱՀԿ-ն գտնում է, որ պատվաստանյութերը նախ պետք է հասցնել նրանց, ովքեր դեռ առաջին դեղաչափն էլ չեն ստացել։   Գլխավոր լուսանկարը՝ «Nature»-ից Աղբյուրներ "Prevention of host-to-host transmission by SARS-CoV-2 vaccines", The Lancet, 14.09.2021, Impact of BNT162b2 vaccination and isolation on SARSCoV-2 transmission in Israeli households: an observational study, 16․07․2021, Vaccination with BNT162b2 reduces transmission of SARS-CoV-2 to household contacts in Israel, 16․07․2021, One dose of COVID-19 vaccine can cut household transmission by up to half, Public Health England, 28․04․2021, "COVID vaccine immunity is waning — how much does that matter?",nature.com, 17.09.2021, "COVID-vaccine booster shot shows promise in Israeli study", nature.com, 16.09.2021, "Considerations in boosting COVID-19 vaccine immune responses", The Lancet, 13.09.2021, "Impact and effectiveness of mRNA BNT162b2 vaccine against SARS-CoV-2 infections and COVID-19 cases, hospitalisations, and deaths following a nationwide vaccination campaign in Israel: an observational study using national surveillance data", The Lancet, 05.05.2021, "Six months of COVID vaccines: what 1.7 billion doses have taught scientists", nature.com, 04.06.2021, "Comparative Effectiveness of Moderna, Pfizer-BioNTech, and Janssen (Johnson & Johnson) Vaccines in Preventing COVID-19 Hospitalizations Among Adults Without Immunocompromising Conditions — United States, March–August 2021", Centers for Disease Control and Prevention, 17.09.2021, "SARS-CoV-2 mRNA vaccines induce persistent human germinal centre responses", Nature, 28.06.2021, "Durability of mRNA-1273 vaccine–induced antibodies against SARS-CoV-2 variants", Science, 17․09․2021,  Աննա Սահակյան
13:41 - 22 սեպտեմբերի,2021
Ֆիզիկական անձը կտուգանվի 10-20 հազար, իրավաբանականը՝ 40-120 հազար դրամով, եթե չներկայացնի ՊՇՌ հետազոտության պատասխանը կամ չլինի պատվաստված․ Աննա Հարությունյան

Ֆիզիկական անձը կտուգանվի 10-20 հազար, իրավաբանականը՝ 40-120 հազար դրամով, եթե չներկայացնի ՊՇՌ հետազոտության պատասխանը կամ չլինի պատվաստված․ Աննա Հարությունյան

Առաջին անգամ խախտում հայտնաբերելու դեպքում ֆիզիկական անձը տուգանվում է՝ 10-20 հազար դրամով, իսկ իրավաբանական անձանց նկատմամբ տուգանքի չափը 40-120 հազար դրամ է։ Այս մասին այսօր մամուլի ասուլիսի ընթացքում ասաց ՀՀ առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի հիգիենիկ, սանիտարահիգիենիկ և հակահամաճարակային վերահսկողության վարչության պետ Աննա Հարությունյանը՝ անդրադառնալով հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտնող փոփխություններին։  Հիշեցնենք, որ Հոկտեմբերի 1-ից աշխատողները յուրաքանչյուր 14 օրը մեկ գործատուին պետք է ներկայացնեն ՊՇՌ հետազոտության բացասական արդյունքը հավաստող՝ առավելագույնը 72 ժամ վաղեմության սերտիֆիկատ կամ լինեն պատվաստված։ Բացառություն են կազմում բացարձակ հակացուցում ունեցող աշխատակիցները և հղիները։ «Առողջապահության և աշխատանքի տեսչական մարմինը իր գործառույթները իրականացնում է ստուգումների, ստուգայցերի, վարչական վարույթների միջոցով․ այս պարագայում ստուգայցերի միջոցով է իրականացվելու։ Պետք է ասեմ, որ ստուգայցերը սկսվել են շատ վաղուց․ քովիդի առաջին դեպքերին զուգընթաց՝ մենք կատարել ենք մեր ստուգայցերը, ինչը շարունակվում է մինչ օրս։ Շրջայցերը չեն ընդհատվել, քանի որ անընդհատ կա այդ աշխատանքը իրականացնելու անհրաժեշտությունը։ Այս պարագայում ընդամենը փոփոխություն է իրականացվում առողջապահության նախարարի 17 N հրամանում, այսինքն այն գործառույթները ինչը պահանջվել է գործատուներից, տնտեսվարողներից դա շարունակվելու է, ուղղակի ավելացել են այլ պահանջներ»,- մանրամասնեց Հարությունյանը։ Վերջինս հավելեց, որ ստուգայցերը իրականացվում են նախօրոք՝ մեկ օր առաջ պլանավորելով, այսինքն նախորդ օրը պլանավորվում է, թե որ տնտեսվարողների մոտ պետք է իրականացվեն ստուգայցեր։ Նրա խոսքով՝ առաջին հերթն ներառվում են ռիսկային տնտեսվարողները, եթե տեսչական մարմինը ստանում է տեղեկություն, որ տվյալ կազմակեպությունում կա կորոնավիրուսային հիվանդության 3-ից ավելի դեպք։ Բացի դրանից՝ ընտրվում են նաև ավելի մարդաշատ վայրերը, օրինակ՝ առևտրի կենտրոնները։ Հարությունյանը հավելեց․ «Դա չի նշանակում, որ մյուս կազմակերպությունները չեն վերահսկվելու, ստուգայցերը պատահական են, և որևէ մեկը տեղյակ չէ, թե որ գործատուի մոտ պետք է լինի ստուգայցը, բոլոր պահանջները ստուգվում են, և որևէ պահանջի խախտման դեպքում տնտեսվարողը ենթարկվում է տուգանքի։ Ես միանգամից ուզում եմ նշել, որ տեսչական մարմնի նպատակը ոչ թե տուգանքի որոշում իրականացնելն է, այլ կորոնավիրուսի վարակի կանխարգելումը, որի իրականացման ճանապարհը օրենսդրությամբ սահմանված լիազորությունների կատարումն է։ Դա է պատճառը, որ Տեսչական մարմինը խախտումների հայտնաբերման դեպքում տուգանքի որոշում է իրականացնում։ Մենք կարող ենք մեկ օրվա ընթացքում որևէ կազմակերպություն այցելել 2 անգամ, կախված է նրանից, թե գործատուի մոտ խախտումները քանիսն են»։
13:28 - 22 սեպտեմբերի,2021
Սեպտեմբերի 21-ը մեր ազգային օրացույցի ամենակարևոր օրերից մեկն է. Անահիտ Ավանեսյան

Սեպտեմբերի 21-ը մեր ազգային օրացույցի ամենակարևոր օրերից մեկն է. Անահիտ Ավանեսյան

ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Անկախության 30-ամյակի կապակցությամբ: «Սիրելի՛ հայրենակիցներ, Սեպտեմբերի 21-ը մեր ազգային օրացույցի ամենակարևոր օրերից մեկն է. 30 տարի առաջ հայոց մեծ երազանքը կատարվեց։  Շնորհավորում եմ բոլորիս՝ Հայաստանի Հանրապետության Անկախության տոնի առիթով։  Մեր անկախության պատմությունը լի է եղել մարտահրավերներով, որոնք, միևնույն ժամանակ, դաջել են բոլորիս մտքերում անկախ պետություն ունենալու հավատամքը, և մեր կամքը անկախ պետականություն ունենալու աներեր է։   Անցած տարիները հեշտ չէին բոլորիս համար. պատերազմը, համավարակը դանդաղեցրին մեր նախանշած բարեփոխումների թափը՝ միառժամանակ երևան բերելով այլ առաջնահերթություններ։ Սակայն դրանք ճգնաժամեր էին, որոնք ցուցադրեցին մեր ուժեղ և խոցելի կողմերն ու բարեփոխումների նոր անհրաժեշտություն ստեղծեցին:  Այսօր ևս մեկ անգամ ամրագրում ենք՝ մեր երկրի համար հիմնաքարային են խաղաղությունն ու առողջապահությունը: Հաստատելով սա առաջիկա տարիների համար` մենք առողջապահության ոլորտի համակարգային փոփոխությունները դարձրել ենք երկրի զագացման գլխավոր առաջնահերթություններից:  Սիրելի՛ հայրենակիցներ, մեզ պարտավորեցնում են բոլոր նրանց հիշատակները, ովքեր իրենց զոհաբերեցին հանուն անկախության: Մեզ ոգևորում են այն քաջերը, ովքեր հաղթահարելով դժվարությունները` այսօր ապրում ու արարում են մեր երկրում։ Մենք պարտք ունենք նրանց առջև։ 30-ամյա անկախությունը նաև սթափեցնում է մեզ. հապաղելու իրավունք չունենք. մենք պետք է առաջ գնանք, իսկ դա անհնար է` առանց իրար հանդեպ հոգատարության, բարեխղճության, փոխվստահության ու նվիրումի: Եկե՛ք փառք տանք այս հողի վրա իր ամենօրյա աշխատանքով անկախություն կերտող ամեն հային, ծառայությունն իր ուսերին տանող բժշկին, հողն ապրեցնող մշակին ու հայրենասեր ուսուցչին։ Կեցցե՜ն անկախության համար իրենց կյանքը նվիրած «սպիտակ բանակն» ու մեր մյուս հերոսները:  Կեցցե՜ն ՀՀ քաղաքացիներն ու անկախ Հայաստանը»,- ասված է ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանի ուղերձում։
13:14 - 21 սեպտեմբերի,2021
Անահիտ Ավանեսյանն ու ԵԽ երևանյան գրասենյակի ղեկավարը քննարկել են համագործակցության ուղղությունները

Անահիտ Ավանեսյանն ու ԵԽ երևանյան գրասենյակի ղեկավարը քննարկել են համագործակցության ուղղությունները

Առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանն ընդունել է Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽ) երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մարտինա Շմիդտին, Եվրոպայի խորհրդի բիոէթիկայի բաժնի ղեկավար Լորանս Լվոֆֆին, Եվրոպայի խորհրդի լայնածավալ մարտահրավերների և բազմակողմանի նախագծերի բաժնի պետ Տիգրան Կարապետյանին, «Մարդու իրավունքների պաշտպանությունը կենսաբժշկության մեջ» ծրագրի ղեկավար Մերի Կատվալյանին: Ողջունելով հյուրերին՝ Անահիտ Ավանեսյանը ներկայացրել է առողջապահության ոլորտում իրականացվող ծրագրերը, հույս հայտնել, որ COVID-19-ի դեմ պատվաստումների շնորհիվ հնարավոր կլինի մոտ ապագայում վերադառնալ բնականոն կյանքին: Նախարարն առանձնացրել է մի քանի ուղղություն` հոգեկան առողջություն,  մարդուն oրգաններ և (կամ) հյուսվածքներ փոխպատվաստում, էլեկտրոնային առողջապահություն, առողջության համապարփակ ապահովագրություն, որոնց շուրջ ցանկալի է կառուղոցական-խորհրդատվական քննարկումներ կազմակերպել: Անդրադառնալով առաջիկա ծրագրերին՝ ոլորտի պատասխանատուն ընդգծել է, որ կառավարության ծրագրով առաջիկա տարիներին առողջապահական համակարգի բարեփոխումներն առաջնահերթություններից են և կարևորել այդ գործընթացում ԵԽ-ի գործընկերությունն ու աջակցությունը: Միաժամանակ, Անահիտ Ավանեսյանը խոսել է COVID-19-ով պայամավորված իրավիճակից և դրա կանխարգելմանն ուղղված սահմանափակումներից` ևս մեկ անգամ ընդգծելով, որ, չնայած դժվարություններին, արվում է առավելագույնը, մի կողմից հասարակության համար անվտանգ միջավայր ստեղծելու, մյուս կողմից՝ մարդու իրավունքների անքակտելիությունն ապահովելու նպատակով:  ԵԽ երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մարտինա Շմիդտն իր հերթին վերահաստատել է  ՀՀ առողջապահության նախարարությանն աջակցելու Եվրախորհրդի հանձնառությունը և գոհունակություն հայտնել Անահիտ Ավանեսյանին նախորդ տարիների համատեղ ձեռքբերումների համար:  Անահիտ Ավանեսյանը շնորհակալություն է հայտնել Եվրոպայի խորհրդի երևանյան գրասենյակի ներկայացուցիչներին՝ բաց և կառուցողական երկխոսությամբ Հայաստանին օժանդակելու պատրաստակամության համար: Հանդիպման վերջում մասնակիցները համոզմունք են հայտնել, որ երկկողմ համագործակցության ծրագրերը շարունակական կլինեն:
18:21 - 17 սեպտեմբերի,2021
Հոկտեմբերի 1-ից պատվաստված չլինելու դեպքում 14 օրը մեկ ՊՇՌ թեստի պատասխան ներկայացնելու կանոնը հավասարապես գործելու է բոլորի համար․ Ավանեսյան

Հոկտեմբերի 1-ից պատվաստված չլինելու դեպքում 14 օրը մեկ ՊՇՌ թեստի պատասխան ներկայացնելու կանոնը հավասարապես գործելու է բոլորի համար․ Ավանեսյան

Հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ է մտնում ժամանակ առ ժամանակ վարակակիր չլինելը հավաստելու պահանջը։ Ընդհանրապես, համաճարակաբանական միջոցառումները պետք է դիտարկել ամբողջության մեջ․ կառավարության նիստի ժամանակ ասաց առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը՝ նշելով, որ որեւէ միջոցառում ինքնին չի կարող երաշխավորել վարակի տարածման բացառումը, բայց համադրության մեջ, երբ ստեղծվում են մի շարք ֆիլտրեր, հնարավորություն է լինում զսպելու վարակի տարածումը․ «Նման ֆիլտր է, օրինակ, ՀՀ սահմանն անցնելիս ՊՇՌ թեստի բացասական պատասխանը։ Արդյոք սա 100 տոկոսով բացառում է հիվանդ անձի մուտքը ՀՀ, իհարկե ոչ, որովհետեւ 72 ժամվա ընթացքում էլ մարդը կարող է վարակն ընդունել։ Բայց մենք իհարկե շատ մեծ տոկոսով նվազեցնում ենք ՀՀ վարակի նորանոր ներթափանցման դեպքերը, եւ դրանում համոզվեցինք, երբ Հնդկաստանում, այլ երկրներում շեշտակի ավելացավ վարակի տարածումը, ուժգնացավ դելտա շտամի վարակը, մենք, հստակ պահպանելով այս ֆիլտրերը, կարողացանք զսպել ՀՀ-ում այդ ընթացքում վարակի կտրուկ տարածումը։ Նույն կերպ 14 օրը մեկ թեստավորման պահանջը եւս մի ֆիլտր է․ կարող էինք դնել 3, 5 օրը մեկ, բայց վերցրել ենք մի ռացիոնալ՝ ինկուբացիոն շրջանի թիվ, եւ խնդրում ենք, որ քաղաքացիները հավաստեն վարակակիր չլինելու փաստը»,- ասաց Ավենսյանը։  Ի դեպ՝ բացառություն են կազմում պատվաստվածները, հղի կանայք, հակացուցում ունեցող քաղաքացիները։ Ինչ վերաբերում է հակացուցումներին՝ Ավանեսյանն ասաց, որ դրանց վերաբերյալ բժշկական տեղեկանք պետք է տրամադրվի․ «Լինում են ժամանակավոր եւ բացարձակ հակացուցումներ։ Եթե քաղաքացին ունի քրոնիկ հիվանդության սրման փուլ, բժիշկը նրան հետազոտելուց հետո կտա տեղեկանք, որը ներկայացնելու պարագայում աշխատակիցը պարտավոր չի լինի անընդհատ թեստավորվել, երբ կանցնի սրման ընթացքը, նա կարող է հանգիստ պատվաստվել։ Հենց առաջինը նրան է ցուցված պատվաստելը։ Մեր հոգածության կենտրոնում ռիսկի խմբում գտնվող մեր քաղաքացիներն են»։ Ավանեսյանն ասաց, թե կանոնը հավասարապես գործում է բոլորի համար՝ թե՛ հանրային իշխանության բոլոր ճյուղերի համար, թե՛ պետական, թե՛ մասնավոր ոլորտի աշխատակիցների համար․ «Բոլորը նույն կանոնի հետեւանքները պետք է կրեն։ Պետապարատի աշխատակիցները, քաղաքական պաշտոն զբաղեցնողներն արդեն երկու, երեք ամիս է՝ ակտիվ պատվաստվում են։ Պետապարատում ունենք պատվաստումների 70 տոկոսից բարձր ցուցանիշ։ Եթե չպատվաստված անձ լինի պետապարատում, պարտավոր է 14 օրը մեկ ներկայացնել ՊՇՌ թեստի արդյունքները»։
11:40 - 16 սեպտեմբերի,2021
Դելտա շտամով պայմանավորված մահացության, ծայրահեղ ծանր, ծանր ընթացքի համամասնության մեծացում կա․ Անահիտ Ավանեսյան

Դելտա շտամով պայմանավորված մահացության, ծայրահեղ ծանր, ծանր ընթացքի համամասնության մեծացում կա․ Անահիտ Ավանեսյան

Մեկնարկել է կառավարության նիստը։ Նիստի օրակարգում ընդգրկված է 68 հարց, որից 65-ը՝ չզեկուցվող։ Կառավարության նիստը վարում է փոխվարչապետ Սուրեն Պապիկյանը, քանի որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով Դուշանբեում է։ Նախքան հարցերին անցնելը՝ Պապիկյանը առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանից հետաքրքրվեց՝ ներկայում ինչ վիճակ է COVID-19-ի, դրա դեմ պայքարի մասով, ի՞նչ նորություններ կան։ Ավանեսյանը ներկայացրեց, որ այսօրվա դրությամբ 6049 թեստ է իրականացվել, որից դրական է եղել 764-ը․ «Ցավոք, երեկ 19 մահ է գրանցվել։ Պետք է շեշտեմ, որ դելտա շտամի հետ պայմանավորված մահացության, ծայրահեղ ծանր, ծանր ընթացքի համամասնության մեծացում կա։ Երբ անցյալ տարի ունենում էինք 764 դրական դեպք, հոսպիտալացման տոկոսն ավելի նվազ էր կազմում, քան հիմա։ Սա նշանակում է, որ հիմա նույն ցուցանիշի պարագայում զբաղեցնում ենք ավելի շատ մահճակալներ, եւ մեր մահճակալային ֆոնդն ավելի արագ է սպառվում։ Այս պահին մեզ մոտ ծավալված է 2044 մահճակալ, որից զբաղված է 1860-ը։ Միայն վերակենդանացման մահճակալների թիվը 319-ից զբաղված է 289-ը»,- ասաց Ավանեսյանն ու նշեց, որ սա ամբողջ աշխարհում նկատվող տենդենց է։ Բացի դրանից՝ հիվանդանոցային զբաղվածության 7-8 տոկոսը կազմում են այն քաղաքացիները որոնք կա՛մ պատվաստված չեն, կա՛մ չեն ստացել ամբողջական պատվաստում․ «Մենք դիտարկում ենք Իսրայելում, Միացյալ Թագավորությունում, եվրոպական երկրներում, որտեղ պատվաստման ցուցանիշը բավականին բարձր է, նկատելի է հիվանդացության աճ, բայց հոսպիտալացման եւ մահճակալային ֆոնդի ծանրաբեռնվածության առումով իր թեթեւությամբ անհամեմատելի է անցյալ տարվա հետ։ Այսինքն՝ մեր գերխնդիրը քովիդի համավարակը հաղթահարելու՝ ծանր, ծայրահեղ ծանր, մահվան դեպքերը հնարավորինս նվազեցնելն է եւ առողջապահական համակարգին հիվանդներին պատշաճ բժշկական օգնության տրամադրումը թույլ տալն է։ Առջեւում աշուն է, աշնանը նկատվում է տարբեր հիվանդությունների սրում, աճ, բայց եթե Հանրապետության մահճակալային ֆոնդի մեծ մասը շարունակում է սպասարկել քովիդով հիվանդներին, պատկերացրեք, որ այլ հիվանդություններ ունեցողներին բուժօգնություն տրամադրելն ավելի դժվար է լինում»։ Առողջապահության նախարարը հորդորեց եւ խնդրեց միացյալ ջանքերով հնարավորինս կառավարելի շրջանակներում պահել հիվանդության տարածումը եւ թույլ տալ, որ բժիշկների պայքարն արդյունավետ լինի։
11:26 - 16 սեպտեմբերի,2021