ԿԱՐԴԱԼԻՔ

«Մոսկվա» հածանավի կորուստը կարող է լրջորեն թուլացնել պատերազմին մասնակցող ռուսական նավերի պաշտպանությունը․ Meduza

«Մոսկվա» հածանավի կորուստը կարող է լրջորեն թուլացնել պատերազմին մասնակցող ռուսական նավերի պաշտպանությունը․ Meduza

Ռուսական «Մոսկվա» հրթիռային հածանավի՝ ՌԴ Սևծովյան նավատորմի ֆլագմանի վրա ապրիլի 13-ի երեկոյան հրդեհ է բռնկվել։ Ուկրաինական լրատվամիջոցներն ու քաղաքական գործիչները հայտարարել են, որ հածանավը խոցվել է ուկրաինական արտադրության «Նեպտուն» երկու հրթիռներով։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ հածանավի վրա հրդեհ է բռնկվել, որի հետևանքով զինամթերքը սկսել է պայթել։ Հրդեհման պատճառը ՊՆ-ն չի նշել՝ ընդգծելով միայն, որ այն «պարզվում է»։ Meduza առցանց պարբերականը գրում է ռուսական նավատորմի համար նավի նշանակության և դրա կորստի դեպքում հնարավոր հետևանքների մասին․ «Այն մասին, որ «Մոսկվա» հածանավին հրթիռային հարվածներ են հասցվել, երեկ Մոսկվայի ժամով 21:00-ին ֆեյսբուքում գրել է լրագրող Սերժ Մարկոն։ Ավելի ուշ այդ մասին հայտնել են նաև «Ուկրաինսկայա պրավդայի» աղբյուրներն Ուկրաինայի հետախուզությունում և Օդեսայի շրջանային ռազմական աշխատակազմի ներկայացուցիչները, որոնք նշել են, որ, անգամ եթե հաջողվի մարել հածանավի հրդեհը, «մոտակա մեկ տարում այն մարտունակ չի լինի»։ Ապրիլի լույս 14-ի գիշերը հածանավի վրա բռնկված հրդեհի մասին հայտարարել է ՌԴ ՊՆ-ն։ Հաղորդագրությունում նշվում էր, որ հրդեհի պատճառով հածանավի վրա պայթել է զինամթերքը։ «Նավը լրջորեն վնասվել է։ Անձնակազմն ամբողջությամբ տարհանվել է», - հայտարարել է նախարարությունը։ Այս ձևակերպումը նշանակում է, որ հածանավը, հնարավոր է, շարքից դուրս է եկել, քանի որ անձնակազմի պարտականություններն են նավի մարտունակության պահպանումը մինչև այն պահը, քանի դեռ այն կարելի է փրկել։ Ապրիլի 14-ի ցերեկը ՊՆ-ն հայտարարել է, որ «Մոսկվա» հածանավի հրդեհման օջախը մեկուսացվել է, զինամթերքի պայթյունները դադարել են, «Մոսկվայի» հիմնական հրթիռային սպառազինությունը չի վնասվել։ «Մոսկվա» հածանավը պահպանում է լողունակությունը, այն պատրաստվում են տեղափոխել նավահանգիստ, ասված է ՌԴ ՊՆ հաղորդագրությունում։ Ուկրաինայի Զինված ուժերի «Հարավ» օպերատիվ հրամանատարության ներկայացուցիչներն, իրենց հերթին, պնդում են, որ հածանավը կրած վնասների պատճառով «սկսել է խորտակվել»՝ այլ մանրամասներ չհաղորդելով։ Այն, թե արդյոք միջադեպի հետևանքով տուժածներ կամ զոհեր կան, Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը չի հստակեցնում։ Նավի վրա ընդհանուր առմամբ կարող էր գտնվել անձնազմի 680 անդամ։ Ընդ որում, տարբեր տարիներին ռուսական լրատվամիջոցները հաղորդել են, հածանավի անձնակազմն ունի 416 կամ 510 անդամ։ Թե Սև ծովի հստակ որ մասում է եղել հածանավը դեպքի պահին, հայտնի չէ։ «Ազատություն ռադիոկայանի» տվյալներով՝ դեռևս ապրիլի 10-ին նավը Սևաստոպոլում է եղել։ ՌԴ ՊՆ-ն և ռուսական լրատվական գործակալությունները նավի գտնվելու վայրի մասին որևէ տեղեկություն չեն հաղորդում։ «Ուկրաինսկայա պրավդայի» աղբյուրները հայտնում են, որ հածանավը հրդեհվել է «Զմեինի կղզուց մոտ 20 ծովային մղոն» հեռավորության վրա, որտեղ այդ պահին ուժեղ փոթորիկ է եղել։ Նրան, որ «Մոսկվա» հածանավը մասնակցել է Օդեսայի շրջանի Զմեինի կղզու մոտ տեղի ունեցած գործողությանն, ու հենց նրա հետ է կապված «Ռուսական ռազմանավ, գրողի ծոցը գնա» արտահայտությունն, ուկրաինական կողմն աանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում։ Ինչո՞վ է սպառնում «Մոսկվայի» կորուստը Հածանավի խնդիրներից մեկը հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանությունն է՝ ի շահ նավատորմի բոլոր ուժերի․ նավի վրա տեղակայված են «Ֆորտ» Ս-300 ՀՕՊ  հեռահար  համալիրներ։ «Մոսկվայի» մարտունակության կորուստը կարող է լրջորեն թուլացնել նավատորմի՝ ուկրաինական պատերազմին մասնակցող ուժերի պաշտպանությունն օդային գրոհներից։ Հավանաբար, «Մոսկվան» իր դասի մարտունակ նավերից միակն է (կա նաև «Վարյագը»՝ Խաղաղօվիանոսյան նավատորմում և «Մարշալ Ուստինովը»՝ Հյուսիսայինում), որն արդիականացման ժամանակ նոր ռադարներ չի ստացել, որոնք կարող են արդյունավետորեն նկատել «Նեպտուն» հականավային հրթիռի պես ցածր թռչող թիրախները։ «Մոսկվայի» ջրածավալը կազմում է 9800–11 300 տոննա։ Եթե հածանավը չհաջողվի փրկել, դա կլինի աշխարհի նավատորմների ամենախոշոր մարտական կորուստը 1982 թ-ից ի վեր։   Ի՞նչ է հայտնի Սևծովյան նավատորմի ֆլագմանի մասին ՌԴ ՊՆ կայքի համաձայն՝ «Մոսկվա» հրթիռային հածանավը կառուցվել է 1976 թ-ին Ուկրաինայի Նիկոլաևի՝ 61 կոմունարների անվան նավաշինական գործարանում  և սկզբից կոչվում էր «Սլավա»։ Յոթ տարուց նավը ներառվել է  նավատորմի կազմում։ Հածանավը դարձել է խորհրդային հրթիռային հածանավերի նախագծի գլխավոր նավը, որոնց հիմնական խնդիրը հակառակորդի վերջրյա նավերի գրոհն է եղել հականավային հրթիռների միջոցով։ 1990-ականներին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև Սևծովյան նավատորմի բաժանման ընթացքում նավը ստացել է Ռուսաստանը։ Կիևին բաժին է հասել նույն դասի «Ուկրաինա» անավարտ հածանավը, որը մինչ օրս Նիկոլաևի նավաշինարանում է, և, հնարավոր է, հրետակոծվել է ռուսական հրետանու կողմից 2022 թ-ի մարտին։ «Մոսկվան» Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմին փոխանցվելուց հետո երկու անգամ արդիականացվել է (վերջին անգամ՝ 2020 թ-ին, այն ժամանակ զինվորականները հայտարարել էին, որ թարմացված հածանավը կարող է ծառայել մինչև 2040 թ-ը)։ Արդիականացումից հետո «Մոսկվայի» հիմնական սպառազինությունը «Վուլկան» հականավային հրթիռների 16 գործարկիչներն են։ 1989 թ-ին նավատորմի անձնակազմը մասնակցել է ԽՍՀՄ և ԱՄՆ առաջնորդներ Միխայիլ Գորբաչովի և Ջորջ Բուշ ավագի՝ Մալթայում կայացած հանդիպման ուղեկցմանը։ 1999 թ-ին արդեն «Մոսկվա» անվան տակ հածանավն ուղարկվել է Սևծովյան նավատորմի գլխավոր բազա՝ Սևաստոպոլ։ 2008-ին «Մոսկվան» մասնակցել է Հարավային Օսիայի շուրջ զինված հակամարտությանն, իսկ 2015–2016 թթ-ին՝ հակաօդային պաշտպանություն իրականացրել Սիրիայի Հմեյմիմ ռուսական ավիաբազայի ծովային ուղղությամբ»։   Նորա Վանյան
20:20 - 14 ապրիլի, 2022
Անգամ պատժամիջոցների պայմաններում Ռուսաստանը կարող է երկարատև պատերազմ վարել Ուկրաինայում․ Reuters

Անգամ պատժամիջոցների պայմաններում Ռուսաստանը կարող է երկարատև պատերազմ վարել Ուկրաինայում․ Reuters

Ռուսաստանը կարող է իրեն թույլ տալ երկարատև պատերազմ վարել Ուկրաինայում՝ չնայած Արևմուտքի պատժամիջոցներին, որոնք միտված են դրան խոչընդոտելուն, գրում է Reuters-ը, որի հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ընթերցողին․ «Ռուսաստանի ներխուժումն [Ուկրաինա] հանգեցրել է նրա արտահանած նավթի, գազի և հացահատիկի գների աճի, ինչը նրան զգալի միջոցներով է ապահովում՝ «հատուկ ռազմական գործողության» ֆինանսավորման համար։ Այդ «գործողությունն» այժմ նոր փուլ է մտնում, քանի որ Մոսկվան կենտրոնանում է Արևելյան Դոնբասի վրա այն բանից հետո, երբ չի կարողացել կոտրել Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևի դիմադրությունը։ Պատերազմը շարունակվում է, և աճող կորուստներն ու մարտի դաշտ նոր զորքեր մտցնելու կարիքը կարող են ավելի մեծ մարտահրավերներ լինել, քան ֆինանսական ծախսերը։ «Այս տիպի ցածր տեխնոլոգիական պատերազմը կարող է գրեթե ամբողջությամբ ֆինանսավորվել ռուբլով, ինչը նշանակում է, որ նրանք կարող են շարունակել զորքեր և ծանր տեխնիկա մտցնել Ուկրաինա, համենայնդեպս, մինչև որ ավելի մեծ տնտեսական անկում չլինի», - ասում է տնտեսագետ Ջեյկոբ Քիրքեգարդը։ Պաշտպանական հետազոտությունների շվեդական գործակալության ավագ վերլուծաբան Յոհան Նորբերգն ասում է․ «Պատժամիջոցներն այս պատերազմի վրա չեն ազդելու կարճաժամկետ հեռանկարում, քանի որ ռուսական զորքերը կռվում են իրենց սարքած տանկերով և իրենց մարզած զինվորներով»։ Համաշխարհային բանկի կանխատեսումներով՝ այս տարի պատժամիջոցները կհանգեցնեն [Ռուսաստանի] տնտեսության ավելի քան 11% անկման, սակայն, էներգակիրների արտահանումից ստացվող եկամուտները փաստացի աճում են։ ՌԴ ֆինանսների նախարարությունն ապրիլի 5-ին հայտարարել է, որ Մոսկվան նախատեսում է միայն ապրիլին $9,6 մլրդ լրացուցիչ եկամուտ ստանալ էներգակիրների վաճառքից՝ նավթի բարձր գների շնորհիվ, որոնք պահպանվում են բարելի դիմաց $100 մակարդակում։ Սակայն ոչ մի կասկած չկա, որ Ռուսաստանի գովաբանված ռազմական մեքենայի վրա պատժամիջոցները թանկ են նստել։ ԱՄՆ ՊՆ բարձրաստիճան ներկայացուցչի պնդմամբ՝ ԱՄՆ տվյալներով՝ Ռուսաստանն Ուկրաինա ներխուժման ընթացքում կորցրել է իր մարտական հզորության շուրջ 15-20%։   Կորցրած տանկեր Ռազմական հարցերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող Oryx բլոգի տվյալներով, որը հաշվում է երկու կողմերի կորուստները վիզուալ ապացույցների հիման վրա, երեկվա դրությամբ՝ Ռուսաստանը կորցրել է ոչ պակաս, քան 2770 միավոր ռազմական տեխնիկա, այդ թվում՝ ոչ պակաս, քան 476 տանկ, որոնք ոչնչացվել են, վնասվել, լքվել կամ գրավվել։ Ռազմավարական հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտի (ՌՀՄԻ) ներկայացուցիչ Յոհան Միշելի խոսքով՝ դա գերազանցում է ՆԱՏՕ անդամ Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի տանկերի ընդհանուր քանակը՝ համապատասխանաբար 222 և 227։ ՌՀՄԻ-ի տվյալներով՝ Ռուսաստանը պատերազմից առաջ ունեցել է շուրջ 3,000 տանկ, սակայն դրանցից որոշներն, ամենայն հավանականությամբ, հին են, վատ վիճակում են կամ պահեստամասերի համար են պահվում, այնպես որ, դրանց մարտունակ քանակն ավելի քիչ է։   Պաշտպանության ոլորտի ծանրաբեռնվածությունը Ռուսաստանի ռազմական ծախսերը կարիք կլինի ավելացնել ինչպես Ուկրաինայում պատերազմի պատճառով, այնպես էլ ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբերություններում լարվածության կտրուկ աճի պատճառով, քանի որ ՆԱՏՕ-ն Արևելյան Եվրոպա է ուղարկել լրացուցիչ թվով զինծառայողներ, ասում է Լոնդոնի Պաշտպանության և անվտանգության թագավորական ինստիտուտի գիտաշխատող Ռիչարդ Կոնոլին։ Նրա խոսքով՝ պաշտպանական ոլորտի ծախսերը կարող են զգալիորեն աճել՝ ներկայիս շուրջ 4%-ի համեմատ և կրկնապատկվել հետագա մի քանի տարում։ Կոնոլին ասում է, որ հասարակ ռուսաստանցիները զգալու են դրա հետևանքները, սակայն պետությունը կարող է հանգսիտ ֆինանսավորել ռազմական գործողություններն, անգամ, եթե տնտեսությունը սկսի հետընթաց ապրել։ Նրա խոսքով՝ առավել հրատապ է կորուստների հարցն ու պատերազմի ընթացքն ապահովելու դժվարությունը, որին միաժամանակ մասնակցում է մինչև 150 հազար զինծառայող։ Ռուսաստանը մինչ օրս հայտարարել է 1 351 զոհի և 3 825 վիրավորների մասին, թեև Ուկրաինան ու արևմտյան երկրները կարծում են, որ այդ թվերը մի քանի անգամ ավելի մեծ են։ Ռուսաստանի բանակի և ավիադեսանտային ուժերի ընդհանուր քանակը կազմում է շուրջ 325 000 մարդ։ Ի վերջո, Ռուսաստանը պետք է քաղաքական առումով ոչ պոպուլյար որոշում կայացնի և օգտագործի իր պահեստազորը, որը, ՌՀՄի-ի տվյալներով, մինչև 50 տարեկան շուրջ 2 միլիոն մարդ է ներառում, որոնք զինվորական ծառայություն են կրել վերջին հինգ տարում։ «Եթե 150 հազար մարդ Ուկրաինա եք ուղարկել, ապա ձեր գործող բանակի կեսը ներկա պահին ներգրավված է մարտական գործողություններում, որը զգալի կորուստներ է կրել», - ասում է Կոնոլին։ «Այդ պատճառով էլ կորուստները պետք է փոխարինել։ Ըստ էության, նրանք օգտագործում են իրենց ողջ բանակը կամ օգտագործելու են, եթե այս ամենը դեռ շատ երկար տևի»»։   Նորա Վանյան
22:11 - 13 ապրիլի, 2022
Դոնբասի համար վճռորոշ մարտեր են կանխատեսվում, ո՞վ կհաղթի դրանցում․ Meduza

Դոնբասի համար վճռորոշ մարտեր են կանխատեսվում, ո՞վ կհաղթի դրանցում․ Meduza

Ուկրաինայում շարունակվում է պատերազմը, որը սկսվել է այս տարվա փետրվարի 24-ին, երբ Ռուսաստանն իր զորքերը մտցրել է այդ երկիր։ ՌԴ-ն դա «հատուկ ռազմական գործողություն է անվանում»։ Եվ վերջին օրերին լուրեր են շրջանառվում, որ Դոնբասի համար վճռորոշ մարտեր են սպասվում։ Meduza պարբերականը գրում է այն մասին, թե ով կհաղթի այդ մարտում, և ինչից է դա կախված։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով․ «Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին կանխատեսում է, որ այս շաբաթ ռուսական զորքերը վճռական գրոհի կդիմեն Դոնբասի հյուսիսում և հարավում։ Ըստ ամենայնի՝ ռուսական հրամանատարության պատրաստությունները գրոհին (և ուկրաինականինը՝ գրոհը հետ մղելուն) իրոք ակտիվորեն ընթանում են։ Ենթադրյալ մարտի վայր ստորաբաժանումների տեղափոխում է նկատվում երկու կողմերից էլ, սակայն դրանք դեռ չեն նկատվել մարտի դաշտում։ Երբ (և եթե – այստեղ էլ են հնարավոր տարբերակներ) բոլոր ուժերը մտցվեն մարտի մեջ, պատերազմը սկզբունքային նոր փուլ կմտնի։ Ինչո՞վ է պատերազմի նոր փուլը տարբերվելու նախորդից Ուկրաինայի և ՌԴ զորքերը, որոնք ավելի վաղ գործարկվել էին ճակատի կտրտված գծում՝ Սումիից դեպի Կիև հարյուրավոր կիլոմետրերի վրա, այժմ դեմ դիմաց կհայտնվեն տասնյակ կիլոմետրանոց ճակատագծում։ Կրակի ինտենսիվությունն ու զորքերի խտությունը կմեծանան․ առանձին մարտական խմբերի և հրետամարտկոցների բախումների փոխարեն, ենթադրվում է, ճակատի նեղ հատվածում մարտը կվարեն կազմավորումները, որոնցում տասնյակ հազարավոր զինծառայողներ կան։ Առաջին տիպի պատերազմում ռուսական զորքերը չեն հաջողել․ նրանք, կարծես, չեն ունեցել ոչ թվային առավելություն, ոչ մարտի դաշտի մասին իրազեկվածության առավելություն։ Նոր մարտի ելքը կախված է նրանից, թե արդյոք ռուսական բանակն այդ առավելությունները կստանա նոր պայմաններում։ Ի՞նչ է այժմ կատարվում ենթադրյալ գրոհի հատվածում Խարկովի շրջանի հարավում և Իզյումի հատվածում մարտերը սկսվել են դեռևս մարտին։ Ամսվա կեսերին ռուսական զորքերը քաղաքի սահմաններից դուրս մի քանի պոնտոնային կամուրջներ են անցկացրել Սևերսկի Դոնեց գետի վրայով, իսկ մարտի վերջին գրավել են Իզյումի հարավը և Կամենկա գյուղը։ Այդպիսով ապահովագրել են գետանցումները։ Մարտի 24-ին դադարել են մարտերն Իզյումի համար, մարտի 25-ին՝ Կամենկայի համար։ Այժմ նախակամրջային դիրքերը լրջորեն ամրացված են։ Սակայն մարտ ամսին ի հայտ են եկել այդ տեղանքի թերություններն՝ ապագա գրոհի իմաստով․ Հարավային ուղղությամբ գրոհի նեղ ճակատ և բաց թևեր արևմուտքում և հարավ-արևելքում՝ Կրամատորսկի և Սլավյանսկի հատվածներում։ Ուկրաինական ուժերը կարող են գրոհել ռուսական հարձակման թեևերն, ինչպես արել են մարտին Կիևից դեպի հյուսիս և արևմուտք։ Պլացդարմից դեպի հարավ՝ այն մասում, որտեղ պետք է զարգանա գրոհը, ուկրաինական զորքերի և հրետանու զբաղեցրածբլրաշատ տեղանքն է, որը վեր է խոյանում Սևերեսկի Դոնեցի դաշտավայրի վրա։ Մինչ օրս այդ դաշտավայրը հաղթահարելու փորձերն անհաջողությամբ են ավարտվել։   Այսինքն՝ կրկնվելու է Կիևի համար մարտերի սցենա՞րը Հազիվ թե։ Հայտնի չէ, թե ով կհաղթի, սակայն եթե երկու կողմերի ռազմական փորձագետներն իրավացի են, ապա գործողությունը լրջորեն տարբերվելու է նրանից, ինչ մինչ օրս տեսել ենք։ Ընդամենը երկու գլխավոր ուղղությամբ ներգրավված զորքերի խտությունը, համենայնդեպս ռուսական կողմից, պետք է շատ ավելի մեծ լինի, քան ողջ Ուկրաինայի առանձին հատվածներում, ինչպես մեկ ամիս առաջ էր։ Կենտրոնացնելով ուժերն ու կրակային միջոցները՝ ռուսական զորքերը փորձելու են ճեղքել ուկրաինական շարժական պաշտպանությունը մի շարք հաջորդական գործողությունների միջոցով։ Ելքը կախված կլինի նրանից, թե արդյոք նեղ ճակատում ուժերի կենտրոնացումը թույլ կտա լուծել պատերազմի առաջին ամսում ի հայտ եկած մարտավարական խնդիրները։ Ի՞նչ խնդիրներ ունեն ռուսական զորքերը Հետևակային զորքերի պակաս՝ մարտական խմբերում։ Ռուսական բանակը դեռ խաղաղ ժամանակների բանակ է։ Պայմանագրային զինծառայողներից կազմված ստորաբաժանումներում պլանային կերպով անձնակազմի պակաս է նկատվում։ Պատերազմի մեկնարկից մեկ ամիս անց այս խնդիրը սրել են զորքերի՝ կենդանի ուժի կորուստները։ Արդյունքում՝ ռուսական մարտական խմբերը հարկ եղած ձևով չեն կարողանում վերահսկել տեղանքը։ Ուկրաինական բանակը պահուստայինների մասնակի մոբիլիզացիա է անցկացրել և համալրվել կամավորներով, այդ պատճառով էլ կենդանի ուժի պակաս չի զգում։ Մի քանի շաբաթ մեծ կորուստներով նոր ինտենսիվ մարտերից հետո կենդանի ուժի պակասը կարող է կրիտիկական դառնալ։ Այս դեպքում ռուսական քաղաքական ղեկավարությունը ստիպված կլինի վերանայել պահուստայինների և/կամ պայմանագրայինների մասնակի մոբիլիզացիայի հարցը։ Ռուսական հրամանատարությունն այս խնդիրը մասնակիորեն կարող է լուծել՝ հրաժարվելով անհեռանկարային հատվածներում մարտերից, նեղացնելով գրոհի գիծը և ավելացնելով զորքերի խտությունը։ Սակայն կրակային հզորության առավելությունների օգտագործման հետ, կարծես, նույնպես խնդիրներ կան։ 2014 թ-ին ռուսական զորքերը Դոնբասում մարտական գործողությունները վարում էին առանձին գումարտակային մարտավարական խմբերով (ԳՄԽ)։ 2015-ին ռուսական ԳՄԽ-ներն ուկրաինականների նկատմամբ մեծ առավելություն ունեին մարտի դաշտի մասին իրազեկվածության հարցում։ Իսկ հիմա համեմատաբար հավասար հակառակորդի դեմ ինտենսիվ պատերազմի պայմաններում այդ կառուցվածքը չի աշխատում։ Հնարավոր է, որ հիմնական խնդիրը կրկին հետևակային պաշտպանության պակասն է, որը կարող է հետևել մարտի դաշտին և հիմնական ուժերին օգնել ռազմական գործողություններ վարել։ Հավանական խնդիրներից մեկը նաև այն է, որ ռուսական զորքերն, ի տարբերություն 2014–2015 թթ-ի, ուկրաինականի նկատմամբ առավելություն չունեն տեխնիկական հետախուզության միջոցների առումով։  Ադրյունքում՝ ռուսական գրոհի փորձերը կասեցնում է հիմնականում ուկրաինական հրետանին, որը թվաքանակով և որակապես ռուսականից թույլ է, պակաս շարժուն է, բայց (գոնե երբեմն) առավելություն ունի նպատակակետերի հայտնաբերման արագության հարցում։ Գլխավոր հարվածների հատվածներում քանակական առավելություն ստանալու համար պետք է հակառակորդից ավելի արագ այնտեղ տեղափոխել պահեստազորը։ Կիևում ռուսական զորքերը չեն կարողացել կասեցնել ուկրաինական ուժերի համալրումը հարևան շրջաններից։ Հայտնի է, որ այժմ Ուկրաինական պահեստազորայինները հասնում են Ուկրաինայի արևելք, այդ թվում՝ երկաթուղային տրանսպորտով։ Ռուսական հրամանատարությունը փորձում է խանգարել դրան։ Բայց դեռ պարզ չէ՝ արդյոք հաջողում է։ Միաժամանակ ուկրաինական զորքերը փորձում են թույլ չտալ ռուսական պահեստազորայինների կենտրոնացումը։ Կիևի տվյալներով՝ Խարկովի շրջանի Վելիկի Բուրլուկ քաղաքի մերձակայքում ոչնչացվել է ռուսական պահեստազորի հարյուրավոր մեքենաներից կազմված շարասյունը։ Ճիշտ է, լիակատար ոչնչացումը ծայրահեղ կասկածելի է, բայց սա պարզապես հոխորտանք չէ։ Ի՞նչ խնդիրներ ունեն ուկրաինական զորքերը Եթե ռուսական բանակը պատրաստվում է շրջափակել հակառակորդի խոշոր ուժերը, այն պետք է նախապես որոշի, թե ինչպես շրջափակման միջոցով հասնել պատերազմի քաղաքական նպատակներին։ Մի կողմից՝ ռուսական բանակն արդեն մեկ ու կես ամիս պայքարում է Մարիուպոլում շրջափակման մեջ գտնվող ուկրաինական խմբավորման դեմ, որը մի քանի անգամ ավելի փոքր է։ Մյուս կողմից՝ Մարիուպոլի խմբավորումը շրջափակումից առաջ, ըստ ամենայնի, մեծ քանակությամբ զենք-զինամթերք է ունեցել։ Շատ ավելի դժվար կլինի այդպիսի պահուստներ կուտակել ողջ Դոնբասի շատ ավելի խոշոր խմբավորման համար, որն արդեն այս ողջ ընթացքում օգտագործել է դրանց մի մասը։ Այդ պատճառով էլ ուկրաինական հրամանատարության համար կարևոր է խուսափել գլխավոր ուժերի շրջափակումից, որի համար բանակը պետք է ոչ միայն պաշտպանվի, այլև հակագրոհներ կազմակերպի։ Սա էլ իր խնդիրներն ունի․ ուկրաինական բանակը ծանր տեխնիկայի պակաս է զգում։ Նախևառաջ, խոսքը հեռահար ՀՕՊ համակարգերի մասին է, որոնք ունակ են դիմակայելու ռուսական ավիացիային ցանկացած բարձրության վրա, ինչպես նաև մարտական մեքենաների, որոնք ուկրաինական բանակը շարժուն կդարձնեն գրոհի ժամանակ։ Սպասվող ծանր մարտերում տեխնիկայի կորուստները կարող են կրիտիկական խնդիր լինել ուկրաինական բանակի համար։   Նորա Վանյան
16:22 - 13 ապրիլի, 2022
Առանց տանկերի և կիբերհարձակումների։ Ի՞նչ է Ռուսաստանի համար նշանակում ՏՏ ոլորտի «ուղեղների արտահոսքը»․ DW

Առանց տանկերի և կիբերհարձակումների։ Ի՞նչ է Ռուսաստանի համար նշանակում ՏՏ ոլորտի «ուղեղների արտահոսքը»․ DW

Արևմուտքի պատժամիջոցները մեծապես հարվածել են Ռուսաստանի տնտեսության բարձր տեխնոլոգիական ճյուղերին։ Դրա հետևանքներից մեկը ՏՏ մասնագետների արտահոսքն է երկրից։ Deutsche Welle թերթը գրում է այն մասին, թե ինչով է դա սպառնում Ռուսաստանին։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով․ «Անաստասիա Միրոլյուբովայի բիզնեսը բարգավաճում է։ Immigram հարթակի համահիմնադիրը, որն օգնում է Մեծ Բրիտանիա տեղափոխվել ցանկացող տեխնիկական մասնագետներին, ասում է, որ այդ ռեսուրսի թրաֆիկը Ռուսաստանի՝ Ուկրաինա ներխուժումից հետո ավելացել է 1000%-ով։ 2022 թ-ի առաջին եռամսյակում նոր գրանցվածների թիվը հավասար է եղել 2021 թ-ի ընդհանուր թվին։ Նոր հաճախորդների մեծ մասը ՏՏ ոլորտի մասնագետներ են, որոնք ուզում են Ռուսաստանից կամ Ուկրաինայից մեկնել, ասում է 28-ամյա կին գործարարը․ «Բիզնեսն աճում է, բայց դա այնքան տխուր է»։ Ռուսական ներխուժման պատճառով իրենց հայրենիքը լքել են միլիոնավոր ուկրաինացիներ։ Իսկ վերջին ժամանակներս Ռուսաստանը լքած տեխնիկական մասնագետների թիվն, ըստ որոշ տվյալների, տասնյակ հազարների է հասնում․ երկրի տնտեսությունը տառապում է արևմտյան պատժամիջոցների պատճառով։ Էլեկտրոնային կոմունիկացիաների ռուսական ասոցիացիայի գնահատականով՝ 2022 թ-ի փետրվարին և մարտին ՌԴ-ն լքել է 70 հազար ՏՏ մասնագետ։ Եվս 100 հազարը կարող են հեռանալ երկրից ապրիլին, կանխատեսում է կազմակերպությունը։   Պատժամիջոցների երկարաժամկետ վնասը Իրավիճակը, երբ պատերազմի կամ այլ հակամարտությունների մեկնարկից հետո երկիրը լքում են կրթված մարդիկ, Ռուսաստանի համար նոր չէ, նշում է Անաստասիա Միրոլյուբովան։ «Այսօր արտագաղթողների դերում գրողների և պոետների փոխարեն համակարգչային մասնագետներն են, - ասում է նա։ - Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են Ռուսաստանի լավագույն ուղեղները, որոնք կարող էին մասնակցել նոր տնտեսության և նորարարական տեխնոլոգիաների ստեղծմանը, մեկնում տարբեր ուղղություններով»։ Ուկրաինա ներխուժելուց հետո Ռուսաստանում տեխնիկական ընկերությունների և մասնագետների աշխատանքը շարունակ դժվարանում է Եվրամիության, ինչպես նաև ԱՄՆ և որոշ այլ երկրների սահմանած պատժամիջոցների պատճառով։ Արևմուտքը ձգտում է Ռուսաստանի համար արգելափակել կենսական կարևորության տեխնիկական բաղադրիչների՝ օրինակ՝ կիսահաղորդիչների հասանելիությունը, որոնք ներկրվում են արտասահմանից։   Չկան տեխնոլոգիաներ, չկան տանկեր Ամեն ինչից զատ՝ տեխնոլոգիական պատժամիջոցներն ուղղված են ռուսական ռազմական արդյունաբերության թուլացմանը։ «Եթե ուզում եք նոր տանկեր սարքել, ձեզ պետք են միկրոչիպեր, որովհետև հաշվարկներն անում է համակարգիչը», - ասում է Բրյուսելի Bruegel վերլուծական կենտրոնի՝ առևտրի և թվային էկոնոմիկայի փորձագետ Նիկլաս Պուատիեն։ «Եթե ուզում եք բարձր ճշգրտության հրթիռներ ստեղծել, ձեզ անհրաժեշտ են չիպեր։ Ռուսաստանը մրցունակ չիպեր չի արտադրում․․․ Եթե դուք կտրված եք մատակարարումների միջազգային շղթայից, ձեր կյանքը բարդանում է», - հավելում է նա։ Ոչ միայն արևմտյան երկրներն են պատժամիջոցներ սահմանել Ռուսաստանի դեմ։ Տասնյակ միջազգային ընկերություններ, այդ թվում՝ Google-ը, Apple-ը, Samsung-ը, Microsoft-ը, SAP-ն ու Meta-ն ինքնակամ սահմանափակել կամ կասեցրել են իրենց բիզնեսը ՌԴ-ում, Ուկրաինա ներխուժման պատճառով։ Մասնավորապես, ամերիկյան Apple տեխնոլոգիական հսկան Ռուսաստանում արգելափակել է իր Apple Pay վճարային ծառայությունը, իսկ նրա և Samsung-ի նոր ապրանքների վաճառքի արգելքը նշանակում է, որ երկրում արդեն հունիսին կարող են վերջանալ Այֆոններն ու Samsung սմարթֆոններն, ասված է Գերմանիայի դաշնային հետախուզական ծառայության զեկույցում։   Ռուսաստանն անհանգստացած է մասնագետների արտահոսքով Այս փոփոխությունները մեծապես կզգան ՏՏ ոլորտի պրոֆեսիոնալները, որոնց գործունեությունը զգալիորեն դժվարացել է սահմանափակումների պատճառով։ Քանի որ IT-մասնագետները պահանջարկ են վայելում գրեթե ամենուրեք, Ռուսաստանից մեկնելու որոշումը շատերը դժվարությամբ են ընդունում։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ռուսաստանցիների արտագաղթի նոր միտումն անվանել է «հասարակության բնական ինքնամաքրում», որը միայն կամրապնդի այն։ Սակայն ռուսական իշխանության գործողությունները հակառակն են ապացուցում։ Մարտին Պուտինը չեղարկեց շահութահարկը ՏՏ ընկերությունների համար և երիտասարդ մասնագետներին հնարավորություն տվեց հետաձգելու ծառայությունը բանակում։ Հաղորդագրություններ կան նաև, որ տեխնիկական մասնագետներին կանգնեցնում են սահմանին, երբ նրանք փորձում են լքել Ռուսաստանը։ «Տեխնոլոգիական տերություն լինելն ուժ է։ Եթե ուզում եք գերտերություն լինել, բավական չէ ունենալ միայն նավեր և տանկեր։ Պետք է խոշոր տնտեսություն ունենալ, արտադրել բարձր դասի ապրանքներ և մյուս երկրների վրա ազդեցության լծակներ ունենալ», - ասում է փորձագետ Պուատիեն։   Համակարգչային ոլորտի ներուժը հարցականի տակ է Ռուսաստանի համար, ինչպես կարծում են որոշ դիտորդներ, այլ երկրների վրա ազդեցություն գործելու միջոցներից մեկը վերջին տարիներին եղել է նրանից եկող կիբերհարձակումների վտանգը։ Տաղանդավոր մասնագետների արտահոսքը հազիվ թե նվազեցնի այդ սպառնալիքը, նշում է տնտեսագետ և տեխնոլոգիաների փորձագետ Սքոթ Մարկուսը։ «Այնպես, ինչպես Ուկրաինայում Ռուսաստանի ռազմական գործողությունները շատերի համար անսպասելի կերպով վերածվեցին որոշ առումով «թղթե վագրի» (չինական արտահայտություն, որը նշանակում է, որ երևույթն ավելի վտանգավոր է թվում, քան իրականում կա – խմբ․)։ Ըստ ամենայնի՝ գոնե այս պահին, նույնը կարելի է ասել նաև կիբերպատերազմներ վարելու [Ռուսաստանի] ներուժի մասին։ Քանի որ նրանք հիմա հավաքում են իրենց վերջին ռեսուրսները՝ փորձելով փրկել իրենց պատերազմն ավանդական պատկերացմամբ, ես չեմ հավատում, թե նրանք ինքնակամ զսպվածություն են ցուցաբերում [կիբերոլորտում], - ասում է փորձագետը։ - Ես պարզապես ստիպված եմ եզրակացություն անել, որ կիբերպատերազմներ վարելու նրանց հնարավորություններն այնքան մեծ չեն, որքան շատերը կարծում էին»։   Նորա Վանյան
19:20 - 11 ապրիլի, 2022
ՆԱՏՕ-ի երկրները տարակարծիք են Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հարցում․ The New York Times

ՆԱՏՕ-ի երկրները տարակարծիք են Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հարցում․ The New York Times

Բախվելով այն հեռանկարին, որ պատերազմն Ուկրաինայում տևական է լինելու՝ ՆԱՏՕ-ի երկրները տարակարծիք են, թե ինչպես կառավարել հակամարտության հետագա փուլն ու անորոշության գալիք շրջանը, գրում է The New York Times-ը, որի հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ընթերցողին․ «Արևմտյան բարձրաստիճան երկու պաշտոնյաների պնդմամբ՝ Կենտրոնական Եվրոպայի երկրներն, օրինակ՝ Լեհաստանն ու Բալթյան երկրներն, ուզում են ամբողջությամբ խզել կապերը Մոսկվայի հետ և միջոցներ ձեռնարկել՝ Ռուսաստանին ծնկի բերելու։ Նրանք անհանգստացած են, որ այն, ինչ Ռուսաստանը կարող է ներկայացնել որպես հաղթանակ, կարող է լուրջ վնաս հասցնել եվրոպական անվտանգությանը։ Մյուս երկրները կարծում են, որ Ռուսաստանին հնարավոր չէ հեշտությամբ ենթարկեցնել, և պատերազմի ելքն, ըստ ամենայնի, տհաճ է լինելու․ հրադադարն ավելի շփոթեցնող է լինելու, քան շռնդալից հաղթանակը։ Նշված պաշտոնյաների խոսքով՝ Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Թուրքիայի պես երկրներն ուզում են պահպանել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ շփումները՝ չնայած ռուսական զորքերի ռազմական հանցանքների համար մեղադրանքներին։ ՆԱՏՕ-ի երկրների արտգործնախարարները […] մի բանի շուրջ համակարծիք են․ պատերազմի ավարտը դեռ հեռու է․ […] չնայած որ ռուսական զորքերը լքել են մայրաքաղաք Կիևին հարող շրջանները՝ դրանք դանդաղ և վայրագ կերպով առաջ են շարժվում դեպի Ուկրաինայի արևելք։ «Մոսկվան չի հրաժարվում Ուկրաինայում իր նկրտումներից։ Այժմ մենք տեսնում ենք զորքերի զգալի նահանջ Կիևից՝ վերախմբավորման, վերազինման և պահուստները լրացնելու նպատակով։ Եվ նրանք իրենց ուշադրությունը կենտրոնացնում են արևելքի վրա», - այս շաբաթ ասել է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը։ «Ռուսաստանը փորձելու է գրավել ողջ Դոնբասն ու ցամաքային հաղորդակցության ուղի բացել դեպի օկուպացված Ղրիմ։ Սա պատերազմի վճռորոշ փուլն է», - նշել է նա։ Ի պատասխան Բուչայում հայտնաբերված դիերի հետ կապված իրավիճակին՝ Միացյալ Նահանգներն ու Եվրամիությունը նոր պատժամիջոցներ են նախապատրասում Ռուսաստանի դեմ, սակայն սպասելիքները քիչ են, որ դրանք կարագացնեն պատերազմի ավարտի ազդադարումը։ Թե ինչով, ի վերջո, կավարտվի պատերազմը, կարևոր հարց է ոչ միայն Ուկրաինայի, այլև [Հյուսիսատլանտյան] դաշինքի համար։ ԱՄՆ պաշտոնյաները թերահավատորեն են վերաբերում նրան, որ Ռուսաստանը պատրաստ է իրական զիջումների գնալ Ուկրաինայի հետ խաղաղ բանակցություններում, թեև չեն բացառում այդ հավանականությունն ու ցանկանում են ապահովել Կիևի ամուր դիրքերը բանակցություններում։ Որոշ երկրներ՝ հատկապես Կենտրոնական Եվրոպայում, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիան, մտահոգ են, որ ցանկացած ռուսական էքսպանսիա Ուկրաինայի տարածքում, առավելևս՝ Ռուսաստանի հաղթանակը, կխրախուսի Պուտինին, կխաթարի եվրոպական անվտանգությունն ու այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են միջազգային իրավունքին հավատարիմ լինելը, հարգանքն ազգային ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ։ Նրանք ուզում են Ռուսաստանին պարտված տեսնել։ Բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկն ասել է, որ անգամ, եթե պատերազմն ավարտվի ռուս-ուկրաինական զորքերի միջև նոր շփման գծով, ՆԱՏՕ-ն ձգտում է աշխատել Կիևի հետ՝ Ուկրաինան Ռուսաստանի համար դժվարամարս պատառ դարձնելու համար։ Էությունն այն է, որ պետք է ուկրաինացիներին այնպես զինել և մարզել, որ Պուտինի մտքով չանցնի կրկնել իր փորձը»։   Նորա Վանյան
09:01 - 08 ապրիլի, 2022
Քայլք բարակ սառույցի վրայով․ 7 իրողություն, որ ձևավորում են ռուս-թուրքական հարաբերությունների ներկա փուլը ․ Politico

Քայլք բարակ սառույցի վրայով․ 7 իրողություն, որ ձևավորում են ռուս-թուրքական հարաբերությունների ներկա փուլը ․ Politico

Ամերիկյան «Politico» ամսագիրը գրում է ռուս-թուրքական հարաբերությունների ներկա փուլի մասին, որոնց վրա ազդել են մի շարք առանցքային իրադարձություններ։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով․ «Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ու նրա ռուս գործընկեր Վլադիմիր Պուտինը տարօրինակ հարևաններ են․ երբեմն՝ ռազմավարական լավ գործընկերներ, երբեմն էլ՝ տարածաշրջանային ոխերիմ ախոյաններ»։ Ներկա պահին Թուրքիայի առաջնորդը միջնորդի դեր է ստանձնել և նախորդ շաբաթ այցելել Բոսֆորի ափին գտնվող Դոլմաբահչե պալատ՝ անձամբ ողջունելու խաղաղ բանակցություններ վարող ռուսական և ուկրաինական պատվիրակություններին։ Այս դերը ստանձնելով՝ Էրդողանը բարակ սառույցի վրայով է քայլում։ Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունները բարդ են, և դա գալիս է պատմական իրողություններից։ Այդ հարաբերությունները կրում են Ղրիմի թաթարների հետ կապված իրավիճակի, էներգետիկ անվտանգության, Լեռնային Ղարաբաղում, Սիրիայում և Լիբիայում տեղի ունեցած պատերազմների լարվածությունը։ Վերջին տարիներին Թուրքիան խոցել է ռուսական ռազմական օդանավ, ռուսական ավիահարվածների հետևանքով Սիրիայում զոհվել է 33 թուրք զինվորական, և սպանվել է Անկարայում Մոսկվայի դեսպանը։ ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիան ուկրաինական հակամարտությունն առանց կաշկանդվելու անվանում է «պատերազմ», արգելափակում ռուսական ռազմանավերի երթուղին դեպի Սև ծով և ուկրաինական զորքերին Bayraktar կործանարար անօդաչու թռչող սարքեր վաճառում՝ ի հեճուկս Մոսկվայի մեծ վրդովմունքի։ Մյուս կողմից Անկարան նյարդայնացնում է նաև Կիևին՝ հրաժարվելով Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներ սահմանել, իսկ Թուրքիայի նախագահի մամուլի քարտուղար Իբրահիմ Քալընը հայտարարել է, որ աշխարհը չի կարող իրեն թույլ տալ «այրել Ռուսաստանի հետ կամուրջները»։ Ներկայացնում ենք յոթ առանցքային իրողություն, որոնք վերջին տասը տարում ազդել են Անկարայի և Մոսկվայի հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Անձնական շփումներ Էրդողանի և Պուտինի միջև հարաբերությունները թշնամականից վերածվել են բարեկամականի՝ շնորհիվ 2016թ․-ին Էրդողանի դեմ իրականացված պետական հեղաշրջման փորձի։ Այդ հարաբերությունները ջերմ էին մինչև 2015թ․-ի նոյեմբերը, երբ թուրքական F-16-ը թուրք-սիրիական սահմանի վրա խոցեց ռուսական ռմբակոծիչը։ Պուտինը զայրալից տոնով հայտարարեց, որ այդ միջադեպը «մեջքից հարված էր»։ 10 ամիս տևած առճակատման ընթացքում Մոսկվան տնտեսական պատժամիջոցներ սահմանեց, կոչ արեց իր քաղաքացիներին չայցելել Թուրքիա, որը մեծապես կախված է ռուսաստանցի զբոսաշրջիկների այցերից։ Սա, ի վերջո, Էրդողանին ստիպեց ներողություն խնդրել Պուտինից։ Սակայն հենց պետական հեղաշրջման փորձը Թուրքիայում 2016թ.-ի հուլիսին ինչպես երբևէ մտերմացրեց նրանց հարաբերությունները։ «Մինչ [ԱՄՆ նախկին նախագահ] Օբաման և նրա եվրոպացի գործընկերները մի կողմ էին քաշվել, Պուտինն անհապաղ դարձավ Էրդողանի փրկիչն ու առաջարկեց իր աջակցությունը։ Լուրեր էին պտտվում նաև, որ ռուսներն են Էրդողանին զգուշացրել»,- ասում է Բրուքինգսի ինստիտուտի պրոֆեսոր Քեմալ Քիրիշքին։ Իրականում, երկու առաջնորդների միջև կապերն այնքան սերտ էին, որ, ըստ փորձագետների, կարողացան հաղթահարել այնպիսի իրադարձություններ, որոնք սովորաբար բերում են երկկողմ հարաբերությունների խզման՝ Թուրքիայում Ռուսաստանի դեսպանի սպանությունը 2016թ․-ին, սիրիական պատերազմում Ռուսաստանի մասնակցության առաջացրած լարվածությունն ու Սիրիայում 2020թ․-ին ռուսական ավիահարվածների հետևանքով տասնյակ թուրք զինծառայողների զոհվելը։ Ղրիմի թաթարներ Ղրիմի թաթարները նույնպես Մոսկվայի և Անկարայի միջև լարվածության աղբյուր են։ Թուրքիան պատմական կապեր ունի Ղրիմի թաթարների հետ, որոնք թյուրքական էթնիկ խմբին են պատկանում։ Հաշվի առնելով էթնիկ կապերն ու Թուրքիայում թաթարների մեծ համայնքի առկայությունը՝ Էրդողանը հաճախ է փորձում պաշտպանել նրանց։ 2014թ․-ին Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցումը, որը թարմացրեց համայնքի՝ խորհրդային ժամանակների հետ կապված վախերը (Իոսիֆ Ստալինի հրամանով 1944թ․-ին ավելի քան 200 000 թաթարներ են արտաքսվել Միջին Ասիա, որտեղ նրանց գրեթե կեսը զոհվել է)․ բարդ պահ էր Թուրքիայի համար։ Անկարան անմիջապես դեմ արտահայտվեց բռնակցմանը, պահպանեց կապերը տեղի համայնքային առաջնորդների հետ, Կիևում թաթարների նոր կենտրոն հիմնեց և անաղմուկ պայմանավորվեց բանտից ազատ արձակել երկու թաթար քաղաքական գործիչների։ 2014թ․-ին հավաստիացրեց, որ Պուտինը խոստացել է, որ նրանք պաշտպանված կլինեն։ Սևծովյան անվտանգություն Թուրքիան վերահսկում է մուտքը Սև ծով Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցներով։ Մոնտրյոյի 1936թ․-ի կոնվենցիայի համաձայն՝ նա պետք է երաշխավորի դրանցով երթևեկող քաղաքացիական նավերի «լիակատար ազատությունը», նրան միայն թույլատրվում է արգելափակել ռազմական նավերը պատերազմի դեպքում։ Ուկրաինական հակամարտության ֆոնին Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն փետրվարի 28-ին հայտարարել է, որ նեղուցները փակ են ռազմանավերի համար։ Սակայն թուրքագետ Սթիվեն Քուկն ասում է, որ այն նավերը, որոնք Ռուսաստան են վերադառնում, դեռ կարող են դա անել։ Լեռնային Ղարաբաղ Մինչդեռ Հարավային Կովկասում Ռուսաստանն ու Թուրքիան տարաձայնություններ ունեն: Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վաղեմի դիմակայությունում Մոսկվան ու Անկարան տարբեր կողմերի են սատարում։ Ադրբեջանը Թուրքիայի մերձավոր դաշնակիցն է, և Անկարան վաղուց է Բաքվին մատակարարում նույն «Bayraktar» ԱԹՍ-ները, որոնք Ուկրաինային է վաճառում։ Նույնպիսի սերտ կապեր Հայաստանի հետ ունի Ռուսաստանը, երկու երկրներն ընդհանուր ՀՕՊ համակարգ ունեն և Մոսկվայի առաջնորդությամբ գործող ՀԱՊԿ ռազմական դաշինքի անդամ են։ Անգամ եթե Անկարան այժմ կարգավորում է իր հարաբերությունները Երևանի հետ, իսկ Մոսկվան վերջերս որոշել է ամրապնդել Բաքվի հետ համագործակցությունը, նրանք ստիպված են պաշտպանել իրենց պատմական գործընկերներին լարվածություն առաջանալու դեպքում։ Երբ 2016թ․-ին Լեռնային Ղարաբաղում էսկալացիա տեղի ունեցավ, [ռուսական և թուրքական] կողմերը խայթող արտահայտություններով փոխանակվեցին, իսկ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը Թուրքիայի հռետորաբանությունն «անընդունելի» անվանեց։ Սակայն երբ 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ տարածքում լայնամասշտաբ պատերազմ սկսվեց, քննադատությունն ավելի մեղմ էր, քանի որ Ռուսաստանը միջնորդ էր և ապահովեց հրադադարը՝ Ադրբեջանին թույլ տալով պահպանել իր տարածքային նվաճումները։ «Չնայած այն բանին, որ նրանք հակամարտության հակառակ կողմերում էին, և Թուրքիայի աջակցությունն ունեցող ուժերն առավելության հասան Ռուսաստանի աջակցությունն ունեցողների նկատմամբ․․․ նրանք հրադադարի հաստատումը երաշխավորելու ուղիներ գտան»,- ասում է թուրքագետ Սթիվեն Քուկը՝ հավելելով, որ «երկու առաջնորդները կարողացան մի կողմ դնել տարաձայնությունները և հարաբերությունները չփչացնել»։ Սիրիա և քրդական հարց Սիրիան ևս մի ճակատ է, որտեղ Ռուսաստանն ու Թուրքիան բախվել են միմյանց հետ, բայց վերադարձել դեպի համագործակցություն, թեև տարբեր կողմերի են սատարում։ Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի մեկնարկից հետո հակամարտությունը տեղափոխվեց Թուրքիայի հարավարևելյան սահման՝ նրա մտահոգությունն առաջացնելով իր սահմանին Սիրիայի քրդերի ինքնավար շրջանի ձևավորման և փախստականների հոսքի վերաբերյալ։ Երբ 2015թ․-ին Ռուսաստանը միջամտեց իրավիճակին՝ Բաշար Ասադի ռեժիմին օգնելու համար, Պուտինն ու Էրդողանը գժտվեցին։ Լարվածությունը սրվեց, երբ նույն տավա մեջ Թուրքիան ռուսական ռազմական օդանավ խոցեց, որը հայտնվել էր իր օդային տարածքում։ Սակայն, երբ Էրդողանը դրա համար ներողություն խնդրեց, կողմերը սկսեցին համագործակցել։ Թեև իրավիճակը կրկին լարվեց այն բանից հետո, երբ 33 թուրք զինվորական զոհվեց Իդլիբին հասցված ավիահարվածների հետևանքով, այս երկու երկրների առաջնորդները կրկին համաձայնության եկան։ Թեև [Իդլիբում] փխրուն հրադադարը պահպանվում է, Սիրիան մինչ օրս Էրդողանի վրա ճնշում գործադրելու գործիք է։ Լիբիա Լիբիայի հարցում դիմակայությունը սկսվել է 2011թ․-ին Լիբիայի առաջնորդ Մուամար Քադաֆիի պաշտոնանկությունից հետո։ Դրան հետևած պատերազմում Մոսկվան սատարում էր Արևելյան Լիբիայում Խալիֆ Հաֆթարի ռեժիմը՝ զենք և ռազմական տեխնիկա մատակարարելով։ Անկարան, սակայն, աջակցում էր Ազգային համաձայնության կառավարությանը՝ զենք և ԱԹՍ-ներ տրամադրելով։ Սակայն, չնայած դրան՝ այս երկու երկրների առաջնորդները կարողացել են փոխըմբռնման հասնել, ինչպես Սիրիայի հարցում։ Բնական գազ Չնայած աշխարհաքաղաքական լարվածությանը՝ կարևորագույն էներգետիկ կապերը Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև հարաբերականորեն կայուն են։ Թուրքիան երկար ժամանակ եղել է ռուսական գազի սպառման խոշոր շուկա՝ 2005թ․-ից անմիջականորեն գազ ստանալով «Երկնագույն հոսք» խողովակաշարով։ Այսօր նա նույնպես ներկրում է բնական գազի 45%-ը Ռուսաստանից, թեև այդ կախվածությունը նվազում է։ Էրդողանն ու Պուտինը համաձայնագիր են ստորագրել «Թուրքական հոսք» գազատարի վերաբեյալ։ Սակայն իր էներգետիկ անկախությունը մեծացնելու նպատակով Թուրքիան սեփական ռեսուրսներն է ուսումնասիրում և 2020թ․-ին հայտարարել է Սև ծովում բնական գազի աղբյուր հայտնաբերելու մասին։ Թեև Թուրքիան դեռ կշարունակի գնել ռուսական նավթն ու գազը, երկրի էներգետիկայի փոխնախարար Ալփարսլան Բայրաքթարի խոսքով Ռուսաստանի՝ Ուկրաինա ներխուժումից (ըստ ՌԴ-ի՝ «հատուկ ռազմական գործողություն»- Infocom) հետո գազի ներկրման կրճատման Եվրոպայի ներկայիս ձգտումները կարող են Թուրքիային դարձնել մատակարարումների այլընտրանքային հնարավոր երթուղիների կենտրոն»:   Նորա Վանյան
21:27 - 06 ապրիլի, 2022
Բուչայից հրապարակված տեսանյութի ու լուսանկարի կեղծ լինելու մասին պնդումներն անհիմն են

Բուչայից հրապարակված տեսանյութի ու լուսանկարի կեղծ լինելու մասին պնդումներն անհիմն են

ԶԳՈՒՇԱՑՈՒՄ․ նյութում կան դիակների պատկերներ   Լուսանկարներ ու տեսանյութ՝ Բուչայից Մարտի 31-ին ուկրաինական Բուչայի (Կիևի շրջան) քաղաքապետը հայտնեց, որ քաղաքը կրկին անցել է Ուկրաինայի վերահսկողության տակ։ Մինչ այդ քաղաքը ռուսական կողմի վերահսկողության ներքո էր։ Ապրիլի 2-ին Բուչայից լուսանկարներ հրապարակվեցին, որտեղ երևում էր, որ փողոցներում քաղաքացիական մարդկանց դիակներ են։ Լուսանկարներն արել էին «Agence France-Presse»-ի և «Reuters»-ի լրագրողները։ Համացանցում նաև տեսանյութ հայտնվեց, որտեղ մեքենան անցնում էր Բուչայի փողոցներով, և տեսախցիկը ֆիքսում էր պառկած դիակները։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը պաշտոնապես հերքեց քաղաքացիականներին սպանելու մասին լուրերը։ Նույն օրը նախարարության տելեգրամյան ալիքը տարածեց «Война с фейками» ալիքի գրառումը, որտեղ նշվում էր, թե հրապարակված լուսանկարներն ու տեսանյութը կեղծ են։   «Շարժվող դիակների» պատմությունը Լուսանկարների մասով «Война с фейками» ալիքը գրեթե նույնությամբ կրկնել էր ՌԴ ՊՆ պաշտոնական հայտարարության թեզը․ «Բուչայի մասին գրառումները հայտնվեցին արտասահմանյան միանգամից մի քանի լրատվամիջոցներում. դա կարծես պլանավորված մեդիա արշավ լինի: Հաշվի առնելով, որ [ռուսական] զորքերը քաղաքը լքել են մարտի 30-ին, որտե՞ղ էին այդ կադրերը 4 օր շարունակ։ Նրանց բացակայությունը միայն հաստատում է կեղծիքը»։ Տելեգրամյան ալիքը նաև կից տեղադրել էր ուկրաինական «Espreso.TV»-ի ռեպորտաժը՝ տարածվող տեսանյութի մասին։ «Война с фейками»-ն պնդում էր արել, որ տեսանյութում «դիակները շարժվում են»։ «[Տեսանյութի] 12-րդ վայրկյանում աջ կողմի «դիակը» շարժում է ձեռքը։ 30-րդ վայրկյանում հետևի հայելու մեջ «դիակը» նստում է (նկատի ունի՝ հայելու մեջ երևում է, թե ինչպես է դիակներից մեկը մեքենայի անցնելուց հետո նստում- խմբ․)։ Տեսանյութում մարմինները կարծես միտումնավոր շարված լինեն՝ ավելի դրամատիկ պատկեր ստեղծելու համար։ Սա հստակ երևում է տեսանյութը 0,25 արագությամբ (արագությունը 4 անգամ դանդաղեցրած- խմբ․) դիտելու դեպքում»- գրել էր տելեգրամյան ալիքը։ «Война с фейками»-ն նաև տեսանյութի դանդաղեցրած տարբերակն էր հրապարակել, որտեղ, իբր, երևում էր, թե ինչպես է դիակներից մեկը «ձեռքը շարժում», իսկ մյուսը մեքենայի անցնելուց հետո «վեր կենում»։ Ապրիլի 3-ին ռուսական «РИА Новости» գործակալության հետ զրույցում ՌԴ նախագահին առընթեր Մարդու իրավունքների խորհրդի անդամ Ալեքսանդր Բրոդը ուկրաինական Բուչայից հրապարակված տեսանյութն անվանել էր «հերթական հակառուսական սադրանք ու գեբելսյան քարոզչություն»։ Նյութում գործակալությունը հիշեցրել էր․ «Ավելի վաղ ուկրաինական իշխանություններն ու լրատվամիջոցները իբր Կիևի մարզի Բուչա քաղաքում նկարահանված տեսանյութ էին տարածել, որտեղ մահացածների դիեր են ընկած ճանապարհին։ Օգտատերերը նկատել են, որ «դիակները» շարժում են ձեռքերը և հեռացնում վերջույթները, որպեսզի չընկնեն զինտեխնիկայի անիվների տակ։ Նաև օպերատորի մեքենայի հետևի հայելու մեջ կարելի է տեսնել, թե ինչպես է «մահացածներից» մեկը ոտքի կանգնում, հենց որ մեքենան անցնում է»։   «Շարժվող դիակները» չեն շարժվում Ապրիլի 3-ին «Война с фейками» ալիքը գրեց, որ իրենք վերլուծությունն արել են՝ հիմնվելով «Espreso.TV»-ի հրապարակած անորակ տեսանյութի վրա։ Ալիքը հետո ուսումնասիրել էր տեսանյութի որակյալ տարբերակը և նշել, որ ոչ թե դիակի ձեռքն է շարժվում, այլ մեքենայի պատուհանն է կեղտոտ, ինչը տպավորություն է ստեղծում, թե ձեռքը շարժվում է։ Իսկ հաջորդ պնդման մասին ալիքը գրել էր․ «Ինչ վերաբերում է «հետևի հայելու» դրվագին, ապա անհնար է այդ վարկածը հաստատել կամ հերքել անգամ բարձր որակի դեպքում։ Մարմնի դիրքը փոխված տեսք ունի, իսկ հայելու աղավաղումը ոչինչ չի բացատրում. առաջին կադրում մարմինը գտնվում է մայթին զուգահեռ, իսկ երկրորդում այն ​​արդեն ուղղահայաց է, ինչը կարող է մարմնի շարժման հետևանք լինել»։  Ռուսական provereno.media-ն ապրիլի 4-ին տեսանյութի մանրամասն ուսումնասիրություն էր իրականացրել, և որպեսզի պարզ լինի՝ դիակներն իրո՞ք շարժվում են, թե՞ ոչ, տեսանյութն առաջինը հրապարակած Իլյա Նովիկովից խնդրել էր դրա որակյալ տարբերակը։ Նովիկովի տրամադրած տեսանյութից իսկապես պարզ է դառնում, որ մեքենայի ապակու շարժվող բիծը տպավորություն էր ստեղծել, թե դիակի ձեռքը շարվում է։ Ինչ վերաբերում է երկրորդ տեսարանին, ապա ուշադիր նայելիս կտեսնեք, որ դիակը չի շարժվում։ Սկզբում տեսախցիկը մեքենայի պատուհանից ֆիքսել է մահացած մարդու դիակը։ Տեսախցիկն ու մայթն իրար հանդեպ գրեթե հորիզոնական դիրքում են։ Հետո տեսախցիկը ֆիքսել է մեքենայի հայելու մեջ դիակի արտացոլանքը, և տրամաբանական է, որ պատկերը շրջված է։ Այս դեպքում մայթը հայելու հանդեպ ուղղահայաց դիրքում է, այդ պատճառով էլ թվում է, թե դիակի դիրքը փոխվել է։  Provereno.media-ն նաև գտել էր «ոտքերը մեքենայից հետ քաշող» դիակի մասին լուրի հեղինակին. vesti.ru-ն գրել էր, թե օգտատերերը հայտնաբերել են, որ «տեսանյութի դիակները շարժում են ձեռքերը և հեռացնում վերջույթները՝ զինտեխնիկայի անիվների տակ չընկնելու համար»։ Սակայն թե այդ ինչ օգտատերեր են, և տեսանյութի որ մասում են շարժվող ոտքեր հայտնաբերել, կայքը չէր նշել։ Իսկ «Agence France-Presse»-ի և «Reuters»-ի լրագրողների հրապարակած լուսանկարների կեղծ լինելու վերաբերյալ ոչ մի հիմնավոր փաստարկ չի ներկայացվում։ Բացի այդ՝ Բուչայում զոհեր լինելու փաստը միայն լուսնկարները չեն ապացուցում։ «New York Times»-ն ուսումնասիրել է արբանյակային լուսանկարներն ու ցույց տվել, որ քաղաքում խաղաղ բնակիչներից շատերը սպանվել են ավելի քան երեք շաբաթ առաջ։ Արբանյակային լուսանկարները, որոնք տրամադրել է  «Maxar Technologies» ընկերությունը, ցույց են տվել, որ նվազագույնը 11 մարմին ընկած է եղել Բուչայի Յաբլոնսկայա փողոցում մարտի 11-ից, երբ ռուսական զորքերը քաղաքում են եղել։ Այսպիսով, ռուսական տելեգրամյան ալիքներն ու լրատվամիջոցներն առանց հիմնավոր ապացույցների պնդում են, որ Բուչայից հրապարակված լուսանկարներն ու տեսանյութը կեղծ են։ Սակայն լուսանկարների ճիշտ լինելու մասին են վկայում արբանյակային նկարները։ Իսկ տեսանյութի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ այնտեղ դիակներն ամենևին էլ չեն շարժվում։ Գլխավոր լուսանկարը՝ AFP-ի Աննա ՍահակյանՌոման Աբովյան
16:13 - 06 ապրիլի, 2022
Բուչայում մարմինները հայտնվել են, երբ ռուսական զորքերը վերահսկելիս են եղել քաղաքը․ The New York Times-ն արբանյակային լուսանկարներ է հրապարակել

Բուչայում մարմինները հայտնվել են, երբ ռուսական զորքերը վերահսկելիս են եղել քաղաքը․ The New York Times-ն արբանյակային լուսանկարներ է հրապարակել

Ամերիկյան The New York Times պարբերականը, վերլուծելով արբանյակային լուսանկարները, եկել է այն եզրահանգման, որ դրանք հերքում են Ռուսաստանի պնդումները, թե Կիևի շրջանի Բուչա քաղաքում խաղաղ բնակիչների սպանությունները տեղի են ունեցել այն բանից հետո, երբ ռուսական զորքերը լքել են քաղաքը։ Պարբերականը նշում է․ երբ օրերս Բուչայի փողոցներում խաղաղ բնակիչների դիերի լուսանկարներ են հայտնվել՝ «ոմանք՝ կապված ձեռքերով, մյուսները՝ գլխի հատվածում հրազենային վիրավորմամբ», Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հերքել է իր մասնակցությունը դեպքերին։ Գերատեսչության պնդմամբ՝ մարմինները փողոցում են հայտնվել այն բանից հետո, երբ «ռուսական ստորաբաժանումներն ամբողջությամբ լքել են Բուչան» մոտավորապես մարտի 30-ին։ Սակայն, ինչպես նշում է պարբերականը, տեսանյութերի և արբանյակային լուսանկարների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ խաղաղ բնակիչներից շատերը սպանվել են ավելի քան երեք շաբաթ առաջ, երբ ռուս զինվորականները վերահսկելիս են եղել քաղաքը։ Արբանյակային լուսանկաները, որոնք տրամադրել է Maxar Technologies ընկերությունը, ցույց են տվել, որ նվազագույնը 11 մարմին ընկած է եղել Բուչայի Յաբլոնսկայա փողոցում մարտի 11-ից, երբ ռուսական զորքերը քաղաքում են եղել։ Պարբերականը գրում է, որ լուսանկարներում երևում են մարդու մարմնի չափսերի օբյեկտներ, որոնք Յաբլոնսկայայում հայտնվել են մարտի 9-11-ը։ Դրանց դիրքը համընկնում է դիերի դիրքի հետ, որոնք հայտնաբերվել են ուկրաինական զորքերի կողմից Բուչայի նկատմամբ վերահսկողությունը վերադարձնելուց հետո, ինչպես երևում է ուկրաինական կողմի ապրիլի 1-ի տեսանյութից։ Հետագա վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այդ օբյեկտներն այդ դիրքում են եղել ավելի քան երեք շաբաթ։ «Յաբլոնսկայա փողոցում արված երկրորդ տեսանյութում ևս երեք մարմին է երևում, [․․․] մեկը՝ լքված մեքենայի մոտ։ Արբանյակային լուսանկարները պարզ են դարձնում, որ այդ մարմինը և լքված երկու մեքենաները հայտնվել են մարտի 20-21-ին», - գրում է The New York Times-ը։ Նշենք, որ օրերս Կիևի շրջանի Բուչա քաղաքի փողոցներում խաղաղ բնակիչների դիեր են հայտնաբերվել այն բանից հետո, երբ ռուսական զորքերը լքել են քաղաքը, և այն կրկին անցել է ուկրաինական զորքերի վերահսկողության տան։ Ուկրաինան տեղի բնակիչների մահվան համար մեղադրել է ռուս զինվորականներին, Ռուսաստանի ՊՆ-ն քաղաքում արված տեսանյութերն ու լուսանկարները «սադրանք» է որակել և նշել, որ դրանք «բեմադրված են Կիևի ռեժիմի կողմից՝ արևմտյան լրատվամիջոցների համար»։ Նորա Վանյան
16:31 - 05 ապրիլի, 2022
Բուչայի հնարավոր հետևանքները Ռուսաստանի համար․ BBC Russian-ի անդրադարձը

Բուչայի հնարավոր հետևանքները Ռուսաստանի համար․ BBC Russian-ի անդրադարձը

Ուկրաինական Բուչա քաղաքում օրերս իրադարձություններ են տեղի ունեցել, որոնք ցնցել են միջազգային հանրությունը։ Այն բանից հետո, երբ ուկրաինական բանակը վերադարձրել է վերահսկողությունը Կիևի շրջանի նատմամբ, որը դրանից առաջ վերահսկում էին ռուսական զորքերը, հայտնի է դարձել, որ մայրաքաղաք Կիևից ոչ հեռու գտնվող Բուչա քաղաքի փողոցները լի են դիերով։ France Press-ի և Reuters-ի լրագրողները ներկա էին եղել քաղաքում և քաղաքացիական հագուստով մարդկանց դիերի լուսանկարներ հրապարակել։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին Ռուսաստանին մեղադրել է ցեղասպանության համար, Ռուսաստանը հերքում է իր մասնակցությունը Բուչայի դեպքերին։ BBC-ի ռուսական ծառայությունն անդրադարձել է Ռուսաստանի համար այս դեպքերի հնարավոր հետևանքներին։ Հոդվածը ներկայացնում ենք աննշան կրճատումներով։ «Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցներ կսահմանվեն շատ կարճ ժամկետներում՝ Կիևի շրջանում ռուս զինվորականների վայրագությունների վկայությունների ֆոնին, որոնք ցնցել են Արևմուտքը։ Սակայն ռուսական նավթի և գազի եվրոպական էմբարգոյի հնարավորությունը, ամենայն հավանականությամբ, դեռ չի օգտագործվի։ Միաժամանակ, այժմ արդեն վերջնականապես պարզ է դառնում, որ պատժամիջոցների մեղմացման մասին կարելի է մոռանալ մինչև պատերազմի ավարտը, իսկ դրանց լիակատար չեղարկման մասին՝ երկար տարիներ,մինչև որ պատժվեն ռազմական հանցագործությունների մեղավորներն ու Ռուսաստանում իշխանափոխություն լինի, վկայում են արևմտյան քաղաքական գործիչների և պաշտոնյաների հայտարարությունները։ Զարգացած աշխարհն աննախադեպ սահմանափակումներ է մտցրել Ռուսաստանի դեմ՝ ի պատասխան նրա ներխուժմանն Ուկրաինա։ Դրանց նպատակը Ռուսաստանին կտրելն է արևմտյան տեխնոլոգիաներից և փողից՝ նրա ղեկավար Վլադիմիր Պուտինին զրկելով հարևան երկրում պատերազմը շարունակելու հնարավորությունից, որտեղ ռուսական բանակն արդեն հազարավոր ուկրաինացիների է սպանել և հողին հավասարեցրել մի քանի քաղաք։ Սակայն սահմանափակումները Ռուսաստանին չէին զրկում Եվրոպային նավթի, գազի և ածխի վաճառքից օրական 650 մլն եվրո վաստակելուց, իսկ դանդաղ ընթացող խաղաղ բանակցությունները հույս էին ներշնչում, որ հնարավոր է խուսափել հետագա դրակոնյան միջոցներից՝ եվրոպական նավահանգիստների փակումից, SWIFT-ից բանկերի անջատումից և նավթագազային էմբարգոյից։ Ամեն ինչ փոխվեց վերջին հանգստյան օրերին, երբ հրապարակվեցին շոկային կադրեր և ռուսական զորքերի օկուպացրած ուկրաինական հողերում խաղաղ բնակչության նկատմամբ բռնության և մահապատժի վկայություններ։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հերքում է չարագործություններն ու համաշխարհային լրատվամիջոցների ֆոտո- և տեսագրությունները բեմադրված անվանում։ «Իրպենում և Բուչայում ռուսական զորքերի կողմից սպանված խաղաղ բնակիչների լուսանկարները հիշեցնում են նացիստական և խորհրդային ռեժիմների զանգվածային ջարդերն, - ասել է Էստոնիայի վարչապետ Կայա Կալասն ու նոր պատժամիջոցների կոչ արել։ - Անտարբերությունը բոլոր հանցանքների մայրն է։ Պետք է հավաքել և պահպանել ապացույցները, մեղավորները պետք է դատարանի առջև կանգնեն։ Իսկ մենք պարտավոր ենք հնարավորինս արագ ընդունել ԵՄ կոշտ պատժամիջոցների հինգերորդ փաթեթը»։   Նոր պատժամիջոցների սպասումով «Շոկի մեջ եմ ազատագրված Կիևի շրջանում ռուսական բանակի կատարած վայրագությունների սարսափազդու լուսանկարներից», - գրել է Եվրախորհրդի նախագահ Շառլ Միշելն ու #BuchaMassacre («Բուչայի ջարդեր») թեգ ավելացրել։ «Նոր պատժամիջոցներն ու աջակցությունը մոտ են», - գրել է նա Թվիթերում։ Եվրոպական պատժամիջոցների առաջին չորս փաթեթը վերաբերում էր Պուտինին ու նրա շրջապատին, պետական ընկերություններին և իշխանության հետ կապված բանկերին։ ԵՄ-ն սառեցրել է Ռուսաստանի բանկի պահուտներն, արգելել կանխիկ եվրոյի և շքեղության ապրանքների մատակարարումը Ռուսաստանին, սակայն չի հրաժարվել նրանից նավթ, գազ և ածուխ գնել, ինչպես նաև պահպանել է պատժամիջոցների տակ հայտնված բանկերի միջոցով դրանց համար վճարման հնարավորությունը։ Հինգերորդ փաթեթը քննարկվում էր մարտի 15-ին նախորդի հրապարակումից ի վեր։ Այն պետք է հայտնվեր այս շաբաթվա սկզբին և ենթադրում էր արդեն սահմանված պատժամիջոցների որոշակի խստացում և սողանցքների բացառում, բայց չէր ներառում էմբարգոն։ Այժմ հարցն այն է, թե ինչպես կարձագանքի ԵՄ-ն խաղաղ բնակչության դեմ հանցագործությունների՝ աշխարհի առաջատար լրատվամիջոցների և իրավապաշտպանների վկայություններին․ կարագացնի՞ գրեթե համաձայնեցված փաթեթի ընդունումը և այդ մասին կհայտարարի երկուշաբթի-երեքշաբթի՞, թե՞ ավելի լուրջ միջոցներ կձեռնարկի՝ չնայած նրան, որ այդ պատժամիջոցները սպառնում են Եվրոպայի բարեկեցությանն ու անդորրին։ Արևմտյան լրատվամիջոցները գրում են, որ դեռևս փոխհամաձայնություն չկա։ Արևելյան Եվրոպան, նախևառաջ՝ Լեհաստանն ու Բալթյան երկրները, վճռական միջոցներ են պահանջում, սակայն ռուսական նավթի և գազի էմբարգոյին և անգամ դրանից մասնակի հրաժարմանը դեմ է մի քանի երկիր՝ Գերմանիայի գլխավորությամբ, որը ԵՄ արդյունաբերական շարժիչն է և էներգակիրների գլխավոր սպառողը։ Պատժամիջոցների սահմանման համար պահանջվում է Եվրամիության՝ ավելի քան 450 մլն բնակչություն և աշխարհի երկրորդ տնտեսությունն ունեցող կառույցի բոլոր 27 երկրների համաձայնությունը։ Սա լավ նորություն է Պուտինի համար, որը ԵՄ-ում համակիրներ և ռուսական գազից կախված գործընկերներ ունի՝ նախևառաջ Հունգարիան, Իտալիան և Ավստրիան։   Ե՞րբ սպասել պատժամիջոցների մեղմացման Սակայն դա նաև վատ նորություն է, քանի որ պատժամիջոցների չեղարկման համար նույնպես կպահանջվի բոլոր 27 պետությունների միաձայն որոշումը։ Նրանցից յուրաքանչյուրին պետք է համոզել, որ մեղավորները պատժված են, իսկ Կրեմլն ամբողջությամբ զրկվել է ներքին գործերին միջամտելու, կաշառքի, կիբերհարձակումների և ուղիղ ռազմական ագրեսիայի գործիքներից։ Այդ երկրները դեռևս բառ անգամ չեն ասում պատժամիջոցների չեղարկման մասին։ Պատժամիջոցները շատ արդյունավետ են, անցյալ շաբաթվա վերջին համաձայնել են Իտալիայի վարչապետ Մարիո Դրագին ու Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը և հեռախոսով պայմանավորվել սատարել դրանք։ Մյուսներն ավելի կոշտ են արտահայտվում։ «Մենք Ռուսաստանի կողմից չենք տեսնում ոչ մի անկեղծ ձգտում՝ բանակցություններում հաջողության հասնելու։ Այդ պատճառով էլ Կրեմլի ռեժիմի մտադրությունների մասին պետք է դատենք գործով, այլ ոչ թե հայտարարություններով», - ասել է Լիտվայի վարչապետ Ինգրիդա Շիմոնիտեն։ Նրա հետ համաձայնել է Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը։ Երկուսն էլ պահանջել են խստացնել պատժամիջոցները Ռուսաստանի դեմ։ Իսկ Լեհաստանի վարչապետ Մատեուշ Մորավեցկին ուղղակիորեն կոչ է արել հրաժարվել նավթ և գազ գնել Ռուսաստանից։ «Պատժամիջոցերը սահմանվել են Ուկրաինայում խաղաղության վերականգնման, այլ ոչ թե Եվրոպայի խիղճը հանգստացնելու համար։ Պատժամիջոցները կոչված են Պուտինին կանգնեցնելու։ Եվ եթե դա տեղի չի ունեցել, ուրեմն՝ դրանք բավականաչափ կոշտ չեն», - գրել է նա։ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը վերջերս կայացած ճեպազրույցի ժամանակ ասել է, որ պատժամիջոցների չեղարկման համար պայմանները կարճ ժամկետներում չեն ստեղծվելու։ «Պատժամիջոցներն ընդմիշտ չեն։ Դրանք ընդամենը նպատակին հասնելու գործիք են, և երբ այն իրագործվի, պատժամիջոցներն անցյալում կմնան։ Եվ ես շատ մեծ հույսեր ունեմ, որ ինչ-որ պահի պատժամիջոցները կչեղարկվեն», - ասել էր Բլինքենը՝ նշելով, թե ինչ է դրա համար անհրաժեշտ․ «պատերազմի ավարտ, Ուկրաինայի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության վերականգնում»։ Դրա համար շատ ժամանակ է պետք, զգուշացրել է ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը Եվրոպա կատարած այցի ժամանակ։ «Պետք է ճշմարտության աչքերին նայել․ այս մարտում հնարավոր չէ հաղթել ոչ մոտակա օրերի, ոչ էլ նույնիսկ՝ ամիսների ընթացքում։ Պետք է նախապատրաստվել երկար պայքարի», - ասել է Բայդենն անցյալ շաբաթ։ Նրա մերձավոր դաշնակից Մեծ Բրիտանիան ավելի ուշ հստակեցրել է, որ հաշտությունը բավարար չէ, Ռուսաստանը պետք է ուղղվի և էլ նման բան չանի։ «Անհրաժեշտ է ուժեղացնել ճնշումը Պուտինի նկատմամբ ինչպես տնտեսական միջոցներով, այնպես էլ՝ [Ուկրաինային] ռազմական օգնություն տրամադրելու միջոցով, որպեսզի հնարավոր լինի հասնել Ռուսաստանի քաղաքականության լիակատար փոփոխման»»։   Նորա Վանյան 
18:10 - 04 ապրիլի, 2022
«Լուսան». ոչ թե արտադրված, այլ՝ հավաքված Հայաստանում

«Լուսան». ոչ թե արտադրված, այլ՝ հավաքված Հայաստանում

Վերջին օրերին հայկական կայքերում և սոցցանցերի հայկական տիրույթում տեղեկություններ են շրջանառվում, թե Հայաստանում «Լուսան» անունով զրահամեքենա է արտադրվելու (1, 2, 3, 4, 5)։ Այս զրահամեքենան ցուցադրված էր «ԱրմՀայԹեք» ցուցահանդեսում։ Տարածվող տեղեկությունը, սակայն, սխալ է․ Հայաստանում ոչ թե զրահամեքենաներ են արտադրվելու, այլ զրահամեքենաների խոշոր հանգույցների հավաքման գործընթաց է իրականացվելու։   «Լուսան» զրահամեքենաների պատմությունը Չարենցավանի հաստոցաշինական գործարանի տնօրեն Արտյոմ Մեհրաբյանը երեկ «Սպուտնիկ Արմենիային» հայտնել էր, որ իրենց գործարանը Հայաստանում կսկսի հավաքել սեփական ապրանքանիշի «Լուսան» զրահամեքենաներ։ Նրա խոսքով՝ զրահամեքենաների հավաքման գործընթացն իրականացվում է ռուսական «Ռիդա» գործարանի հետ համագործակցությամբ։ Մեհրաբյանը նշել էր, որ հայ ինժեներների առաջարկած մի շարք առանձնահատկություններ հաշվի առնելով՝ մեքենաների շասսիները կպատրաստվեն Ռուսաստանում «Սադկո» ԳԱԶ-3308 ամենագնացի օրինակով։ Infocom-ի հետ զրույցում Արտյոմ Մեհրաբյանը նշեց, որ իրենք «Լուսան» զրահամեքենաների շասսիները, շարժիչները և խոշոր հանգույցները ստանալու են Ռուսաստանից, և Հայաստանում կատարվելու է խոշոր հանգույցների հավաքման գործընթաց (SKD)։ Լուսանկարում՝ «Լուսան» զրահամեքենան Գործարանի տնօրենը հայտնեց, որ իրենք պայմանագիր են կնքել զրահապատ մասեր արտադրող և մատակարարող ռուսական «Ռիդա» գործարանի մեջ մտնող ընկերություններից մեկի հետ և ստացել խոշոր հանգույցների հավաքում իրականացնելու իրավունք։ Չարենացավանի գործարանը ստացել է նաև մեքենայի արտադրողի նույնականացման (WMI) կոդ։ Մեհրաբյանի խոսքով՝ զրահամեքենայի մասերի մոտավորապես 20%-ն իրենց գործարանում է արտադրվելու։ Իսկ թե ինչ մասեր են դրանք, նա չմանրամասնեց։   Ռուսական «Բուրանի» պատմությունը Ռուսական «Ռիդան» հիմնադրվել է 1993-ին։ Գործարանի արտադրանքներից մեկը «Բուրան» զրահափոխադրիչն է, որն առաջին անգամ թողարկվել է 2017-ին։ «Բուրանի» շասսին, ըստ տարբեր աղբյուրների, հիմնված է «Սադկո» ԳԱԶ-3308 ամենագնացի վրա (1, 2)։ Հիշեցնենք, որ Արտյոմ Մեհրաբյանը «Սպուտնիկ Արմենիային» հայտնել էր, որ Ռուսաստանում «Լուսանի» շասսիները արտադրվելու են հենց «Սադկո» ԳԱԶ-3308 ամենագնացի օրինակով։ Բացի նրանից, որ «Լուսանն» ու «Բուրանն» ունեն նույն շասսին, զրահամեքենաները արտաքնապես էլ նման են։ Այս լուսանկարները «Լուսանի» կայքից են։ Իսկ սրանք՝ «Բուրանի» կայքից։   «Asilak»-ի պատմությունը Բելառուսում Նմանատիպ մի պատմություն էլ տեղի է ունեցել Բելառուսում։ 2019-ին բելառուսական ընկերություններից մեկը թողարկեց «Asilak» զրահամեքենան։ Քանի որ «Բուրան» զրահամեքենան կարող է մատակարարվել ինչպես շահագործման պատրաստ վիճակում, այնպես էլ խոշոր հանգույցների հավաքման համար (SKD), Բելառուսում խոսակցություններ կային, որ «Բուրանին» շատ նման «Asilak-ը հենց երկրորդ եղանակով էլ ձեռք է բերվել և ամենևին էլ բելառուսական արտադրության չէ։  Դատելով Արտյոմ Մեհրաբյանի խոսքերից՝ Հայաստանում «Լուսանի» հավաքման իրավունքն էլ ձեռք է բերվել հենց այս տարբերակով, քանի որ Հայաստան են հասնելու զրահամեքենաների շասսիները, շարժիչները, և կատարվելու է խոշոր հանգույցների հավաքման գործընթաց։ Լուսանկարում՝ «Asilak»-ը Այպիսով, Հայաստանում նոր զրահամեքենա չի արտադրվելու․ ռուսական «Ռիդա» գործարանի հետ համագործակցությամբ, վերջինիս արտադրած շասսիներով ու շարժիչներով իրականացվելու է «Լուսան» անունով զրահամեքենայի խոշոր հանգույցների հավաքման գործընթաց։ Աննա Սահակյան
17:25 - 04 ապրիլի, 2022
BBC-ի պնդումը՝ ՌԴ կողմից Հայաստանի տարածքով սիրիացի վարձկաններ տեղափոխելու մասին, հիմնավորված չէ

BBC-ի պնդումը՝ ՌԴ կողմից Հայաստանի տարածքով սիրիացի վարձկաններ տեղափոխելու մասին, հիմնավորված չէ

BBC-ն երեկ տեսանյութ էր հրապարակել այն մասին, որ Սիրիայից վարձկաններ են մեկնում Ռուսաստան՝ Ուկրաինայի դեմ պատերազմում կռվելու համար։ Տեսանյութում BBC-ի զրուցակից սիրիացին պատմում է, թե ինչպես են մարդկանց հավաքագրում ու տանում, սակայն կոնկրետ ոչինչ չի նշում այն երթուղու մասին, որով զինյալները Սիրիայից հասնում են Ռուսաստան։ BBC-ի տեսանյութում նշվում է, որ թուրքական մամուլում ռուս-ուկրաինական պատերազմի առաջին օրերին տեղեկություններ էին տարածվել, թե Սիրիայից վարձկաններ են ժամանել Հայաստան, այստեղից էլ մեկնել Ռուսաստան։ Որպես թուրքական մամուլի պնդումները հաստատող փաստ BBC-ին հայտնում է, որ գտել է ռուսական RA-85041 ինքնաթիռը, որը «ռուս-ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից մի քանի օր անց սիրիական Լաթաքիայից թռել է Երևանի «Էրեբունի» օդանավակայան, այնուհետև՝ ռուսական Մոզդոկ»։ Բրիտանական լրատվամիջոցը նաև ներկայացնում է օդանավի հետագիծը։ BBC-ի նշած RA-85041 ինթնաթիռը, որը պատկանում է Ոուսաստանի ռազմաօդային ուժերին, ռուս-ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից հետո իրոք ժամանել է Հայաստան, ապա մեկնել Ռուսաստան։  Տեղեկությունները՝ «Flightradar24»-ից Ինքնաթիռների թռիչքներին հետևող «Flightradar24» հարթակում երևում է, որ փետրվարի 27-ին՝ 07։59-ին, RA-85041-ը մեկնել է Լաթաքիայից և 11։48-ին վայրէջք կատարել Հայաստանում։  Չնայած «Flightradar24»-ում նշված է, որ ինքնաքիթռը վայրէջք է կատարել «Զվարթնոց» օդանավակայանում, սակայն քարտեզի վրա երևում է, որ վայրէջքը փաստացի կատարվել է «Էրեբունի» ռազմական օդանավակայանում։ Լուսանկարում կարմիրով նշված է «Զվարթնոցը», դեղինով՝ «Էրեբունին»  Իսկ flightaware.com կայքում նշված է, որ ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել հենց «Էրեբունիում»։ Այնուհետև ինքնաթիռը 15։53-ին Հայաստանից մեկնել է Ռուսաստան։  Լուսանկարում Հայաստանից Ռուսաստան թռիչքն է Նույն օրը ինքնաթիռը վերադարձել է Լաթաքիա, սակայն ոչ Հայաստանի օդային տարածքով։ Փետրվարի 28-ին՝ 13։00-ին, այն կրկին Լաթաքիայից թռել է Հայաստան և «Էրեբունիում» վայրէջք կատարել 16։20-ին։ Նույն օրը ինքնաթիռը Հայաստանից մեկնել է ռուսական «Պրիվոլժսկի» օդանավակայան։ Այնտեղից էլ RA-85041 ինթնաթիռը մեկնել է Չկալովսկի օդանավակայան։ Սակայն այն, որ Սիրիայից ինքնաթիռ է ժամանել Հայաստան, այստեղից էլ մեկնել Ռուսաստան, դեռևս հիմք չէ պնդելու համար, որ այդ ինքնաթիռով տեղափոխվել են սիրիացի վարձկաններ։ Եթե ՌԴ-ն ցանկանար վարձկաններ տեղափոխել Սիրիայից, պարտադիր չէր նախ վայրէջք կատարել Հայաստանում, հետո միայն մեկնել Ռուսաստան։ «Flightradar24»-ից տեղեկանում ենք, որ և՛ ռուս-ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից առաջ, և՛ հետո Սիրիայից Ռուսաստան և հակառակ ուղղությամբ այս ինքնաթիռով ուղիղ թռիչքներ են եղել։ Հունվարի 30-ին, օրինակ, Լաթաքիայից ուղիղ թռիչք է եղել Դեպի Մոսկվա։ Այդպիսի թռիչք է եղել նաև փետրվարի 18-ին։ Պատերազմի մեկնարկից հետո՝  մարտի 19-ին, այս ինքնաթիռով Դամասկոս-Մոսկվա ուղիղ թռիչք է եղել, մարտի 25-ին էլ՝ Լաթաքիա-Մոսկվա։ Ինչպես տեսնում ենք, Լաթաքիայից կամ Սիրիայի այլ հատվածից վարձկաններ տեղափոխելու համար պարտադիր չէ դա անել Հայաստանի տարածքով։ Իսկ այն, որ ռուսական RA-85041 ինքնաթիռը Սիրիայից ժամանաել է հայկական «Էրեբունի» օդանավակայան, այնտեղից էլ մեկնել ՌԴ, ոչ մի կերպ չի ապացուցում այդ ինքնաթիռով վարձկաններ տեղափոխելու փաստը։ Բացի այդ՝ հայկական կողմը պաշտոնապես հերքել է այս տեղեկությունը։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության այսօրվա նիստի ընթացքում հայտնեց․  «Իբրև ճշմարտություն է հրամցվում նաև այն կեղծ լուրը, թե Հայաստանի տարածքով վարձկան-ահաբեկիչներ են տեղափոխվում Ուկրաինա։ Ցանկացած քիչ թե շատ տեղյակ մարդ գիտի, որ Հայաստանը, որը երկու տարի առաջ ինքն է տուժել պատերազմում իր դեմ վարձկան ահաբեկիչների ներգրավումից, երբեք չի կարող նպաստել այլ վայրերում նրանց ներգրավմանը, և սա կատարելապես անհեթեթ տեղեկատվություն է»։ Իսկ BBC-ի նշած թուրքական աղբյուրը «Haber Global»-ն է, որը պնդում է, թե Մերձավոր Արևելքից Հայաստանի տարածքով ռուսական Մոզդոկ վարձկաններ են տեղափոխվել՝ ոչ մի կերպ չհիմնավորելով իր պնդումները։ Հենց նույն լրատվամիջոցն էր տեղեկություններ տարածել, որ Հայաստանը ՍՈՒ-30-ներ է տրամադրել Ռուսաստանին, սակայն ՀՀ ՊՆ-ն, ինչպես նաև Նիկոլ Փաշինյանը հերքել են այդ տեղեկությունները։ Այսպիսով, BBC-ն որպես թուրքական լրատվամիջոցների տարածած տեղեկությունների հիմնավորում է ներկայացնում այն, որ ռուսական RA-85041 ինքնաթիռը Սիրիայից ժամանել է Հայաստանի «Էրեբունի» օդանավակայան ու մեկնել Ռուսաստան։ Սակայն լրատվամիջոցն այլ փաստեր չի ներկայացնում, իսկ ինքնաթիռի ժամանմանման ու մեկնման փաստը ոչ մի կերպ չի ապացուցում, որ դրանով սիրիացի վարձկաններ են տեղափոխվել։ Աննա Սահակյան
16:51 - 31 մարտի, 2022
ՎԶԵԲ-ն ուկրաինական պատերազմի պատճառով տնտեսական աճի զգալի կրճատում է կանխատեսում

ՎԶԵԲ-ն ուկրաինական պատերազմի պատճառով տնտեսական աճի զգալի կրճատում է կանխատեսում

Պատերազմն Ուկրաինայում լուրջ ազդեցություն կունենա հակամարտության գոտուց դուրս գտնվող տնտեսությունների վրա, ասված է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի թարմացված զեկույցում։ Բանկը կանխատեսում է տնտեսական աճի նվազում մի շարք երկրներում։ Գրեթե 40 երկրների, որտեղ ՎԶԵԲ-ը ծրագրեր է իրականացնում, տնտեսական աճի կանխատեսումը բանկը կրճատել է ավելի քան կրկնակի՝ մինչև 1,7% 2022 թ-ին։ 2021 թ-ի նոյեմբերին հրապարակված վերջին զեկույցում կառույցը կանխատեսում էր այդ տնտեսությունների 4,2% աճ 2022 թ-ին։ Ռուսաստանում կանխատեսվում է 10% տնտեսական անկում 2022 թ-ին և զրոյական աճ 2023-ին։ «Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցերն, ինչպես սպասվում է, կպահպանվեն տեսանելի ապագայում, ինչը 2022 թ-ին ՀՆԱ կտրուկ անկումից հետո ռուսական տնտեսությունում լճացման կբերի 2023 թ-ին։ Սա բացասական ազդեցություն կունենա Արելյան Եվրոպայի, Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների վրա», - ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ՝ ասված է ՎԶԵԲ հաղորդագրությունում։ Ուկրաինայի ՀՆԱ անկումն ընթացիկ տարում կկազմի 20%։ Իսկ պատերազմի շուտափույթ ավարտի և ենթակառուցվածքների ակտիվ վերականգնման դեպքում հաջորդ տարի երկրի տնտեսական աճը կկազմի 23%։ Ինչպես նշվում է, «համաշխարհային տնտեսությունը մատակարարումների հետ կապված  ամենամեծ շոկն է ապրում 1970 թ-ից ի վեր», քանի որ «Ռուսաստանն ու Ուկրաինան մատակարարում են անհամաչափ մեծ քանակությամբ ապրանք՝ էներգակիրներից մինչև մետաղներ, սննդամթերք և պարարտանյութեր»։ Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի երկրների (Հայաստան, Ադրբեջան, Բելառուս, Վրաստան, Մոլդովա, Ուկրաինա) ՀՆԱ-ն, ինչպես սպասվում է, կնվազի 11,8%-ով՝ 2022 թ-ի 3,6% աճի փոխարեն։   Նորա Վանյան  
16:09 - 31 մարտի, 2022
Ի՞նչ է նշանակում գազի դիմաց ռուբլիով վճարումը․ The Associated Press

Ի՞նչ է նշանակում գազի դիմաց ռուբլիով վճարումը․ The Associated Press

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն անցյալ շաբաթ հայտարարել է, որ ռուսական գազ գնող եվրոպական երկրները դրա դիմաց պետք է վճարեն ռուբլիով, այլ ոչ թե դոլարով և եվրոյով, ինչպես նախկինում։ Որոշ երկրներ արդեն մերժել են այս պահանջը։ The Associated Press-ը գրում է գազի գների աճի, Ռուսաստանի այս որոշման հետևանքների և նրա շարժառիթների մասին։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով։   «Ի՞նչ է առաջարկում Պուտինը Եվրոպան ներկրում է մեծ ծավալի ռուսական բնական գազ՝ տների ջեռուցման, էլեկտրաէներգիայի արտադրության և վառելիքային արդյունաբերության կարիքների համար, և այդ ներկրումը շարունակվում է՝ ի հեճուկս ուկրաինական պատերազմի։ Գազի ներկրման շուրջ 60%-ը վճարվում է եվրոյով, մնացածը՝ դոլարով։ Պուտինն ուզում է փոխել սա՝ պահանջելով գազի օտարերկրյա ներկրողներից ռուբլի գնել և ՌԴ պետական մատակարար «Գազպրոմին» գազի դիմաց ռուբլիով վճարել։   Ի՞նչ հետևանքներ սա կարող է ունենալ Ներկրողները ստիպված կլինեն բանկ գտնել, որտեղ հնարավոր է եվրոն ու դոլարը ռուբլիով փոխանակել։ Սա կարող է խնդրահարույց լինել, քանի որ ռուսական որոշ բանկերի դեմ կամ սահմանափակումներ, կամ արգելանք է գործում SWIFT միջազգային վճարային համակարգից օգտվելու համար։ Այնուամենայնիվ, բանկեր կան, որոնք չեն անջատվել այդ համակարգից, և տվյալ պահին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության սահմանած պատժամիջոցները, որոնք արգելում են [ՌԴ բանկերի հետ] բանկային գործարքները, որոշ բացառություններ են անում էներգակիրների դիմաց վճարների հարցում։ Սա զիջում է ԱՄՆ եվրոպական դաշնակիցների համար, որոնք շատ ավելի մեծ կախվածություն ունեն ռուսական նավթից և գազից և մտավախություն ունեն, որ մատակարարումների ամբողջական դադարեցումը կարող է իրենց տնտեսությունում ռեցեսիա առաջացնել։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի նախկին աշխատակից Էսվար Փրասադի խոսքով՝ գազի դիմաց վճարումները ռուբլիով ստանալը Ռուսաստանին, լավագույն դեպքում, կօգնի մի թեթև շրջանցել ֆինանսական պատժամիջոցները, պահպանել ռուբլու փոխարժեքը կամ պաշտպանել ռուսական տնտեսությունը։ «Օտարերկրյա ներկրողների համար ռուսական գազի դիմաց ռուբլիով վճարելը շահեկան կլինի, հատկապես, որ դրա փոխարժեքը նվազում է, բայց ռուբլի գնելն ու պատժամիջոցների շրջանցմամբ դրանով վճարումներ կատարելը դժվար կլինի», - ասել է նա։ Մասնագետը զգուշացնում է, որ այդ քայլը «կարող է էլ ավելի ցնցել համաշխարհային տնտեսական շուկաները՝ սրելով մատակարարման ներկայիս խափանումներն ու մեծացնելով անորոշությունն ապագա մատակարարումների հարցում, ինչն էլ կարող է հանգեցնել գների էլ ավելի բարձրացման»։   Ինչպե՞ս է Եվրոպան արձագանքում Պուտինի պահանջին Եվրոպական երկրներն ու էներգետկ ընկերությունները մերժում են այս պահանջը՝ հայտարարելով, որ գազի ներկրման իրենց պայմանագրերում արտարժույթն ամրագրված է, և կողմերից մեկը չի կարող մի գիշերում փոխել այն։ Նրանք նշում են, որ մտադիր են գազի դիմաց շարունակել վճարել եվրոյով և դոլարով։ G7 խոշորագույն տնտեսություննրի յոթնյակը, այդ թվում՝ Ճապոնիան, ԱՄՆ-ն և Կանադան, ինչպես նաև Գերմանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան ու Մեծ Բրիտանիան համաձայնության են եկել մերժել Մոսկվայի պահանջը։ Գերմանիայի փոխկանցլեր Ռոբերտ Հաբեկը մարտի 28-ին լրագրողներին ասել է, որ «G7-ի բոլոր նախարարները համաձայնել են», որ նման քայլը «միակողմանի կլինի և կխախտի առկա պայմանագրերը»։   Ո՞րն է Պուտինի շարժառիթը Տեսականորեն՝ ռուբլիով վճարումների պահանջը կարող է պահպանել այդ արժույթի պահանջարկն ու դրա փոխանակման փոխարժեքը, ասում է Փրասադը։ Վարշավայի Արևելյան հետազոտությունների կենտրոնը ենթադրում է, որ «Գազպրոմից» արտարժույթը հիմնականում պետության կողմից վերահսկվող բանկային համակարգ ուղղելով՝ Կրեմլը լրացուցիչ վերահսկողություն կստանա արտարժույթի նկատմամբ, որի պակասն առաջացել է այն պատճառով, որ արևմտյան երկրները սառեցրել են արտասահմանում ռուսական պահուստների մեծ մասը։ Սակայն դա «Գազպրոմին» կթողնի առանց կոնվերտացվող արժույթի, որը նրան անհրաժեշտ է արտաքին պարտքերի վճարման կամ դրսից գնումներ կատարելու համար։ Ներկա պահին գազի մատակարարն արդեն ստիպված է իր արտարժույթի 80%-ը վաճառել Ռուսաստանի կենտրոնական բանկին։ Մտահոգություն է առաջացրել, որ ռուբլու շուրջ վեճերը կարող են հանգեցնել բնական գազի մատակարարումների խաթարման։ Իսկ դա կարող է մեղադրանքներ առաջացնել Ռուսաստանի հասցեին՝ երկարաժամկետ էներգետիկ պայմանագրերի կետերի չպահպանման համար։ Rystad Energy-ի վերլուծաբանների կարծիքով՝ եվրոպական երկրների խողովակաշարային համակարգերը սերտորեն կապված են, այնպես որ, գազի հոսքը մի երկիր սահմանափակելը կազդի մյուս երկրների վրա։ Բացի այդ, էներգակիրների վաճառքը Ռուսաստանի եկամտի կարևորագույն աղբյուրն է։ Լրագրողների այն հարցին, թե արդյոք Ռուսաստանը կարող է դադարեցնել գազամատակարարումը եվրոպական երկրներին, եթե նրանք հրաժարվեն վճարել ռուբլիով, Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ իրենք չեն պատրաստվում «գազն անվճար մատակարարել»։ «Մեր իրավիճակում Եվրոպայի համար բարեգործությամբ զբաղվելը հազիվ թե հնարավոր է և նպատակահարմար», - ասել է Պեսկովը։   Որքանո՞վ է իրատեսական այս սպառնալիքը Ռուբլիով գազի դիմաց վճարելու պահանջը օրերս ստիպել է Գերմանիայի կոմունալ ծառայությունների ասոցիացիային կառավարությանը կոչ անել «նախնական զգուշացում» կատարել գազի պակասի մասին։ Սա ԵՄ և Գերմանիայի օրենսդրությունում էներգետիկ ոլորտում արտակարգ իրավիճակ հայտարարելու երեք փուլերից առաջինն է։ Սակայն Գերմանիայի կառավարությունը նշել է, որ նման հայտարարության անհրաժեշտություն չի տեսնում։ Հնարավոր է, որ Պուտինը «բլեֆ» է անում։ Այս ամիս Ռուսաստանը սպառնացել էր պետական փոխառության բաժնետոմսեր ունեցող օտարերկրյա ներդրողներին վճարումները ռուբլիով կատարել։ Սակայն այդ վճարումներն արվել են դոլարով այն բանից հետո, երբ վարկանիշային գործակալությունները հայտարարել են, որ ռուբլիով վճարումները կհանգեցնեն Ռուսաստանի դեֆոլտի։ Ինչ վերաբերում է գազի վճարներին, ապա, ըստ տնտեսագետ Կարլ Վայնբերգի՝ «Պուտինը կարող է ռուբլի պահանջել, բայց պայմանագրերը հստակ են»։ Տնտեսագետի խոսքով՝ Ռուսաստանի համար միակ ելքն արտահանումից հրաժարվելն է, սակայն նա չի կարող դա անել՝ «չփակելով իր նավթահորերը», իսկ պահեստները շատ արագ կլցվեն, եթե մատակարարումները դադարեցվեն»։   Նորա Վանյան  
16:10 - 30 մարտի, 2022
Ռուս-ուկրաինական ստամբուլյան բանակցությունների արդյունքներն՝ ամփոփ

Ռուս-ուկրաինական ստամբուլյան բանակցությունների արդյունքներն՝ ամփոփ

Ստամբուլում այսօր կայացել է ռուս-ուկրաինական բանակցությունների հերթական փուլը։ Ռուսաստանի պատվիրակության ղեկավար Վլադիմիր Մեդինսկին լրագրողներին ասել է, որ դրանք կառուցողական են եղել։ Ուկրաինական պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Արախամիան գոհունակություն է հայտնել, որ բանակցությունները կայացել են ոչ թե Բելառուսում, այլ Ստամբուլում։   Ռուսական կողմի հայտարարություններն՝ ըստ ՏԱՍՍ-ի «Ռուսական պատվիրակության ղեկավար Վլադիմիր Մեդինսկին հայտնել է, որ Մոսկվան Կիևին «ընդառաջ երկու քայլ է անում»։ Առաջարկվում է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահների հանդիպումն անցկացնել պլանավորվածից ավելի վաղ՝ միաժամանակ արտգործնախարարների մակարդակով խաղաղության պայմանագրի նախաստորագրմամբ։ Բացի այդ, ռուս զնվորականները արմատապես կրճատում են ակտիվությունը Կիևի և Չեռնիգովի ուղղություններով։ Ըստ ռուսական կողմի՝ Ստամբուլում ռուսական պատվիրակությունն ուկրաինացի գործընկերներից ստացել է «պարզ ձևակերպված նրանց դիրքորոշումը»։ Կիևի այդ առաջարկները կքննարկվեն մոտ ժամանակներս, կներկայացվեն Ռուսաստանի նախագահին, որից հետո Մոսկվան պատասխան կտա։ Ուկրաինական գրավոր առաջարկները ներառում են հրաժարում զանգվածային ոչնչացման զենքի արտադրությունից և տեղակայումից, ինչպես նաև ուկրաինական տարածքում օտարերկրյա ռազմաբազարի տեղակայման արգելք։ Կիևի դիրքորոշումը նաև ենթադրում է հրաժարում ուժային ճանապարհով Ղրիմն ու Սևաստոպոլն Ուկրաինայի կազմ վերադարձնելու ձգտումից։ Ուկրաինան համաձայն է արձանագրել իր չեզոք և ապամիջուկային կարգավիճակը, եթե նրան անվտանգության երաշխիքներ տրամարվեն, որոնք «իրենց բովանդակությամբ և ձևով պետք է համանման լինեն» Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի հինգերորդ հոդվածին։ Դա նաև ենթադրում է ռազմական օգնություն և ոչ թռիչքային գոտու ներմուծում եռօրյա խորհրդակցություններից հետո՝ հարցի դիվանագիտական լուծման համար։ Երաշխավորների շարքում, Կիևի կարծիքով, կարող են ընդգրկվել ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի անդամներն (այդ թվում՝ Ռուսաստանը), ինչպես նաև Գերմանիան, Իսրայելը, Իտալիան, Կանադան, Լեհաստանն ու Թուրքիան։ Ընդ որում՝ նրանց երաշխիքները չեն տարածվելու Ղրիմի և Դոնբասի վրա։ Կիևը նաև պահանջում է, որ երաշխավոր երկրները ոչ միայն չխոչընդոտեն Եվրամիությանն Ուկրաինայի անդամակցությանն, այլև օգնեն նրան՝ դա անել «հնարավորինս արագ»»։   Ուկրաինական կողմի հայտարարություններն՝ ըստ ՈւՆԻԱՆ-ի «Ուկրաինան առաջարկում է իր համար անվտանգության միջազգային երաշխիքների մասին պայմանագիր ստորագրել, այս մասին հաղորդել է Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի ղեկավարի խորհրդական Միխայիլ Պոդոլյակը։ «Այդ պայմանագրի իրագործումը պետք է հետևյալ ընթացակարգով ընթանա․ սկզբից հանրաքվե կանցկացվի, որի ժամանակ Ուկրաինայի բոլոր քաղաքացիներն իրենց դիրքորոշումը կհայտնեն այդ պայմանագրի և այն բանի վերաբերյալ, թե ինչպես է այն աշխատելու։ Այնուհետև այն կվավերացվի երաշխավոր երկրների և Ուկաինայի խորհրդարաններում», - նշել է նա։ Պոդոլյակը հայտնել է, որ Ղրիմի հարցը պայմանագրի առանձին կետ է, որում ուկրաինական կողմն առաջարկում է արձանագրել Ուկրաինայի և Ռուսաստանի դիրքորոշումները, 15 տարի երկկողմանի բանակցություններ վարել Ղրիմի և Սևաստոպոլի կարգավիճակների շուրջ։ Առանձին կետով ուկրաինական կողմը ռուսականին առաջարկում է հետևյալը․ Ուկրաինան ու Ռուսաստանը բանակցություններ վարելու այդ ընթացքում չեն օգտագործելու ռազմական կամ զինված ուժեր՝ Ղրիմի հարցի լուծման համար։ «Ինչ վերաբերում է Դոնեցկի և Լուգանսկի առանձին շրջաններին, ապա այդ հարցերն առանձին կետով են ներկայացված և քննարկվելու են Ուկրաինայի և Ռուսաստանի նախագահների միջև բանակցությունների շրջանակում։ Այսինքն՝ բոլոր վիճելի հարցերը քիչ թե շատ քննարկվել են, մեր առաջարկներն արված են», - ասել է Պոդոլյակը»։ Ուրաինայի «Ժողովրդի ծառա» խմբակցության նախագահ և ուկրաինական պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Արախամիան, Liga.net-ի փոխանցմամբ՝ հայտնել է, որ Ուկրաինան այս բանակցություններում նպատակ չունի որևէ փաստաթուղթ ստորագրել, նրա գլխավոր խնդիրը Ռուսաստանին իր դիրքորոշումն ու առաջարկները ներկայացնելն է։ Առանցքային առաջարկներից մեկն անվտանգության նոր համակարգի ստեղծումն է, քանի որ զսպման նախկին համակարգը «չի աշխատում» և «դա երևում է Մարիուպոլում, Խարկովում և մյուս քաղաքներում, որոնք Ռուսաստանի ուղիղ ռազմական հարվածի տակ են»։ Քանի որ «ՆԱՏՕ-ի և մյուս պաշտպանական դաշինքների ոչ մի ջանքեր չկարողացան կանխել Ռուսաստանի ագրեսիան», Ուկրաինան առաջարկում է մշակել և կնքել բազմակողմանի պայմանագրեր, որոնք գործնականում «կերաշխավորեն նրա պաշտպանությունը նոր ագրեսիայի դեպքում», ասել է Արախամիան։   Նորա Վանյան
19:04 - 29 մարտի, 2022
«Չկա վճար, չկա գազ»․ Պեսկովի հարցազրույցը PBS-ին

«Չկա վճար, չկա գազ»․ Պեսկովի հարցազրույցը PBS-ին

Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հարցազրույց է տվել PBS հեռուստաընկերությանը։ Ներկայացնում ենք այն՝ ըստ արծարծված թեմաների։   ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի այն հայտարարության մասին, թե Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «մսագործ է» և «չի կարող շարունակել պաշտոնավարել» Պատասխանելով այն հարցին, թե ինչու է Կրեմլն այդ հայտարարությունները մտահոգիչ համարում, եթե Բայդենն արդեն հստակեցրել է, որ իշխանափոխության կոչ չի արել, Պեսկովն ասել է․ «Այո, դա մտահոգություն է առաջացնում։ Նախևառաջ դա անձնական վիրավորանք է, և դժվար է պատկերացնել, որ անձնական վիրավորանքը տեղ ունի քաղաքական առաջնորդի հռետորաբանությունում, հատկապես աշխարհի մեծագույն երկրի՝ Միացյալ Նահանգների քաղաքական առաջնորդի։ Ցավում ենք դրա համար։ Եվ նրա հայտարարությունը վերաբերում է այն բանին, թե արդյոք Պուտինը պետք է մնա իշխանության։ Իհարկե, սա լիովին անընդունելի է։ Միացյալ Նահանգները չի որոշում, թե ով լինի կամ ով է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը։ Ռուսաստանի ժողովրդն է դա որոշում ընտրությունների միջոցով»։   Միջուկային զենքի մասին Պատասխանելով այն հարցին, թե ինչն է Ռուսաստանը համարում էքզիստենցիալ սպառնալիք, որի առկայության դեպքում, ըստ ՌԴ նախկին նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հայտարարության, իրեն իրավունք է վերապահում միջուկային զենք կիրառել՝ Պեսկովն ասել է․ «Մենք կասկածներ չունենք, որ Ուկրաինայում մեր հատուկ գործողության բոլոր նպատակներն իրագործվելու են։ Սակայն այդ գործողության ցանկացած ելք, իհարկե, միջուկային զենք կիրառելու առիթ չէ։ Մենք ունենք անվտանգության հայեցակարգ, որում հստակ նշված է, որ միայն այն դեպքում, եթե մեր երկրի գոյության սպառնալիք կա, մենք կարող ենք կիրառել և կկիրառենք միջուկային զենք՝ այդ սպառնալիքը չեզոքացնելու համար։ Եկեք տարանջատենք երկրի գոյության սպառնալիքի առկայությունն ու հատուկ ռազմական գործողությունն Ուկրաինայում։ Դրանք միմյանց հետ կապված չեն»։ Պեսկովը հիշեցրել է Վլադիմիր Պուտինի զգուշացումն այն մասին, որ այլ երկրները չմիջամտեն Ուկրաինայի և Ռուսաստանի գործերին այդ «հատուկ գործողության ընթացքում»․ «Նրա զգուշացումը շատ հստակ և խիստ էր։ Եվ ես կարծում եմ, որ բոլորն էլ հասկանում են, թե նա ինչ նկատի ուներ»։ Ճշտող հարցին, թե արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հակամարտությանը երրորդ երկրի միջամտության դեպքում Պուտինը միջուկային զենք կկիրառի, Պեսկովը պատասխանել է․ «Ոչ, չեմ կարծում։ Բայց նա շատ հստակ ընդգծել է, որ պետք չէ միջամտել։ Եթե նման բան լինի, մենք ունենք բոլոր հնարավորությունները՝ դա կանխելու և պատժելու նրանց, ովքեր պատրաստվում են դա անել»։ Նա հավելել է, որ ոչ ոք չի դիտարկում միջուկային զենքի «կիրառումը և անգամ կիրառման գաղափարը»։   ՆԱՏՕ-ի մասին Ջո Բայդենի այն զգուշացմանը Վլադիմիր Պուտինին, որ նա «չմտածի անգամ ՆԱՏՕ-ի մեկ դյույմ տարածք մտնել», և հարցին, թե արդյոք հնարավո՞ր է պատկերացնել, որ Ռուսաստանը զորքեր մտցնի ՆԱՏՕ-ի երկիր այս հակամարտության ընթացում, Պեսկովն ասել է․ «Եթե դա պատասխան քայլ չէ, եթե մեզ չստիպեն դա անել, մենք չենք կարող մտածել այդ մասին։ Եվ մենք չենք էլ ուզում մտածել այս մասին»։   Միջազգային քրեական դատարանի հետաքննության մասին Պեսկովը պատասխանել է այն հարցին, թե ինչու Ռուսաստանը չի համագործակցում Միջազգային քրեական դատարանի հետ, եթե «ոչ մի սխալ բան չի անում Ուկրաինայում»․ «Մենք չենք ընդունում Միջազգային քրեական դատարանի ենթադատությունը։ Մենք դա չենք արել նախկինում և չենք անում հիմա։ Եվ չենք պատրաստվում ընդունել այն ապագայում»։ Անդրադառնալով Ռուսաստանի հասցեին հնչող քննադատությանը, որ նա Ուկրաինայում թիրախավորում է քաղաքացիական օբյեկտները՝ Պեսկովը նշել է․ «Նրանք [ռուս զինվորականները] չեն թիրախավորում բնակելի շենքերը։ Նրանք չեն թիրախավորում բնակարանները։ Չեն թիրախավորում քաղաքացիական օբյեկտները։ Նրանք միայն թիրախավորում են ռազմական ենթակառուցվածքները՝ այս գործողության գլխավոր՝ Ուկրաինայի դեմիլիտարացման նպատակով»։ Նա հավելել է, որ Մարիուպոլի քաղաքացիական ենթակառուցվածներն «ավերում են Մարիուպոլում գտնվող նացիստական գումարտակները»։   Գազի մասին Այն հարցին, թե արդյո՞ք Ռուսաստանը գազ կարտահանի Եվրոպա, եթե եվրոպական երկրները հրաժարվեն դրա դիմաց ռուբլիով վճարել, ինչը պնդում է Ռուսաստանը, Պեսկովն պատասխանել է․ «Չգիտեմ, թե ինչ կկատարվի, եթե նրանք մերժեն այդ հնարավորությունը։ Այնպես որ, երբ այս հարցով որոշում լինի, կտեսնենք, թե ինչ կարելի է անել։ Բայց անկասկած, մենք չենք պատրաստվում բարեգործությամբ զբաղվել և անվճար գազ մատակարարել Արևմտյան Եվրոպային»։ «Չկա վճարում, չկա գազ»,- հավելել է նա։ Անդրադառնալով այն հարցին, որ եվրոպական երկրները մտադիր են հրաժարվել ռուսական գազից, Պեսկովն ասել է․ «Իհարկե, մենք չէինք ցանկանա նման բան տեսնել մեր իրականությունում։ Բայց մենք պետք է հարմարվենք ստեղծված պայմաններին։ Եվ ցավոք, այդ պայմանները բնավ բարեկամական չեն։ [․․․] Մենք Ռուսաստանում մեզ զգում ենք պատերազմի մեջ, որովհետև Արևմտյան Եվրոպայի երկրները, Միացյալ Նահանգները, Կանադան, Ավստրալիան իրականում մեր դեմ պատերազմ են վարում առևտրի, տնտեսության, մեր սեփականության, մեր միջոցների զավթման, ֆինանսական կապերի արգելափակման տեսքով։ Եվ մենք պետք է հարմարվենք այս նոր իրողություններին»։   Նորա Վանյան
14:04 - 29 մարտի, 2022
Նավալնուն թունավորած անձինք հետապնդել են նաև Բորիս Նեմցովին․ The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի հետաքննությունը

Նավալնուն թունավորած անձինք հետապնդել են նաև Բորիս Նեմցովին․ The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի հետաքննությունը

 Լուսանկարում Բորիս Նեմցովն է Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության (ԱԴԾ) ներկայացուցիչները «մարդասպանների նույն խմբի», «որը թունավորել է» ընդդիմադիր գործիչներ Ալեքսեյ Նավալնուն, Վլադիմիր Կարա-Մուրզային և գրող Դմիտրի Բիկովին, անընդհատ հետապնդել են ռուս քաղաքական գործիչ Բորիս Նեմցովին նրա կյանքի վերջին ամիսներին, ասված է The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի ռուսական ծառայության համատեղ հետաքննությունում։ The Insider-ում հրապարակված հետաքննական հոդվածը ներկայացնում ենք հակիրճ․ «Քաղաքական գործչի հետապնդումը մեկնարկը տրվել է այն բանից անմիջապես հետո, երբ նա սկսել է ակտիվորեն լոբբինգ անել Վլադիմիր Պուտինի ընկերների դեմ պատժամիջոցների ընդլայնումը, և դադարել է փետրվարի 21-ին՝ այն բանից մի քանի օր առաջ, երբ քաղաքական գործչին սպանել են Կրեմլի պատերի մոտ։ Ընդ որում, [Նեմցովի] վերջին ուղևորության ժամանակ ԱԴԾ աշխատակիցները դադարել են հետևել նրան։ Սպանությունից երկու օր առաջ նրանք կենտրոնացել են հակապուտինյան պատժամիջոցների մյուս լոբբիստի՝ Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի վրա, որին հետագայում երկու անգամ թունավորել են։ Նեմցովի սպանության գործով պաշտոնական հետաքննությունը հիմնվում էր ԱԴԾ Քրեագիտության ինստիտուտի փորձաքննության վրա, որի հետ անմիջական կապ է ունեցել Նեմցովին հետապնդողներից մեկը։ Նեմցովին հետապնդել է ԱԴԾ նվազագույնը երեք աշխատակից՝ Վալերի Սուխարյովը, Դմիտրի Սուխինինն ու Ալեքսեյ Կրիվոշչոկովը (Սուխարյովն ավելի ուշ ներառվել է ԱԴԾ աշխատակիցների խմբում, որը թունավորել է Կարա-Մուրզային, Դմիտրի Բիկովին և Ալեքսեյ Նավալնուն, իսկ Կրիվոշչոկովը մասնակցել է գոնե Նավալնու թունավորմանը)։ Հետապնդումները տևել են 2014թ․-ի մայիսից մինչև 2015թ․-ի փետրվար։ [ԱԴԾ աշխատակիցները Նեմցովին] սկսել են հետապնդել 2014թ․-ի մայիսի 19–21-ը։ Հենց այդ փուլում Բորիս Նեմցովն ու Վլադիմիր Կարա-Մուրզա կրտսերն ԱՄՆ-ում ակտիվորեն լոբբինգ էին անում Պուտինի մերձավոր շրջապատի դեմ պատժամիջոցների սահմանումը։ 2014թ․-ի հունվարի վերջին Նեմցովը հանդիպել էր ամերիկացի հանրապետական սենատորներ Ջոն Մակքեյնի և Ռոն Ջոնսոնի հետ և նրանց փոխանցել 13 անուն՝ պատժամիջոցային ցանկում ընդգրկելու համար։ Մարտի 20-ին ԱՄՆ-ն հրապարակել էր պատժամիջոցների համալրված ցանկը։ Դրանից երկու ամիս անց մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են ԱԴԾ մարդասպանները սկսում հետևել Նեմցովին»։ BBC-ի ռուսական ծառայությունը հայտնում է, որ Բորիս Նեմցովի մասին այս հետաքննության եզրակացությունները մեկնաբանելու խնդրանքին ի պատասխան՝ Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովն ասել է․ «Այդ ամենը ոչ մի կապ չունի և չի կարող որևէ կապ ունենալ ռուսական կառավարության հետ։ Այս ամենը նման է հերթական ստահոդ լուրի»։ Իսկ ԱԴԾ-ն չի պատասխանել պարբերականի հարցերին։ Բորիս Նեմցովը սպանվել է մեջքին արձակված չորս կրակոցների հետևանքով 2015թ․-ի փետրվարի 27-ին։ Մի քանի օր անց իշխանությունը ձերբակալել է Չեչնիայի հինգ բնակչի։ Դատաքննությունը կենտրոնացած է եղել սպանության կատարողների և կազմակերպիչների վրա ու ավարտվել է 2017թ․-ի հուլիսին։ Սպանությունն իրականացրած հինգ անձ դատապարտվել է 11-20 տարվա ազատազրկման։ Ենթադրյալ կազմակերպիչը միջազգային հետախուզման մեջ է։ Բորիս Նեմցովի ընտանիքի ներկայացուցիչները համաձայն չեն հետաքննության եզրակացությունների հետ։ Սպանությունը պատվիրողի մասին հարցը դեռ բաց է։ 2020թ․-ի սկզբին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Նեմցովի սպանության պատվիրատուները հայտնաբերվել են, սակայն նրանց անունները չեն հրապարակվել»,- գրում է BBC-ի ռուսական ծառայությունը։   Նորա Վանյան
09:50 - 29 մարտի, 2022