2022-ին ընդունվեց «Հայաստանի Հանրապետության կրթության մինչև 2030 թվականի զարգացման պետական ծրագիր»-ը, որի նպատակն է նախանշել ՀՀ կրթական համակարգի համապարփակ բարելավումը՝ նախադպրոցական համակարգից մինչև բարձրագույն կրթություն։

Փաստաթղթում նշվում է, որ վերջին տարիներին նկատվում է դասախոսական անձնակազմի ծերացում և ցածր վերարտադրողականություն հատկապես ԲՏՃՄ (բնագիտություն, տեխնոլոգիա, ճարտարագիտություն, մաթեմատիկա) ուղղություններում։ Օրինակ՝ «Ռադիոֆիզիկա» մասնագիտությամբ գիտամանկավարժական անձնակազմի միջին տարիքը 60 է, ֆիզիկա մասնագիտությամբ՝ 59, ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա մասնագիտությամբ՝ 57, քիմիա մասնագիտությամբ՝ 56։ Եվ սրա հետևանքով 2022 թ․ ավարտին նկատվում էր, որ մարզային բուհերում որոշ մասնագիտություններով առաջիկա տարիներին մասնագետներ չլինելու պատճառով կարող են կրթական ծրագրեր փակվել։ 

ԿԳՄՍՆ-ից, մեր հարցմանն ի պատասխան, հայտնում են, որ 2024-2025 ուսումնական տարիներին ԲՏՃՄ ոլորտի որևէ մասնագիտություն չի փակվել. կատարվել են որոշ փոփոխություններ. ԵՊՀ-ում «Միջուկային ռեակտորների ֆիզիկա», «Նանոֆիզիկա և առաջատար տեխնոլոգիաներ», «Երկակի նշանակության տեխնոլոգիաների ֆիզիկա» կրթական ծրագրերը որպես առանձին մասնագիտացումներ հանվել են, իսկ «Ռադիոֆիզիկա» ծրագիրը փոխարինվել է «Ռադիոֆիզիկա և համակարգչային տեխնոլոգիաներ» նոր կրթական ծրագրով: 

Սրա հետ մեկտեղ, «Հայաստանի Հանրապետության կրթության մինչև 2030 թվականի զարգացման պետական ծրագրում» նաև նշվում էր, որ 2022 թվականի դրությամբ բուհերում ընդունելության 29%-ն իրականացվել է 4 մասնագիտությամբ՝ «Մասնագիտական մանկավարժություն», «Տնտեսագիտություն», «Կառավարում» և «Իրավագիտություն», քանի որ դրանք ԲՏՃՄ մասնագիտությունների համեմատ քիչ ծախսատար են։ Իսկ մասնագիտությունները, որոնք զարգացած տնտեսություններում ունեն բարձր պահանջարկ, ինչպիսիք են «Վիճակագրությունը», «Տեղեկատվական համակարգերը», «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները», «Նյութագիտություն և նոր նյութերի տեխնոլոգիան», «Կենսաբանությունը», բուհերում քիչ են ուսուցանվում: 

«ՀՀ կրթության մինչև 2030 թվականի զարգացման պետական ծրագիրը» նախատեսում է նաև վերանայել բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման մոտեցումները՝ մասնավորապես կրթաթոշակային քաղաքականությունը՝ այն դարձնելով ավելի նպատակային և մեծացնելով դրա չափը։

Որպես օրինակ՝ ստեղծվել է բարձրագույն կրթության հասանելիության մասով ԲՏՃՄ ուղղություններով մասնագիտական մանկավարժության ծրագրով սովորողների խրախուսման ծրագիրը, որով նախատեսվում է Մանկավարժական և Ագրարային համալսարանների՝ բարձր առաջադիմությամբ ուսանողներին տրամադրել 77 000 դրամ կրթաթոշակ։

ԿԳՄՍՆ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը տեղեկացրել է, որ նախագիծը երկու հիմնական ուղղություն է նախատեսում, մասնավորապես՝ պետության համար կարևոր և առաջնահերթ մասնագիտությունների սահմանում՝ դրանք դարձնելով ավելի խրախուսելի և խթանող։ Կառավարությունը ակնկալում է, որ դրա արդյունքում կմեծանա այդ մասնագիտություններով սովորողների թիվը: Սակայն ծրագրում ներառվել են միայն Հայաստանի պետական մանկավարժական և Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանները:

ԿԳՄՍՆ-ն հաղորդում է, որ ծրագրի արդյունքում 2024-2025 ուսումնական տարում ԲՏՃՄ ուղղություններով մանկավարժական և գյուղատնտեսական մասնագիտություններով բուհեր են ընդունվել 304 ուսանող՝ նախորդ ուսումնական տարում ընդունվածներից 21%-ով ավելի։ ԳԹԿ տվյալներով 2024-2025 ուսումնական տարում քիչ պահանջարկ ունեցող մասնագիտությունների ցանկում էին նաև ՀՊՄՀ-ում «Քիմիա», «Տեխնոլոգիա և ձեռնարկչություն», «Ինֆորմատիկա», «Աշխարհագրություն-Բնագիտություն» մասնագիտությունները, որոնց համար ևս սահմանված է 70 000 դրամ կրթաթոշակ: 

2 տարվա կտրվածքով ծրագրի շահառու էր դարձել 621 ուսանող՝ 160-ը՝ բակալավրի մակարդակում և 461-ը՝ մագիստրատուրայի, նրանցից 76-ը սովորում է գերազանցությամբ՝ ստանալով 70 000 դրամ կրթաթոշակ, սակայն դեռ փաստ չէ, որ այս ուսանողները հետագայում կլրացնեն աշխատաշուկայում տվյալ մասնագիտություններով առկա թափուր տեղերը: 

ԵՊՀ Քիմիայի ֆակուլտետը նույնպես դիմել էր այդ նախաձեռնությանը՝ հաշվի առնելով, որ համալսարանը բնագիտական ոլորտի բոլոր մասնագիտությունների համար վճարովի հիմունքներով տրամադրում է նաև լրացուցիչ 30 կրեդիտ, որով ուսանողը կարող է դառնալ մանկավարժ։

Արմեն Գալստյանը նշում է, որ ԵՊՀ-ն նույնպես ունի ագրարային մասնագիտություններ, ինչպիսին է «Սննդի անվտանգությունը»։

Կառավարությունը ընտրված բուհերի ցանկում, սակայն, ԵՊՀ-ն չէր ներառել՝ պատճառաբանելով ագրարային և մանկավարժական մասնագիտությունների կարևորությունը և Հայաստանի պետական մանկավարժական ու Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանների ամրապնդումը։