1“Challenge” նախագիծն ուղղված է հանրային քննարկում խթանելու ներուժ ունեցող անհատների համար գրելու, ստեղծագործելու, փոփոխությունների միտք գեներացնելու ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ հոգեբանական մոտիվացիա ստեղծելուն։ Յուրաքանչյուր հեղինակ հոդվածի վերջում «մարտահրավեր» է նետում այլ հրապարակախոսի, ոլորտային մասնագետի, փորձագետի կամ ցանկացած մարդու, որին համարում է թեմայի արժանի շարունակող։
Ներդրված է նվիրատվությունների համակարգ (հոդվածի վերջում), որի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն ունի նվիրատվություն կատարել հոդվածագրին։ infocom.am-ը հանդես է գալիս որպես միջնորդ ընթերցողի և հոդվածագրի միջև։
Կարինե Նահապետյանը, ընդունելով Աբել Սիմոնյանի՝ «Գի՞նդ, թե՞ Google AdWords. Թվային և աութբաունդ մարքեթինգի հիմնախնդիրները Հայաստանում [Challenge 4.1]» հոդվածով նետած մարտահրավերը, զարգացրել է մարքեթինգի թեման։
Տարիներ առաջ, երբ սոցիալական հարթակներում տարածվում էին հետազոտական հոդվածներ, որտեղ խոսվում էր աշխարհի տարբեր մասերում մարքեթինգային զավեշտալի լուծումների մասին, կարծես անհնար էր լրջությամբ վերաբերվել դրանց մինչեւ այն պահը, երբ Հրազդան քաղաքի «բիստրոներից» մեկի անունը՝ «Sovac ches?»-ից փոխվեց «Sovac em»-ի։ Ասել է, թե անունների փոփոխությունը հանգեցրեց տվյալ սննդի կետի ծառայությունների պահանջարկի աճին, դժվար է պնդել, սակայն այս փոփոխության շնորհիվ այս բիստրոն արագորեն հայտնվեց ուշադրության կենտրոնում։
Մի քանի ամիս առաջ Հրազդան քաղաքի Միկրո թաղամասի կենտրոնական փողոցներից մեկի վրա հայտնվեց հայտնի սննդի կետերից մեկի անունը կրող փոքր «բիստրո»։ Առաջին հայացքից՝ անհեթեթ քայլ էր, սակայն որոշ ժամանակ անց այդ «բիստրոյի» դիմաց կանգնած առաքման մեքենայի առկայությունը փաստեց, որ շուկայում որոշակի հայտնիություն եւ վստահություն վայելող անունը ծառայեցվել է արհեստական պահանջարկ ստեղծելու համար։
Կարելի է թվել անվերջ, թե ինչպես են այսօրինակ բիզնես միավորները թիթեռի կյանք ունենում անարդյունավետ մարքեթինգային կառավարման հետեւանքով, քանի որ այդ միավորներն ու մատուցած ծառայությունները, որոնք արդեն իսկ որոշակիորեն ձեւավորել են սպառողի ներընկալումը, տարվա մեջ 4-6 անգամ իրականացնում են մատուցման ծառայությունների ձեւի եւ բովանդակության փոփոխություն, ինչը տապալման պատճառ է դառնում։ Այդպիսի բիզնեսների մեկի վախճանն եկավ այն ժամանակ, երբ սեփականատերը որոշեց մի փոքր ընդլայնել ու վերանորոգել տարածքը՝ սովորական աթոռ-սեղանների փոխարեն տեղադրելով փայտե երկար սեղաններ և ներմուծել ինքնասպասարկում, որոնք այցելուներին զրկում էին դեմքով իրար տեսնելու հնարավորությունից ու դրա փոխարեն հնարավորություն էին ստանում տեսնելու պատը ու վրան կախված ցիտատները։ Բացի այդ, շատերին դուր չէր գալիս ինքնասպասարկումը, երբ այցելուները կտրոնները ձեռքներին պետք է սպասեին իրենց հերթին, ժամանակ առ ժամանակ էլ սպասեին, թե երբ է տեղ ազատվելու։ Այս ամենից զատ, սկսեցին խոսել, որ վերանորոգումից հետ սույն բիզնեսը թանկացնելու է սննդի գները, ինչը բիզնեսի համար դարձավ մահախոսական, քանի որ սեփականատերը չկարողացավ հստակ հաղորդակցություն սահմանել բնակիչների հետ և բացատրել փոփոխությունների իմաստը։ Երբ սույն բիզնեսը փակվեց, նոր սեփականատերը տարածքը վերափոխեց հին ձևով՝ փորձելով հետ բերել նախկին հաճախորդներին։
Մարզերում մարքեթինգի և բիզնեսի մասին պատկերացումները դեռևս գտնվում են ավանդական հողի վրա, երբ պետք է «մեկ անգամ չափել, հետո յոթ անգամ կտրել» նոր բիզնես սկսելուց մինչև գոյություն ունեցող բիզնես մոդելի փոփոխություն։ Այս իսկ պատճառով շատ ձեռնարկատերեր չեն փորձում նոր բիզնեսներ ներմուծել մարզեր։ Այս առումով կարանտինի ընթացքում հարցման տեսքով փոքրիկ հետազոտություն է իրականացվել՝ հասկանալու համար, թե բիզնեսից օգտվելու առաջնային պայմանը ո՞րն է և ինչպե՞ս են մարդիկ վերաբերվում նորամուծություններին մարզերում։
Հարցման ընթացքում պարզվեց, որ
- 92%-ի համար առաջնային պայման է տվյալ ապրանքի որակը,
- 79%-ի համար առաջնային պայման է տվյալ ապրանքի մատչելիությունը եւ հասանելիությունը,
- 12%-ի համար վերոնշյալ պայմանները եւս կարեւոր են, սակայն նախապայման են մարքեթինգային լուծումները եւ արդիականությունը։ Այլ կերպ ասած՝ մարդիկ նախընտրում էին «արագ իմանալ» նոր ապրանքների մասին՝ տանից դուրս չգալով,
- 11%-ի համար կարևոր էր նոր բիզնեսների ի հայտ գալը մարզում,
- 24%-ի համար կարևոր էր առաքման ծառայությունների ներմուծումը, որպեսզի «երկար չքայլեին»,
- 30%-ը նախընտրում էր «սուպերմարկետատիպ» բիզնեսների առաջմղումը, որտեղ կարելի կլիներ գտնել ամեն ինչ,
- 52%-ը պնդում էր, որ ցանկալի կլիներ, որ երիտասարդները «բիզնես դնեին» ու «աշխատացնեին»,
- 18-29 տարեկան երիտասարդների 80%-ը ցանկանում էր, որ բացվեն նոր ժամանցային կենտրոններ, որոնք թույլ կտային կոտրելու կարծրատիպերը՝ երիտասարդներին նույն տանիքի տակ հավաքելով՝ անկախ սեռային պատկանելությունից,
- 18-29 տարեկան երիտասարդների 57%-ը ցանկանում էր, որ բիզնեսները ավելի շատ ապավինեն թվային մարքեթինգին։ Երիտասարդներից մեկը նշեց, որ «պատերին սոսնձով բուկլետ կպցնելու վախտերն անցել են»,
- 18-29 տարեկան երիտասարդների 26%-ը ցանկանում էր, որ բացվեին գրախանութներ՝ մատչելի գներով, որտեղ հիմնական շեշտը կդրվեր ժամանակակից բիզնես և գեղարվեստական գրականության վրա, և չվաճառվեն գողական բարքերին վերաբերող կամ ժամանակավրեպ գրքեր։
Մարզի տարբեր քաղաքներում շփվելով այն երիտասարդների հետ, որոնց բիզնես գաղափարները տապալվել են որոշակի ավանդական «ստանդարտների մեջ չգրվելու», չընկալվելու եւ նորարարական ներդրումների առկայության հետ չհաշտվելու համար կարելի է առանձնացնել մի քանի կարեւորագույն խնդիր։
Վաճառք
Ժամանակակից աշխարհում մարքեթինգը համարվում է վաճառքների ապահվման «կցորդ» կամ երկխոսություն սպառողի եւ արտադրողի միջեւ։ Ի տարբերություն տնտեսության այլ գործիքների, մարքեթինգի առաքելությունը ոչ թե անհատի պահանջմունքների բավարարումն է, այլ որոշակի պատկերացում ստեղծելն է տվյալ ապրանքի վերաբերյալ։
Թեև Հրազդանը գտնվում է Ծաղկաձորի հարևանությամբ, երկու քաղաքների միջև գոյություն ունի «սար ու ձորերի» տարբերություն։ Ենթակառուցվածքների թերզարգացվածությունը, մարզում բիզնես վակուումը, երիտասարդների թերներգրավվածությունն ու որոշ առումով քրեական ենթամշակույթի դեմարշը արգելակում են քաղաքում վաճառքների առաջմղումը և ժամանակակից մեխանիզմների որդեգրումը։
Օրինակ՝ առաքումների հետ կապված խոտանը պայմանավորված է նրանով, որ շատ երիտասարդներ ու սեփականատերեր չեն փորձում նոր գիտելիքներ և հմտություններ ստանալ։ Շատերի կարծիքով, առաքում կազմակերպելու պետք է ունենալ Քեմբրիջի կամ Հարվարդի կրթություն, այնինչ նման մտածելակերպը միմիայն նպաստում է շահութաբերության անկմանը։
Առաջարկի և պահանջարկի համադրություն
Պահանջարկի եւ առաջարկի զուգահեռ առկայությունն ու բացակայությունն ըստ տեսության համարվում է կայուն եւ անվտանգ տնտեսական գործընթացների համար, սակայն երբեմն այս գործընթացների հավասարակշռությունը խախտվում է եւ հարկ է լինում դիմել այնպիսի մարքեթինգային գործիքների օգնությանը, ինչպիսիք են հավելյալ գովազդը, նորաձև թրենդները։ Սակայն մարզերում նման գործիքների կիրառումը ոչ միայն չի ընկալվում, այլեւ չի ընդունվում, ինչը հանգեցնում է նրան, որ բիզնեսը ունենում է ժամանակավոր գոյություն եւ գործում է միայն եկամուտ ստանալու համար, այնինչ նման դրսեւորումները հանգեցնում են նրան, որ քաղաքը՝ որպես բիզնես գաղափարների ներդրումային տեղամաս, կորցնում է իր իմիջը, կրճատվում է տուրիստների հոսքը եւ նվազում է հետաքրքրությունը։
Արտահանում եւ ներմուծում
Հրազդան քաղաքում ներմուծումների վերաբերյալ գործում է «ներմուծել այն, ինչ ընկալելի է մարդկանց կողմից»։ Այս կերպ անհասկանալի ներմուծումները չեն խրախուսվում։ Շատ ձեռնարկատերեր նորամուծությունների տակ առաջին հերթին հասկանում են նոր ծախսեր։ Բացի այդ, գոյություն ունի վախ «սխալ ընկալվելուց»։ Այստեղ պահանջվում են նոր մարկետոլոգներ, որոնք կկարողանան սպառողներին բացատրել ներմուծվող ապրանքների և ծառայությունների շնորհիվ լուծվող խնդիրները։ Արտահանումների հարցում շատ ձեռնարկատերեր վախենում են մրցակցությունից եւ կարծում են, որ կարող են չդիմանալ մրցակցությանը։ Հետո էլ, մարտահրավերները ծագում են այն պատճառով, որ շատ կազմակերպություններ սքեյլինգի ընթացքում պետք է գործ ունենան նոր կառուցվածքային և կառավարչական զագացումների հետ, որոնք էլ արգելակում են կազմակերպության կայացումը շուկայում։ Ժամանակակից աշխարհում վաճառքի կառավարման, վաճառքի եւ ապրանքների տեղաշարժի կառավարման ոլորտում արտահանման եւ ներմուծման հետ կապված չորս դիրքեր են նկատվում.
ինչ վաճառել,
ում վաճառել,
երբ վաճառել,
ինչքան վաճառել:
Այսօր մեր երկրում այս բոլորի համար բավարար համոզվածություն եւ հստակություն չկա:
Հրազդանը, համարվելով հետխորհրդային քաղաքի վառ օրինակ, առավել մեծ կարեւորություն է տալիս աութբաունդ մարքեթինգին։ Քաղաքում դեռ հնարավոր է հանդիպել թղթերի վրա անորակ տպագրությամբ գովազդներ, բուկլետներ բաժանող երիտասարդների եւ բուկլետը աղբանոց նետող միջին տարիքի մարդկանց կամ նույն բուկլետը խնամքով պահող ծերերի։ Այս երկու հակասություններն էլ պատճառ են դառնում կանգնել երկընտրանքի առաջ եւ ի վերջո չհրաժարվել «ավանդականից»։
Ուստի, հենվելով մի շարք միջազգային հետազոտությունների վրա, կարելի է առանձնացնել մարքեթինգի 4 բազային ռազմավարություն, որոնց պետք է հետեւել։
Դրանք են՝
- իմիջային մարքեթինգ, որի նպատակն է տվյալ բիզնես գաղափարի միջոցով փոքր քաղաքներին որոշակի ճանաչելիություն հաղորդելը։ Նրա հիմնական գործիքներն են ճանաչողական միջոցառումները։
- գրավչության մարքեթինգ, որի նպատակն է կենտրոնանալ մարդու անհատական նախասիրությունների եւ պահանջմունքների վրա։
- ենթակառուցվածքային մարքեթինգն առավել կենտրոնացած է բիզնես գործընթացների վրա եւ պատասխանատու է միջշուկայական հարաբերությունների համար։
- բնակչության մարքեթինգ, որի առանձնահատկությունն է տվյալ գործընթացի մեջ ներգրավել այնպիսի մարդկանց, որոնք որոշակիորեն կապված են տվյալ աշխարհագրական տարածքի հետ եւ մշտական բնակություն են հաստատել այդտեղ։
