ՀՔԱՎ

Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը /այսուհետ` ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակ/ ոչ քաղաքական, ոչ կրոնական, շահույթ չհետապնդող հասարակական կազմակերպություն է, որը միավորում է ժողովրդավարության, հանդուրժողության, բազմակարծության եւ մարդու իրավունքների գերակայության սկզբունքներն արժեւորող անհատների:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը հիմնադրվել է 1998 թվականին որպես ՀՔԱ Հայաստանի կոմիտեի մասնաճյուղ, գրանցվել է 2001 թվականին եւ վերագրանցվել է 2005 թվականին ՀՀ արդարադատության նախարարությունում: Կազմակերպության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Լոռու մարզկենտրոն Վանաձորում: Կազմակերպությունն ունի ներկայացուցչություն Երեւան քաղաքում: Կազմակերպության գործունեության աշխարհագրությունը ընդգրկում է ինչպես Լոռու մարզը, այնպես էլ հանրապետության ողջ տարածքը:

ԱԱԾ ծառայողները որևէ մասնակցություն չեն ունեցել ոստիկանության ուժեղացված ծառայությանը

ԱԱԾ ծառայողները որևէ մասնակցություն չեն ունեցել ոստիկանության ուժեղացված ծառայությանը

ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը հայտնում է, որ ԱԱԾ ծառայողները որևէ մասնակցույուն չեն ունեցել հուլիսի 21-ի երեկոյան Երևանում ոստիկանության իրականացրած ուժեղացված ծառայությանը:  «2021 թվականի հուլիսի 23-ին Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը տարածել է  «ՀՀ Ոստիկանության և ԱԱԾ-ի կողմից «ուժեղացված ծառայության» գործողությունները չեն համապատասխանում ժողովրդավարական պետությունում հասարակական կարգի և անվտանգության ապահովման նպատակին, և անհամաչափ են» խորագրով հաղորդագրություն և ներկայացրել, որ «2021 թվականի հուլիսի 21-ի երեկոյան ՀՀ ոստիկանությունը ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցների մասնակցությամբ իրականացրել է այսպես կոչված «ուժեղացված ծառայություն»՝ խուզարկելով ինչպես Երևանում երթևեկող,  այնպես էլ Երևանից դեպի մարզեր և հակառակ ուղղությամբ շարժվող տրանսպորտային միջոցները»: ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը հայտնում է, որ կառույցի ծառայողները որևէ մասնակցություն չեն ունեցել վերոնշյալ միջոցառմանն ու պահանջում է այսուհետև զերծ մնալ չստուգված տեղեկություններ հրապարակելու և տարածելու գործելաոճից: Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակին հորդորում ենք սեղմ ժամկետներում հերքել տվյալ միջոցառմանը ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության մասնակցության վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկատվությունը»: Հիշեցնենք, որ հուլիսի 21-ի երեկոյան ոստիկանությունը Երևանում ուժեղացված ծառայություն էր իրականացրել։
15:28 - 23 հուլիսի,2021
Նախընտրական քարոզչությանը նախորդող ժամանակահատվածի դիտարկման արդյունքներ․ Աշխատանքային իրավունքներին առնչվող խնդիրներ |hcav.am|

Նախընտրական քարոզչությանը նախորդող ժամանակահատվածի դիտարկման արդյունքներ․ Աշխատանքային իրավունքներին առնչվող խնդիրներ |hcav.am|

hcav.am: «Անկախ դիտորդ» դաշինքը ներկայացնում է 2021 թ․ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրությունների երկարաժամկետ դիտարկման միջանկյալ զեկույցը, որն ամփոփում է նախընտրական քարոզչության՝ օրենքով սահմանված ժամանակահատվածին նախորդող ժամանակահատվածի՝ 01.05.2021-06.06.2021, դիտարկման արդյունքները։ Ամբողջական զեկույցը՝ ԱՅՍՏԵՂ Ներկայացնում ենք զեկույցի առանձին մասերը՝ ըստ խախտումների բնույթի։ Աշխատանքային իրավունքներին առնչվող խնդիրներ Աշխատանքային իրավունքների խախտումն ընտրական գործընթացում ամենատարածվածներից և միաժամանակ ամենաբարդ փաստագրվողներից է։ Հաշվի առնելով Հայաստանում առկա սոցիալական խնդիրները, գործազրկության մակարդակը՝ աշխատանք ունեցողները խուսափում են խոսել այս մասին և ենթարկվում են գործատուների ապօրինի հրահանգներին՝ միայն բացառիկ դեպքերում ընդվզելով քաղաքական հայացքների պատճառով հետապնդման դեմ։ Սա վկայում է շարունակվող համակարգային խնդրի՝ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանված չլինելու իրողության մասին։  Այս առումով ահազանգերի հիմնական մասը ներկայացված է այլ բաժիններում։ Ստացված ահազանգերը վերաբերում են խոշոր գործարաններին, բժշկական կենտրոններին, մասնավոր այլ հիմնարկներին և ՏԻՄ աշխատակազմերին։ Ահազանգերի զգալի մասը վերաբերում է ընդդիմության կողմից  ֆինանսական և տնտեսական կախվածության օգտագործմանը։ Բացի վերոնշյալ դեպքերից, թե՛ լրատվամիջոցներում, թե՛ դիտորդների կողմից արձանագրվել է «Գազպրոմ Արմենիա» հիմնարկի աշխատակիցների զանգվածային մասնակցությունը «Հայաստան» դաշինքի՝ Երևանում կազմակերպած հանրահավաքին։
13:59 - 17 հունիսի,2021
Նախընտրական քարոզչությանը նախորդող ժամանակահատվածի դիտարկման արդյունքներ․ «Անկախ դիտորդ» |hcav.am|

Նախընտրական քարոզչությանը նախորդող ժամանակահատվածի դիտարկման արդյունքներ․ «Անկախ դիտորդ» |hcav.am|

The "Independent Observer" presents the interim report on the long-term observation of the 2021 snap parliamentary elections. The report summarizes the results of the observation of the pre-election campaign during the period preceding the period defined by law  - 01.05.2021-06.06.2021. Read the full report HERE․ Here are the separate parts of the report according to the types of violations. Use of administrative / business resources The essential feature of these elections is that the ruling political force and the opposition, which is supported by many community leaders throughout the territory of the Republic of Armenia, both possess administrative resources and leverage.In one of the registered cases, the "Armenia" alliance representative has submitted a statement against the mayor of Etchmiadzin regarding the alleged abuse. In all other cases, we are dealing more with the use of administrative resources by the opposition. In general, it is clear that the majority of opposition community leaders are engaged in campaigns (also during working hours). They also provide the participants of the regional meetings of the "Armenia" alliance. Some cases of administrative resource abuse are presented below. According to the received alarms, in the city of Gyumri, with the participation of school principals, on behalf of the factions "Prosperous Armenia" and "Bright Armenia"  (perhaps without their knowledge) they have tried to direct the teachers in different ways to get involved in the local election commissions. According to the information received, this process is carried out by people associated with the "I Have Honor" ("Pativ Unem") and "Armenia" alliances. During the observed period, administrative power was used by the ruling authorities as well. The regional visits of acting PM Nikol Pashinyan and a number of acting ministers were attended by regional governors and employees of regional administrations during their working hours without being on vacation. Employees of businessmen associated with the "Armenia" alliance and employees of community institutions were forced to participate in the gatherings in the Syunik region. The cases of support provided at the expense of the community budget,  are also considered as an abuse of administrative resources. They have been described in the sections related to election bribery alarms. Repair of potholes has started in the Vanadzor and Lori regions. According to the information received, these actions are carried out in favor of the "Armenia" alliance,  ensuring the temporary employment of some people at the expense of the community budget.  
13:11 - 16 հունիսի,2021
Մի շարք ՀԿ-ներ պահանջում են հանրությանը հասանելի դարձնել բանակցվող փաստաթղթի ամբողջական նախագիծը․

Մի շարք ՀԿ-ներ պահանջում են հանրությանը հասանելի դարձնել բանակցվող փաստաթղթի ամբողջական նախագիծը․

Մի շարք ՀԿ-ներ պահանջում են հանրությանը հասանելի դարձնել բանակցվող փաստաթղթի ամբողջական նախագիծը․ 2021 թվականի մայիսի 20-ին ՀՀ կառավարության նիստին վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ եռակողմ բանակցություններ են ընթանում Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, և ձեռք են բերվել նախնական համաձայնություններ մի շարք լուծումների վերաբերյալ, որոնք, ըստ Փաշինյանի, «100 տոկոսով համապատասխանում են Հայաստանի շահերին»: 2020 թվականի արցախյան պատերազմից և, մասնավորապես, նոյեմբերի 9-ից ի վեր Նիկոլ Փաշինյանը և նրա կողմից ղեկավարվող «Իմ քայլը» խորհրդարանական խմբակցությունը չեն վայելում հանրային այն վստահությունը, որը ձեռք էին բերել 2018 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում: Այն, որ ընտրություններից ընդամենը 2.5 տարի հետո երկիրը անցնում է քաղաքական ցնցումների միջով և հարկադրված է նախաձեռնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ, դրա վկայությունն է: Հետպատերազմյան շրջանում հայ-ադրբեջանական շփման գծում տեղի ունեցող իրադարձությունների և անվտանգային խնդիրների լուծման վերաբերյալ ՀՀ կառավարության և պետական այլ մարմինների կողմից հանրությանը չի տրամադրվել ճշգրիտ տեղեկատվություն՝ հանգեցնելով ապատեղեկատվության և կեղծ լուրերի տարածմանը, ինչն առավել խոցելի է դարձրել հանրությանը և արդարացիորեն խորացրել անվստահությունը պետական հաստատությունների և իշխող քաղաքական ուժի նկատմամբ: Ելնելով վերոգրյալից՝ ՀՀ վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը որևէ լեգիտիմություն չունի արտահերթ ընտրություններից մեկ ամիս առաջ, առանց քաղաքական խորհրդակցությունների, բանակցել արտաքին ուժերի հետ։ Ժամանակավոր կառավարության և արդեն իսկ կազմալուծված Ազգային ժողովի պայմաններում, Փաշինյանը չի կարող ընդունել Հայաստանի Հանրապետության համար ճակատագրական որոշումներ և միանձնյա գնահատել դրանց համապատասխանությունը Հայաստանի շահերին` դրանք անվանելով «հայտարարություն» և դրանով հանդերձ խուսափելով միջազգային պայմանագրերին միանալու համար սահմանված պատշաճ իրավական գործընթացից: Ընդ որում, հարկ ենք համարում ՀՀ վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ն.Փաշինյանին հիշեցնել, որ ըստ ՀՀ Սահմանադրության 205-րդ հոդվածի՝ ՀՀ տարածքի փոփոխությանը վերաբերող հարցերը լուծվում են հանրաքվեի միջոցով: Եթե տարածքային զիջումները կամ որևէ այլ պայմանավորվածություններն իրականացվում են հարկադրաբար, ապա նաև տեղեկացնում ենք, որ ՀՀ կողմից վավերացված Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի 51-52-րդ հոդվածների համաձայն պետության ներկայացուցչին հարկադրելու և ուժի կամ այն կիրառելու սպառնալիքի միջոցով պետությանը հարկադրելու եղանակով ձեռքբերված պայմանավորվածությունները համարվում են առոչինչ: Ելնելով վերոնշյալից, մենք՝ ներքոստորագրյալներս պահանջում ենք, որ ՀՀ վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը ԱՆՀԱՊԱՂ՝ 1. Հանրությանը հասանելի դարձնել բանակցվող փաստաթղթի ամբողջական նախագիծը. 2. Ներկայացնել, թե` ● ինչպիսի արդյունքների է հանգել Ադրբեջանի զինված ստորաբաժանումների Հայաստան ներխուժման խնդիրը ՀԱՊԿ-ի առջև հարցը բարձրացնելուց հետո, և ինչ քայլեր են ձեռնարկվում վերջինիս կողմից. ● ինչ քայլեր են արվել առհասարակ արցախյան պատերազմից հետո ծագած, այդ թվում՝ գերեվարված անձանց արձակման հարցերը ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդում և ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում ներկայացնելու առումով. ● ինչ քայլեր են մինչ օրս արվել քաղաքական ու ռազմական գործընկերների դիվերսիֆիկացումն ապահովելու ուղղությամբ և ինչ ընթացք է տրվել Հայաստանի շահերին սատարող մի քանի երկրների կողմից հնչեցված քաղաքական ու ռազմական աջակցության առաջարկներին. ● Ինչ քայլեր են արվում երաշխավորելու համար առաջին հերթին սահմանամերձ շրջանների բնակիչների անվտանգությունն ու իրավունքները, ինչպես նաև ՀՀ և նրա քաղաքացիների անվտանգությունն ապահովելու համար: Հայաստանի Հանրապետությունում արտաքին քաղաքականության գաղտնի գործընթացները բազմիցս են մարտահրավերներ ստեղծել մեր պետության համար: Այս արատավոր պրակտիկային պետք է վերջ տրվի, և հետայսու որևէ կառավարություն և քաղաքական ուժ չպետք է շրջանցի ժողովրդին և ընդունի պետության համար ճակատագրական և անդառնալի որոշումներ՝ նեղ անձնական կամ խմբակային շահերից ելնելով: Ինչ վերաբերում է սահմանազատմանն ու սահմանանշմանը, այն կարող է իրավական համարվել միմիայն ՄԱԿ-ի և ԵԱՀԿ ներկայացուցիչների ներգրավմամբ՝ միջազգային իրավունքի նորմերով ամրագրված իրավական գործընթացների շրջանակներում։ Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ «Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ «Երեւանի մամուլի ակումբ ՀԿ «Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոն «Խաղաղության երկխոսություն» ՀԿ Խտրականության դեմ պայքարի և հանուն հավասարության կոալիցիա Բաց հասարակության հիմնադրամներ - Հայաստան Հելսինկյան ասոցիացիա իրավապաշտպան ՀԿ Մարդու իրավունքների հետազոտությունների կենտրոն ՀԿ Հանուն հավասար իրավունքների կրթական կենտրոն ՀԿ Հանրային լրագրության ակումբ Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն Կանանց ռեսուրսային կենտրոն ՀԿ Իրական Աշխարհ, Իրական Մարդիկ ՀԿ Մարդու իրավունքների տուն Երևան ՀԿ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ «Փինք» իրավապաշտպան ՀԿ «Հեռանկարային զարգացման կենտրոն» ՀԿ
16:24 - 20 մայիսի,2021
Կոչ ենք անում բոլոր մարմիններին գործել սահմանադրաիրավական կարգավիճակին համապատասխան

Կոչ ենք անում բոլոր մարմիններին գործել սահմանադրաիրավական կարգավիճակին համապատասխան

ՀՀ կառավարության պաշտոնական կայքից տեղեկանում ենք, որ սույն թվականի նոյեմբերի 30-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն՝ իրավապահ համակարգի ղեկավարների ու այլ պետական իշխանության մարմինների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ: Խորհրդակցությանը մասնակցել են ազգային անվտանգության ծառայության (այսուհետ՝ ԱԱԾ) տնօրենը, ոստիկանության պետը, արդարադատության նախարարը, Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահը, գլխավոր դատախազը, հատուկ քննչական ծառայության պետը, քննչական կոմիտեի նախագահը, բարձրագույն դատական խորհրդի (այսուհետ՝ ԲԴԽ) անդամներ, վճռաբեկ դատարանի նախագահի թեկնածուն, վերաքննիչ վարչական դատարանի նախագահը, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի նախագահը և պաշտոնատար այլ անձինք: Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվել է 2020թ․ նոյեմբերի լույս 10-ի գիշերը տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Մասնավորապես՝  Ազգային ժողովի նախագահի դեմ իրականացված հարձակման դեպքով հարուցված քրեական գործի ընթացքի, հանցակազմ պարունակող արարքներում և դրանց կազմակերպման գործում ներգրավված անձանց բացահայտման մանրամասները ներկայացրել են գլխավոր դատախազը և ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի ղեկավարը: Հաղորդագրության համաձայն՝ առարկայական քննարկում է տեղի ունեցել նաև դատական համակարգի գործունեության վերաբերյալ։ ՀՀ գործադիր իշխանության ղեկավարի մոտ նման ձևաչափով և օրակարգով քննարկումները խիստ անընդունելի են՝ ՀՀ սահմանադրությամբ նախատեսված իշխանության տարանջատման, դատական իշխանության անկախության սկզբունքների խախտման, ինչպես նաև իշխանության տարբեր ճյուղերը ներկայացնող մարմինների սահմանադրաիրավական կարգավիճակի առանձնահատկությունների հիմքով։ Մասնավորապես․ ՀՀ սահմանադրության 177-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՀՀ գլխավոր դատախազն ընտրվում և պաշտոնանկ է արվում Ազգային Ժողովի կողմից։ «Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատախազի գործունեությանը օրենքով չնախատեսված միջամտությունն արգելվում է: ՀՀ սահմանադրությամբ և իրավական որևէ այլ ակտով նախատեսված չէ գործադիր իշխանության ղեկավարի հանդեպ գլխավոր դատախազի հաշվետվողականության իրավակարգավորում, ուստի քննարկվող խորհրդակցության ընթացքում գլխավոր դատախազի կողմից քրեական գործերով նախաքննության տվյալների ներկայացումը իրավական անթույլատրելի վարքագիծ է և հակասում է վերջինիս սահմանադրական կարգավիճակին։ ՀՀ սահմանադրության 173-րդ հոդվածի համաձայն՝ ԲԴԽ-ն անկախ պետական մարմին է, որը երաշխավորում է դատարանների և դատավորների անկախությունը։ ՀՀ սահմանադրության 162-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարադատություն իրականացնելիս դատարանների գործունեությանը որևէ միջամտություն արգելված է։ Սույն հոդվածից ուղղակիորեն բխում է, որ վարչապետի հրավիրած խորհրդակցության օրակարգով կոնկրետ քրեական գործերի քննարկմանը դատական համակարգի ներկայացուցիչների մասնակցությունը խաթարում է դատական իշխանության անկախությունը, քանզի կոնկրետ քրեական գործերով նախաքննության մանրամասների քննարկումը գործադիր իշխանության ղեկավարի մասնակցությամբ կաշկանդում է դատական իշխանության գործառույթային անկախության սկզբունքը։ Բացի այդ, ներկայացվող տեղեկատվությունը դատավորների մոտ կարող է ձևավորել կանխակալ վերաբերմունք հետագայում այդ քրեական գործերի դատաքննության ընթացքում ապացույցների օբյեկտիվ գնահատման տեսանկյունից։ Հիշյալ հանգամանքներով պայմանավորված՝ ԲԴԽ անդամների և դատական համակարգի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ վերոնշյալ խորհրդակցությունը սահմանադրության ոգու և տառի ոտնահարման դրսևորում է՝ ևˊ հրավիրողի ևˊ մասնակիցների  կողմից։ Նման օրակարգով խորհրդակցությանը օրենսդիր և գործադիր իշխանության այլ ներկայացուցիչների մասնակցությունը վկայում է իշխանության բարձրագույն մարմինների կողմից պետական ինստիտուտների գործառույթների էության  չգիտակցման, պետական կառավարման համակարգի կազմակերպման և գործունեության վերաբերյալ նախատեսված սահմանադրաիրավական կարգավորումների անտեսման մասին։ Վերոնշյալ հանգամանքներով պայմանավորված կոչ ենք անում պետական իշխանության բոլոր մարմիններին գործել իրենց սահմանադրաիրավական կարգավիճակին համապատասխան և կասկածի տակ չդնել պետական ինստիտուտների գործունակությունը։ Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ «Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության հիմնադրամ» «ԱՍՊԱՐԵԶ» լրագրողների ակումբ ՀԿ «Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ
00:13 - 02 դեկտեմբերի,2020
Հրատապ և անհրաժեշտ քայլեր․ քաղհասարակության կազմակերպությունների համատեղ հայտարարությունը

Հրատապ և անհրաժեշտ քայլեր․ քաղհասարակության կազմակերպությունների համատեղ հայտարարությունը

Քաղհասարակության 10 կազմակերպություն համատեղ հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է. «44-օրյա պատերազմը և դրանում մեր պարտությունը՝ որպես խոր ճգնաժամ, բազմաթիվ մարտահրավերներ ստեղծեց մեր ազգի և պետության համար. Հայաստանի և Արցախի ժողովրդի և պետության անվտանգությունից և ապահովությունից մինչև արդարադատություն, մարդու իրավունքներ, մարդասիրական և վստահության խնդիրներ: Թեպետ անկոտրում ենք՝ դրանք հաղթահարելու և առաջ շարժվելու հարցում, միաժամանակ գիտակցում ենք, որ այդ նպատակին հասնելու համար մեր միջոցները սահմանափակ են, բայց և վատնելու իրավունք և ժամանակ չունենք: Բազմաթիվ այս մարտահրավերները, որոնցից յուրաքանչյուրն առանձին վերցրած շատ ծանր են, կարող ենք հաղթահարել միայն այն դեպքում, եթե ազնվորեն և անթաքույց դիմագրավենք դրանք և գործենք մարդկանց խնդիրները նրանց մարդկային արժանապատվության հանդեպ պատասխանատվության գիտակցության հիման վրա: Ստեղծված իրավիճակի գիտակցումն առանձնապես ցավոտ է հիմա, երբ պարզ է դարձել, որ նշված բոլոր այդ խնդիրներից կարելի կլիներ խուսափել, եթե միայն բավականաչափ ազնվություն և արիություն ցուցաբերած լինեին թե՛ նախկին, թե՛ ներկա կառավարությունները և դրանց ղեկավարները: Ստորև ձևակերպում ենք բազմաթիվ խնդիրներից ամենահրատապները, որոնք, մեր համոզմամբ, սահմանափակում են ճգնաժամերի երկարաժամկետ լուծումների մեր կարողությունը, որպեսզի Հայաստանում և արտերկրում վերականգնվի մարդկանց վստահությունը պետության հանդեպ՝ հավատն առ այն, որ վերջինս նպատակ ունի վերականգնվել որպես լիարժեքորեն ինքնիշխան, իրավունակ և ժողովրդավար պետություն, որը բավականաչափ զորեղ և արդյունավետ կլինի, պաշտպանելու սեփական քաղաքացիների անվտանգությունը, երաշխավորելու նրանց իրավունքներն ու բարօրությունը, և ապահովելու պետության, նրա քաղաքացիների երկարաժամկետ և կայուն զարգացումը: 1.Հրադադարը բացարձակ անհրաժեշտություն է, և մենք ողջունում ենք բոլոր այն երկրների եւ, մասնավորապես, Ռուսաստանի ջանքերը, որոնք ուղղված էին հրադադարի հաստատմանը: Այժմ, երբ հրադադարը գործում է, Հայաստանի իշխանությունները, Կառավարությունը, Ազգային ժողովը պարտավոր են ապահովել այնպիսի վերջնական պայմանագրի կնքումը, որը բավականաչափ արդյունավետ և հաշվետու մեխանիզմներ կպարունակի խաղաղության և անվտանգության երաշխավորման համար: Պայմանագրով պետք է հստակեցվեն Արցախում ապրող եւ Արցախ վերադարձող մարդկանց իրավունքների ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև՝ այդ իրավունքների խախտումներին հակազդելու և դրանց հետևանքները վերացնելու մեխանիզմները: Պայմանագրի գործունակ լինելու կարեւոր և անհրաժեշտ պայման է նրա միջազգային ճանաչումը, այն պետք է վերահսկվի միջազգային ամենաբարձր մակարդակով՝ միջազգային իրավունքի նորմերին համապատասխան: Դրան հասնելու համար կառավարությունը պետք է անհրաժեշտ ջանքեր գործադրի և կատարի քայլեր, որպեսզի վերջնական խաղաղության բանակցություններին ներգրավվի այն մարմինը, որն այդ նպատակի համար լիազորվել է միջազգային ամենաբարձր կառույցի՝ ՄԱԿ-ի կողմից: Դա ՄԱԿ-ից բանակցությունների միջնորդության մանդատ ստացած ԵԱՀԿ Մինսկի խումբն է: 2.Թուրքիայի աջակցությամբ Ադրբեջանի իրագործած ագրեսիայի հետևանքով խախտվել են տասնյակ հազարավոր մարդկանց իրավունքները. նրանց կյանքը վտանգվել է ռումբերի և այլ զինամթերքի՝ ներառյալ միջազգային իրավունքի նորմերով արգելված զենքի կիրառությամբ անդադար հասցված հարվածների հետևանքով: Խախտվել է նրանց տների, տնտեսությունների եւ անհրաժեշտ ենթակառուցվածանքների անձեռնմխելիությունը: Պատերազմի պայմաններում մոլեգնող կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով կրկնակի վտանգվել է նրանց առողջությունը: Մարդասիրական միջազգային իրավունքի եւ ավանդութային նորմերի բազմաթիվ խախտումներ են կատարվել մեր զինծառայողների և քաղաքացիական անձանց նկատմամբ: Պղծվել են դիակներ, խոշտանգվել եւ բազմազան եղանակներով նվաստացվել են ռազմագերիներ: Հայաստանի կառավարությունը պարտավոր է մշակել և ընդունել այդ խախտումների հետևանքներին հետամուտ լինելու ծրագիր, որպեսզի իրավունքները, հնարավորության դեպքում, վերականգնվեն, իսկ մեղավորները կանգնեն արդարադատության կամ այլ օրինական պատասխանատվության առջև: Այս նպատակով Հայաստանի կառավարությունը պետք է սերտ համագործակցի միջազգային կառույցների հետ պատերազմական գործողությունների ժամանակ պատերազմական հանցագործությունների փաստերով միջազգային քրեական արդարադատություն իրականացնելու նպատակին հասնելու համար։ Հայաստանի կառավարությունը պետք է հստակորեն ձևակերպի եւ հայտարարի, թե ինչ աջակցություն է իրեն անհրաժեշտ քաղաքացիներից, քաղաքացիական հասարակության և սփյուռքի հաստատություններից, և, թե՝ միջազգային որ կառույցներին են հասցեագրվելու գործադրվող ջանքերը: 3.Մենք շարունակում ենք գտնվել համավարակի մեջ. հազարավոր մարդիկ չունեն ոչ միայն անհատական պաշտպանիչ միջոցներ, այլև՝ կենցաղային պատշաճ պայմաններ և միջոցներ: Սա ագրեսորի գործողությունների հետևանքով բարդացած եւ խորացած մարդասիրական ճգնաժամ է: Կառավարությունը պարտավոր է ձևավորել մարդասիրական կառույցների հնարավորինս լայն շրջանակ, ներգրավել տարբեր միջազգային կառույցների՝ առողջապահական և մարդասիրական ճգնաժամին միասնաբար հակազդելու նպատակով։ Այս նպատակով կառավարությունը հրատապ պետք է դիմի բոլոր հնարավոր միջազգային եւ օտարերկրյա հաստատություններին տեխնիկական եւ մարդասիրական բոլոր հնարավոր օժանդակությունների խնդրանքով, ջանքերով եւ բանակցություններով: 4.Հանրության շրջանում կառավարության ունեցած երբեմնի բարձր վստահությունը խստորեն սասանված է. դրա պատճառներից հիմնականն են արդյունավետ կառավարման անկարողությունը, առաջնորդության, նախաձեռնողականության եւ պատասխանատվության ակնհայտ դեֆիցիտը և հաշվետու գործելակերպի բացակայությունը: Թեպետ վերոհիշյալ ճգնաժամերի և առկա քաղաքական ուժերի նկատմամբ հանրային ցածր վստահությանը, ստեղծված իրողության պայմաններում ընտրությունների միջոցով քաղաքական պատշաճ անցում ապահովելու համար ժամանակ և հնարավորություններն առկա չեն։ Գործող կառավարության ողջամիտ պարտավորությունն է նման գործընթացի սկսելը, մասնավորապես՝ առաջին հերթին հայտարարելով խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններին հասնելու նախապատրաստման ծրագրի մասին, որը կներառի ժամկետները, օրենսդրության և իրավանորմերի վերջնամշակումն ու ընդունումը՝ երաշխավորելու համար հնարավոր ամենածավալուն հանրային վստահությունն այդ քաղաքական գործընթացի նկատմամբ ազատ և արդար ընտրությունների երաշխավորման նպատակով։ 5.Հաշվի առնելով այս պատերազմի եւ նախընթաց տասնամյակների ծանր դասերը, իշխանությունները պարտավոր են հրատապ կերպով ձեռնարկել երկրի կենսագործունեության ոլորտների ինքնաբավության, այդ թվում, ժողովրդագրական, գիտական, կրթական, արդյունաբերական, ռազմական, պարենային, էներգետիկ, քաղաքացիական պաշտպանության ենթակառուցվածքային համակարգերի անվտանգության և զարգացման հայեցակարգերի և ռազմավարությունների մշակման գործընթաց: Այդ հայեցակարգերի եւ ռազմավարությունների մշակման և ձեւակերպման առավել արդյունավետության համար իշխանությունը պարտավոր է ապահովել մասնագիտական լայն շրջանակների ներառականությունը և կարողությունների ներգրավումը»: Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոն Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության հիմնադրամ Հանրային լրագրության ակումբ «Հանուն հավասար իրավունքների» ՀԿ Հայ առաջադեմ երիտասարդություն ՀԿ Իրական Աշխարհ, Իրական Մարդիկ ՀԿ Խաղաղության երկխոսություն ՀԿ
19:53 - 26 նոյեմբերի,2020
ՀՔԱՎ դիրքորոշումը «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» և «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի վերաբերյալ

ՀՔԱՎ դիրքորոշումը «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» և «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի վերաբերյալ

ՀՀ Ազգային ժողով է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին օրենքների նախագծերի փաթեթը։ Նախագծերը նախատեսում են անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության իրավունքին միջամտություն։ Դրական գնահատելով անմիջական դատական վերահսկողության սահմանումը՝ անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության իրավունքին միջամտության նկատմամբ, գտնում ենք, որ Նախագիծը անհրաժեշտ է լրացնել անհրաժեշտ կարգավորումներով անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության գործուն երաշխիքների ապահովման նպատակով։ ՀՔԱՎ-ը, ի թիվս այլնի, առաջարկում է. 1. ապահովել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դիրքորոշմամբ ամրագրված լրացուցիչ երաշխիքների առկայությունն օրենսդրական մակարդակով, մասնավորապես՝ քննման, փորձաքննության ենթարկվելու կամ նմուշներ տալու պարտականությունը հարկադրաբար կատարելու դեպքում՝ ապահովել բժիշկի մասնակցությունը։ 2. նախատեսել նախքան ֆիզիկական ուժի կիրառումը բժշկի կողմից եզրակացության տրամադրումը՝ անձի առողջական վիճակի և իրականացվող միջամտության համատեղելիության վերաբերյալ,  3. ապահովել անձի համար միջամտության բնույթի, կիրառվող մեթոդների և միջոցների մասին տեղեկության հասանելիություն, 4. սահմանել, որ անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության իրավունքին միջամտությունը իրականացվում է՝ հաշվի առնելով 1) հանցագործության ծանրությունը (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությունը), 2) հարկադրանքի բնույթը, աստիճանը, 3) անձի առողջության համար վնասի առաջացման հնարավոր վտանգները։ Ավելին՝ ԱՅՍՏԵՂ
10:19 - 25 սեպտեմբերի,2020
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ առաջարկություններ․ ՀՔԱՎ |hcav.am|

«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ առաջարկություններ․ ՀՔԱՎ |hcav.am|

hcav.am: ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի և Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց բուժման և խնամքի ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններում հասարակական դիտորդական խմբի կողմից համատեղ մշակվել և 2020 թվականի մայիսի 20-ին ՀՀ առողջապահության նախարարություն են ներկայացվել առաջարկություններ, որոնք չեն ընդունվել այն հիմնավորմամբ, որ Նախագծով նախատեսված կարգավորումները բխում են Ազգային ժողովի կողմից 2-րդ ընթերցմամբ ընդունված «Հոգեբուժական օգնության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծից։ ՀՀ առողջապահության նախարարության հիմնավորումը գնահատում ենք ոչ պատշաճ, քանի որ ներկայացված առաջարկությունների վերաբերյալ բովանդակային եզրակացություն չի տրամադրվել։ Կարող ենք արձանագրել, որ նախարարությունը ցուցաբերել է անգործություն ներկայացված առաջարկությունները պատշաճ ջանասիրությամբ ուսումնասիրելու համար։ ՀՀ Կառավարության կողմից  ՀՀ Ազգային ժողով օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված Նախագծի կարգավորումները շարունակում են մնալ խնդրահարույց և հակասող ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 30.01.2020թ. թիվ ՍԴՈ-1504 որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումներին։ Վերահաստատելով ներկայացված առաջարկությունները՝ հորդորում ենք ՀՀ առողջապահության նախարարությանը և Ազգային ժողովի պատգամավորներին Նախագծում իրականացնել փոփոխություններ, որոնք  ուղղված կլինեն երեխայի ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիության իրավունքի արդյունավետ պաշտպանությանը։ Ամբողջական փաստաթուղթը՝ ԱՅՍՏԵՂ
15:34 - 05 սեպտեմբերի,2020
Նոր Սահմանադրությունը պետք է հանդիսանա նոր սոցիալական պայմանագիր պետության և քաղաքացիների միջև. հայտարարություն

Նոր Սահմանադրությունը պետք է հանդիսանա նոր սոցիալական պայմանագիր պետության և քաղաքացիների միջև. հայտարարություն

Քաղաքացիական հասարակության մի խումբ կազմակերպություններ ու անհատ փաստաբաններ հանդես են եկել հայտարարությամբ Սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացի վերաբերյալ: Հայտարարությունը` ատորև.   «2018 թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին ՀՀ քաղաքացիների ապակենտրոն, խաղաղ, ոչ բռնի,  հանրապետության ողջ տարածքում տեղի ունեցած զանգվածային բողոքի ցույցերի արդյունքում իրականացվեց թավշյա հեղափոխություն և վերջ տրվեց պետության շարունակական զավթմանը: 2018թ. դեկտեմբերին տեղի ունեցան ԱԺ արտահերթ ընտրություններ, որոնք տեղական և միջազգային դիտորդների գնահատմամբ, միջազգային չափանիշներին լիովին համապատասխան, ժողովրդավար, ազատ և արդար էին: Ընտրությունների արդյունքում ձևավորված լեգիտիմ իշխանությունը կրում է քաղաքական պատասխանատվություն՝ վերականգնելու ժողովրդավարական և իրավական պետության սահմանադրական կարգը և երաշխավորելու հանրապետությունը իշխանության զավթման վտանգից: Չնայած հանրային պահանջին՝ Կառավարությունը ժողովրդավարական և իրավական պետության սահմանադրության ձևավորմանը ձեռնամուխ եղավ միայն 2020թ. սկզբին, երբ ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ստեղծվեց «Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողով»: Թեև նոր սահմանադրության նախագծի մշակումը ներկայացվում է որպես մասնագիտական հանձնաժողովի աշխատանքի հնարավոր ելքերից մեկը միայն, անհրաժեշտ ենք համարում արձանագրել, որ սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացը սկզբունքորեն չի կարող լինել գործող սահմանադրության հերթական փոփոխություն, այլ պետք է ավարտվի Նոր Սահմանադրության ընդունմամբ, քանի որ գործող սահմանադրության ընդունման և փոփոխությունների գործընթացը և բովանդակությունը երբևէ չի արտահայտել Հայաստանի քաղաքացիների իրական կամքը, այլ պարտադրվել է՝ սպասարկելով օրվա իշխանությունների քաղաքական շահերը: Մտահոգիչ է սահմանադրական բարեփոխումների ողջ գործընթացի ոչ թափանցիկությունը: Մասնագիտական հանձնաժողովի կողմից մշակված հայեցակարգային մոտեցումների վերաբերյալ կցկտուր տեղեկություններ են հասանելի հանրությանը, ինչը բացարձակապես չի նպաստում հանձնաժողովի,  գործընթացի և դրա արդյունքում ստեղծվող արդյունքի նկատմամբ վստահության և հանրային իմաստալից մասնակցության ապահովմանը: Նոր սահմանադրության հայեցակարգի՝ որպես ձևակերպված խնդրի բացակայության պայմաններում մասնագիտական հանձնաժողովն ակամա վերածվել է քաղաքական դեբատների և շահերի պաշտպանության փակ հարթակի: Ավելին, հանձնաժողովի կողմից պետական ինստիտուտների վերաբերյալ հատվածային հայեցակարգերի մշակումն՝ ընդհանուր տեսլականի բացակայության պայմաններում անհասկանալի է դարձնում փոփոխությունների հեռահար նպատակն ու դրանց համակարգային միասնությունը: Օրվա իշխանությունների վերարտադրման սահմանադրական մեխանիզմների ներդրման տեղապտույտից դուրս գալու համար պետք է ջանքեր գործադրել նոր սահմանադրության հայեցակարգի մշակման գործընթացը մասնակցային, թափանցիկ և հրապարակային դարձնելու համար․ ստեղծել տեղեկատվության փոխանակման և քննարկման բաց ու հասանելի հարթակ, և նոր անցնել Նոր Սահմանադրության տեսլականը կյանքի կոչելու աշխատանքին: ՀՀ քաղաքացիները պետք է լիիրավ և իմաստային մասնակցություն ունենան երկրի մայր օրենքի մշակմանը, իսկ նրանց քվեն հանդիսանա բովանդակային ընտրություն՝ անկախ օրվա իշխանությունների հանդեպ համակրանքից կամ հակակրանքից: Թավշյա հեղափոխության արդյունքում իշխանության եկած քաղաքական ուժն անմիջական քաղաքական պատասխանատվություն ունի նվազագույն ժամկետներում ապահովելու պետության զավթումը կանխող, իշխանությունների տարանջատման և փոխզսպման սկզբունքը երաշխավորող նոր սահմանադրության ընդունումը: Միաժամանակ, առանց նշված արժեքային հիմքերի և մասնակցային գործընթացի ապահովման նոր սահմանադրության ձևավորման դեպքում լուծված չի լինի հեղափոխության հիմնական պատճառի՝ պետության հերթական զավթումը կանխող սահմանադրական երաշխիքների ձևավորման խնդիրը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում ենք, որ ժողովրդավարական և իրավական Հայաստանի սահմանադրության մշակման համար անհրաժեշտ է. վերանայել սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի վերաբերյալ ՀՀ Վարչապետի որոշումը՝ ամրագրելով Նոր Սահմանադրության նախագծի մշակումը որպես հստակ վերջնանպատակ ախտորոշել գործող սահմանադրության մեջ առկա խնդիրները և մեխանիզմները, որոնք նպաստել են պետության զավթմանը, սահմանադրական կարգի       ոտնահարմանը և դատական իշխանության անկախության խաթարմանը՝ Նոր Սահմանադրությունում դրանք բացառելու և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանելու նպատակով, շարադրել Նոր Սահմանադրության նախագծի արժեքային ուղենիշերը և տեսլականը իշխանությունների տարանջատման ու փոխզսպման, իրավունքի գերակայության, դատական իշխանության անկախության սկզբունքների, աշխարհիկ պետության, խորհրդարանական արդյունավետ վերահսկողության, տեղական ինքնակառավարման և ուղիղ ժողովրդավարության ապահովման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և այլ հիմնարար խնդիրների վերաբերյալ, ապահովել սահմանադրական բարեփոխումների ողջ գործընթացի թափանցիկությունը, հայեցակարգային փաստաթղթերի հրապարակայնությունն ու հասանելիությունը, մասնակցային քննարկման և միջանկյալ որոշումների կայացման հնարավորությունը, երաշխավորել նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի անցկացումը ողջամիտ սեղմ ժամկետներում՝ 2022 թվականի առաջին կեսից ոչ ուշ՝ Ազգային ժողովի հաջորդ ընտրությունները Նոր Սահմանադրության պայմաններում և սկզբունքների լույսի ներքո պատշաճ կազմակերպելու և իրականացնելու նպատակով: Նոր Սահմանադրությունը պետք է հանդիսանա նոր սոցիալական պայմանագիր պետության և քաղաքացիների միջև, հետևապես՝ դրա ընդունման գործընթացը պետք է լինի անխոցելի, իսկ փաստաթուղթը՝ ընդունելի և ենթակա չլինի յուրաքանչյուր նոր քաղաքական ուժի կողմից փոփոխության։ Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների ՀԿ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոն ՀԿ Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն Կարեն Թումանյան, փաստաբան Ռոբերտ Ռևազյան, փաստաբան»
12:28 - 05 սեպտեմբերի,2020
Ըստ ՀՔԱՎ Վանաձորի գրասենյակի՝ բանակում մահվան 31 դեպքերից հաղորդվել է 17-ի մասին․ ՊՆ-ի արձագանքը  |civilnet.am|

Ըստ ՀՔԱՎ Վանաձորի գրասենյակի՝ բանակում մահվան 31 դեպքերից հաղորդվել է 17-ի մասին․ ՊՆ-ի արձագանքը |civilnet.am|

civilnet.am: 2020 թ. առաջին կիսամյակում զինված ուժերում մահացության 31 դեպքից միայն 17-ի մասին է տարածվել պաշտոնական հաղորդագրություն, մյուս 14  դեպքերով պաշտոնական հաղորդագրություն չի եղել։ Այս մասին տեղեկացնում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը՝ հիմնվելով իր ուսումնասիրությունների վրա։ Ըստ կազմակերպության՝ մահացության 14 դեպքերից 8-ը եղել է առողջական խնդիրների հետևանքով, 2-ը՝ դժբախտ պատահարի, 2-ը՝ ավտովթարի, 2-ը՝ ինքնասպանության։ ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության տրամադրած տեղեկությամբ, դրանք համարվել են զինծառայության հետ կապ չունեցող: «ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը տվյալները հավաքագրել է ԶԼՄ-ներով և պաշտոնական աղբյուրներով տարածված տեղեկություններից, ինչպես նաև Պաշտպանության նախարարությանը, ՀՀ գլխավոր դատախազությանն ու Քննչական կոմիտեին ուղղված հարցումների պատասխաններից: Նշված 14 դեպքերից 7-ի մասին հայտնի է դարձել ոչ պաշտոնական աղբյուրներից»։ Ըստ գրասենյակի տարածած հաղորդագրության՝ իրենք արձանագրում են, որ պաշտոնական ձևակերպմամբ (ՀՀ գլխավոր դատախազության դասակարգմամբ)  զինվորական ծառայության հետ կապ չունեցող մահվան դեպքերի մասին պաշտոնական հաղորդագրություն չի տարածվել։ ՊՆ-ի արձագանքը Պաշտպանության նախարարությունից ասացին, որ նախարարության մարտավարությունն է, որ «եթե դեպքը տեղի չի ունեցել ծառայության ընթացքում և առնչություն չունի դրա հետ, ապա հաղորդագրություն չի հրապարակվում»։ «Եղել է դեպք, երբ զինծառայողն իր տան այգում աշխատելիս դժբախտ պատահարից մահացել է կամ օրինակ վթարի է ենթարկվել հանգստյան օրերին, մենք այդ ամենը չենք հանրայնացնում»,- ասացին ՊՆ-ից։
15:54 - 13 օգոստոսի,2020
Համերաշխություն Բելառուսին՝ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությունից

Համերաշխություն Բելառուսին՝ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությունից

Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները հայտարարություն են տարածել, որում ասվում է․ «Մենք՝ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության ներքոստորագրյալ ներկայացուցիչներս, վստահ ենք, որ Բելառուսի քաղաքացիները պետք է կարողանան ազատորեն իրացնել իրենց իրավունքները․  փոխել կառավարությունը ԵԱՀԿ չափանիշների վրա հիմնված ազատ և ժողովրդավարական ընտրությունների միջոցով, խաղաղ ցույցեր և ազատ հավաքներ  իրականացնել իրենց ընտրական և մարդու իրավունքների պաշտպանության համար և դրանց խախտումների դեմ, չենթարկվել բռնությունների և կամայական ազատազրկումների, ունենալ տեղեկատվության և մամուլի լիակատար ազատություն:  Մենք դատապարտում ենք քաղաքական ընդդիմադիրների և նրանց աջակիցների նկատմամբ նախընտրական հետապնդումները, վաղ քվեարկության ընթացքում և ընտրությունների օրը դիտորդների կողմից արձանագրված խախտումները, այդ թվում՝ դիտորդների կամայական ազատազրկումը և նրանց աշխատանքի խոչընդոտումը, քվեարկության արդյունքների կեղծումը, հետընտրական ձերբակալությունները, ինչպես նաև ոստիկանության կողմից անհամաչափ և չարդարացված ուժի կիրառումը, որի հետևանքով առնվազն մեկ մարդ է մահացել և հարյուրավոր մարդիկ վիրավորվել են։   Հայաստանի ժողովրդավարությունը և զարգացումը բռնի կերպով կասեցվել են բազմաթիվ կեղծված ընտրություններով։ 2008 թ․ ժողովրդի քվեարկության նմանատիպ կեղծման և հանրային դժգոհության բռնի լռեցման արդյունք էր պետության լայնածավալ զավթումը, անպատժելիության, կոռուպցիայի և մարդու իրավունքների համակարգային խախտումների խորացումը։ Միայն 2018 թ․ տեղի ունեցած հեղափոխության միջոցով Հայաստանի ժողովուրդը կարողացավ վերականգնել արդարությունը, սակայն մինչ օրս՝ երկու տարի անց, դեռ պայքարում է բռնության և կոռուպցիայի մնացորդների դեմ։   Լիարժեք համերաշխություն հայտնելով Բելառուսի ժողովրդին` մենք ողջունում ենք նրանց ուժեղ կամքը, ոգին և պատրաստակամությունը՝ պաշտպանելու սեփական իշխանություն ընտրելու իրենց լեգիտիմ իրավունքը, վերականգնելու իրենց արժանապատվությունը, իրավունքներն ու արդարությունը։   Մենք պահանջում ենք Բելառուսի գործող նախագահից.  ապահովել ընտրական գործընթացի անկախ վերանայումը և ձայների վերահաշվարկը, անհապաղ դադարեցնել քաղաքական ընդդիմադիրների և խաղաղ ցուցարարների հետապնդումը, ազատել բոլոր քաղբանտարկյալներին։ —————— Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն Հանրային լրագրության ակումբ«Խաղաղության Երկխոսություն» ՀԿԳլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոն«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում»Խտրականության դեմ պայքարի և հանուն հավասարության կոալիցիա Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների ՀԿ Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության հիմնադրամ»
10:21 - 12 օգոստոսի,2020
ՀՔԱՎ դիրքորոշումը՝ Տեղեկատվության ազատության մասին ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ

ՀՔԱՎ դիրքորոշումը՝ Տեղեկատվության ազատության մասին ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ

ՀՀ Կառավարությունը օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ՀՀ Ազգային ժողով է ներկայացվել ««Տեղեկատվության ազատության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Նախագծով «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածը նախատեսվում է  լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 4-րդ մասով. «4. Շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկության տրամադրումը կարող է մերժվել, եթե այն կարող է բացասաբար անդրադառնալ շրջակա միջավայրի, այդ թվում` հազվագյուտ տեսակների բազմացման վայրերի վրա»։ ՀՔԱՎ-ը ներկայացնում է իր դիրքորոշումը՝ օրենքի նախագծի վերաբերյալ։ Դիրքորոշումը ներկայացվել է ՀՀ Ազգային ժողով և ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարություն։ Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ լրացում նախատեսող օրենսդրական ակտի ընդունման անհրաժեշտությունը, inter alia (ի թիվս այլնի), բխում  է «Շրջակա միջավայրի հարցերի առնչությամբ  տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների ընդունման գործընթացին հասարակայնության մասնակցության և արդարադատության մատչելիության մասին» կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Օրհուսի կոնվենցիա) 4-րդ հոդվածի  «ը» կետի պահանջից, որի համաձայն՝ «Շրջակա միջավայրին վերաբերող տեղեկատվություն ստանալու կապակցությամբ կատարված հարցումը կարող է մերժվել, եթե այդպիսի տեղեկատվության հրապարակումը բացասաբար կանդրադառնա ՝ ը) շրջակա միջավայրի վրա, որին վերաբերում է այդ տեղեկատվությունը, օրինակ՝ հազվագյուտ տեսակների բազմացման վայրերի մասին։ Մերժման (...) հիմքերը ենթակա են սահմանափակ մեկնաբանման՝ հաշվի առնելով այդ տեղեկատվության հրապարակման հարցում հասարակայնության շահագրգռվածությունը[1] և այն, թե արդյոք հարցվող տեղեկատվությունն առնչվում է շրջակա միջավայր կատարվող արտանետումներին»։ Նախագծով նախատեսված կարգավորման իրավաչափությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է որոշել տեղեկատվության ազատության սահմանափակման հիմքի համապատասխանությունը՝ ՀՀ Սահմանադրությանը, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքին, Օրհուսի կոնվեցիային, ինչպես նաև միջազգային փորձին։ Մարդու իրավունքների և հիմնական ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ ՄԻԵԿ) 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատորեն արտահայտվելու իրավունք։ Այս իրավունքը ներառում է սեփական կարծիք ունենալու, տեղեկություններ և գաղափարներ ստանալու և տարածելու ազատությունը՝ առանց պետական մարմինների միջամտության և անկախ սահմաններից։ (...)։ 2. Այս ազատությունների իրականացումը, քանի որ այն կապված է պարտավորությունների և պատասխանատվության հետ, կարող է պայմանավորվել այնպիսի ձևականություններով, պայմաններով, սահմանափակումներով կամ պատժամիջոցներով, որոնք նախատեսված են օրենքով և անհրաժեշտ են ժողովրդավարական հասարակությունում (...)»։ ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր կարծիքն ազատ արտահայտելու իրավունք: Այս իրավունքը ներառում է սեփական կարծիք ունենալու, ինչպես նաև առանց պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջամտության և անկախ պետական սահմաններից` տեղեկատվության որևէ միջոցով տեղեկություններ ու գաղափարներ փնտրելու, ստանալու և տարածելու ազատությունը: (...) 3. Կարծիքի արտահայտման ազատությունը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` պետական անվտանգության, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց պատվի ու բարի համբավի և այլ հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով»: ՀՀ Սահմանադրության 51-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց գործունեության մասին տեղեկություններ ստանալու և փաստաթղթերին ծանոթանալու իրավունք։  2. Տեղեկություններ ստանալու իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` հանրային շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով: 3. Տեղեկություններ ստանալու կարգը, ինչպես նաև տեղեկությունները թաքցնելու կամ դրանց տրամադրումն անհիմն մերժելու համար պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության հիմքերը սահմանվում են օրենքով»: Ներկայացված խմբագրությամբ Նախագիծը պարունակում է ոչ իրավաչափ այնպիսի հայեցողության դրսևորման վտանգ, որն անհամատեղելի է ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ հոդվածով ամրագրված կարծիքի արտահայտման ազատության բաղադրատարր հանդիսացող տեղեկատվություն փնտրելու, ստանալու և տարածելու ազատության, 51-րդ հոդվածով սահմանված տեղեկություններ ստանալու իրավունքի սահմանադրաիրավական բովանդակության, ինչպես նաև Սահմանադրական դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ներքոնշյալ ներկայացված դիրքորոշումների հետ։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, թիվ ՍԴՈ-1010 որոշմամբ անդրադառնալով տեղեկություններ փնտրելու և ստանալու ազատության իրավաչափ սահմանափակումների չափորոշիչներին, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ, նախևառաջ, այդ ազատության սահմանափակման իրավական հիմքը պետք է բավարարի մատչելիության և կանխատեսելիության որակները: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածին, արձանագրել է, որ խոսքի ազատությունը թեև կազմում է ժողովրդավարական հասարակության էական հիմքերից մեկը, այն ենթակա է մի շարք սահմանափակումների, որոնք պետք է մեկնաբանվեն սահմանափակ և ցանկացած սահմանափակման անհրաժեշտությունը պետք է հիմնավոր կերպով հաստատվի[2]։ Երբ պետական ​​մարմինները ձեռնարկում են այնպիսի քայլեր, որոնք կարող են սահմանափակել խոսքի ազատությունը, նրանց գործողությունները պետք է բավարարեն ստորև ներկայացված երեք պահանջներին, որոնցից յուրաքանչյուրն առանձին վերցրած անհրաժեշտ է, իսկ բոլորը միասին՝ բավարար սահմանափակման իրավաչափությունը հաստատելու համար։ 1.Իրավունքի սահմանափակման համար անհրաժեշտ է իրավական հիմքի առկայություն, իսկ համապատասխան ազգային օրենսդրությունը պետք է բավարարի մատչելիության և կանխատեսելիության չափանիշներին: 2.Պետության գործողությունները պետք է հետապնդեն Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված շահերից առնվազն մեկը։ 3.Պետության գործողությունները պետք է անհրաժեշտ լինեն ժողովրդավարական հասարակության մեջ, որը ենթադրում է, որ իշխանությունների կողմից օգտագործվող միջոցները պետք է համաչափ լինեն հետապնդվող նպատակներին։[3] Դատարանը հաստատել է, որ 2-րդ կետում ամրագրված «անհրաժեշտ» եզրույթը ենթադրում է «անհետաձգելի հասարակական պահանջի» (pressing social need) առկայություն[4]։ Դատարանը նաև հաստատված է համարել, որ Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածում ամրագրված ազատության պաշտպանության մակարդակը կախված է կոնկրետ գործի հանգամանքներից (սահմանափակման էությունը, միջամտության աստիճանը և հայցվող տեղեկատվության տեսակը)[5]: Պետական մարմինների կողմից տեղեկատվություն ստանալու և փոխանցելու իրավունքի սահմանափակումը՝ ներառյալ շրջակա միջավայրի հարցերով, պետք է նախատեսված լինի օրենքով և հետապնդի իրավաչափ նպատակ։ Միջամտության միջոցները պետք է լինեն համաչափ՝ հետապնդվող իրավաչափ նպատակին և ապահովեն հանրային և մասնավոր շահերի արդարացի հավասարակշռումը[6]։ Համաչափության և իրավական որոշակիության սկզբունքներն իրենց ամրագրումն են ստացել նաև ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ և 79-րդ հոդվածներում։ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»: Սահմանադրության 79-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքները և ազատությունները սահմանափակելիս օրենքները պետք է սահմանեն այդ սահմանափակումների հիմքերը և ծավալը, լինեն բավարար չափով որոշակի, որպեսզի այդ իրավունքների և ազատությունների կրողները և հասցեատերերն ի վիճակի լինեն դրսևորելու համապատասխան վարքագիծ»: Շրջակա միջավայրին վերաբերող տեղեկատվություն ստանալու կապակցությամբ կատարված հարցումը կարող է մերժվել, եթե այդպիսի տեղեկատվության հրապարակումը բացասաբար կանդրադառնա Օրհուսի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի 4-րդ կետում նշված շահերին[7]։ Այդ շահերը հանդիսանում են բացառություններ ընդհանուր կանոնից, որ տեղեկատվությունը պետք է տրամադրվի հասարակության անդամների պահանջով: Կողմերից պահանջված չէ ներառել այս բացառություններից բոլորը կամ որևէ մեկը Օրհուսի կոնվենցիայի իրականացումը կարգավորող ազգային նորմերում: Գործնականում ազգային օրենսդրությունում Օրհուսի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի 4-րդ կետով սահմանված բացառությունները կիրառելու իրավիճակը զգալիորեն տարբերվում է կոնվենցիայի տարբեր Կողմերում: Հայաստանը 2008 թ. Կոնվենցիայի կատարման ազգային զեկույցում նշել է, որ իր ազգային օրենսդրությունը չի նախատեսում շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկատվությունը բացահայտելու բացառություններ՝ ա), բ), գ) կամ ը) ենթակետերի համաձայն: ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանժնաժողովը դրական է գնահատել Հայաստանի օրինակը՝ 3-րդ հոդվածի 5-րդ կետի ոգուն հավատարիմ մնալու համար, որն ակնհայտորեն թույլ է տալիս Կողմերին ստեղծելու ընթացակարգեր, որոնք ապահովում են տեղեկատվության ավելի մեծ հասանելիություն, քան պահանջվում է կոնվենցիայով։ Ամեն դեպքում, նախքան այս կամ այն ​​բացառության կիրառումը, համապատասխան պետական մարմինները յուրաքանչյուր իրավիճակի համար պետք է հիմնավորեն, որ տեղեկատվության հրապարակումը բացասաբար կանդրադառնա սահմանված հանրային շահերի վրա: «Բացասաբար ազդել» նշանակում է, որ տեղեկատվության հրապարակումը բացասաբար կանդրադառնա համապատասխան հանրային շահերի վրա: Օգտագործել «ազդել» բառը «կարող է ազդել» ձևակերպման փոխարեն՝ այս պարագայում ենթադրում է ավելի մեծ աստիճանի վստահության անհրաժեշտություն, որ հարցումների բավարարումը բացասական ազդեցություն կունենան, քան Կոնվենցիայի այլ դրույթների դեպքում (օրինակ, 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի «բ» ենթակետի դեպքում): Կողմերը կարող են պետական մարմիններին առաջարկել չափանիշներ՝ որոշելու, թե արդյոք տվյալ դեպքում հայցվող տեղեկատվությունը բացասական ազդեցություն կունենա սահմանված հանրային շահերի վրա[8]: Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն՝ Կողմերը պարտավոր են հաշվի առնել հանրային շահը (public interest) տեղեկատվության բացահայտման հարցում: «Հանրային շահը տեղեկատվության բացահայտման համար» պայմանը հստակ սահմանված չէ Կոնվենցիայում: Այն Կողմերին իրավունք է տալիս ինքնուրույն որոշելու, թե ինչպես պետք է հաշվի առնել հանրային շահը Կոնվենցիայի սկզբունքներին և նպատակներին համապատասխան: Միավորված ազգերի կազմակերպության Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի՝ բնապահպանական տեղեկության մատչելիության և շրջակա միջավայրի պաշտպանության մասին որոշումների ընդունման գործընթացին հասարակության մասնակցության ապահովման մասին Ղեկավար սկզբունքները Կողմերին տալիս են որոշ ուղենիշներ, թե ինչպես հանրային շահը պետք է հաշվի առնել: Նշված Ղեկավար սկզբունքների համաձայն՝ Կողմերին առաջարկվում է հավասարակշռել շահերը՝ սահմանելով, որ «մերժման նշված հիմքերը պետք է մեկնաբանվեն սահմանափակ՝ յուրաքանչյուր դեպքում համեմատելով առավելությունները, որոնք, փաստաթղթերի բովանդակությունը բացահայտելու դեպքում, կարելի է ձեռք բերել հանրային ​​շահի համատեքստում՝ տեղեկատվության չհրապարակման առավելությունների հետ»: Հետևաբար՝ շահերը հաշվի առնելը պահանջում է շահերի ակտիվ հավասարակշռումը[9]: Այն իրավիճակներում, երբ բնապահպանական որոշակի տեղեկատվության բացահայտումը ներկայացնում է հանրային շահ և նախատեսված շահերին համեմատաբար ոչ էական վնաս է հասցվում, Կոնվենցիան պահանջում է տեղեկատվության բացահայտում»[10]: Միացյալ Թագավորության բնապահպանական տեղեկատվության կանոնակարգի (The Environmental Information Regulations) համաձայն՝ պետական մարմինը կարող է մերժել տրամադրել շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկությունը, եթե տվյալ հանգամանքներում՝ բացառություն չանելու հանրային շահն ավելի մեծ է, քան տեղեկատվությունը տրամադրելու հանրային շահը: Նշված կանոնակարգը նախատեսում է, որ պետական ​​մարմինը, inter alia, կարող է հրաժարվել տեղեկություններ հրապարակել այնքանով, որքանով, որ դրա բացահայտումը բացասաբար է անդրադառնում (է) շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը, որին վերաբերում է այդ տեղեկատվությունը[11]: Ներկայացված կանոնակարգի համաձայն՝ Միացյալ Թագավորությունը նախատեսել է իրավունքի սահմանափակման երկու պարտադիր պայման՝ 1) եթե տեղեկատվության բացահայտումը բացասաբար է անդրադառում շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը, որին վերաբերում է այդ տեղեկատվությունը և 2) եթե այն չի բխում հանրային շահերից՝ համաձայն «1» (բ) կետի: «Օրհուսի» կոնվենցիայի Յուրաքանչյուր Կողմ պարտավոր է երեք կամ չորս տարին չգերազանցող կանոնավոր ինտերվալներով հրապարակել և տարածել շրջակա միջավայրի վիճակի մասին ազգային զեկույց, ներառյալ տեղեկատվություն շրջակա միջավայրի որակի և շրջակա միջավայրի ծանրաբեռնվածության մասին։ Ներկայացրած հերթական ազգային զեկույցների հիման վրա Կոնվենցիայի իրականացման վիճակի մասին 2017 թ․ պատրաստված ամփոփ զեկույցում ներկայացվում է, որ «Կողմերի կեսը, որոնք իրենց զեկույցները ներկայացրեցին (հիմնականում Կենտրոնական Եվրոպայից), նշում էին յուրաքանչյուր դեպքի առթիվ պաշտոնատար անձանց կողմից «հասարակական շահ» (social interest) թեստի գործածման մասին՝ գերակշռող հանրային շահի առկայության դեպքում սահմանափակ հասանելիությամբ տեղեկատվության տարածումը թույլատրելու համար[12]: Նշենք, որ 2017թ․ ամփոփ զեկույցի համար որևէ տեղեկություն չեն ներկայացրել հետևյալ Կողմերը՝ Հայաստան, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Եվրամիություն, Նիդեռլանդներ, Մոլդովայի Հանրապետություն, Շվեդիա, Մակեդոնիայի Նախկին Հարավսլավական Հանրապետություն, Մեծ Բրիտանիայի Միացյալ Թագավորություն, Հյուսիսային Իռլանդիա և Ուկրաինա[13]: Կարող ենք եզրակացնել, որ առաջարկվող խմբագրությամբ օրենսդրական նախաձեռնությունը բացասաբար կարող է գնահատվել ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի Օրհուսի կոնվենցիայի համապատասխանության կոմիտեի կողմից, քանի որ նախատեսելով իրավական որոշակիության սկզբունքին չհապատասխանող ձևակերպումներ և հաշվի չառնելով հանրային շահի պարտադիր պահանջը, այն հակասում է Կոնվենցիայի նպատակներին և Կոնվենցիայի կիրառման վերաբերյալ ձևավորված իրավական պրակտիկային։ ՀՀ Ազգային ժողովի փորձագիտական և վերլուծական վարչության պետաիրավական փորձաքննության բաժնի 2020 թվականի մայսիսի 8-ի եզրակացության համաձայն՝ Նախագծի 1-ին հոդվածով կատարվող լրացումը չի համապատասխանում որոշակիության սահմանադրական սկզբունքին։ Համաձայնվելով Նախագծի առնչությամբ պետաիրավական փորձաքննության բաժնի եզրակացության հետ՝ հարկ ենք համարում նշել, որ Նախագծի 1-ին հոդվածով ամրագրված կարգավորումը չի բավարարում Սահմանադրության 79-րդ հոդվածով ամրագրված իրավական որոշակիության, ինչպես նաև օրենսդրության մատչելիության և կանխատեսելիության պահանջների վերաբերյալ Սահմանադրական  դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումներին՝ այն հիմնավորմամբ, որ «կարող է մերժվել» և «կարող է բացասաբար անդրադառնալ» ձևակերպումները բավարար չափով հստակ չեն և գնահատողական հասկացություններ են, իսկ գնահատման չափանիշները նախատեսված չեն Նախագծով: Բացի դրանից՝ Նախագծի 1-ին հոդվածի կարգավորումը տարածական մեկնաբանության տեղիք է տալիս, ինչը հակասում է Օրհուսի կոնվենցիայով նախատեսված այն դրույթին, որ տեղեկատվությունը տրամադրելու մերժման հիմքերը ենթակա են սահմանափակ մեկնաբանման։  Բացի դրանից՝ Նախագծում ամբողջությամբ չի ինկորպորացվում «Օրհուսի» կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի «ը» կետը[14]՝ սահմանելով «կարող է բացասաբար անդրադառնալ շրջակա միջավայրի վրա» ձևակերպումը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ անհրաժեշտ է Նախագիծը համապատասխանեցնել Օրհուսի կոնվենցիայի պահանջներին՝ հաշվի առնելով ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի Օրհուսի կոնվենցիայի համապատասխանության կոմիտեի իրավական պրակտիկան, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված նախադեպային իրավունքը։ Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի «Պետական մարմինների տրամադրության տակ գտնվող տեղեկատվության հասանելիության մասին» NR(81)19 հանձնարարականի պահանջների համաձայն. «VII. Տեղեկատվության տրամադրումը մերժելու դեպքում համապատասխան պետական գերատեսչությունը օրենքի կամ պրակտիկայի համաձայն պետք է հիմնավորի մերժման պատճառները»: Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 51-րդ հոդվածի 3 կետի՝ «Տեղեկություններ ստանալու կարգը, ինչպես նաև տեղեկությունները թաքցնելու կամ դրանց տրամադրումն անհիմն մերժելու համար պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության հիմքերը սահմանվում են օրենքով»: «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) 11-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Գրավոր հարցմամբ պահանջվող տեղեկության տրամադրումը մերժելու դեպքում տեղեկատվություն տնօրինողն այդ մասին 5-օրյա ժամկետում գրավոր հայտնում է դիմողին՝ նշելով մերժման հիմքը (օրենքի համապատասխան նորմը), ինչպես նաև դրա բողոքարկման կարգը»։ Թե՛ Նախագիծը և թե՛ «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքը չեն նախատեսում պատճառաբանված որոշման կայացման պարտականություն, ինչը խնդրահարույց է տեղեկատվություն ստանալու իրավունքի սահմանադրաիրավական ընկալման և պաշտպանության  տեսանկյունից։ Նախագիծը նախատեսում է շրջակա  միջավայրի վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրումը մերժելու պայման, այն է, եթե այն կարող է բացասաբար անդրադառնալ շրջակա միջավայրի, այդ թվում՝ հազվագյուտ տեսակների բազմացման վայրերի վրա: Սակայն Նախագծում, ինչպես նաև «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում բացակայում է նշված պայմանի իրավաչափ իրացման երաշխիքը՝ պատճառաբանված և հիմնավորված որոշման կայացման պարտականությունը, ինչը հանգեցնելու է այնպիսի իրավիճակի, որ նման խմբագրությամբ Նախագծի ընդունման դեպքում տեղեկատվություն ստանալու դիմումների մերժումներն ընդամենը պարունակելու են օրենքի համապատասխան հոդվածի հղումը։ Պահանջվող տեղեկատության տրամադրումը մերժելու դեպքում տեղեկատվության տնօրինողը պետք է ներկայացնի հայցվող տեղեկատվությունը ստանալու և շրջակա միջավայրի վրա ենթադրյալ բացասական ազդեցության պատճառահետևանքային կապի հիմնավորումը: Ավելին՝ նշված պայմանի սահմանումը ինքնանպատակ չէ, այլ իրենից ենթադրում է այնպիսի իրավիճակներ, որոնց դեպքում անգամ հազվագյուտ տեսակների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է տրամադրվել, ինչպիսիք են, դիցուք, գիտահետազոտական աշխատանքների իրականացումը։ Ուստի՝ շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության պատճառաբանումը և հիմնավորումը հանդիսանում են նախապայմաններ՝ մերժման նշված հիմքի ամրագրման համար։ Այսպիսով՝ հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ առաջարկում ենք Նախագծի 1-ին հոդվածը խմբագրել հետևյալ բովանդակությամբ․ «4․ Շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկության տրամադրումը կարող է մերժվել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշմամբ, եթե այն բացասաբար է անդրադառնում շրջակա միջավայրի վրա, որին վերաբերում է այդ տեղեկատվությունը, և եթե տեղեկատվության տրամադրման մերժումը գերակայում է տեղեկատվության բացահայտման հարցում հանրային շահի նկատմամբ»։   ————— [1] Շրջակա միջավայրի հարցերի առնչությամբ  տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների ընդունման գործընթացին հասարակայնության մասնակցության և արդարադատության մատչելիության մասին» կոնվենցիայում օգտագործվում է «public interest» եզրույթը։ Հաշվի առնելով հայերեն պաշտոնական թարգմանության բացակայությունը և ներպետական օրենսդրությունում օգտագործվող սահմանումները՝ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը «հասարակայնության շահագրգռվածություն» բառակապացության փոխարեն սույն փաստաթղթում օգտագործելու է «հանրային շահ» («public interest») եզրույթը։ [2]The Observer and Guardian v. The United Kingdom, ECtHR judgment of 26 November 1991, paragraph 59, Hertel v. Switherland, ECtHR judgment of 25 August 1998, paragraph 46. [3]The Observer and Guardian v. The United Kingdom, ECtHR judgment of 26 November 1991, paragraph 59. [4] Տե՛ս նույն տեղում։ [5] Manual On Human Rights And The Environment, Council of Europe, 2012, էջ 78: [6] Տե՛ս Vides Aizsardzības Klubs v. Latvia, կետ 40։ [7] Շրջակա միջավայրին վերաբերող տեղեկատվություն ստանալու կապակցությամբ կատարված հարցումը կարող է մերժվել, եթե այդպիսի տեղեկատվության հրապարակումը բացասաբար կանդրադառնա՝ ա) պետական մարմինների գործունեության գաղտնիության վրա,, եթե այդպիսի գաղտնիություն նախատեսված է ազգային օրենսդրությամբ. բ) միջազգային հարաբերությունների, ազգային պաշտպանության կամ հանրային անվտանգության վրա. գ) արդարադատության իրականացման, անձանց՝ արդար դատական քննության իրավունքի վրա կամ պետական մարմինների՝ քրեական կամ կարգապահական գործերով քննություններ անցկացնելու կարողության վրա. 9 դ) առևտրային և արդյունաբերական տեղեկատվության գաղտնիության վրա՝ այն դեպքերում, եթե նման գաղտնիությունը օրինական տնտեսական շահերի պաշտպանության նպատակով պահպանվում է օրենքով։ Այս շրջանակներում շրջակա միջավայրի պահպանությանն առնչվող արտանետումների մասին տեղեկատվությունը ենթակա է բացահայտման. ե) մտավոր սեփականության իրավունքի վրա. զ) անձնական տվյալների և/կամ ֆիզիկական անձանց վերաբերող արխիվների գաղտնիության վրա, եթե համապատասխան ֆիզիկական անձը չի տվել համաձայնություն տրամադրել այդպիսի տեղեկատվություն հասարակայնությանը՝ ելնելով ազգային օրենսդրության պահանջներից. է) հարցվող տեղեկատվությունը ներկայացրած երրորդ կողմի շահերի վրա, եթե այդ կողմը չի կրում նման ձևով վարվելու իրավական պարտականություն, կամ եթե այդ կողմի վրա չի կարող դրվել այդպիսի պարտավորություն, և այն դեպքերում, երբ այդ կողմը չի տվել համաձայնություն` հրապարակելու համապատասխան տեղեկատվությունը, կամ ը) շրջակա միջավայրի վրա, որին վերաբերում է այդ տեղեկատվությունը, օրինակ՝ հազվագյուտ տեսակների բազմացման վայրերի մասին։ [8] United Nations Economic Commission For Europe․ The Aarhus Convention An Implementation Guide, Second edition, 2014, p. 86 [9] Տես նույն տեղում, էջ 90: [10] ECE/MP.PP/C.1/2009/2/Add.1, para. 30 (c). [11] The Environmental Information Regulations, 2004, article 12.1 (b) and 12.5 (g). [12] Economic and Social Council․ Synthesis report on the status of implementation of the Convention․ Meeting of the Parties to the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to Justice in Environmental Matters, ECE/MP.PP/2017/6, par. 87 [13] Economic and Social Council․ Synthesis report on the status of implementation of the Convention․ Meeting of the Parties to the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to Justice in Environmental Matters, ECE/MP.PP/2017/6, par. 12. [14] Convention On Access To Information, Public Participation In Decision-Making And Access To Justice In Environmental Matters, done at Aarhus, Denmark, on 25 June 1998, article 4.3 (h) A request for environmental information may be refused if the disclosure would adversely affect: The environment to which the information relates, such as the breeding sites of rare species.  
09:41 - 21 հուլիսի,2020
Ես կուզենայի, որ վերանայվեին արդեն խոշորացված համայնքները, որովհետև կան շատ նեղ կուսակցական շահերով ձևավորված համայնքներ․ Վարդինե Գրիգորյան

Ես կուզենայի, որ վերանայվեին արդեն խոշորացված համայնքները, որովհետև կան շատ նեղ կուսակցական շահերով ձևավորված համայնքներ․ Վարդինե Գրիգորյան

Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ժողովրդավարական ինստիտուտների մոնիտորինգի և զեկուցման համակարգող Վարդինե Գրիգորյանի հետ զրուցել ենք համայնքների խոշորացումից առաջ անցկացվող տեղական հանրաքվեների և խոշորացված համայնքներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների թեմայով։ - 2015թ․ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակն (ՀՔԱՎ) ահազանգում էր օրենսդրական անհամապատասխանության մասին․ այդ ժամանակ գործող Սահմանադրության 107-րդ հոդվածով սահմանվում  էր, որ համայնքի անդամները կարող են համայնքային նշանակության հարցերը տեղական հանրաքվեով լուծել, իսկ 110-րդ հոդվածով համայնքների խոշորացման ժամանակ իրականացվող տեղական հանրաքվեներին տրվում էր խորհրդատվական բնույթ։ Այսինքն՝ այդ հանրաքվեների արդյունքները պետք է պարտադիր կատարման ո՞ւժ ունենային։ - Վիճելի հարց է՝ բոլոր հանրաքվեներին պե՞տք է պարտադիր ուժ տալ, թե՞ ոչ։ Թերևս կարելի է ընդլայնել տեղական հանրաքվեով լուծելիք հարցերի շրջանակը, որը շատ սահմանափակ է։ Փաստացի, համայնքային նշանակության ամենակարևոր հարցերում համայնքը հնարավորություն չունի ինչ-որ բան ասելու, իսկ տեղական հանրաքվեներն ավելի շատ խորհրդատվական բնույթ ունեն, համարյա ձևական մասնակցություն են ապահովում, չնայած իրենց գործառույթը պետք է լինի շատ ավելի էական։  Այս տեսանկյունից հիմա կարևոր է, որ թեև օրենքը չի պարտադրում, բայց ասում են՝ խոշորացման գործընթացում կարևոր կլինի համայնքի բնակիչների կարծիքը։ - Հնարավոր համարո՞ւմ եք այն սցենարը, որ այդ հանրաքվեների արդյունքներին պարտադիր կատարման ուժ տրվի։ - Չգիտեմ՝ ինչքանով է ճիշտ այդպես ասելը, բայց հաշվի առնելով նախկին փորձը՝ վստահ չեմ, որ իրականում համայնքի բնակիչներն իրոք հնարավորություն են ունենում ամբողջությամբ գնահատելու բոլոր կողմ և դեմ փաստարկները։ - Ոչ բավարար տեղեկացված լինելու պատճառո՞վ։ - Այո՛։ Համայնքի ղեկավարն ուղղակի չի ցանկանում, որ այդ համայնքը միանա այլ համայնքի, որովհետև ոչ թե ինքն է լինելու համայնքի ղեկավարը, այլ մեկ ուրիշը, կամ տարբեր այլ պատճառներով, որոնք և՛ օբյեկտիվ են, և՛ սուբյեկտիվ, բայց չեն արտացոլում այն, թե ինչի համար է համայնքը միանում։ Վերջնական արդյունքն արդյոք համայնքների համար դրակա՞ն կլինի, թե ոչ՝ չի երևում անձնական ամբիցիաների պայքարի մեջ։  Եթե համայնքի բնակիչները, ուղղակի աջակցելով իրենց համայնքի ղեկավարին, շարունակում են նույն պնդումները՝ դարձնելով դա նաև իրենց խնդիրը, այս դեպքում ստացվում է, որ փաստացի հրաժարվում են ավելի լավի հնարավորությունից՝ հարմարվելով այն իրավիճակին, որում իրենք են։ Ասել, որ պետք է պարտադիր լինի, ես չէի ուզենա։ Կուզենայի, որ ավելի շատ ընդհանուր հանրային իրազեկվածություն լիներ։  Եթե համոզված լինեինք, որ համայնքի ղեկավարները բարեխիղճ կատարում են իրենց պարտականությունները, ու համայնքը կառավարումից հնարավորինս ստանում է այն օգուտը, որը կարող էր ստանալ, այս դեպքում կասեինք, որ համայնքի կառավարման ձևը, շրջանակը փոխել պետք չէ։ Բայս ես հիշում եմ, որ կային շատ քաղաքական խաղեր․ դպրոցի տնօրենի կուսակցություն փոխելը, որ անպայման հենց այդ համայնքը դառնա շրջկենտրոն և այլն։ Այսինքն՝ տարբեր տեսակի մախինացիաներ, որոնք իրականում հուշում էին, որ անվստահությունն ամբողջական պրոցեսին փաստացի բերում է նրան, որ տեղական առանձին պաշտոնյաներ ամեն կերպ փորձում են հենց իրենց ապահովագրել, և համայնքի օգուտն այս դեպքում, բնականաբար, դառնում է երկրորդական։ - 2015-ի տեղական հանրաքվեների ժամանակ ՀՔԱՎ-ն արձանագրել էր վարչական ռեսուրսի կիրառման դեպքեր, ավագանու անդամն էր տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի կազմում ընդգրկվել։ Փաստորեն, այդ հանրաքվեներն ուղեցկվում էին ընտրախախտումներո՞վ։ - 2018-ից առաջ բոլոր ընտրություններն ուղեկցվել են խախտումներով, վարչական ռեսուրսի չարաշահմամբ․ ասում են, որ բացառություն էր 1991 թվականը։  2015-ին մենք այդ խնդիրը տեսանք, որ ավագանու անդամներն էին հանձնաժողովական, և այն ժամանակ օրենքն արգելում էր դա։ Իրենց բերած փաստարկն այն էր, որ կոմպետենտ մարդիկ են համայնքներում, ու նրանց ստիպված են ներգրավել։ Երբ խնդիրը բարձրաձայնեցինք, օրինական դարձրին դա․ 2016-ին ընդունված Ընտրական օրենսգիրքն արդեն սահմանեց, որ ավագանու անդամները կարող են լինել հանձնաժողովի կազմում։ Հարցը միայն ֆորմալ խնդիրը չէր։ Փաստացի, եթե տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ուղղակիորեն ներգրավված են ընտրական պրոցեսներում, բնականաբար, մարդիկ ընկալում են, որ կառավարությունը բերել է ինչ-որ բան, որն իրենք պետք է անեն։ Իսկ եթե տեղական ինքնակառավարման մարմինն է դա բերել, եթե ավագանու անդամներն են նստած հանձնաժողովում, բնականաբար, պետք է անել։ Գյուղական համայնքներում դպրոցի տնօրենը կամ մարդիկ, որոնք որոշակի իշխանություն ունեն համայնքի նկատմամբ, փաստացի վերահսկում են ընտրությունները՝ անկախ նրանից՝ իրենք ակտիվորեն ինչ-որ բան անո՞ւմ են դրա համար, թե՞ ուղղակի իրենց ներկայությունն արդեն իսկ պարտադրում է ինչ-որ մի վարքագիծ, որը պետք է լինի պրո-իշխանական։  - Այդ վտանգը հիմա՞ էլ կա։ Օրինակ, ինչ-որ համայնքապետ չի ուզենա, որ իր համայնքը խոշորացվի, համայնքի բնակիչներին կդրդի նախաձեռնել տեղական հանրաքվե և խոշորացմանը «ոչ» ասել։  - Հետաքրքիր է, հնարավոր կլինի՞, որ արդեն միացված համայնքներում նորից փորձեն հանրաքվե իրականացնել և բաժանում անել։ Եթե շատ ամբիցիոզ լինեինք, ես կուզենայի, որ վերանայվեին արդեն խոշորացված համայնքները, կամ գոնե ուղղակի հնարավորություն տային վերանայելու, որովհետև կան շատ նեղ կուսակցական շահերով ձևավորված համայնքներ, որտեղ համայնքապետերը կամ տարբեր մարդիկ իրենց շահերի հիման վրա կարողացել են ապահովել միավորումը, և բնակիչների մոտ անարդարության զգացումը, բնականաբար, գալիս է նաև այդտեղից։  Եթե հասկանալի լիներ իրենց համար, թե ինչու են իրենց համայնքները միավորվում այս կազմով, ինչու է հենց այս համայնքը կենտրոն համարվում, բնականաբար, շատ ավելի լավ կլիներ՝ այս անցումը կատարելու համար, հասկանալու համար, որ իրենք արդեն մի համայնք են։  Այստեղ շատ ավելի կարևոր կլիներ ընտրական համակարգի վերանայումը, որն այդ համայնքներին հնարավորություն կտար ներկայացված լինել և չմտածել, որ իրենց ներկայացվածությունը ավելի նվազ է կամ ոչ նպաստավոր է իրենց համար նոր կարգերի պատճառով։ - Մի քանի օր առաջ ԱԺ-ն երկրորդ ընթերցմամբ ընդունեց Ընտրական օրենսգրքում և «Կուսակցությունների մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու նախագիծը։ Առաջարկվում է 4000 և ավելի բնակիչ ունեցող և բազմաբնակավայր համայքներում ընտրություններն անցկացնել համամասնական ընտրակարգով։ Բազմաբնակավայր համայնքների ավագանու կազմում բոլոր բնակավայրերի ներգրավվածությունն այս դեպքում ինչպե՞ս է ապահովվելու։ - Նախագծի վերաբերյալ մենք մի քանի հայտարարություն ենք արել, որովհետև, մեր կարծիքով, այն շատ թերի է։ Նախագծի հիմնավորման մեջ նշված են նպատակներ, որոնք նախագիծը հետապնդում է, օրինակ՝ ապահովել, որ վերջապես փոխվեն համայնքի ղեկավարները, որոնք 90-ականներից ղեկավարում են, ապահովել, որ համայնքները ներկայացված լինեն, լսելի լինեն, խոշորացված համայնքներն ունենան ավելի ներկայացուցչական ավագանի, լինի քաղաքական պատասխանատվություն։ Այս ամբողջ փնջից քիչ թե շատ մոտը քաղաքական պատասխանատվության մասն է, բայց համայնքների ներկայացվածության և համայնքի ղեկավարներին չվերընտրելու համար մեխանիզմներ չկան։  Եթե մենք խոսում ենք ազատ-արդար ընտրությունների մասին, միայն «Իմ քայլը», որն այս դեպքում ներկայացնում է նախագիծը, կարող է իր համար երաշխավորել, որ ինքը գործող համայնքապետին, որը խնդիրներ ունի օրենքի, լեգիտիմության հետ, չի ներգրավի որպես իր թեկնածու։ Բայց այդ օրենքում համայնքի գործող ղեկավարին ոչինչ չի արգելում իր ներկայիս թիմով առաջադրվել այլ կուսակցության անունից։ Մենք այս մասով առաջարկում էինք նայել ժամկետների սահմանափակման հնարավորությունները։ Իհարկե, դա հետադարձ ուժ չունի, ապագայի համար կլիներ, բայց ամեն դեպքում լավ սկզբունք կլիներ։ Միաժամանակ առաջարկում էինք, որ համայնքի ավագանու համամասնական ընտրակարգը չգործեր 4000-ից քիչ բնակիչ ունեցող համայնքներում, որովհետև մենք ունենք 660 ընտրող ունեցող համայնք, և այդ համայնքից ակնկալել, որ առաջադրվելու են մեկ կամ ավելի կուսակցություններ՝ 15 հոգանոց ցուցակներով, շատ անիրատեսական է ու շատ պարտադրող։ - Այսինքն՝ եթե նույնիսկ համայնքը բազմաբնակավայր է, բայց ունի 4000-ից պակաս բնակիչ, այնտեղ ավագանու ընտրություններն անցկացվեին մեծամասնական ընտրակարգո՞վ։ - Այո՛։ Եթե 600 հոգանոց համայնք է, 100 հոգանոց փոքր գյուղերի միավորում է, այնտեղ թեկուզ կարելի էր ընտրությունները կատարել տարբեր ձևերով, ասենք՝ ամեն համայնք իր ավագանին ընտրեր, որոնք միավորվեին մի տեղ։ Տարբեր ձևեր կարելի էր մտածել, բայց ոչ համամասնական ընտրակարգը, որովհետև նախատեսված համամասնական ընտրակարգը շատ պարզ է, ոչ մի քվոտա չի նախատեսում։ Մեր առաջարկների մեջ էր նաև քվոտավորումը։ Նախատեսել էինք, որ ամեն կուսակցություն կարող է առաջադրել առնվազն ցուցակի մեկ երրորդի չափով թեկնածուներ։ Ակնկալել, որ 600 հոգանոց համայնքում մի քանի կուսակցություն պետք է կարողանա բերել 15 հոգանոց ցուցակներ ուղղակի գրանցման համար, իրատեսական չէ։ Եթե տվյալ համայնքում ավագանու թիվը 15 է, և մենք թույլատրում ենք, որ կուսակցությունը կարող է գրանցվել 5 թեկնածուով, ու միջակայքը սահմանել 5-ից մինչև 45, փաստացի չենք արգելում նրա մասնակցությունը, որովհետև չի կարողացել այդքան մարդ ներկայացնել։ Մենք առաջարկում էինք, որ կուսակցություններն իրենց ցուցակներում կարողանան ներկայացնել ավելի քիչ թեկնածուներ և պարտավորվեն իրենց ցուցակում ներկայացնել համայնքների (խոշորացված համայնքներում ընդգրկված նախկին համայնքներ- խմբ․) առնվազն 50 տոկոսը։ Պատկերացրեք՝ 10 համայնք է միավորվել մի տեղում։ Եթե մենք ասեինք՝ բոլոր համայնքներից պետք է լինեն թեկնածուներ, էլի կստացվեր՝ կուսակցությանը զրկում ենք մասնակցելու հնարավորությունից։ Բայց եթե ասում ենք՝ առնվազն 50 տոկոս, կա որոշակի շանս, որ տարբեր կուսակցությունների ցուցակների  50 տոկոսները  արդյունքում կապահովեն բոլոր համայնքների ներկայացվածությունը որոշակի համամասնությամբ։  - Ձեր առաջարկում կայի՞ն մեխանիզմներ, որոնցով բնակավայրերից ընդգրկված մարդիկ ցուցակների առաջին համարներում լինեին, որ եթե կուսակցությունը ստանար մանդատներ, այդ մարդիկ ներկայացված լինեին ավագանու կազմում։ - Նախատեսել էինք մեխանիզմ, թե առաջին հնգյակի մեջ ինչպես պետք է բաժանվի։ Նաև նախատեսել էինք, որ եթե տվյալ համայնքի բնակիչն է ինքնաբացարկ հայտնում, ապա ավագանու կազմում ներգրավվում է նույն համայնքի մեկ այլ բնակիչ։ Կար նաև համայնքի ղեկավարի ուղիղ ընտրության առաջարկություն, ինչը դեռ երկար պետք է քննարկվի։ - Բազմաբնակավայր համայնքների համար ո՞րն ավելի ձեռնտու կլինի, որ նրանք ընտրեն ավագանի, ավագանին իր կազմից՝ համայնքապետի՞, թե՞ ավագանուն ընտրեն համամասնական ընտրակարգով, իսկ համայնքապետին՝ ուղիղ, մեծամասնական ընտրակարգով։ - Համայնքի ղեկավարին ուղիղ, մեծամասնականով ընտրելը շատ ավելի լավ կլիներ, որովհետև այստեղ մի քանի հարցեր կան․ նախ, եթե ավագանին ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով, փաստացի ստացվում է, որ նա հետևում է համայնքի ղեկավարին․ համայնքի ղեկավարը ընտրվում է, և նրա ստացած ձայների շնորհիվ ընտրվում են մնացածը։ Զուտ այս սկզբունքը խանգարում է, որ ավագանին ինքն իրեն ընկալի վերահսկող մարմին։ Եթե ընտրության մեխանիզմն առանձին-առանձին լիներ, համայնքի ղեկավարն ընտրվեր առանձին, ավագանին՝ առանձին, այդ դեպքում իրենք կարող էին իրար բալանսավորել, ու համայնքի ավագանին լիարժեքորեն կարող էր ասել, որ ինքն իրենով ընտրված միավոր է և իրավասություն ունի համայնքի ղեկավարի նկատմամբ։  - Այս դեպքում խնդիր չի՞ առաջանա, որ խոշորացված համայնքում միշտ համայնքապետ կընտրվի այն թեկնածուն, որն ամենաշատ բնակիչ ունեցող բնակավայրն է ներկայացնում։  - Եթե այդպես նայենք, կստացվի, որ երբ ամենաշատ բնակիչներ ունեցող համայնքն ամեն դեպքում որոշի ինչ-որ մի կուսակցության ընտրել, այդ կուսակցությունը կընտրվի, նրա առաջին համարը կունենա ամենաշատ ձայները, և կստացվի, որ ամենամեծ համայնքի ներկայացուցիչն է։  - ՀՔԱՎ-ն այդ օրենսդրական նախաձեռնության մի խնդրի մասին էլ էր բարձրաձայնել։ Օրենքի անցումային դրույթներում ասվում է, որ եթե համայնքում ընտրություններն անցնում են համամասնական ընտրակարգով, և մինչև հաջորդ ընտրությունները բնակչության թիվը սահմանվածից պակասում է, ընտրակարգը չի փոխվում։ Բայց ոչինչ նշված չէ այն դեպքերի համար, երբ բազմաբնակավայր համայնքից մեկ կամ մի քանի բնակավայր դուրս են գալիս մինչև հաջորդ ընտրություններ։ Այս հարցը բա՞ց մնաց օրենքում։ - Այդ մասով պատասխանեցին, որ վարչատարածքային միավորների տրամաբանությամբ ստացվում է, որ եթե մի համայնքը դուրս եկավ, մնացածները դառնում են նոր համայնք, դիտվում են նորովի։ Փաստացի կստացվի, որ այդ պահին նոր համայնք է ձևավորվում։ - Հայաստանում կան խոշորացված համայնքներ, որտեղ, օրինակ, երեք բնակավայր է միավորված։ Եթե մեկը դուրս եկավ, մնաց փոքր թվով բնակիչներ ունեցող երկու բնակավայր, ընտրություններն այնտեղ էլի՞ համամասնական ընտրակարգով կանցկացվեն։ - Այդ երկու համայնքը միասին նոր համայնք են, բնակիչների թիվը 4000-ից ցածր է, սակայն էլի կմնա համամասնական, բայց այն փոքր համայնքում, որ դուրս եկավ, ընտրակարգը կդառնա մեծամասնական։  Եթե մեր մյուս առաջարկն ընդունվեր, որ բազմաբնակավայր համայնքներում համամասնական ընտրակարգ չլիներ, եթե բնակիչները 4000-ից քիչ էին, իմաստ կունենար այս առումով։ Բայց քանի որ նրանք շարունակում են մնալ բազմաբնակավայր, շարունակում են ունենալ համամասնական ընտրակարգ։  Աննա Սահակյան
21:09 - 25 հունիսի,2020
Կոչ ենք անում իշխանություններին անհապաղ քաղաքական և իրավական գնահատական տալ անցյալի իրավախախտումներին և իրականացնել համակարգային փոփոխություններ. ՀԿ-ների հայտարարությունը

Կոչ ենք անում իշխանություններին անհապաղ քաղաքական և իրավական գնահատական տալ անցյալի իրավախախտումներին և իրականացնել համակարգային փոփոխություններ. ՀԿ-ների հայտարարությունը

Մի շարք հասարակական կազմակերպություններ հանդես են եկել հայտարարությամբ, որտեղ կոչ են անում իշխանություններին Անցյալի խախտումներին անհապաղ տալ քաղաքական գնահատական եւ իրականացնել համակարգային փոփոխություններ: Հայտարարությունում ասվում է. «Քսան տարի շարունակ պետությունը բռնազավթած նախկին իշխանությունների ներկայացուցիչները եւ նրանց աջակիցները վերջին ամիսներին առավել մեծ ակտիվությամբ են համախմբում իրենց ուժերը եւ՛ ներքին, եւ՛ արտաքին բնագավառներում՝ միավորվելով լեգիտիմ, ժողովրդի կամքն արտահայտող ազատ եւ արդար ընտրությունների միջոցով ընտրված իշխանության դեմ։ Համակարգային  կոռուպցիայի, մարդու իրավունքների զանգվածային, շարունակական եւ կոպտագույն խախտումների, անպատժելիության մթնոլորտի օրգանական մաս կազմած նախկին եւ ներկա պաշտոնյաները լծված են հանրության մոտ օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների անվանարկմանը, ժողովրդավարության գաղափարի արժեզրկմանը եւ պետության ինքնիշխանության խարխլմանը։ Չնայած քաղաքացիական հասարակության բազմաթիվ կոչերին, այս գործընթացին նպաստող հանգամանք է հանդիսանում գործող իշխանության կողմից հատվածական, կարճաժամկետ վտանգների չեզոքացմանն ուղղված քայլերը։ Արդյունքում, ավելի քան 70% լեգիտիմություն ունեցող իշխանությունը մոտ է իր վստահության քվեն շահած կարեւորագույն պարտավորության չկատարմանը, այն է՝ քաղաքական եւ իրավական գնահատական տալ մինչեւ թավշյա հեղափոխությունը պետության բռնազավթումն   իրականացրած եւ օժանդակած ուժերին, ինչպես նաեւ  անցյալի իրավախախտումներին՝ անցումային արդարադատության մեխանիզմի եւ գործիքակազմի միջոցով։ Պետության բռնազավթման երկարաժամկետ հետեւանքների, ազգային անվտանգությանը, տնտեսությանը, արտաքին քաղաքականությանը հասցված վնասների վերաբերյալ քաղաքական եւ իրավական գնահատականի բացակայության հետեւանքով նախկին ռեժիմի ներկայացուցիչները ոչ միայն խուսափում են պատասխանատվությունից՝ սահմանադրական կարգի եւ պետության դեմ ուղղված հանցագործությունները կոծկելով եւ հարուցված քրեական գործերը ներկայացնելով որպես քաղաքական հետապնդումներ, այլ նաեւ թաքնվում են «ընդդիմության» անվան  տակ եւ համախմբվելով ցուցադրում են  իշխանության վերազավթման անթաքույց նկրտումներ։ Միաժամանակ, գործող իշխանության տարբեր թեւերում եւ կառույցներում շարունակում են մնալ նախկին ռեժիմի աջակիցներ, եւ համակարգային բարեփոխումներին ուղղված քայլերի աններելի հետաձգումն այս ուժերին հնարավորություն է ընձեռում պետական կառավարման ներսից արժեզրկել, ջլատել ժողովրդավարական եւ իրավական պետության վերականգնմանն  ուղղված բոլոր ջանքերը։ Ի տարբերություն ուժերի այս համախմբման, Ազգային ժողովում բացարձակ մեծամասնություն ունեցող քաղաքական ուժն իր ջանքերն ուղղում է  կարճաժամկետ քայլերի վրա, ամիսներ շարունակ հապաղելով արմատական լուծում տալ ժողովրդավարական եւ իրավական պետության վերականգնման համար այնպիսի հրատապ ու կենսական խնդիրներին, ինչպիսիք են Սահմանադրական դատարանի շուրջ եւ ողջ դատական համակարգում ստեղծված ճգնաժամը, ինչը կարող է վերաճել լրջագույն քաղաքական ճգնաժամի։ Սահմանադրական դատարանը բազմաթիվ օրինակներով ցույց է տվել, որ ի զորու է խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը՝ հակասահմանադրական ճանաչելով բոլոր այն իրավական ուղիները, որոնք վտանգ կսպառնան նախկին պաշտոնյաների անձնական կամ սեփականության անձեռնմխելիությանը, քրեաօլիգարխիկ համակարգի հեռացմանը քաղաքականությունից, եւ ուղղված կլինեն դատական համակարգի բարեփոխումներին։ Այսպիսով, հորդորում եւ կոչ ենք անում իշխանություններին ստանձնել նախաձեռնողականությունը անհապաղ քաղաքական եւ իրավական գնահատականներ տալու անցյալի իրավախախտումներին, եւ կարճաժամկետ քայլերից անցում կատարել դեպի ռազմավարական նպատակների իրականացում՝ որպես վերջնանպատակ սահմանելով արդարադատության իրականացումը, իշխանությունների իրական տարանջատման, դատական համակարգի անկախության եւ խորհրդարանական վերահսկողության պատշաճ մեխանիզմների հաստատմանը։ Չնայած գործող իշխանությունների անվճռականության հետեւանքով առաջացած անհամաձայնություններին, այնուամենայնիվ ժողովրդավարությունն անվերապահ նպատակ համարող քաղաքացիական հասարակությունն իր բոլոր ջանքերն  ուղղելու է հեղափոխական գործընթացների շարունակականության ապահովմանը եւ հեղափոխության արժեքների վերջնական հաստատմանը։ Հայտարարությունը բաց է միանալու համար։ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբ Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոն Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան
11:35 - 23 հունիսի,2020
Առողջապահության և աշխատանքի տեսչական մարմնի գործառույթների սահմանափակումը հետընթաց է աշխատողների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից

 |hcav.am|

Առողջապահության և աշխատանքի տեսչական մարմնի գործառույթների սահմանափակումը հետընթաց է աշխատողների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից |hcav.am|

hcav.am: Հայաստանի Հանրապետությունում գործող պետական և մասնավոր կազմակերպություններում աշխատողների աշխատանքային իրավունքների պաշտպանվածության ներկայիս վիճակը տեղիք է տալիս լուրջ մտահոգությունների՝ կապված ՀՀ-ի կողմից միջազգային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորությունների պատշաճ կատարման, ինչպես նաև ներպետական օրենսդրության թերի կարգավորումների հետ։ Այս մասին ՀՔԱՎ-ը նախկինում ևս ահազանգել է, ներկայացրել Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի աշխատանքը ավելի արդյունավետ դարձնելու, ոլորտը բարելավելու առաջարկներ։ Սակայն պետք է կրկին արձանագրենք, որ մեր արձանագրած խնդիրները դեռևս լուծում չեն ստացել։ ՀՀ-ում գործող Տեսչական մարմինն ունի գործառութային սահմանափակում, ինչը հետընթաց է աշխատողների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից՝ ստանձնած միջազգային պարտավորությունների համատեքստում։   ՀՀ-ում կորոնավիրուսի համավարակով պայմանավորված սահմանված արտակարգ դրության պայմաններում ևս արձանագրեցինք, որ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությունը բավականին ցածր մակարդակի վրա է։   Այս ամենը հաշվի առնելով՝ ՀՔԱՎ-ը լրամշակել է նախկինում ներկայացրած առաջարկները և դրանք ներկայացրել  ՀՀ Ազգային ժողով և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն։    Մասնավորապես առաջարկում ենք․   ✅Գործող Տեսչական մարմնի լիազորությունները համապատասխանեցնել ՀՀ-ի կողմից վավերացրած ԱՄԿ կոնվենցիաների և Վերանայված եվրոպական սոցիալական խարտիայի պահանջներին՝ Տեսչական մարմնի գործառույթներում ընդգրկելով  աշխատանքային օրվա տևողության, աշխատավարձի, հանգստի, երեխաների աշխատանքին առնչվող դրույթների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը։   ✅Ընդունել ըստ ռիսկայնության տնտեսական գործունեության բոլոր տեսակների ստուգման համար անհրաժեշտ ստուգաթերթերը։   ✅Ստեղծել իրավական մեխանիզմներ՝ աշխատավայրում առաջացած դժբախտ դեպքերի և մասնագիտական հիվանդությունների մասին գործատուների կողմից Տեսչական մարմնին տեղեկատվության պատշաճ տրամադրումն ապահովելու և չտրամադրելու դեպքում պատասխանատվության միջոցներ կիրառելու կապակցությամբ, մասնավորապես՝ «Աշխատանքային օրենսգրքի» 260-րդ հոդվածի 2-րդ մասը (Աշխատանքի վայրում աշխատողի մահվան դեպքում գործատուն պարտավոր է անհապաղ հայտնել ապահովագրողին, Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանությանը և աշխատանքի անվտանգության ապահովման նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազորած՝ վերահսկողություն իրականացնող տեսչական մարմնին) փոփոխել և լրացնել՝ սահմանելով գործատուի կողմից դժբախտ դեպքի և մասնագիտական հիվանդության մասին Տեսչական մարմնին անհապաղ հայտնելու պարտավորություն, իսկ չհայտնելու դեպքում օրենքով սահմանված պատասխանատվության միջոցներ կիրառելու հնարավորություն, համապատասխանաբար՝ «Վարչական իրավախախտումների մասին» ՀՀ օրենսգրքում կատարել փոփոխություն՝ 42.1 հոդվածում (ՀՀ առողջապահության նախարարության առողջապահական տեսչական մարմնի պաշտոնատար անձանց հանձնարարականները չկատարելը կամ առողջապահական տեսչական մարմնի կողմից իրականացվող ստուգումների, ուսումնասիրությունների և վարչական վարույթի իրականացմանը խոչընդոտելը) սահմանելով գործատուի նկատմամբ պատասխանատվության միջոցների կիրառումը` նշված տեղեկատվությունը չհայտնելու համար։   ✅Ապահովել Տեսչական մարմնի կադրային և նյութատեխնիկական հագեցվածությունը։
11:23 - 10 հունիսի,2020
ԵԽ Նախարարների կոմիտեն որոշում է հրապարակել «Սաղաթելյանն ընդդեմ ՀՀ» գործով |hcav.am|

ԵԽ Նախարարների կոմիտեն որոշում է հրապարակել «Սաղաթելյանն ընդդեմ ՀՀ» գործով |hcav.am|

hcav.am: ԵԽ Նախարարների կոմիտեն հունիսի 4-ին հրապարակել է որոշում «Սաղաթելյանն ընդդեմ ՀՀ» գործով։ Ավելի վաղ հրապարակվել էին այս գործով ԲՀՀ-Հայաստանի, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի, Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի, Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների ՀԿ-ի, Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության հիմնադրամի և Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի դիտարկումները և կառավարության պատասխանները։ Դիտարկումները ներկայացվել էին Վճիռների կատարման և բարեկամական կարգավորումների պայմանների վերահսկողության Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի 9.2 կանոնով սահմանված կարգով։ Նախարարների կոմիտեն իր որոշմամբ ընդհանուր կատարման ենթակա միջոցառումների շարքում ի թիվս այլոց անդրադարձել է․ սահմանադրական և օրենսդրական փոփոխություններին՝ վատ վերաբերմունքի դեմ պայքարի և նման մեղադրանքների քննության ոլորտում, կոչ է արել իշխանություններին ընդունել օրենքների նախագծերը՝ առանց հետագա հապաղման՝ իրավական դաշտում դրական փոփոխություններ կատարելու համար, և իշխանություններին առաջարկել է տրամադրել տեղեկատվություն՝ ընդունված օրենքների կատարման վերաբերյալ;    տեսաձայնագրման սարքավորումների աստիճանական տեղադրմանը՝ ոստիկանության տարածքում և առաջարկել է իշխանություններին պարզաբանել դրանց օգտագործումը, մասնավորապես՝ արդյո՞ք իրավապահ մարմինները պարտավոր են հարցաքննությունների ընթացքում այդ ձայնագրությունները օգտագործել որպես ապացույց;  Ինչպես նաև․ իշխանություններին խստորեն հորդորել է անել հնարավոր ամեն ինչ՝ քրեական դատավարության օրենսգրքի նախագծի ընդունման և դրա ուժի մեջ մտնելու հետագա հետաձգումներից խուսափելու համար, որպեսզի դատախազության և դատական մարմինների պրակտիկան համապատասխանեցվի կալանքի վերաբերյալ Կոնվենցիայի պահանջներին; ողջունել է բանտերում գերբնակեցվածությունը նվազեցնելու ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցները և կոչ արել իշխանություններին շարունակել վճռական միջոցներ ձեռնարկել այս խնդիրը լիովին հաղթահարելու ուղղությամբ. այս համատեքստում  ընդգծել է բանտային վարչակազմի գործողությունների դեմ կիրառվող դատական պաշտպանության միջոցների հստակեցման կարևորությունը և իշխանություններին առաջարկել է տեղեկատվություն տրամադրել բողոքարկման արդյունքների վերաբերյալ; առաջարկել է  իշխանություններին մինչև 2021 թվականի մարտի 31-ը տրամադրել թարմացված տեղեկատվություն բոլոր չլուծված հարցերի վերաբերյալ: 
11:43 - 09 հունիսի,2020