Ինֆոքոմ

Մեր ծառայությունում վարակվածներ եղել են, բայց թաքուն է պահվել, մեզ կարգադրում են, որ ամեն օր գնանք աշխատանքի․ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի աշխատակից

Մեր ծառայությունում վարակվածներ եղել են, բայց թաքուն է պահվել, մեզ կարգադրում են, որ ամեն օր գնանք աշխատանքի․ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի աշխատակից

«Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ում կորոնավիրուսով վարակման դեպքեր են եղել, սակայն աշխատակիցներին կարգադրում են ամեն օր գնալ աշխատանքի։ Այս մասին Infocom.am-ին ահազանգեց ընկերության աշխատակիցներից մեկը, որը, սակայն, չցանկացավ հրապարակել իր անունը՝ պարզաբանելով, որ եթե «Գազպրոմի» որեւէ աշխատակից «հարց է բարձրացնում», անպայման մի պատրվակով աշխատանքից ազատվում է։ Մեր զրուցակիցը հայտնեց, որ մեր երկրում հայտարարված արտակարգ դրությունից ի վեր՝ միայն մեկ շաբաթ են կարանտինային ռեժիմում եղել՝ ապրիլի սկզբին, իսկ ողջ մարտը եւ ապրիլի մյուս կեսն ամեն օր աշխատանքի են գնացել․ «Մեզ կարգադրում են, որ ամեն օր գնանք աշխատանքի։ Ու ոչ մեկին չի հետաքրքրում, որ մեկն, օրինակ, Մասիվից է գալիս, մեկը՝ Կենտրոնից, մեկը՝ չգիտես որտեղից, ու, բնականաբար, մեր միջոցներով՝ տաքսիով ենք գնում-գալիս։ Ընկերությունը ոչ մի կերպ չի ուզում գոնե փոխադրամիջոց տրամադրել, մարդիկ 2-3 հազար դրամ տաքսու գումար են տալիս, որ կարողանան գալ»։ «Գազպրոմ Արմենիայի» աշխատակցի փոխանցմամբ՝ ընկերության հիմնական աշխատողների մեծ մասը 60 տարեկանն անց են, 70 հսկիչով աշխատում են մի փոքր՝ 50 քմ սենյակում․ «Ընդ որում՝ մեր ծառայությունում վարակվածներ եղել են, բայց դրա մասին չի հայտարարվել, թաքուն է պահվել՝ այսպես ասած։ Տարածքն էլ, ի դեպ, չի ախտահանվում»,- ընդգծեց մեր զրուցակիցը։ Սրա հետ մեկտեղ՝ ընկերության աշխատակիցներին ուղարկում են գումարը չվճարած քաղաքացիների գազը փակելու, հաշվիչ փոխելու, որի ժամանակ նրանց շփման շրջանակն էլ ավելի է մեծանում․ «Բնակիչներն էլ նույնիսկ սպառնում են, իրենց էլ ենք հասկանում, բայց մեկն ասում է՝ հաշվիչին մոտ չգաս, մեկը՝ մի այլ բան, կեսը՝ խնդրելով, կեսը մունաթով․․․ Մարդկանց դրության մեջ էլ եմ մտնում, բայց իմ աշխատանքն էլ չեմ ուզում կորցնել։ Մեր աշխատավարձի մի մասն էլ կախված է դրանից, այսինքն՝ եթե մենք մի տարածքի տվյալները կամ գազը փակելու ակտերը, կամ վճարման տվյալները չենք ներկայացնում, մեր տոկոսներից դուրս է գալիս, իսկ այդ տոկոսները՝ պրեմիա ասվածը, մեր աշխատավարձի մի զգալի մասն են։ Այսօր Հայաստանում աշխատանքը շատ կարեւոր է, լավ գիտեք, չենք կարող հենց այնպես մի բանի մասին խոսել, թողնել աշխատանքը, գնալ։ Ստիպված համակերպվում ենք, աշխատում»։ Մեր հարցին՝ այս խնդիրների ու մտահոգությունների մասին ընկերության ղեկավարության հետ խոսե՞լ են, աշխատակիցն այսպես պատասխանեց․ «Ասում են՝ մենք հրամանը ռուսից ենք ստանում, եթե հարցեր ունեք՝ իրենց հետ»։ Աշխատակցի հայտնած տեղեկության վերաբերյալ փորձեցինք մեկնաբանություն ստանալ«Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունից, սակայն մամուլի ծառայության հետ կապ հաստատել չհաջողվեց։  Հայարփի Բաղդասարյան
12:18 - 02 մայիսի, 2020
Գի՞նդ, թե՞ Google AdWords. Թվային և աութբաունդ մարքեթինգի հիմնախնդիրները Հայաստանում [Challenge 4.1 | Աբել Սիմոնյան]

Գի՞նդ, թե՞ Google AdWords. Թվային և աութբաունդ մարքեթինգի հիմնախնդիրները Հայաստանում [Challenge 4.1 | Աբել Սիմոնյան]

“Challenge” նախագիծն ուղղված է հանրային քննարկում խթանելու ներուժ ունեցող անհատների համար գրելու, ստեղծագործելու, փոփոխությունների միտք գեներացնելու ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ հոգեբանական մոտիվացիա ստեղծելուն։ Յուրաքանչյուր հեղինակ հոդվածի վերջում «մարտահրավեր» է նետում այլ հրապարակախոսի, ոլորտային մասնագետի, փորձագետի կամ ցանկացած մարդու, որին համարում է թեմայի արժանի շարունակող։ Ներդրված է նվիրատվությունների համակարգ (հոդվածի վերջում), որի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն ունի նվիրատվություն կատարել հոդվածագրին։ infocom.am-ը հանդես է գալիս որպես միջնորդ ընթերցողի և հոդվածագրի միջև։   Մեր երկրում, երբ որոշ կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ խոսում ենք թվային մարքեթինգի զարգացման մասին եւ շեշտում կարևորությունը, տպավորություն է ստեղծվում, որ փորձում ենք «թոփալ էշին վազել սովորեցնել»։ Շատ կազմակերպություններում միայն այն, որ թվային մարքեթինգի տակ հասկացվում է «Բրյուսովում սովորող մորքուրի աղջկան կոմպի դիմաց նստացնել 55.000 դրամով, որ համ էլ փող աշխատի», ցույց է տալիս մեր հասարակության որոշ հատվածի անլուրջ ու ոչ հասուն վերաբերմունքը թվային մարքեթինգի հանդեպ։ Ճիշտ է՝ վերջին տարիներին թմբկահարվում է թվային մարքեթինգի կարևորությունը, բացվել են մի շարք թրեյնինգ կենտրոններ, որտեղ վերապատրաստում են «մասնագետներ», խոսում են թրենդների մասին, մեր ժարգոնային լեքսիկոնում հայտնվել են այնպիսի բառեր, ինչպիսիք են՝ «թարգեթինգ/թիրախավորում», «լիդ», «մասսլայքինգ», «ֆոլլովինգ», «բրենդ եվանգելիստ» (լսել եմ մի անգամ բանկերից մեկի մարքեթոլոգից, ով ասաց, որ պետք է զարգացնել բանկի հավատարիմ եվանգելիստների բանակը։ Ասեմ, որ հաճելիորեն զարմացած էի)։  Շատ մարդիկ հասկացել են բլոգգինգի անհրաժեշտությունը և թիրախավորված ու վերաթիրախավորված գովազդի կարևորությունը։ Այնուհանդերձ, այն մարդկանց քանակը, 1) որոնք օգտվում են թվային մարքեթինգի հնարավոր բոլոր առավելություններից, 2) որոնք խոսում են դրա կարևորության մասին, 3) որոնք օգտագործում են թվային մարքեթինգը՝ որպես «գեղեցիկ հավելում» բիզնեսին, և 4) որոնք չեն հասկանում մարքեթինգից ու ակտիվորեն ընդդիմանում են դրան՝ հիմնվելով այնպիսի դարակազմիկ արտահայտությունների վրա, ինչպիսիք են, օրինակ, «դեմ առ դեմից լավ բան չկա», «մեր մտածելակերպը ուրիշ ա», «մերոնք գնի վրա են էթում», «12 տարեկանից առևտրի մեջ եմ ու մենակ մահվանս օրը չգիտեմ» և այլն, իրարից էականորեն տարբերվում են։ Ու, ցավոք սրտի, այստեղ քանակական առումով գերիշխում են վերջին երկու տեսակի մարդիկ։  Մեր ամենամեծ խնդիրներից մեկն այն է, որ նորարարությունը շատ դանդաղ է զարգանում մեր երկրում ու սերտ կապակցված է տնտեսության թերզարգացածության, օրինակ՝ Երևանում շուկայի գերկենտրոնացման և մարզային անհամաչափ զարգացման հետ։ Ըստ Ֆորբսի[1] միջին վիճակագրական մարդն ամենօրյա կտրվածքով 4,000-10,000 անգամ ենթարկվում է գովազդային հաղորդակցությունների ներգործությանը։ Այլ կերպ ասած, մեր ուշադրությունը գովազդի վրա օրական շեղվում է միջինը 4,000-10,000 անգամ։ Այդ հաղորդակցությունները կարող են լինել ավանդական կամ թվային գովազդի տեսքով։ Այս առումով, շատ մարքեթոլոգներ իրենք իրենց հարց են տալիս. «Ինչպե՞ս հասնեմ իմ ուզած մարդկանց ու ի՞նչ ասեմ, որ ինձանից մի բան գնեն»։ Այսօր գոյություն ունի հեռանկարային թիրախներին հասնելու երկու ճանապարհ՝ ինբաունդ մարքեթինգ և աութբաունդ կամ ավանդական մարքեթինգ։ Աութբաունդ մարքեթինգը, որն այլ կերպ անվանում են ընդհատողական կամ հարկադրողական մարքեթինգ, կենտրոնացած է այնպիսի մարտավարությունների վրա, որոնք մեսիջները ուղղորդում են մեծ թվով մարդկանց՝ հուսալով, որ այդ մարդկանց մեջ կլինեն նրանք, ում անհրաժեշտ կլինի ծառայությունը կամ արտադրանքը։ Փրինթ/հեռուստատեսային/ռադիո գովազդը, սառը զանգերը, ուղիղ թիրախավորված էլեկտրոնային նամակները (direct mail) և այլն, ուղարկվում են մարդկանց հոծ խմբերի, որոնցից շատերը, եթե ոչ բոլորը, մարքեթոլոգի արտադրանքի կարիքը պարզապես չունեն։ Սա, փաստորեն, դառնում է միակողմանի հաղորդակցություն, որտեղ սովորաբար շեշտվում է ապրանքի կամ ծառայության առավելությունները և պատճառաբանվում, թե ինչու լսարանը պետք է գնի այն։ Այստեղ ամենամեծ խնդիրը այն է, որ եթե մարքեթոլոգները ցանկանում են հարմարեցնել գովազդը մեծ լսարանի համար, ապա այն պետք է լինի ընդհանրական և ոչ թե հստակ սահմանված թիրախների համար։ Այլ կերպ ասած, ավանդական մարքեթինգը թույլ չի տալիս թիրախավորելու յուրահատուկ կարիքներ ու մարտահրավերներ։ Կան նաև այլ պատճառներ, որ ավանդական մարքեթինգը այսօր չի աշխատում։ Էլ. փոստերի օգտատերերի 91 %-ը[2] ապաբաժանորդագրվում է տարերային էլ. փոստերից, որոնք առաջ հաճույքով կարդում էին կամ պահպանում «սև օրվա» համար։ Այստեղ ամենահավանական տարբերակն այն է, որ կոնտենտը դառնում է նրանց համար ոչ ռելեվանտ։ Մարդկանց 86 %-ը «թռնում» է գովազդներից[3]։ Կան բազմաթիվ սթրիմինգ ծառայություններ (օրինակ՝ Netflix-ը), որտեղ գովազդները կարելի է առաջ տալ կամ անջատել։ Ի տարբերություն մեր երկրի, այլ երկրներում թվային երաժշտական ծառայություններն և արբանյակային ռադիոն հնարավորություն են տալիս խուսափելու ռադիոգովազդից։ 2018 թվականի հուլիսի տվյալներով, միայն Spotify-ը[4] (Հայաստանում այն չի գործում) ուներ 180 միլիոն ակտիվ օգտատեր։ Ռադիոն քայլ առ քայլ կորցնում է նախկին ազդեցությունը։ 44 % ուղիղ թիրախավորված էլեկտրոնային նամակները[5] երբեք չեն բացվում։ Դրանք ուղարկվում են աղբաման կամ junk mail։ Ներկայումս որոշ կազմակերպություններ Հայաստանում օգտագործում են ուղիղ թիրախավորված էլեկտրոնային նամակների մարտավարությունը։ Բաններային գովազդի արձագանքման միջին գործակիցը կազմում է մեկ տոկոսի 1/10-ը[6]: Հայաստանում շատերը այն կիրառում են՝ ինձ համար անհասկանալի պատճառներով։ 25-34 տարեկանների 84 %-ը[7] լքում են կայքը՝ նյարդայնացնող ու տեսադաշտը չորս կողմից ծանրաբեռնող գովազդի պատճառով (Հայաստանում մեյնսթիմ շատ կայքեր չեն ընկալում սա)։ Հարկադրել գովազդները մարդկանց՝ այլևս արդյունավետ չէ, որովհետև հանրությունը ունի տարբերակներ ու խուսափելու եղանակներ։ Մինչ աութբաունդ մարքեթինգը «բրդում է» գովազդը լայն լսարանի վրա, ինբաունդ մարքեթինգը ձգում է մարդկանց։ Գովազդի բովանդակության հետ կապ չունեցող մարդկանց ներգրավելու փոխարեն՝ ինբաունդ մարքեթինգը թույլ է տալիս գրավել լավագույն թիրախները[8], որոնք ակտիվորեն առցանց լուծումներ են փնտրում։ Երբ թիրախները հայտնվում են կայքում, էջում կամ բլոգում, կոնտենտի շնորհիվ նրանք գտնում են օգնություն և ուղղորդվածություն։ Ինբաունդ մարքեթինգի հիմքը կոնտենտն է՝ կայքի կոնտենտ, բլոգի կոնտենտ և այլն։ Հաճախորդները (այցելուները այստեղ առաջնահերթ ծանոթանում են խնդրի ու հավանական լուծումների հետ։  Հետո թիրախները համեմատում են հավանական լուծումները։ Իսկ վերջում՝ համեմատության հիման վրա կատարում են ընտրություն։ Ինբաունդ մարքեթինգը 62 %-ով ավելի էժան է, քան աութբաունդ մարքեթինգը։ Կոնտենտ մարքեթինգը գեներացնում է երեք անգամ ավելի շատ լիդեր (լիդը այն օգտատերն է, որը հետաքրքրություն է ցուցաբերում ապրանքների կամ  ծառայությունների նկատմամբ, ինչը նրան դարձնում է հավանական հաճախորդ) մեկ դոլարի դիմաց, քան ավանդական մարքեթինգը։ Միջին վիճակագրական օգտատերը 20 % առցանց ժամանակը անցկացնում է՝ կոնտենտ դիտելով։ Մարդկանց 70 %-ը նախընտրում է իմանալ կազմակերպության մասին կոնտենտի միջոցով՝ ի հակադրումն գովազդի։ Բարձրակարգ, ռելեվանտ և օգտակար ինֆորմացիան ունակ է ավելի արագ թիրախներին մղելու գործողությունների։ Շատ հեշտ է թվում, չէ՞։  Ապացույցը՝ հայաստանյան մարքեթինգային իրողությունները։ Ես, թեև, ինբաունդ մարքեթինգի կողմնակից եմ, այնուհանդերձ, չեմ պարտադրում հրաժարվել սովորական դարձած մարքեթինգային մոդելներից, քանի որ իրենք՝ բիզնեսները և անհատները, պետք է գիտակցեն դա։ Ամենամեծ սխալը, որ գոյություն ունի մեր՝ հայաստանյան, մարքեթինգային աշխարհում, ռազմավարության բացակայությունն է։ Սա այն է, երբ մարքեթոլոգը շարժվում է «օրվա կուրսով» ու փորձում է ինչ-որ բան անել ինչ-որ նպատակի համար։ Մարքեթինգում սա կոչվում է RAM (Random acts of marketing կամ մարքեթինգային անկանոն գործողություններ): RAM-ի իդեալական բանաձևը՝ (Չկա ֆինանսավորում (կամ անկանոն ֆինանսավորում)  + Չկա ինտեգրացում + Չկա չափելիություն)* ռազմավարության բացակայություն= Մարքեթինգային անկանոն գործողություններ Այս խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն փոքր ու միջին, այլև խոշոր բիզնեսներին։ Երբ բիզնեսները մարքեթինգի բաժնի բյուջեավորման համար չունեն բենչմարկեր, օրինակ՝ տարեկան եկամուտների 5 %-ի հատկացում մարքեթինգային բաժնին, ու մարքեթինգի համար գումարի հատկացումը կախված է տնօրենի/սեփականատիրոջ քմահաճույքից, բարեհոգությունից, տվյալ պահին տրամադրվածությունից կամ էլ համոզողի ճարպկությունից, ապա մենք ունենք դասական RAM-ի օրինակ։ Մեկ այլ օրինակ է ուրիշի ռազմավարությունը փոխառելը կամ ավելի վատ, երբ փորձում են ինչ-որ հայտնի բրենդի մարտավարությունը կիրառել Հայաստանում։ Նորամուծությունները մշտապես գովելի են, բայց երբ փորձում են կրկնօրինակել բազմամիլիոն դոլլարանոց մարտավարական գործողությունները, որոնք պրոֆեսիոնալ ռազմավարության կցորդներն են և հաշվարկված են հստակ թիրախավորված լսարանի համար, ապա դրա վերջը էժան ու, առավել ևս, ոչ չափելի արշավներն են։ Շատերն են նկատել մեջբերումների տեսքով ու կրոնական թեմաներով, կամ էլ կազմակերպության սեփականատիրոջ բարերարությունը և հովանավորչական գործունեությունը սրբագործող բիզնես էջեր, որտեղ գրեթե ոչինչ չես գտնի պրոդուկտի կամ ծառայության մասին։ Ռազմավարությունը ճանապարհային քարտեզ է։ Այն օգնում է հասնել այնտեղ, որտեղ մենք նպատակադրվում ենք, հասկանալ, թե ինչ է պետք դրա համար, ընթացքը և տևողությունը, ինչպեսև գնահատում է վտանգներն ու ռիսկերը։ Իսկ դրա բացակայությունը նման է այս արտահայտությանը՝ «Եթե մարդ չգիտե՝ ուր է գնում, դժվար էլ հասնի այնտեղ»։ Մյուս խնդիրը չափելիության բացակայությունն է։ Ինչը չափելի չէ, գոյություն չունի։ Մարքեթինգում գոյություն ունեն բազմաթիվ մետրիկներ, որոնք պետք է կիրառել՝ արշավները չափելի դարձնելու համար։ Օրինակ՝ մարքեթինգում գոյություն ունի Engagement rate կամ ներգրավածության ինդեքս կամ գործակից մետրիկը։ Այն օգնում է չափել թիրախների ներգրավվածության գործակիցը։ Եթե էջը ունի 24.000 հետևորդ և վերջին յոթ օրերի ընթացքում հավաքել է 9000 like, 4427 comment և 2192 share, ապա՝ (940+447+2192)/24.000*100=14.91 % Այս մետրիկը պայմանականորեն ցույց է տալիս, որ 100 այցելուից 14.91% ներգրավվում է էջի հետ։ Համեմատության համար կարելի է հաշվել 4 շաբաթ և վերլուծել տվյալը։ Վերոնշյալ մետրիկի այլ տարբերակ է տարիքային ներգրավվածության ինդեքսը։ Սա օգնում է թիրախավորել հստակ լսարան և կենտրոնանալ կարիքները վեր հանելու վրա։ Թվային մարքեթինգում «չոր թիվը» որոշում է ամեն ինչ։ Այս մետրիկը մեկն է այն բազմազանությունից, որոնք օգնում են առաջ մղելու և չափելու արդյունավետությունը։ Ես այն մարդկանցից չեմ, ովքեր պնդում են, թե բոլորը կարող են զբաղվել մարքեթինգով։ Կարծում եմ՝ նույնը վերաբերում է նաև բալետին։ Ցավոք սրտի, շատ կազմակերպություններ աշխատանքի են վերցնում այս սկզբունքով։ Քանի որ չկա հստակ աշխատանքային դերաբաշխվածություն, սրան գումարած վերոհիշյալ խնդիրները, բիզնես գրագիտության փոփոխական մակարդակները ու մեր բիզնեսում ավտորիտարիզմի բավական բարձր մակարդակը, երբ տնօրենը կամ կառավարող պաշտոնը զբաղեցնողը կարող է կամայական որոշումներ կայացնել՝ քանակական, որակական և որդեգրված ինտեգրացիայի փոփոխության վերաբերյալ, դժվարանում է պրոդուկտների և ծառայությունների օրգանական ու կոմպետենտ առաջմղումը։ Հաճախ, հենց բիզնեսներն են իրենք իրենց ոտքից կրակում ոչ իրատեսական սպասումների պատճառով։ Որոշ կազմակերպություններ միավորում են մարքեթինգային թիմին ու IT մասնագետներին, իսկ որոշ փոքր կազմակերպություններում տնօրենները կամ այլ աշխատակիցներ այս աշխատանքը անում են այնքան ժամանակ, մինչև կազմակերպությունը դառնում է շահութաբեր և հնարավորություն է ստեղծվում նոր հաստիքներ ներմուծել։ Կազմակերպությունների խոշորացմանը զուգահեռ՝ ներքին գործընթացները դառնում են ավելի խճճված, և ես մի քանի անգամ ականատես եմ եղել, թե ինչպես վաճառքի կամ HR բաժնի աշխատակցին՝ անգլերեն խոսելու կամ ընկերության չափումներով «կրեածիվ» լինելու համար, մարքեթինգային բաժին են տեղափոխել, որով ոչ միայն խնդիրները չեն լուծվել, այլև ավելի են խորացնել։ Սրան զուգահեռ՝ կան բազմաթիվ երիտասարդներ, որոնք ունեն նորարարական աշխարհայացք, տեսական գիտելիքներ, օտար լեզուների և Adobe Photoshop-ի իմացություն, գերազանց հաղորդակցություն և գործազուրկ են։ Նրանց պետք է պարզապես տալ հնարավորություն, որոշակի ազատություն և պատասխանատվության շրջանակներ, փորձարկումների հնարավորություն ու «աճեցնել» կազմակերպության հետ։ Հայաստանում սա, ցավոք սրտի, գոյություն չունի։ Շատերը ցանկանում են աշխատանքի վերցնել փորձառու մարքեթոլոգի՝ անհամապատասխան աշխատավարձով ու անիրատեսական սպասումներով։ Հայաստանում մարքեթինգի հետ կապված հաստիքները ցածր վարձատրվող են, քանի որ շատ կազմակերպություններում այն չի համարվում գերակա ռազմավարական կառավարման օղակ։ Ի՞նչ ու ինչի՞ վրա են աշխատում մարքեթինգային բաժիններում։ Search Engine Optimization (SEO) (Որոնման հարթակի օպտիմիզացիա) - այս բարդ բառերի տակ թաքնված իմաստը ենթադրում է կայքը բերել այնպիսի «մարդավայել» վիճակի, որ դառնա թիրախակենտրոն, օգտակար, հաճելի աչքի համար ու պարզ օգտագործման համար։ Search Engine Marketing (SEM) (Որոնիչների շուկայավարում) նպաստում է կայքերի առաջմղմանը՝ բարձրացնելով դրանց տեսանելիությունը որոնիչների արդյունքների էջերում (օրինակ՝ Google-ում)՝ օպտիմիզացիայի և գովազդի միջոցով: Որոշ կազմակերպություններում SEO և SEM-ը աութսորսի և ֆրիլանսի վրա են, ինչը, իմ կարծիքով, փոքր և միջին կազմակերպությունների համար օպտիմալ տարբերակ է։ Եթե կազմակերպությունը մեկ անգամ վճարում է հավուր պատշաճի կայք ունենալու համար և ամսական սպասարկման ու հոսթինգի համար, մնում է միայն կայքի կառավարումը։ Հայաստանում այս հաստիքը հիմնականում սինքրոնացվում է մարքեթինգային այլ գործառույթների հետ։ Հիմնական խնդիրներն է բարձրացնել կայքի հեղինակությունը, տեսանելիությունը, օգտագործել ճիշտ keyword-ներ և այլն։ Սակայն, կազմակերպության զարգացման հետ մեկտեղ, բարդանում է նաև կայքի վարումը, և հետևաբար հաստիքների քանակը։ Հայաստանում սա ընդհանրապես զարգացած չէ։ Social Media Marketing (Սոցիալական մեդիա մարքեթինգ)։ Ավանդաբար SMM-ը համարվում էր SEM-ի մասնիկը, սակայն մեր օրերում SEM-ը ավելի շատ վերաբերում է վճարովի որոնմանը։ Սոցիալական մեդիա մարքեթինգը ուղղված է ծառայության և պրոդուկտի տեսանելիության, ներգրավվածության, գնման etc., խթանմանը և առաջմղմանը սոցիալական կայքերում։ Սակայն, պետք է հստակ բաժանել SMM-ը ըստ ռազմավարական գերակայությունների։ Օրինակ, ես մեր ընկերության պրոդուկտը առաջ եմ մղում Ֆեյսբուքով ու Ինստագրամով՝ հստակ թիրախավորված լսարանի համար։ Ի դեպ, Ինստագրամը պատկանում է Ֆեյսբուքին, ինչպեսև Whatsapp-ը։ Այս ինտեգրված և միատեղված մոտեցումը շատ է օգնում առաջմղման համար։ Հայաստանում В Контакте, Pinterest, Twitter etc. այնքան էլ թիրախավորված չեն, թեև, կարծում եմ, որ կա որոշակի հատված, ում կարելի է թիրախավորել։ Content Writer (Կոնտենտի գեներացման մասնագետ) միայն վերջին տարիներին է սկսել ընկալվել, որպես առանձին մասնագիտություն։ Մասնագիտական կարողությունների մասին խոսելը շատ հաճախ ցույց է տալիս գրված կոնտենտի որակը և ընդգրկման տիրույթը։ Կոնտենտի գեներացման համար պետք են հատուկենտ գիտելիքներ այն բնագավառում, որտեղ աշխատելու է մասնագետը։ Այնուհանդերձ, ներկայումս Հայաստանում նման մասնագետներին աշխատանքի ընդունելիս հաճախ պահանջում են գրաֆիկական դիզայնի հմտություններ։ Որոշ կազմակերպություններում այս երկուսը՝ կոնտենտի գեներացումը և գրաֆիկական դիզայնը, տարբեր հաստիքներ են։Երբ ես ու ընկերս հիմնում էինք կազմակերպությունը, ես հանդես էի գալիս որպես կոնտենտ գեներատոր, ինչպես նաև Adobe Photoshop-ի և Adobe InDesign-ի «մասնագետ», իսկ ընկերս զբաղվում էր Adobe Illustrator/Coral Draw-ի հետ կապված աշխատանքերով։ Այսպես մենք խնայում էինք գումարը։ Իսկ կազմակերպության զարգացման հետ մեկտեղ, երբ գործընթացները դարձան ավելի բարդ, արդեն հնարավոր եղավ աշխատանքի վերցնել աշխատակցի, որը կկարողանար համադրել այս ամենը, քանի որ անհրաժեշտություն էր առաջացել պատվիրակելու պատասխանատվությունը։  Մարքեթինգային բաժնի պետ/զարգացման պատասխանատու/PR և հաղորդակցության բաժնի պետ և այլն։ Այն, ինչ շատ կա Հայաստանում, բայց, մեծապես, ոչ որակական առումով։ Կան կազմակերպություններ, որտեղ բաժնի պետ կոչվածը կատարում է նայողի ու հաստատողի պարտականություն՝ առանց «գործից» հասկանալու։ Սովորաբար, նման կազմակերպություններում գումարային հոսքերը վերահսկվում են ավտորիտարիզմի տառին համապատասխան՝ «ատկատի» ու նմանօրինակ քստմնելի դեպքերի բացառման, սակայն, իրականում, աշխատակիցներին «բռի մեջ» պահելու համար։ Սրան զուգահեռ՝ կան կազմակերպություններ, որտեղ պատրաստ են բարձր աշխատավարձ վճարել մասնագետին, քանի որ հասկանում են մարքեթինգի կարևորությունը ու վստահում են մարքեթինգի բաժնի պետին ու թույլ են տալիս ինքնուրույն ընտրելու այն աշխատակիցներին, ում հետ նա աշխատելու է։ Այս գործում նրան կարող է օգնել HR-ը կամ տնօրենը։ Նման կազմակերպություններում մեծամասամբ համագործակցային մթնոլորտ է։ Կան կազմակերպություններ, որտեղ մարքեթինգի բաժինը համարվում է հաճելի հավելում բիզնեսին, այդ իսկ պատճառով բարեկամին կամ երրորդ/չորրորդ կուրսի ուսանողին նստեցնում են համակարգչի առաջ։ Շատ դեպքերում որակը տեսանելի է միանգամից՝ ընդհանրական տերմիններով կոնտենտի տեսքով (օրինակ՝ «Մենք ապահովում են բարձր որակ»։ Նրանց համար սա առավելություն է, իսկ հասարակ մահկանացուներիս համար՝ պարզապես սպասելիք։ Դժվար է պատկերացնել, որ բիզնեսը ձգտում է ապահովել վատ որակ)։ Ցավոք սրտի, այս մոտեցումը շատ է տարածված Հայաստանում ու նպաստում է կազմակերպություններում RAM-ի խորացմանը։ Առաջին անգամ ես աշխատանք եմ գտել «Գինդի» միջոցով։ Նույնը եղել է, երբ առաջին անգամ հայտարարություն եմ տվել։ «Գինդը» մեր առաջին պրակտիկ հարթակն էր, ինչի համար ես նրանց շնորհակալ եմ։ Սակայն, գնալով, բիզնեսը դառնում է ավտոմատ։ Մեր երկրում շատերը ձգում են մինչև վերջին կաթիլ արյունը ու զոհաբերում են բազմաթիվ հնարավորություններ ստատուս-քվոն պահպանելու համար։ Ես հոդվածում չեմ հիշատակում ավտոմատացման, ինտեգրացիայի, բրենդ մարքեթինգի կամ անալիտիկայի այլ տարրերի մասին, քանի որ կարծում եմ՝ դրան հասնելու համար պետք է սկզբում հասկանալ, թե ուր ենք մենք գնում։ Մեր երկրում մարքեթինգի առումով ամենամեծ վախը նորամուծությունների փորձարկումն է ու ոչ մի դեպքում սխալներ թույլ չտալը։ Թե ինչի է հանգեցնում այս ամենը, տեսանելի է բոլորին։ Անհրաժեշտ է նոր տեսակի կառավարում ու մտածելակերպ, ինչին մենք գնում ենք, թեպետև  դանդաղ քայլերով։ Verjum cankanum em dez maxtel haceli or, ինչպես ստորև բերված նկարում։ Հետգրություն․ թեման շարունակելու մարտահրավեր եմ նետում Կարինե Նահապետյանին։   [1] Finding Brand Success In The Digital World, POST WRITTEN BY Jon Simpson, Owner of Criterion.B, overseeing client strategy and company culture, Forbes.inc [2] 23 Reasons Inbound Marketing Trumps Outbound Marketing [Infographic], Written by Pamela Vaughan, Originally published Oct 31, 2011 3:00:00 PM, updated July 28 2017, Blog.Hubspot.com [3] Content Marketing Infographic; Did you know that 90% of all organizations use content in their marketing efforts? By Demand Metric [4] 75 amazing Spotify Statistics and Facts (2020) / By the Numbers by Craig Smith, Last Updated on: March 19th, 2020 [5] 23 Reasons Inbound Marketing Trumps Outbound Marketing [Infographic], Written by Pamela Vaughan, Originally published Oct 31, 2011 3:00:00 PM, updated July 28 2017, Blog.Hubspot.com [6] What is Banner Blindness and How To Beat It, By Zhiyuan on May 6, 2015, Updated: 26 April 2020 [7] 23 Reasons Inbound Marketing Trumps Outbound Marketing [Infographic], Written by Pamela Vaughan, Originally published Oct 31, 2011 3:00:00 PM, updated July 28 2017, Blog.Hubspot.com [8] How  and Why  to Identify Your Best Prospects, April 19, 2018, Posted by Nicole Mertes
22:00 - 01 մայիսի, 2020
Բնակիչները կումունալ ծառայության պայմանագրի հիման վրա կարող են դիմել մատակարարին՝ անհատական ֆորս մաժոր ճանաչելու համար

Բնակիչները կումունալ ծառայության պայմանագրի հիման վրա կարող են դիմել մատակարարին՝ անհատական ֆորս մաժոր ճանաչելու համար

Սույն թվականի ապրիլի 22-ին Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը (ՀԾԿՀ)  հայտնեց, որ կոմունալ ծառայությունների դիմաց վճարման պարտավորության կատարմանը խոչընդոտող ֆորս մաժորը համարվում է վերացած։ Հանձնաժողովն իր այս որոշումը պայմանավորեց նույն օրը՝ ապրիլի 22-ին կայացված պարետի որոշմամբ, որով թույլատրվում էր իրականացնել տնտեսական գործունեության որոշ տեսակներ։   Վերոնշյալ հայտարարության մեջ ասվում է, որ նշվածը  չի սահմանափակում յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում՝ համապատասխան հիմնավորումների պարագայում մատակարարին դիմելու սպառողի իրավունքը՝ կոմունալ ծառայությունների դիմաց չվճարումը պայմանագրի համաձայն ֆորս մաժորի հետևանք համարելու և մատուցվող ծառայությունը չդադարեցնելու համար։ Հայտարարությամբ նշվում էր նաև, որ նշված գործընթացը կգտնվի հանձնաժողովի վերահսկողության ներքո։ ՀԾԿՀ-ի այս հայտարարությունից հետո հանրության շրջանում դժգոհություն առաջացավ։ Ապրիլի 28-ին ԱԺ ԼՀԿ խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն իր էջում գրառում կատարեց, ըստ որի՝ արդեն 4300 բաժանորդ հոսանքազրկվել է, 736 ընտանիք էլ զրկվել է գազից։ Նույն օրը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով կոմունալ ճգնաժամի մասին խոսեց  Նիկոլ Փաշինյանը։ Նա մասնավորապես նշեց, որ  առաջանում է հետևյալ խնդիրը․ բաժանորդները համատարած չեն վճարում ցանցերին, ցանցերը համատարած չեն վճարում արտադրողներին, արտադրողները չեն կարողանում վճարել իրենց աշխատողներին և մատակարարներին, չեն կարողանում վճարել հարկեր, և դրա արդյունքում առաջանում է ռիսկ, որ մենք չենք կարողանա վճարել թոշակները և նպաստները, սակայն ամենակարևոր ռիսկը՝ այս համակարգը կարող է քանդվել։ Այս իրավիճակում բաժանորդների իրավունքներն ու պարտականությունները կարգավորվում են կոմունալ ծառայություններից օգտվող յուրաքանչյուր բաժանորդի և մատակարարի կողմից կնքված անհատական պայմանագրով։ Պայմանագիրն ունի ֆորսմաժորային իրավիճակ նկարագրող բաժին, որտեղ նշվում է, որ կողմերը սահմանված պարտավորությունների խախտման համար պատասխանատվություն չեն կրում, եթե այն հետեւանք է ֆորս մաժորի։ ֆորս մաժոր կարող է առաջանալ պետական իրավասու մարմինների ընդունած իրավական ակտերի, գործողությունների հետևանքով։ Ըստ պայմանագրի՝ կողմերը նաեւ արտակարգ, անկանխատեսելի դեպքերի եւ հանգամանքների ի հայտ գալու դեպքում կարող են դիմել Հանձնաժողով՝ դրանք ֆորս մաժոր ճանաչելու համար։ Պայմանագրերի օրինակելի ձևերը ներկայացնում ենք ստորև․ Ստացվում է, որ բաժանորդները որոնք չեն զբաղվում այն գործունեությամբ, որը թույլատրված է պարետի որոշումներով, չունեն եկամուտ, ունեն սոցիալական խնդիրներ, որոնց հետևանքով առաջանում է ֆորս մաժոր և նշվածները կարող են պատշաճ, փաստաթղթավորված հիմնավորել, կարող են, իրենց իսկ անհատական պայմանագրի ֆորս մաժոր բաժինը հիմք ընդունելով, դիմել մատակարարին և իրենց անհատական դիմումը կքննարկվի։ Վերոնշյալի մասին  խոսեցինք նաև ՀԾԿՀ մամուլի խոսնակ Լիանա Ազիզյանի հետ, որը նշված պայմանագրերի իրավական կողմի մեկնաբանության համար խնդրեց հարցում ուղարկել, սակայն նշեց, որ իրենց ապրիլի 22-ի հայտարարության վերջին պարբերությունում նշել էին, որ յուրաքանչյուր բաժանորդ իրավունք ունի դիմել մատակարարին և հիմնավոր պատճառաբանությունների դեպքում կարող է համարվել անհատական ֆորս մաժոր։ Այնուամենայնիվ, ՀԾԿՀ-ի կողմից պայմանագրի իրավական մեկնաբանությունը ստանալուց հետո այն ևս կներկայացնենք։ Թեև ՀԾԿՀ-ի հայտարարությունից հետո Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր ընկերությունը հայտնեց, որ բաժանորդներն արդեն պետք է վճարեն փետրվար և մարտ ամսիներին  սպառված էլեկտրաէներգիայի դիմաց, իսկ չվճարելու դեպքում մինչև այս տարվա ապրիլի 27-ը կհոսանքազրկվեն, սակայն 2 օր անց՝ ապրիլի 24-ին հայտարարություն տարածեց, ըստ որի ընկերության սեփականատիրոջ որոշմամբ այն բաժանորդները, որոնք փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում ունեցել են յուրաքանչյուր ամիս մինչև 10.000 դրամի էլեկտրաէներգիայի սպառում (խոսքը սոցիալապես անապահով խավի մասին է), չեն հոսանքազրկվի։ Միաժամանակ նշվում էր, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունն այսուհետ ևս պատրաստ է քննարկել յուրաքանչյուր առանձին դեպք և համապատասխան հիմնավորումներ ստանալու դեպքում (չվճարումը համարելով ֆորս մաժորի հետևանք) չդադարեցնել բաժանորդի էլեկտրամատակարարումը։  ՀԷՑ մամուլի խոսնակ տիկին Նատալյան երեկ մեզ հետ զրույցում վերահաստատեց իրենց հայտարարությունը և նշեց, որ իրենք ևս  անհատական մոտեցում են ցուցաբերում։ «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունն էլ ՀԾԿՀ հայտարարությունից հետո հորդորեց բնակիչ-բաժանորդներն կատարել 2020 թվականի փետրվար և մարտ ամիսներին մատակարարված գազի դիմաց վճարումները, ինչպես նաև ներտնային համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայությունների դիմաց վճարումները՝ 3-օրյա ժամկետում։ Հայտարարության մեջ նշվում է, որ ապրիլի 22-ից հետո 3 օրվա ընթացքում վճարում չկատարած բնակիչ-բաժանորդների գազամատակարարումը սահմանված կարգով կդադարեցվի: Ապրիլի 24-ին, ի լրումն բնակիչ-բաժանորդներին մատակարարված բնական գազի դիմաց 3-օրյա ժամկետում վճարումների կատարման վերաբերյալ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ հայտարարության, ընկերությունը տեղեկացրեց, որ նշված ժամկետում վճարում չկատարելու դեպքում առաջին հերթին կդադարեցվի 30 հազար դրամից ավելի սպառում ունեցած բնակիչ-բաժանորդների գազամատակարարումը: Անհատական ֆորս մաժորի և մատակարարի կողմից անհատական մոտեցման վերաբերյալ մեկնաբանություն ստանալու համար չհաջողվեց կապ հաստատել ընկերության հասարակայնության հետ կապերի բաժնի հետ։ Այսպիսով, կարող ենք եզրակացնել, որ բնակիչ-բաժանորդների և մատակարարի միջեւ կնքված պայմանագրի համաձայն հնարավոր է անհատապես դիմել կոմունալ ծառայության ընկերությանը և ստանալ անհատական մոտեցում։
12:50 - 30 ապրիլի, 2020
Իմ բարեւին ի պատասխան՝ Արթուր Դանիելյանն ինձ հայհոյեց, ես էլ գլխով հարվածեցի իր քթին․ Ալեն Սիմոնյան

Իմ բարեւին ի պատասխան՝ Արթուր Դանիելյանն ինձ հայհոյեց, ես էլ գլխով հարվածեցի իր քթին․ Ալեն Սիմոնյան

ՀՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ, ՔՊ կուսակցության անդամ Ալեն Սիմոնյանը քիչ առաջ ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով ներկայացրեց իր մասնակցությամբ այսօր տեղի ունեցած միջադեպի մասնրամասները։ Նա ներկայացրեց, որ աշխատանքից իր ընկերոջ հետ ոտքով քայլում էր տուն, որտեղի այգում իրենց ընդառաջ են եկել երեք երիտասարդ, մեկն «Ադեկվադ» նախաձեռնության համահիմնադիր Արթուր Դանիելյանն է եղել։ «Դանիելյանը բավականին երկար ու անհասականլի ձեւով նայեց ինձ վրա, ես էլ ասացի․ «Բարե՛ւ, Արթուր», իսկ իմ բարեւին ի պատասխան նա հայհոյեց՝ ասելով, իհարկե ներողություն եմ խնդրում, «Բարեւ, անբարոյականի տղա»։ Ես մոտեցա եւ ասացի, որ նույն կարծիքն ունեմ իր մասին եւ գլխով հարվածեցի իր քթին»,- պատմեց Սիմոնյանը՝ կարծիք հայտնելով, որ այս պարագայում որեւէ մեկը չի կարող ասել, թե ճիշտ կլիներ այլ կերպ վարվել։  «Ես գիտակցում եմ իմ պետական պաշտոնյա լինելը, բայց դա չի նշանակում, որ ինչ-որ մեկը իրեն կարող է թույլ տալ իրեն բարեւ տվող մարդուն․․․։ Հետո նրանք երեքով փորձեցին ինձ քաշքշելով, հարվածելով կանգնեցնել, ես փորձում էի հասկանալ՝ ինչ է կատարվում, եւ այդ պահին ինձ ով է փորձում հարվածել։ Փոքր ծեծկռտուք տեղի ունեցավ, որից հետո փողոցով անցնող մարդիկ սկսեցին բղավել, կանգնեցնել, այդ երիտասարդները շտապեցին հեռանալ այդ վայրից»,- մանրամասնեց ԱԺ փոխնախագահը, ապա ներկայացրեց, թե ինչ է նախորդել այս միջադեպին։ «Սրբություն չունեցող ինչ-որ մարդիկ խոսում են իմ հայրիկի գերեզմանի մասին, ինչ-որ տեսանյութեր են վերագրում իմ ընտանիքի անդամներին։ Բայց այս ամենին ինչ է նախորդել․․․ 2016-ին նույն երիտասարդը՝ Արթուր Դանիելյանը, որն այդ ժամանակ փորձում էր անդամագրվել ՔՊ-ին, իսկ ես աշխատում էի «Արարատ նյուզում», բավականին կոպիտ ձեւով պահանջեց, որ ես մի նյութ հեռացնեմ։  Թեեւ ինքը իմ աշխատատուի՝ Սարիբեկ Սուքիասյանի փեսան էր, բայց կապ չուներ կայքի հետ, ես ասացի, որ դա իր գործը չէր, ինքը պահանջեց, որ ես ներքեւ իջնեմ։ Նա եկել էր ինձ ծեծելու, բայց այդ փորձն իր մոտ չստացվեց, հետագայում ինքը ներողություն խնդրեց ինձնից իմ գործընկերների ներկայությամբ։ Այսօրվա միջադեպն ինձ հիշեցրեց այն ամենը, ինչ տեղի էր ունեցել այն ժամանակ։ Ներեցեք, բայց երկրորդ անգամ չարձագանքել ես ինձ չէի կարող թույլ տալ, որովհետեւ դա նշանակում է, որ ՀՀ-ում կարելի է բարեւ տվող մարդուն սեռական բնույթի հայհոյանք տալ։ Դա անընդունելի է։ Ես չէի կարող ձեւացնել, թե իմ հասցեին հնչած վիրավորանքը չեմ լսել»,- ասաց Սիմոնյանը։ Նա նշեց, որ օրեր առաջ համարյա նույն վայրում «Ադեկվադ»-ները սադրել են նաեւ ԱԺ պատգամավոր Մխիթար Հայրապետյանին՝ քայլելիս ուսով հարվածելով նրան։ ԱԺ փոխխոսնակը հավելեց, որ ինքը պատրաստ է այսօրվա միջադեպի հետ կապված պատասխանատվության ենթարկվել, քանի որ բոլորն են հավասար օրենքի առջեւ։ «Ես պատրաստ եմ իրավապահների ցանկացած որոշման»,- ասաց ԱԺ փոխնախագահը՝ շնորհակալություն հայտնելով փողոցում կիրեն օգնող մարդկանց եւ բոլոր աջակիցներին։
00:31 - 30 ապրիլի, 2020
ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի Դեմոկրատական կուսակցության զգալի թվով ներկայացուցիչներ առաջարկել են իրենց թույլ տալ առցանց քվեարկել

ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի Դեմոկրատական կուսակցության զգալի թվով ներկայացուցիչներ առաջարկել են իրենց թույլ տալ առցանց քվեարկել

ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի Դեմոկրատական կուսակցության զգալի թվով ներկայացուցիչներ առաջարկով էին հանդես եկել, որ կորոնավիրուսի համավարակի բռնկման պայմաններում կուսակցության անդամներին թույլատրվի քվեարկություններին մասնակցել հեռավար եղանակով։ Առաջարկն արվել էր այն ժամանակ, երբ և՛ դեմոկրատական մեծամասնություն ունեցող Ներկայացուցչիների պալատը, և՛ հանրապետական մեծամասնություն ունեցող Կոնգրեսը հայտարարել էին, որ նպատակ ունեն մայիսի 4-ից վերադառնալ աշխատանքի։ 100 անդամից բաղկացած «Նոր դեմոկրատների կոալիցիան» հայտարարեց, որ օրենսդիրներին անհրաժեշտության դեպքում պետք է տրվի հեռավար աշխատելու հնարավորություն այնքան ժամանակ, մինչև հանրային առողջապահության մարմինները չհայտարարեն, որ աշխատանքի ներկայանալն արդեն անվտանգ է։   Աղբյուրը՝ nytimes.com: Թարգմանությունը՝ Լիլիթ Հարությունյանի։
11:38 - 28 ապրիլի, 2020
Թուրքիան կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար բժշկական սարքավորումներ կտրամադրի ԱՄՆ-ին

Թուրքիան կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար բժշկական սարքավորումներ կտրամադրի ԱՄՆ-ին

Թուրքիան երեքշաբթի օրը բժշկական սարքավորումներ կուղարկի ԱՄՆ: Այս  մասին ասվում է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գրավոր հայտարարության մեջ։ «Մենք հպարտ ենք հայտարարել, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար բժշկական սարքավորումներ կմատակարարի իր դաշնակից ԱՄՆ», - նշվում է նախագահի աշխատակազմի կողմից հրապարակված հայտարարության մեջ։  Մատակարարվելիք ապրանքների ցուցակը ներառում է 500 000 բժշկական դիմակ, 40 000 ձեռնոց, 2 000 լիտր ախտահանիչ հեղուկ, 400 N95 դիմակ և 500 դեմքի պաշտպանիչ վահան։ Ըստ թուրքական պաշտոնական տվյալների, համավարակի տարածումից ի վեր, Թուրքիան արդեն բժշկական օգնություն է ուղարկել աշխարհի 55 երկրների։   Աղբյուրը՝ edition.cnn.com: Թարգմանությունը՝ Լիլիթ Հարությունյանի
09:45 - 28 ապրիլի, 2020
Դիմորդները հանձնելու են մեկ քննություն․ Արայիկ Հարությունյան

Դիմորդները հանձնելու են մեկ քննություն․ Արայիկ Հարությունյան

Այսօր՝ ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերի ժամանակ, ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանը, խոսլեով վերջին զանգի միջոցառումների մասին, նշեց, որ հենց համավարակն այլեւս որեւէ վտանգ չներկայացնի, վերջին զանգի արարողություններ կիրականացվեն, դրանց կմասնակցեն նախարարությունները, պաշտոնյաները։  «Ընդունելության քննությունների համար սույն թվականի մայիսի 25-ից հնարավորություն կտրվի հայտագրվել մինչեւ հունիսի 15-ը։ Դիմորնդերը միաժամանակ կընտրեն թե՛ քննական առարկան, թե՛ բուհն ու մասնագիտությունը։ Մինչեւ մարտի 15-ը մի քանի քննության համար հայտագրված դիմորդներին կվերադարձվեն վճարված գումարները՝ փոխանցման միջոցով»,- նշեց նա։ Նախարարի փոխանցմամբ՝ առաջիկայում հայտնի կլինի, թե որ մասնագիտությունից ինչ քննություն է պետք հանձնել։ «Մենք ցանկացանք անպայման ստուգել նաեւ գիտելիքը, դրա համար անվտանգության բոլոր պայմաններում անելու ենք մեկ քննություն, քննական կենտրոնները լինելու են ամբողջ հանրապետությունով մեկ, քննությունները կիրականացվեն սահմանափակ դիմորդներով, դիմակներով, ախտահանման միջոցներով եւ այլն։ Քննությունները հանձնելու են հուլիսի առաջին տասնօրյակի ընթացքում»,- նշեց նա։ Արայիկ Հարությունյանն ասաց, որ դիմորդները հանձնելու են մեկ քննություն, բայց այդ քննությունը լինելու է այն առարկաներից, որը պետք է հանձնեին ընդունելության քննությունների համար։ «Դիցուք՝ որեւէ տեղ եք դիմել, որտեղ կան հայերեն, անգլերեն եւ մաթեմատիկա քննությունները, մենք ընտրելու ենք այս երեք պարտադիր առարկաներից մեկը»,- նշեց նա։ Նախարարի խոսքով՝ որոշում կա բանավոր քննություններ չանցկացնելու։ Արվեստի եւ սպորտի բուհերում մեկ հիմնական մասնագիտացված քննություն կանցկացվի՝ ընտրված առարկայից։ «Մագիստրատուրայում ընդունելությունը կլինի հունիսի 16-30-ը, արդյունքներն ամփոփվելու են մինչեւ հուլիսի 5-ը։ Ասպիրանտուրայում առաջարկվում է կասեցնել մրցութային չհանդիսացող օտար լեզվի, ինֆորմատիկայի եւ տեղեկատվական-հաղորդակցական հիմունքներից ստացված համապատասխան միավորը հավաստող վկայականի եւ կամ տեղեկանքի ներկայացման պահանջը։ Առաջարկվում է գործընթացն իրականացնել հունիսի 16-30-ը, արդյունքներն ամփոփելու են մինչեւ հուլիսի 5-ը»,- նշեց նա։  Արայիկ Հարությունյանը հայտնեց, որ քոլեջների եւ ուսումնարանների ընդունելությունը կազմակերպվելու է օգոստոսին, հիմնականում ատեստատի գնահատակններով՝ բացի արվեստի եւ առողջապահական հաստատություններից, որտեղ իրականացվելու է մեկական քննություն, ինչպես բուհերի ընդունելության դեպքում է։ 
15:45 - 27 ապրիլի, 2020
12-րդ դասարանի քննություններ չեն իրականացվելու․ Արայիկ Հարությունյան

12-րդ դասարանի քննություններ չեն իրականացվելու․ Արայիկ Հարությունյան

Տարին հեռավարով ենք ավարտելու, առկա, լսարանային դասեր չեն լինելու։ Այս մասին այսօր՝ ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերի ընթացքում, ասաց ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանը։ «Մայիսին շարունակվելու է հեռավար կրթությունը։ Էս ընթացքում հաշվառում ենք, թե ինչ ծավալ է փակվել, եւ նախատեսում ենք, որ հաջորդ ուսումնական տարվա սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսների կունենանք պահուստային օրեր, նույնիսկ հնարավոր է՝ պահուստային շաբաթ։ Էն աշակերտները, որոնք ինչ-ինչ պատճառներով չեն կարողացել ուսումնական նյութը մարսել կամ հետ են ընկել, պահուստային օրերը ուսուցիչներին թույլ կտան այդ խնդիրը լուծել»,- նշեց նա։ Նախարարը տեղեկացրեց, որ հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում կրթական մի աստիճանից մյուսը տեղափոխվելու քննություններ չեն իրականացվելու 4-րդ եւ 9-րդ դասարանների ավարտին։ Աշակերտների՝ մինչեւ մարտի 13-ն ունեցած եւ էլեկտրոնային մատյան փոխանցած գնահատականների հիման վրա ամփոփվելու են նրանց տարեկան գնահատականները, որոնք համարվում են քննական, որոնց հիման վրա էլ աշակերտները փոխադրվելու են հաջորդ աստիճան։ Փոխադրական քննություններ չեն իրականացվելու նաեւ 10-րդ եւ 11-րդ դասարաններում։ «Դպրոցներում ավարատական՝ 12-րդ դասարանի քննություններ չեն իրականացվելու, ամփոփումը տեղի է ունենալու նույն ձեւով, ինչ 4-րդ եւ 9-րդ դասարանների դեպքում։ Հաշվի առնելով, որ աշակերտների մի մասը ավարտական քննությունները հանձնել է նախորդ տարվա դեկտեմբերին, վերջիններիս հնարավորություն է տրվելու ընտրել՝ պահպանել կամ քննության արդյունքը, կամ ընտրել տարեկան գնահատականը՝ որպես ատեստատում քննական գնահատական։ Ատեստատները տրվելու են մինչեւ մայիսի 25-ը»,- նշեց նա։  Արայիկ Հարությունյանն ասաց, որ քոլեջների եւ ուսումնարանների ավարտական դիպլոմային աշխատանքների պաշտպանություն եւ քննություններ չեն իրականացվելու, ամփոփումը կատարվելու է ինչպես դպրոցական ավարտականների դեպքում։ «Եթե սովորողը գնահատական չունի երկրորդ կիսամյակում, տարեկանը նշանակվում է ուստարվա առաջին կիսամյակի արդյունքում։ Ամփոփումը կատարվելու է եւ դիպլոմները տրվելու են մինչեւ հունիսի 5-ը»,- նշեց նախարարը։  Նա նաեւ ասաց, որ մեդալի քննությունները չեն իրականացվելու։ Հաջորդ տարի մեդալի հավակնորդներին տրվելու է այդ հնարավորությունը։
15:32 - 27 ապրիլի, 2020
Պատրաստվում ենք հաջորդ սցենարին, երբ թեթև և ասիմպտոմ դեպքերը  ընդհանրապես չեն հոսպիտալացվի, կմնան տանը․ Արսեն Թորոսյան

Պատրաստվում ենք հաջորդ սցենարին, երբ թեթև և ասիմպտոմ դեպքերը  ընդհանրապես չեն հոսպիտալացվի, կմնան տանը․ Արսեն Թորոսյան

Այսօր՝ «Ազատություն» ռադիոկայանին տված հարցազրույցի ընթացքում, առողջապահության նախարար Արսեն Թորասյանը նշեց, որ կորոնավիրուսի վարակի տարածման տեպմը, եթե բացարձակ թվերով հաշվենք, ավելանում է, բայց տոկոսներով նույնն է։ Նախարարի խոսքով՝ մենք ունենք վարակի օջախների բազմազանություն։ «Բռնկումների սկզբում՝ մարտի կեսերին, ունեինք հստակ ուրվագծված  մեկ կամ երկու, հետո երեք օջախ։ Դրանից հետո վիրուսի տարածումը այդ օջախների տարածքից դուրս եկավ, և երբ հիմա մենք նայում ենք համաճարակաբանական հետազոտությամբ, տասնյակ, երբեմն 20 իրար հետ կապ չունեցող օջախներ են, ու մենք թելը, կապը առաջին օջախների հետ չենք կարողանում գտնել, և դա բնական է, որովհետև շատ են նաև ասիմպտոմ դեպքերը»,- նշեց նա։ Արսեն Թորոսյանն ասաց, որ վարակի մեկ այլ ուղղություն են բժշկական կենտրոնները։ «Մենք հիմա մեր ամբողջ ուժերը կենտրոնացրել ենք ԲԿ-ների տարածքում հիվանդության տարածումը դադարեցնելու, բժիշկներին, ինչպես նաև այն պացիենտներին, որոնք կորոնավիրուսով հիվանդ չեն, բայց բուժվում են ԲԿ-ներում, պաշտպանելու համար»,- նշեց նա։ Նախարարն ասաց, որ տնտեսական գործունեության ավելի շատ ձևեր թույլատրումը և փողոցներում մարդկանց շարժունակությունը բերում են վարակի նոր դեպքերի։ «Պատրաստվում ենք հաջորդ սցենարին․ հնարավոր է, որ մենք բոլորին չհոսպիտալացնենք կամ հյուրանոցներում չպահենք, այլ գնանք մյուս երկրների օրինակով, երբ թեթև և ասիմպտոմ դեպքերը  ընդհանրապես չեն հոսպիտալացվի, կմնան տանը։ Միևնույն է, հնարավոր չէ բոլորին պահել հիվանդանոցներում։ Այս դեպքում մեր միակ խնդիրը կլինեն միջին և ծանր դեպքերը, որոնք առողջական լուրջ խնդիր կունենան։ Մեր առողջապահական համակարգը կփորձի լուծել իրենց խնդիրները, որպեսզի նրանք արագ ապաքինվեն, իսկ ծայրահեղ ծանրերը՝ չմահանան»,- նշեց նա։ Արսեն Թորոսյանի խոսքով՝ այս պահին բազմաթիվ ծանր դեպքեր չունենք, մահացածության ցուցանիշն էլ, այլ երկրների հետ համեմատած, բավականին ցածր է։ «ԱՀԿ-ն ասում է՝ հայտնաբերել, թեստավորել, մեկուսացնել, բուժել։ Այդ չորս քայլանոց գործողությունը մենք պետք է  անենք այնքան, քանի դեռ համարում ենք, որ այս վարակը կա՛մ չունի հստակ բուժում, կա՛մ էլ քանի դեռ բոլորը չեն վարակվել և լավացել, ու վարակն այլևս վտանգավոր չէ մեզ համար»,- ասաց նախարարը։   Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսնայութում։  
21:50 - 26 ապրիլի, 2020
Հայ մենեջերի կերպարը 21-րդ դարում. 90-ականների վակուումի և ուշացած SERUND 2.0-ի արանքում․ Աբել Սիմոնյան #FreeZone

Հայ մենեջերի կերպարը 21-րդ դարում. 90-ականների վակուումի և ուշացած SERUND 2.0-ի արանքում․ Աբել Սիմոնյան #FreeZone

Բիզնեսը Հայաստանում մշտապես ծաղկել է վակուումի պայմաններում։ Արտաքին տեղեկատվական հոսքերի բացակայության պայմաններում մեր կառավարիչները ստիպված են եղել «վերահայտնագործել» մենեջմենթի սեփական կանոնները՝ շատ հաճախ արդիականացնելով սովետական մենեջմենթի լավագույն ավանդույթները՝ «նորը՝ լավ մոռացված հինն է» սկզբունքով։ Սովետական Միությունը երբեք կողմնորշված չի եղել դեպի շուկան ու եկամուտը։ Նրա առաջնային խնդիրը մշտապես եղել է արտադրողականությունը։ Այդ ժամանակների համար տարածված կարծիքն այն էր, որ հավասարությունը, վերահսկողությունը և ավտորիտարիզմը միմիայն նպաստում են հզորացմանը։ Պլանային տնտեսությունն այն տնտեսական համակարգն էր, որի ժամանակ նյութական ռեսուրսները գտնվում էին հանրության սեփականության ներքո և բաժանվում էին կենտրոնացված, ինչը ստիպում էր ֆիզիկական անձանց և ձեռնարկատերերին գործել կենտրոնացված տնտեսության պլանավորմանը համաձայն։ Չկար մրցակցություն արտադրողների միջև, քանի որ պետության համար, այսպես թե այնպես, նրանք գերակայություն էին, իսկ սպառողը դիտարկվում էր հենց այս արտադրողականության պրիզմայում, և ոչ թե հակառակը։  Կարևորն այն էր, որ թույլ չտրվեր ամրագրված սկզբունքների և գաղափարախոսության տապալում։ Սովետական Միությունում շատ քիչ գիտեին մենեջմենթի մասին։ Միայն վերջին տարիներին Սովետական Միությունում փորձեր կատարվեցին ներմուծելու արևմտյան առաջատար մենեջմենթի կանոնները, այն էլ սահմանափակ տարբերակով։ Նույնիսկ «Պերեստրոյկայի» երկու հիմնաքարերը՝ ժողովրդավարացումը և իշխանության կենտրոնացումը, ուղղակիորեն հակասում էին իրար։ Հիմնական եռանդը ծախսվում էր՝ պատասխանելու «Ինչպե՞ս» հարցին, և ոչ թե «Ինչու՞ ենք մենք սա անում» հարցին։ Պետական ավտորիտարիզմը և վերահսկողությունը շատ շուտ ներթափանցեցին միկրո մակարդակ և դարձան սովետական մենեջմենթի շարժիչ ուժը, իսկ Հայաստանի պարագայում՝ Սովետական Միության անկումից հետո, միախառնվելով առաջացած փողոցային ենթամշակույթի հետ և ենթարկվելով մետամորֆոզների, հիմք դրեցին հայ մենեջմենթին։ Անցել է գրեթե 30 տարի ու կարծես թե հիմա Հայաստանը փոխվել է, դրա հետ միասին փոխվել են նաև մենեջմենթի ձևն ու բովանդակությունը։ Մենք ապրում ենք մի երկրում, որը մեծամասամբ գազաֆիկացված է, լույսն ու ջուրը էլ չեն կտրում, համենայն դեպս հիմա զգուշացնում են կտրելուց առաջ, մենք ունենք ինտերնետ ու միացված ենք աշխարհին։ Բայց ամեն ինչ այդքան էլ միանշանակ չէ։ Փոխվել է մենեջմենթի ձևը։ Ես կարող եմ հաստատապես ասել, որ ժամանակներին զուգահեռ մենք հաջողացրել ենք ապահովել «ձև տալու» նվազագույնը։ Սակայն բովանդակային առումով մենք դեռևս խարխափում ենք։ Թե ինչքանով է հայ մենեջմենթը համապատասխանում ժամանակակից պատկերացումներին, ցույց է տալիս 2019 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին մեր հետազոտական թիմի կողմից Երևանի տարբեր վարչական շրջաններում իրականացրած հարցումը, որտեղ հարցվածները պատասխանել են, որ առնչվել են այնպիսի երևույթի հետ, երբ աշխատակիցները հաճախորդի ներկայությամբ գիտակցաբար, թե անգիտակցաբար գանգատվել են բիզնես միավորից, պայմաններից, տնօրենից, բարքերից, ճարահատյալ օգտվել են որոշակի ծառայություններից կամ առևտրի կետերից, որովհետև միայն դրանք են եղել հասանելիության սահմաններում, շատ հաճախ ոչ պատշաճ սպասարկման կամ ոչ որակյալ ապրանքի համար չեն իմացել՝ ում ասել կամ ում դիմել, առնչվելով հետադարձ կապի միջոցների հետ (հեռախոս, էլ. փոստ, ֆեյսբուքյան մեսսենջեր, կազմակերպության call-center)՝ շատ հաճախ համոզվել են, որ դրանք «ձևի համար» են, առնվազն մեկ անգամ «ոտքի վրա» խաբվել են վաճառողի կողմից, խանութի կամ ծառայություն մատուցող ընկերության աշխատակիցների գերակշիռ մասը կոպիտ է և չի համապատասխանում իրենց պրոֆիլին, սպասարկման ոլորտում իրենց հետ շփվելիս օգտագործել են ժարգոնային բառեր և արտահայտություններ: Հարցվողների կողմից բարեփոխումների համար հնչել են հետևյալ առաջարկությունները՝ բիզնեսները պետք է ավելի շատ հետևեն հիգիենային, աշխատակիցների արտաքին տեսքին և ընդհանուր մաքրությանը, աշխատակիցները պետք է վարձատրվեն արժանապատվորեն՝ որակյալ սպասարկում իրականացնելու համար, ակադեմիական մակարդակում մենեջմենթին պետք է ավելի մեծ տեղ տրվի, կառավարիչները պետք է կարողանան հզորացնել և կրթել աշխատակիցներին, և աջակցեն նրանց բարձրանալու կարիերային աստիճանով։ Այս խնդիրներն առաջին հերթին կապված են բիզնես մենեջմենթի, կառավարիչների և հատկապես կառավարիչների այն կերպարի հետ, որը ստեղծվել է այս տարիների ընթացքում։   Ստորև առանձնացվել են մի քանի խնդիրներ, որոնք այսօր խոչընդոտում են կառավարիչների և կառավարչականության կայացմանը, և որոնց մասին, ցավոք սրտի, շատ քիչ է խոսվում։ Սթրեսակայունություն Հայ կառավարիչները օժտված են ցածր սթրեսակայունությամբ և ինքնագնահատականով, ու հաճախ քննադատաբար են մոտենում իրենք իրենց։ Ոմանք հոգեպես անկայուն են, նկատվում է անհանգստություն։ Շատ կառավարիչներ մեր օրերում, ցավոք սրտի, չունեն համապատասխան մենեջմենթային գիտելիքներ։ Երբ առաջանում են ֆորսմաժորային իրավիճակներ, մեր մենեջերները ընտրում են նահանջի կամ հարձակման մարտավարությունը։ Նրանք կամ փակվում են աշխարհից, կամ կոնֆլիկտի մեջ են մտնում, պահանջում են արտոնություններ, իրադարձություններին հաղորդում են դրամատիզմ և շրջանառության մեջ են դնում գաղափարներ, որոնք կտրված են իրականությունից։  Հատկապես անորոշության, ինֆորմացիայի և ժամանակի դեֆիցիտի պայմաններում նրանք դառնում են ոչ էֆեկտիվ։ Եթե արևմտյան մենեջմենթի շրջանակներում կառավարիչներն ունեն հստակ աշխատանքային բնութագիր և առաջին հերթին համարվում են վիզիոներ (visionary – մարդ, ով պլանավորում է ապագան՝ հիմնվելով փորձի, իմաստության և երևակայության վրա), ապա Հայաստանում շատ կառավարիչներ ունեն «նայողի» կարգավիճակ, ինչը ենթադրում է լինել ամեն ինչ՝ տնօրեն, փոխտնօրեն, վաճառող, ֆինանսիստ, հաշվապահ, հավաքարար։ Իսկ ինչու՞։ Որովհետև Հայաստանում մենք դեռ չունենք դերաբաշխված պատասխանատվության (shared responsibility) և աշխատանքային հստակ բնութագրի պես մի բան, և կառավարիչը ստիպված է շատ հաճախ ինչ-որ բան անել բոլորին ցույց տալու համար, որ ինքն ավելի խելացի է ու փորձառու, քան մնացածը։ Սթրեսային իրավիճակներում շատ կառավարիչներ հակված են վերհիշելու նախկին սխալները, ինչը խանգարում է կենտրոնանալ ներկա մարտահրավերների ու խնդիրների վրա և սպառում է էներգիան։ Սրա հետ միասին, մեր մենեջերները փակ են հետադարձ կապի և քոուչինգի համար։ Միջանձնային հաղորդակցություն Միջանձնային հաղորդակցություն ասելով՝ ես ի նկատի ունեմ երկարաժամկետ հարաբերությունների կառուցում, դիվանագիտության և մարտավարության նվազ մակարդնակների և համագործակցային արդյունավետության և թափանցիկության ավելի բարձր մակարդակների առկայություն։ Ցավոք սրտի, շատ կառավարիչներ օժտված են թերի միջանձնային հաղորդակցական հմտություններով։ Այս մակարդակում հաճախ հանդիպում են երկու տեսակի կառավարիչներ՝ «տակտիկներ» և «կրիզիսնիկներ»։  Տակտիկները կառավարում են՝ հիմնվելով մաքիավելիզմի սկզբունքների վրա։ Նրանք ցուցաբերում են ավելորդ մարտավարական զգայունություն, ուղիղ տեքստով չեն կարող տալ բացասական հետադարձ կապ, հաճախ մտնում են կոնֆլիկտային իրավիճակների մեջ՝ պաշտպանելու իրենց դիրքորոշումը, դժվարանում են ընդունել համակրանք չվայելող, բայց անհրաժեշտ որոշումներ, ամեն կերպ փորձում են ուրիշի վրա գցել կուտակված խնդիրները, փորձում են խճճել ու զարտուղի ճանապարհով տանել։ Տակտիկները շատ հաճախ իրենց ենթակայության տակ գտնվող անձնակազմը բաժանում են «յուրայիննների» և «օտարների»՝ ստեղծելով լրտեսական դաշտ։ Նրանք հավաքագրում են ցանկացած ինֆորմացիա, որը հետագայում կարող են օգտագործել աշխատակցի դեմ, եթե նույնիսկ այդ ինֆորմացիան զուտ բամբասանքի ժանրից է։ «Յուրային» աշխատակիցները սովորաբար օժտված են լայն արտոնություններով։ Կրիզիսնիկների մոտ միջանձնային հաղորդակցության մակարդակը շատ ավելի ցածր է, քան տակտիկների մոտ։ Նրանք իրենց տեսակով ավելի շատ հիշեցնում են ճգնաժամային կառավարիչների (crisis manager): Այս կառավարիչներն օժտված են ցածր էմպատիայով (անձի ընդունակությունը՝ հասկանալու ուրիշի հոգեվիճակները և ապրումակցելու նրան (ներապրում):  Սերում է հունարեն՝ empatheia բառից, որը նշանակում է «ֆիզիկական ջերմություն կամ կիրք»), չնայած, որ նրանք չափազանց արդյունավետ են համակրանք չվայելող, բայց անհրաժեշտ որոշումների կայացման մեջ։ Պահանջկոտ են, հաճախ առերեսում են բոլոր նրանց, ովքեր վատ են աշխատում, ունեն իրենց յուրահատուկ որակի կանոնները, «պատը ջարդելով» առաջ են մղում իրենց նպատակները։ Նրանք թողնում են կոշտ ու քննադատությանը հակված մարդկանց տպավորություն, կարող են չնկատել այլոց զգացմունքները, շատ հեշտ «ճիշտը շփացնում են երեսին», ինչը դժվարացնում է աշխատակիցների հետ հարաբերությունների կառուցումը։ Այս մարդիկ ավելի շատ կենտրոնացած են արդյունքների և կարգերի հաստատման (այլ կերպ ասած՝ զբաղված են «դիրք դնելով»), քան աշխատուժի կառավարման և աշխատակիցների հարմարավետության վրա։ Սույն կառավարիչները ամենաշատը դժվարանում են թիմային աշխատանքում։ Այս մոդելը չափազանց արդյունավետ է կարճաժամկետ հեռանկարում, երբ կազմակերպությունը գտնվում է ճգնաժամային վիճակում։ Սակայն երկարաժամկետ հեռանկարում այն ոչ միայն կործանարար է, այլև կարող է աշխատակազմին հանել կառավարչի դեմ։  Ըստ «INTERACT[1]» կատարած հարցման՝ կառավարիչների 69% անհարմարություն են զգում աշխատակիցների հետ զրուցելիս, իսկ 37%-ը խոստովանել են, որ անհարմարություն են զգում աշխատակցին հետադարձ կապ տրամադրելիս, երբ ներքուստ համոզված են, որ աշխատակիցները կարող են բացասաբար ընկալել ֆիդբեքը։ Սա, ինքնին, կառավարման խնդիր է։  Կառավարիչները պետք է մշտապես հաղորդակցվեն իրենց աշխատակիցների հետ։ Աշխատակիցներն էլ իրենց հերթին են ձգտում ստանալ «ճշգրտիչ» հետադրաձ կապ, ավելին, քան գովասանքը, եթե այն տրամադրվում է կառուցողական եղանակով։        Վերջին տարիներին Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում  այս թրենդը կտրուկ տեսանելի է. կառավարիչները ավելի շատ կենտրոնացած են ոգեշնչող լիդերության վրա, որն ենթադրում է այնպիսի մթնոլորտի ստեղծում և ամրապնդում, որտեղ աշխատակիցների անձնական աճը առաջին տեղում է։ Նպատակասլացություն Մեր կառավարիչների փոքր հատվածն է նպատակասլաց, ինքնավստահ ու խարիզմատիկ, իսկ մնացյալ մեծ մասի մոտ նպատակասլացությունը գտնվում է միջին կամ ցածր մակարդակի վրա։ Հայաստանում, ցավոք սրտի, նույնիսկ ամենանպատակասլաց կառավարիչը կարող է գլորվել լեռն ի վար։ Սրա պատճառներից մեկն այն է, որ կառավարիչը շատ հաճախ աճելու տեղ չունի և, ինչպես հաճախ տեսնում ենք, 15 տարի կարող է զբաղեցնել նույն պաշտոնը։ Կան նպատակասլաց կառավարիչներ, որոնք աշխատավայրում ոչ մի դեր չեն խաղում, իսկ հիմնական որոշումները կայացվում են «ղեկավարություն» կոչվածի կամ բաժնետերերի ժողովի կողմից։ Եթե փորձենք դասակարգել, թե ինչն է ամենաշատը մոտիվացնում, կստացվի հետևյալ պատկերը։ Առաջին տեղում ճանաչում ձեռք բերելու ծարավն է և շրջապատող մարդկանց գովասանքները։ Այլ կերպ ասած՝ «գնահատված լինելը»։ Սա մեծ մոտիվացնող ուժ է, սակայն մյուս կողմից նույն մոտիվացիայի ամենաահեղ դահիճը։ Երևի շատերը լսած կլինեն՝ «Դե էսքան անում-անում եմ, գնահատող չկա» արտահայտությունը։ Երկրորդ տեղում է իշխանատենչությունը, որը ենթադրում է լինել առաջինը, բարձրանալ սոցիալական վերելակով, մեծացնել ազդեցությունը ընկերությունում ու հաղթահարել մարտահրավերները։ Այստեղ տեղին է հիշել, թե ինչի՞ հաշվին է կառավարիչն ազդեցությունը մեծացնում կազմակերպությունում. սեփական փորձի և գիտելիքների, ֆինանսական արդյունքների, թե՞ պարզապես «դուխի ու հավատարմության» հաշվին։  Իսկ ամենավերջին՝ երրորդ, տեղում է գործին, կազմակերպության կորպորատիվ մշակույթին և առաքելությանը ներգրավված լինելու զգացումը և թիմին մաս կազմելու ցանկությունը: Այն կառավարիչները, որոնք ձգտում են ճանաչման ու գնահատված լինելու, ընկերությանը կբերեն շատ հաջողություններ, սակայն անհատական մակարդակի հաշվին։ Այս մակարդակի խոցելի կողմերն են գերկենտրոնացումը արդյունքի վրա, ձգտումը մշտապես գովաբանված և ուշադրության կենտրոնում լինելու, ինչպես նաև բացասական հետադարձ կապի հաճախ ոչ կառուցողական և օբյեկտիվ ընկալումը։ Այս մակարդակում շատ հաճախ մարդիկ ուժասպառ են լինում։ Պետք է փաստել, որ մեր երկրում «անհատական հաջողությունները» սահմանափակ են, և, ցավոք սրտի, Հայաստանում այս մակարդակում շատ կառավարիչներ, երբ բախվում են այս սահմանափակությանը, շատ հաճախ չեն ընդունում թիմային աշխատանքի արդյունավետությունը։ Այն կառավարիչները, որոնք ձգտում են իշխանության, դժվար նախագծերի իրականացման ժամանակ ցուցաբերում են խանդավառություն և այդ նույնը սպասում են իրենց թիմից։ Նրանց միավորում է հաղթելու ձգտումը, մրցակիցներին շրջանցելը, գործն ավարտին հասցնելը։ Ցավոք սրտի, արդյունքի վրա գերկենտրոնացումը կարող է բացասաբար ազդել գործընկերների հետ հարաբերությունների վրա և նպաստել գերմրցակցային մթնոլորտի ստեղծմանը։ Իշխանատենչ կառավարիչները, որպես կանոն, դժվարանում են կոմպրոմիսի գնալու հարցում։   Սերնդափոխություն և SERUND 2.0 Այստեղ մենք ունենք երկու տեսակի կառավարիչներ. առաջիններն այն կառավարիչներն են, որոնք «կոփվել» են հետսովետական Հայաստանի առաջին տասնամյակում։ Այս մարդիկ անցել են տոնավաճառների, կոոպերատիվների, վաուչերների, փողոցային առևտրի միջով, և իրենց բնույթով պրակտիկներ են։ Այս մարդիկ նախընտրում են «դեմ առ դեմ» տարբերակը։ Նրանք բնույթով կարծր հմտությունների (hard skills[2]) կրողներ են: Կարծր հմտություններն այն մասնագիտական հմտություններն են, որոնք կարելի է սովորել և որոնք չափելի են։ Այս տարիների ընթացքում մեր կառավարիչները սովորել են անգլերեն, Excel, հմտացել են մաթեմատիկայի մեջ, խորացել են ռիթեյլ վաճառքների ու մարքեթինգի մեջ, սակայն այն չափով, որքան նրանց պետք է։ Սույն մոտեցումն ունի իր դրական և բացասական կողմերը։ Այդ հմտությունների ձեռքբերումը, ինչպես, օրինակ, ՀԾ-ն կամ Excel-ը, շատ հաճախ եղել են այնպիսի հանգամանքների ճնշման տակ, ինչպիսիք էին բիզնեսի ավտոմատացումը կամ մերչենդայզինգի ստանդարտների ներմուծմումը։ Սակայն, որպես դրական կողմ, կարելի է նշել այն փաստը, որ այս կառավարիչները մշտապես ձեռքբերված գիտելիքները տեղափոխում են պրակտիկ դաշտ։ Սույն ձեռքբերված հմտությունները կիրառվում են այնքան ժամանակ, մինչև ի հայտ կգան նոր «ճնշող հանգամանքներ»։ «SERUND 2.0» կառավարիչները ներկայացնում են «նոր դարը»։ Այս կառավարիչները իրենց բնույթով «փափուկ հմտությունների» (soft skills[3]) կրողներ են։ «Փափուկ հմտությունները» շատ ավելի դժվար է չափել։ Այս որակները հնարավոր չէ ձեռք բերել ակադեմիական ոլորտում։ Դրանք ձեռք են բերվում մարդու ամենօրյա կյանքի ընթացքում: Բացի այդ, դրանք ուղղակիորեն կապված են էմոցիոնալ գրագիտության (emotional intelligence) հայեցակարգի հետ և պայմանավորված են մարդու անձի և սոցիալական հմտությունների զարգացմամբ։ Ահա փափուկ հմտությունների մի քանի օրինակներ․ հաղորդակցական հմտություններ, ճկունություն, ինքնամոտիվացում, համբերություն, համոզելու կարողություններ, խնդրի լուծման հմտություններ, թիմային աշխատանք, ժամանակի կառավարում, աշխատանքային էթիկա։ Նոր սերունդն ավելի շատ կենտրոնացած է տվյալների կառավարման (data management), ինբաունդ մարքեթինգի, մետրիկների ուսումնասիրության, մարդակենտրոն աշխատանքի, թիմային աշխատանքի, քոուչինգի, աշխատակիցների թրեյնինգների վրա, նրանց համար շատ կարևոր է SEO, SMM, SEM-ը... Ի տարբերություն ավագ սերնդի կառավարիչների, որոնք վաճառքների և հաղորդակցության մեջ փորձում են ազդել՝ առաջ բերելով տրամաբանական փաստարկներ («Տասը տարի երաշխիք ենք տալիս», «Գերմանական տեխնոլոգիա է», «Չանես, գործից կհեռացնենք»), կրտսեր սերնդի կառավարիչները փորձում են ազդել  էմոցիաների վրա («Այս հեռախոսը կհեշտացնի ձեր կյանքը», «Երեխաներին քնեցնելիս այլևս չեք անհանգստանա նրանց մրսել-չմրսելու մասին», «Ի՞նչն է քեզ կանգնեցնում այս առաջադրանքը կատարելուց»): Այստեղ խնդիրը կայանում է նրանում, որ «նոր սերնդի» կառավարիչները դեռևս չեն կարողանում «ոտքը պնդացնել»։ Ու եթե մի քանի տարի առաջ խնդիրը, պարզապես, կապված էր ինքնավստահության պակասի հետ, ապա հիմա խնդիրներն ավելի խորքային են։ Մեր բիզնես մթնոլորտը դեռևս դիմադրում է միջազգային թրենդներին և ստանդարտներին։ Տարածքային անհամաչափ զարգացումը և շուկայի գերկենտրոնացումը Երևանում դանդաղեցնում են նորամուծությունների մուտքը մեր երկիր։ Նույնը կարելի է ասել մենեջմենթին վերաբերող հայալեզու գրականության մասին, ինչը պարզապես, չկա։ Գրվել և թարգմանվել են գրքեր, որոնք կարելի է հաշվել մատների վրա։ Մեր մենեջմենթը  վաղուց արդեն վերաձևումների կարիք ունի և պետք է ներմուծել այն, ինչ ներկայումս անվանում են «շուկայակենտրոն էկո-համակարգ» (market-oriented ecosystem[4])։ Այս կոնցեպտը նպատակուղղված է կենտրոնացնելու կազմակերպությունները շուկայական հնարավորությունների շուրջ և կազմակերպել մարդկանց և ռեսուրսները ըստ այդ հնարավորությունների։ Սա նշանակում է ստեղծել ժամանակի ոգուն համապատասխան կենսունակ նոր էկոհամակարգ։ Ներկայումս շատ կազմակերպություններ իրականացնում են կոսմետիկ փոփոխություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում ավելի կործանարար են, քանի որ ստեղծված են հնի հիմքի վրա և շատ դեպքերում խորացնում են խնդիրները։ Ավելի ճկուն և միևնույն ժամանակ ավելի սթրեսակայուն դառնալու համար հաճախ անհրաժեշտ է թողնել հարմարավետության գոտին և ինքնափորձարկվել նոր միջավայրում: Սակայն հենց իրենք՝ բիզնես միավորները, չեն ցանկանում դուրս գալ կոմֆորտի զոնայից, որովհետև այն ամենը, ինչ պետք է իրականացնել, խորթ է և անընկալելի։ Օրինակ՝ ինչու թրեյնինգավար կանչել ու նախապատրաստել անձնակազմը, կամ ինչու ներմուծել կատարողականության առանցքային ցուցիչներ (KPI), եթե հնարավոր է հավաքել բոլորին ու ջղային ձայնով հրամայել կիրթ լինել հաճախորդի հետ ու դրանով գործը ավարտված համարել։ Ըստ Գելափի[5] ուսումնասիրության՝ աշխատակիցների 50% լքում են աշխատանքը հենց կառավարչի (տնօրեն, պետ, ղեկավար) պատճառով։ Ըստ նույն Գելափի ուսումնասիրության, որն իրականացվել է ԱՄՆ 7272 չափահասների շրջանում, պարզվել է, որ երկուսից մեկը լքում է աշխատանքը՝ ''փախչելու'' իր կառավարչից և բարելավելու կյանքի պայմանները կարիերայի ինչ-որ կետում։ Ըստ Գելափի մասնագետների՝ «վատ» կառավարիչի առկայությունը նպաստում է «ներուժը ու ներշնչանքը արգելակող» էֆեկտի ստեղծմանը, ինչը կործանարար ազդեցություն կարող է ունենալ։ Սրա արդյունքում աշխատակիցներն աշխատավայրում դառնում են անարդյունավետ, նրանց մոտ հնարավոր է առաջանան հոգեբանական խնդիրներ ինքնաարտահայտման սահմանափակման կամ դրա բացակայության հետ կապված։ Աշխատակիցներն աշխատավայրում կուտակած զարույթը տեղափոխում են տուն, դառնում ավելի դյուրագրգիռ՝ «պղտորելով» թե՛ իրենց, թե՛ ընտանիքի անդամների կյանքը։  Մեր օրերում գործարարները, կառավարիչները, ձեռնարկատերերը Հայաստանում կառավարչականությունը խթանելու համար պետք է խրախուսեն ազատամտությունը, գաղափարների հավաքական գեներացումը, տվյալների կառավարումը, քոուչինգը, թրեյնինգները։ Սուբյեկտիվ խնդիրների կողքին մշտապես կան նաև օբյեկտիվ մարտահրավերներ, բայց, այնուհանդերձ սուբյեկտիվ խնդիրներն ամբողջությամբ կառավարելի և լուծելի են։ «Լուծել» բառի տակ ի նկատի ունեմ նորամուծությունների փորձարկումը և հարմարավետության զոնայից դուրս գալը, ինչի կարիքը մեր բիզնեսն ունի ամենից շատ։ Աբել Սիմոնյան [1] Condcuted by Harris Poll in the United Stated on behalf of INERACT among 2,058 adults ages 18 and older, among which 1,120 are employed and 616 manage any employees in the workplace. [2] Hard Skills vs Soft Skills: What’s the Difference?, by Tom Gerencer, CPRW Certified Professional Résumé Writer, Career Expert Updated 01/14/2020 [3] Hard Skills vs Soft Skills: What’s the Difference?, by Tom Gerencer, CPRW Certified Professional Résumé Writer, Career Expert Updated 01/14/2020 [4] How Market-Oriented Ecosystems Deploy and Upgrade Talent,  Camilla O'Donnell, James Reed, Amarendra Bhushan, and Amanda Millar, October 14, 2019 [5] The State of the American Manager: Analytics and Advice for Leaders, 56 pages, 2015
21:11 - 25 ապրիլի, 2020
Հեռավար ուսուցումը ավելի տեսանելի դարձրեց հասարակության մեջ առկա սոցիալական անհավասարությունը․ Սերոբ Խաչատրյան

Հեռավար ուսուցումը ավելի տեսանելի դարձրեց հասարակության մեջ առկա սոցիալական անհավասարությունը․ Սերոբ Խաչատրյան

Արտակարգ դրության ընթացում առաջացած կրթական խնդիրների մասին infocom.am-ը զրուցել է կրթական ոլորտի փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի հետ։  - Պարոն Խաչատրյան, արտակարգ դրության ընթացքում դասապրոցեսը տեղափոխվեց օնլայն հարթակ։ Ի՞նչ խնդիրների բախվեց կրթական ոլորտը այս առումով։ -Ընդհանրապես մենք պետք է փաստենք, որ պատրաստ չէինք հեռավար ուսուցման։ Հատկապես մեր նման երկրները ունեն բավական սուր խնդիր՝ կապված տեխնիկայ, ենթակառուցվածքների հետ․ մարդիկ ՝ և՛ուսուցիչները, և՛ աշակերտները տներում չունեն բավարար տեխնիկական սարքեր և որակով ինտերնետ, որպեսզի այդ ուսուցումն արդյունավետ կազմակերպվի։ Առաջին խնդիրը այն է, որ աշակերտների մոտ 20 տոկոսը չունեն տեխնիկական սարքեր։ Սրան ես նաև կավելացնեի այն մարդկանց, որոնք այդ սարքերը ունեն, բայց դրանք հին են, մաշված են և օգտագործման տեսանկյունից պիտանի չեն։ Հեռավար ուսուցումը շատ ավելի տեսանելի դարձրեց մեր հասարակության մեջ առկա սոցիալական անհավասարությունները։ Այն խավը, որը չուներ այդ հնարավորությունները, այդ տեխնիկան, միանգամից դուրս շպրտվեց։ Եթե նախկինում այդ ընտանիքի երեխաները գնում էին դպրոց՝ նույն դասարանն էր, նույն գրադարանը և այլն, հիմա իրենք ընդհանրապես դուրս մնացին։ Սա ավելի ցցուն է դարձնում այդ ընտանիքների տարբերությունը։ Այն  ընտանիքները, որոնք ունեն տեխնիկական սարք, բայց  երեխաները պետք է ստիպված իրար մեջ կիսեն այդ սարքը։  Այն ընտանիքները, որտեղ ծնողները ունեն կրթական ավելի բարձր ցենզ, հնարավորություն ունեն երեխաներին օգնելու։ Մյուս հարցը կապված է մեր ուսուցիչների և դասախոսների թվային գրագիտության հետ․ որքանով են իրենք տիրապետում հեռավար դասավանդման տեխնիկային։ Այս իմաստով իրավիճակը շատ ծանր է, որովհետև գուցե մենք ունեինք մի քանի հարյուր մանկավարժ, որոնք լավ տիրապետում էին այդ հմտություններին, բայց ճնշող մեծամասնությունը  այս իրավիճակին պատրաստ չէր, որովհետև մեծ մասամբ ուսուցիչները համակարգչից օգտվում են էլէկտրոնային մատյաններ լրացնելու համար, երբեմն ոմանք պրեզենտացիաներ են պատրաստել կամ վիդեոներ։ Թվային  մյուս գործիքներին ճնշող մեծամասնությունը չի տիրապետում։ Իհարկե, այս ընթացքում ոմանք սովորեցին, բայց գիտենք, որ դա այն չէ, ինչ պետք է, որովհետև տևական վերապատրաստումներ և ժամանակ է պետք։ Քանի որ այդ հմտությունները չկային, ուսուցիչները  ֆիզիկական դասը փորձեցին տեղափոխել արցանց հարթակ, այսինքն ինչպես դպրոցում էր տեղի ունեում՝ ենթադրենք՝ «Բարև ձեզ, հիմա ես ձեզ հարցեր կտամ, նոր դաս կբացատրեմ» և այլն։ Նույն ձևով ամեն ինչ տեղափոխվեց օնլայն հարթակ, ինչը սխալ է։ Այն դասը, որն անց է կացվում դասարանում, չի կարելի ճիշտ նույնությամբ կրկնել օնլայն հարթակում, այն պարզ պատճառով, որ այստեղ երեխաները ավելի շուտ են հոգնում, ավելի դժվար է կենտրոնանալ, ուսուցիչն ավելի դժվարությամբ է կարողանում դասն անցկացնել։ - Արդյո՞ք հեռավար կրթությունը կարող ենք արդյունավետ համարել։  -Մեկ այլ խնդիր է այն, որ հեռավար կրթությունը չի կարող լինել արդյունավետ՝ որպես կրթության միակ  և զանգվածային ձև։ Հեռավար կրթությունը մինչև վերջերս նախատեսված է եղել մարդկանց փոքր խմբի համար՝ կամընտրական ձևով։ Դասերն անցկացվում էին պրոֆեսիոնալ հարթակներում, այսինքն` ընտրվել են լավագույն ուսուցիչները, լավագույն մասնագետները և լավագույն գործիքները։ Հիմա, երբ դա դառնում է կրթության զանգվածային, մասսայական և միակ ձևը, այդ համակարգը նախատեսված չէ զանգվածային կրթության համար։ Հեռավար կրթությունը շատ լավ է, եթե այն լրացնում է սովորական կրթությանը, բայց հիմա մենք սովորական կրթությունը փոխարինում ենք հեռավարով,  ինչը չի կարող երբեք արդյունավետ լինել։ Դրա համար այս իրավիճակում շատ մեծ ակնկալիքներ ունենալ չենք կարող։ Իհարկե, ցավալի կլինի, եթե այս իրավիճակը շարունակվի նաև նոր ուսումնական տարում։ Դա արդեն շատ մեծ խնդիրներ կարող է առաջ բերել։ Մյուս խնդիրն այն է, որ հեռավար կրթությունը պահանջում է ինքնուրույն աշխատող սովորողներ։ Այսինքն՝ հեռավար կրթության ժամանակ մեծ ծավալի ինքնուրույն աշխատանք պետք է կատարեն սովորողները, քանի որ ուսուցիչը արդեն շատ հեռու է։ Այստեղ էլ խնդիրն այն է, որ աշակերտների մեծ մասը սովոր չեն ինքնուրույն աշխատելու․ լավ գիտենք, որ  հատկապես Երևանում և խոշոր քաղաքներում ծնողները դասապաատրաստողներ էին վերցնում, որպեսզի երեխաների տնայիններն անեն։ Սա նշանակում է, որ երեխաները ինքնուրույն չեն սովորում։ Պրակտիկան ցույց է տալիս, որ հեռավար կրթությունը Հայաստանում շատ խնդիրներ ունի։ - Ինչպե՞ս եք գնահատում ԿԳՄՍ նախարարության կատարած աշխատանքը, ի՞նչ փոփոխությունների անհրաժեշտություն եք տեսնում։  -Ինչ վերաբերում է նախարարության կատարած աշխատանքին, ապա ես կուզենայի, որ այն փոքր հնարավորությունները, որ մենք օգտագործում ենք հանրային հեռուստաընկերությունով, ավելի խելամիտ օգտագործեինք։ Ես կուզենայի, որ հանրայինով հեռարձակվող դասերը լինեին կրտսեր դպրոցի համար, որովհետև  հենց այս տարիքի երեխաները չպետք է կրթությունից դուրս մնան։ Եթե հանրայինով հեռարձակվի բացառապես կրտսեր դպրոցի դասեր, դա նշանակում է, որ շատ մեծ հասանելություն կունենանք։ Այն երեխաները, որոնք կրտսեր դպրոցում են սովորում և համակարգիչ չունենալու պատճառով դուրս են մնում, հնարավորություն կունենան  գոնե հանրայինի միջոցով կրթություն ստանալու։ Ես հիմա շատ հախուռն եմ տեսնում այս պրոցեսը, ինչ-որ դասերն են անում, որոնք օրինակ պետք է աշնանը անցնեին։ Համակարգված չի աշխատանքները։ Շատ կուզենայի, որ դիմորդներին ինչ-որ աջակցություն ցուցաբերվի։ Ամենասթրեսային վիճակում հենց դիմորդներն են։ Դեռ պարզ չէ, թե արդյոք ընդունելության քննությունները հետձգվում են, թե ոչ, ինչ ձևով են անցկացվելու։ Ենթադրենք` կա դիմորդ, որը չունի տեխնիկական միջոցներ ու դուրս է մնացել այս պրոցեսից, այս դիմորդին մենք ոնց ենք օգնում։ Ես կուզեի, որ հանրայինով ցուցադրեն նաև դիմորդներին աջակցող թեմաներ, հատկապես այն առարկաներից, որոնք մի փոքր ավելի բարդ են։ -Պարոն Խաչատրյան, Ձեր խոսքում անդրադարձաք ավարտական և ընդունելության քննություններին։ Ձեր կարծիքով ավելի արդյունավետ է հետաձգե՞լ այդ պրոցեսը, թե անցկացնել առցանց տարբերակով։ Առցանց տարբերակով քննությունների անցկացումը որքանո՞վ է արդյունավետ։ -Իհարկե, շատ երկրներ փորձեցին դպրոցական թվանշաններով դա անել, բայց Հայաստանի պարագայում դա մի փոքր չի աշխատի։ Մենք այստեղ մի խնդիր էլ ունենք, դա զորակոչի հարցն է։ Մեր տղաներն ավարտում են և հաշված օրեր հետո գնում են բանակ։ Մեզ մոտ զորակոչը հունիս-հուլիս ամիսներին է տեղի ունենում։ Ես կարծում եմ, որ մի փոքր կարելի է հետաձգել՝ մինչև հուլիս։ Չեմ պատկերացնում, թե ինչպես կարող ենք քննություններն անցկացնել օնլայն։ Ի՞նչ կարող ենք անել, եթե, օրինակ, ինտերնետն անջատվի, ո՞նց ենք իմանում՝ աշակերտն է նստած համակարգչի դիմաց, թե՞  ուսուցիչ է կամ այլ մարդ։ Մեկ այլ տարբերակ է, որ ստեղծվեն ինչ-որ կենտրոններ, որտեղ հնարավոր լինի ինչ-որ  ֆիզիկական հեռավորություն պահելով  համակարգչային կամ գրավոր ձևով անցկացնել։ Այն տեսակետը, որ ընդունենք բոլորին և հետո որոշենք, թե ովքեր են մնում սովորելու, խնդրահարույց է, որովհետև նախ կա անվճար և վճարովի ուսուցման հարցը, կան ուսանողներ, որոնք ուզում են միանգամից անվճար անցնել։ Եթե բոլորին դարձնենք վճարովի, դա կարող է սոցիալական խնդիրներ առաջացնել։ Մնացած քննությունների հարցը շատ հեշտ  կարելի է լուծել՝ 4-րդ դասարանի քննությունը, ավարտական քննությունները, կարելի է կա՛մ հետաձգել, կա՛մ անցկացնել օնլայն։ -Կառավարության և նախարարության կողմից տրամադրվող աջակցության ծրագրերը որքանո՞վ են բավարար։ -Վերջին ինֆորմացիան, որ նախարարությունը տվեց այն էր, որ ավելի քան 20․000 տեխնիկական միջոցների անհրաժեշտություն կար, բայց հավաքվել էր մի քանի հարյուր։ Շատ երկրներ ավելի արմատական փոփոխությունների գնացին և պետական բյուջեից նոր համակարգիչներ տվեցին այն ընտանիքներին, որոնք դրա կարիքն ունեին։ Որքան ես հասկանում եմ, դա մեր բյուջեր համար մի փոքր բարդ է։ Մենք մեկ այլ խնդիր ունենք․ հատկապես բարձր դասարաններում ունենք աշակերտներ, որոնք առանձնապես չեն էլ ուզում այդ սարքերը ունենալ։ Ուսանողներին տրամադրվող օգնության վերաբերյալ կարող եմ ասել, որ առաջին հայացքից էլ պարզ է, որ պետք է օգնել ուսանողներին։ Այս երկու ամսում ամեն ինչ այնպես լղոզվեց, որ շատ դժվար է որոշել, թե ով դարձավ կարիքավոր, ով չդարձավ։ Պատկերացնենք, որ կա ուսանող, որը մինչև այս ամենը աշխատում էր, բայց հիմա չի աշխատում, ուսանողի ծնողները նույնպես չեն աշխատում, և իր եկամուտները շեշտակի նվազեցին։ Կարող է լինել ուսանող, որն իր եկամուտները չկորցրեց։ Այնքան մեծ փոփոխություններ եղան, որ եթե նախարարությունը շեշտը դներ սոցիալական խնդրին, պետք է հսկայական փաստաթղթային աշխատանք կատարվեր։  Դրա համար նախարարությունը վերցրեց այնպիսի չափանիշ, որը ցանկացած բուհ կարող է համակարգչով տեսնել։ Իհարկե, շատ ցանկալի է, որ այդ աջակցությունն ավելին լիներ, բայց այդ ամենը կառավարությունն է որոշում, և մենք  չենք կարող ավելի մեծ տոկոսներ առաջարկել։ Ասպրամ Փարսադանյան
19:22 - 25 ապրիլի, 2020
Երաշխավորությունները կիսով չափ 5-ն են․ մի խափանման միջոցի պատմություն

Երաշխավորությունները կիսով չափ 5-ն են․ մի խափանման միջոցի պատմություն

Ապրիլի 21-ին ԲացTV-ի «Բաց երեկո» հաղորդման ժամանակ իրավապաշտպան Մարինա Պողոսյանը հայտարարել է, թե Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության 5 պատգամավորներ՝ Նիկոլայ Բաղդասարյանը, Հայկ Սարգսյանը, Ռուստամ Բաքոյանը, Սիսակ Գաբրիելյանը եւ Սերգեյ Ատոմյանը, որոշել են որպես երաշխավոր միջնորդություն ներկայացնել Վերաքննիչ դատարան՝ շուրջ 49 մլն ԱՄՆ դոլար գումարի չափերով հափշտակության մեջ մեղադրվող ամերիկահայ պրոդյուսեր Ստեփան Մարտիրոսյանի խափանման միջոցը փոխելու վերաբերյալ։ Այնինչ, պատգամավորներից երկուսը՝ Սիսակ Գաբրիելյանն ու Ռուստամ Բաքոյանը, պնդում են, որ իրենք ոչ թե անձնական երաշխավորություն են ներկայացրել, այլ միայն բնութագիր՝ դատարանին առաջարկելով հնարավորության դեպքում փոխել ամբաստանյալի խափանման միջոց կալանավորումը։ Ստեփան Մարտիրոսյանի պաշտպան Կարեն Բատիկյանն էլ հաստատում է, որ երաշխավորություն չի ներկայացրել նաեւ Սերգեյ Ատոմյանը։ Ո՞վ է Ստեփան Մարտիրոսյանը 61-ամյա Ստեփան Մարտիրոսյանը հոլիվուդյան հայտնի պրոդյուսեր է։ Մամուլի բազմաթիվ հրապարակումներում, սակայն, նրա անունը շրջանառվում է ոչ միայն կինոինդուստրիայի, ոչ միայն վերոնշյալ հափշտակության գործի, այլ նաեւ այլ հանցավոր արարքների վերաբերյալ նյութերում։ Ամերիկյան մամուլից տեղեկանում ենք, որ Մարտիրոսյանը ԱՄՆ-ում բնակվելու տարիներին՝ 1990-ականներին, խնդիրներ է ունեցել տեղի իրավապահ մարմիների հետ՝ կոկաին տեսակի թմրամիջոցի շրջանառության համար, ապա դատապարտվել է 9 տարի ազատազրկման, սակայն բողոքարկելով դատարանի որոշումը՝ 2 տարի անց՝ 1992 թվականին ազատ է արձակվել:  Իսկ ըստ հափշտակության գործով տուժող Վ․ Գրիգորյանցի փաստաբան Վարդգես Գեւորգյանի ներկայացրած տեղեկությունների (որոնք «Բաց երեկո» հաղորդման ժամանակ հիշատակում է նաեւ Մարինա Պողոսյանը), Ստեփան Մարտիրոսյանը Երևան քաղաքի Սպանդարյան շրջանի ժողովրդական դատարանի 1978 թվականի օգոստոսի 21-ի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք հոդվածների համակցությամբ (հանցակցությամբ բռնի կերպով սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելը, հանցակցությամբ անառակաբարո գործողություններ անչափահասների նկատմամբ կատարելը, հանցակցությամբ արվամոլություն`տղամարդու սեռական հարաբերությունը տղամարդու հետ, շորթում, պոռնոգրական առարկաներ պատրաստելը կամ վաճառելը), դատապարտվել է ազատազրկման և պատիժ կրել քրեակատարողական հիմնարկում: 49․045․000 դոլարի հափշտակության քրեական գործը «Դատալեքս» դատական-տեղեկատվական համակարգից տեղեկանում ենք, որ Ստեփան Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2010-2015թթ․ ընթացքում «Հայբիզնեսբանկի» սեփականատեր, ՌԴ քաղաքացի, միլիարդատեր Վիտալի Գրիգորյանցից խաբեության եղանակով կատարել է 49․045․000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով հափշտակություն։ Ըստ մեղադրանքի՝ «Հայբիզնեսբանկի» սեփականատերը Ստեփան Մարտիրոսյանի միջոցով 2011-2013 թվականներին 97 մլն դոլար է ներդրել ամերիկյան ֆիլմարտադրության մեջ։ Այդ ընթացքում նկարահանվել է ընդհանուր առմամբ 14 ֆիլմ, սակայն այդ բիզնեսը շահութաբեր չի եղել, և Գրիգորյանցը չի ստացել այն եկամուտը, ինչն ակնկալվում էր, որից հետո էլ իր երբեմնի ընկերոջ դեմ 2017 թվականին հաղորդում է ներկայացրել հանցագործության մասին։ Դրանից հետո Մարտիրոսյանը Մոսկվայում ձերբակալվել է, մոտ մեկ տարի մնացել Մոսկվայում գտնվող բանտում, ապա արտահանձնվել է Հայաստան։  2019 թվականի հունվարի 14-ին Ստեփան Մարտիրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել ազատազրկման՝ 7 տարի ժամկետով, առանց գույքի բռնագրավման: Մարտիրոսյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճից։ Ապրիլի 23-ին պետք է տեղի ունենար Մարտիրոսյանի խափանման միջոց կալանքը գրավով փոխարինելու միջնորդության քննությունը, սակայն վերջինիս պաշտպանը՝ Կարեն Բատիկյանը, մեր զրույցում հայտնեց, որ այն հետաձգվել է եւ կկայանա մայիսի 7-ին։ Հենց այս միջնորդության քննության ժամանակ էլ պետք է քննարկվեին պատգամավորների ներկայացրած անձնական երաշխավորություններն ու Ստեփան Մարտիրոսյանի բնութագիրը։ Մարինա Պողոսյանի պնդումը հերքում են պատգամավորներն ու Մարտիրոսյանի պաշտպանը Ինչպես արդեն նշեցինք՝ իրավապաշտպանը հաղորդման ժամանակ հայտարարում է, որ 5 պատգամավոր է ներկայացրել երաշխավորություն՝ Ստեփան Մարտիրոսյանի խափանման միջոցը փոխելու համար։ Վերջինիս պաշտպանը Infocom.am-ի հետ զրույցում հայտնեց, որ անձնական երաշխավորություն են ներկայացրել միայն պատգամավորներ Նիկոլայ Բաղդասարյանն ու Հայկ Սարգսյանը, իսկ երեք պատգամավոր ուղղակի իր պաշտպանյալին բնութագրող տեղեկություններ են ներկայացրել ու դատարանին խնդրել են ոչ թե անձնական երաշխավարությունը կիրառել որպես խափանման միջոց, այլ կալանքը փոխարինել այլ խափանման միջոցով, օրինակ՝ գրավով, այսինքն երաշխավորել են, որ այդ մարդու անձը բացասական չէ։  Թե ինչ բովանդակություն ունի բնութագիրը՝ Բատիկյանը ներկայացրեց հպանցիկ՝ նշելով, որ գրված է՝ պատգամավորները լրատվամիջոցներից տեղյակ են քրեական գործի մասին, տեղյակ են առաջին ատյանի դատարանի վճռի ապօրինի ձեւակերպումների մասին, Մարտիրոսյանին ճանաչում են՝ որպես հայազգի կինոպրոդյուսեր, որն ԱՄՆ-ում մեծ աշխատանք է կատարել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում, որ չի փախչի, նորմալ մարդ է, ու խնդրել են նրա նկատմամբ հնարավորության դեպքում կիրառել գրավ, եւ ոչ թե անձնական երաշխավորություն։  «Եթե պատգամավորը մի թղթի տակ ստորագրում է, պարտադիր չէ, որ դա լինի անձնական երաշխավորություն։ Բնութագիրն ընդամենը անձի վերաբերյալ տեղեկություն է։ Գրավի քննության, խափանման միջոցի քննարկման ժամանակ պարտադիր քննարկվում են նաեւ ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող հատկանիշները, ամուսնական կարգավիճակը, նախկինում դատվածության հանգամանքը, եւ այլն։ Բնութագրի հիմանական մասը եղել է Մարտիրոսյանի՝ ցեղասպանության ճանաչման գործում կատարած աշխատանքի վեաբերյալ»,- մեր զրույցում պարզաբանեց Բատիկյանը։ Վերջինիս պաշտպանյալն այս պահին Արմավիր ՔԿՀ-ում է, առողջական վիճակն, ըստ Բատիկյանի, այդքան էլ լավ չէ։ Մարինա Պողոսյանի հայտարարությունից հետո պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրառում կատարեց՝ տեղեկացնելով, որ ինքն անձնական երաշխավորություն չի ներկայացրել, դրա համար նախատեսված օրենքով սահմանված 500 հազար դրամ գումարը չի վճարել ու չի էլ պատրաստվում ներկայացնել նման երաշխավորություն: Պատգամավոր Ռուստամ Բաքոյանը Infocom.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ Ստեփան Մարտիրոսյանի վերաբերյալ բնութագիր է ներկայացրել՝ հաշվի առնելով նրա՝ ԱՄՆ-ում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում բավականին լուրջ ներդրումը․  «Միևնույն ժամանակ, կցանկանայի զերծ մնալ հստակ տարաբաժանումներից և բառախաղերից՝ կապված բնութագրի, երաշխավորագրի և որևէ այլ միջնորդության հետ, քանի որ էականն այն է, որ վերջնական որոշումն ամբաստանյալի խափանման միջոցի վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, դատարանին է պատկանում: Ավելի կոնկրետ պարզաբանում հարցի վերաբերյալ արդեն իսկ տվել է ամբաստանյալի պաշտպանը»,- հավելեց պատգամավորը: Իսկ պատգամավոր Նիկոլայ Բաղդասարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ներկայացրեց պարզաբանում՝ գրելով, որ ինքը Ստեփան Մարտիրոսյանին ճամաչում է անձամբ, ճանաչում է որպես ցեղասպանության դատապարտման մասին ֆիլմի նկարահանմանն աջակցություն ունեցող և ցեղասպանության ճանաչման հարցում գործուն քայլեր ձեռնարկած անձի․ «Երաշխավորություն տալով՝ հայտնել եմ, որ ծանոթ եմ առաջադրված մեղադրանքին՝ իրեն մեղսագրվում է խարդախությամբ՝ x ընկերությունից գումար հափշտակելը։ Չեմ ուզում քննարկել գործի որևէ փաստ, մեղավոր է նա, թե ոչ, կատարել է այդ արարքը, թե ոչ, քանի որ ես, ճանաչելով իրեն, հաշվի առնելով վերը նշվածս, և իր դեպքում ևս մի շարք կարևոր հանգամանքներ, այդ թվում՝ Ցեղասպանության տարելիցը, ՀՀ քաղաքացիության պահպանումը, սահմանների փակ լինելը, իր տարիքը, առողջական վիճակը, կալանքի տակ գտնվելու ժամկետը, վարքագիծը, ազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում վարույթ իրականացնող մարմնին պատշաճ ներկայանալը՝ երաշխավորել եմ միայն իր ներկայանալը՝ վարույթ իրականացնող մարմնին»,- գրել է Բաղդասարյանը՝ հավելելով, որ երաշխավորության պարտավորությունները չարամտորեն չկատարելու համար ինքը ենթակա է քրեական պատասխանատվության․ «Այսինքն՝ ես անձամբ պետք է համոզված լինեմ, որ երաշխավորվողը չի թաքնվի վարույթ իրականացնող մարմնից, հակառակ դեպքում չեմ տա իմ երաշխավորությունը։ Ինչ վերաբերվում է Մարինա Պողոսյանի ներկայացրած փաստաթղթերին, ապա համոզված եմ՝ որևէ անձ երաշխավորություն տալիս ևս չէր քննարկի՝ 44 տարի առաջ այդ անձի նկատմամբ դատական ակտ եղել է, թե ոչ, սակայն հաստատում են, որ դատավարության առումով որևէ անդառնալի բան տեղի չի ունեցել, ներկայացված փաստերը ուսումնասիրում եմ և արդյունքների մասին անպայման հանրային կարգով կտեղեկացնեմ»,- եզրափակել է պատգամավորը։ Իրավապաշտպան Մարինա Պողոսյանը հաղորդման ժամանակ հարց է հնչեցրել՝ արդյոք 5 պատգամավորները ներկայացնո՞ւմ են ողջ խմբակցության դիրքորոշումը․ «Ենթադրում եմ՝ ամբողջ խմբակցությունը քննարկել է հարցը եւ եկել են սրան»,- նշել է նա։ Ապիլի 22-ին Լիլիթ Մակունցը հայտնեց, որ երկու պատգամավորները խմբակցությանը չեն տեղեկացրել երաշխավորություն ներկայացնելու իրենց մտադրության մասին, թեև նման հարցերը մշտապես նախապես քննարկվում են։ Մակունցը կարծիք հայտնեց, որ խմբակցությանը տեղյակ չպահելը, հավանաբար, կապված է կորոնավիրուսային իրավիճակով. հավաքվելու բարդություն կա։ Պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի հետ կապ հաստատել չհաջողվեց, իսկ պատգամավոր Սերգեյ Ատոմյանը խնդրեց ավելի ուշ պատասխանել մեր հարցին, սակայն ժամեր անց նրա հետ զանգի միջոցով կապ հաստատել չհաջողվեց, իսկ նամակը մնաց անարձագանք։ Մյուս պատգամավորները զերծ մնացին հավելյալ մեկնաբանություններից։ Այնուհետեւ, Մարինա Պողոսյանը, ներկայացնելով, թե ինչի մեջ է մեղադրվում Ստեփան Մարտիրոսյանը, ասել է, որ եթե միայն գումարային լիներ հարցը, գուցե բոլորի դիրքորոշումն այդքան խիստ չլիներ․ «Բայց Ստեփան Մարտիրոսյանը Հայաստանը լքել է 1985 թվականին, երբ էս երաշխավոր կանգնող պատգամավորները դեռ ծնված չեն եղել, այսինքն չեն էլ ճանաչել, եւ 85 թվականին, լքելով ՀՀ-ն, բնականաբար վերջինս ՀՀ-ի ընդհանրապես կյանքին որեւէ մասնակցություն չէր կարող ունենալ, որովհետեւ մինչեւ 2017-ը բնակվել է արտերկրում։ Էս մարդը չունի որեւէ բան էս երկրի համար արած, բացի նրանից, որ 49 մլն դոլար յուրացրել է։ Որեւէ գործընթաց, որին մասնակցել է նա, պատգամավորները չէին կարող իմանալ։ Բացի մի հետաքրքիր գործընթացից»,- ասել է իրավապաշտպանը՝ մեջբերելով հրապարկման մի հատված, որտեղ նշված է, թե ինչպես է Ստեփան Մարտիրոսյանը 2006 թվականին գումար հատկացրել ամերիկյան Burson-Marsteller PR ընկերությանը՝ օգնելու բարձրացնել Սերժ Սարգսյանի վարկանիշը, ինչի համար պարտավորվել է վճարել  535 հազար ԱՄՆ դոլար։ Ապա Պողոսյանն անդրադարձել է 1978 թվականի որոշանը, երբ Ստեփան Մարտիրոսյանը դատապարտվել է հանցակցությամբ բռնի կերպով սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու, անչափահասների նկատմամբ անառակաբարո գործողություններ կատարելու, արվամոլության, շորթման ու պոռնոգրական առարկաներ պատրաստելու կամ վաճառելու համար։ Մարինա Պողոսյանի ձեւակերպումից, թե՝ «եթե միայն գումարային լիներ հարցը, գուցե բոլորի դիրքորոշումն այդքան խիստ չլիներ», տպավորություն է ստեղծվում, թե Ստեփան Մարտիրոսյանին այս պահին մեղսագրվող արարքը ոչ միայն խոշոր չափի գումարի հափշտակությունն է, այլ նաեւ վերոնշյալ արարքները, իսկ քաղաքական-քաղաքացիական հարթության մեջ՝ Սերժ Սարգսյանի վարկանիշի բարձրացմամբ զբաղվելու հանգամանքը։ Այսպիսով, Մարինա Պողոսյանի պնդումը, թե 5 պատգամավորներ երաշխավորություն են ներկայացրել Ստեփան Մարտիրոսյանի համար, մասամբ ապատեղեկատվություն է, քանի որ միայն 2 պատգամավոր է ներկայացրել երաշխավորություն ու վճարել սահմանված 500 հազար դրամը։ Մյուս երեք պատգամավորները ստորագրել են բնութագրի տակ, որտեղ նշված է եղել, որ Մարտիրոսյանը ներդրում է ունեցել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում։ Իսկ Ստեփան Մարտիրոսյանի՝ նախկինում տարբեր հոդվածներով դատապարտված լինելու մասին իրավապաշտպանի հայտարարությունները շփոթեցնող են, քանի որ տպավորություն է ստեղծվում, թե դրանք Մարտիրոսյանին հենց այս պահին մեղսագրվող արարքներ են։ Այժմ Ստեփան Մարտիրոսյանը մեղադրվում է խոշոր չափի գումար հափշտակելու համար։ Մարինա Պողոսյանի պնդումներն իրականությանը համապատասխանում են Մարտիրոսյանի՝ նախկինում դատվածություն ունենալու մասով։  Ի հավելումն՝ նշենք, որ անձնական երաշխավորություն ներկայացնելը դեռեւս չի նշանակում, որ անձի խափանման միջոցը փոխվում է, այդ միջնորդությունը քննարկվում է դատարանում, բավարարվում է, կամ ոչ։  Հայարփի Բաղդասարյան
16:02 - 25 ապրիլի, 2020
Կորոնավիրուսի շուրջ զարգացումներ, Հայաստան, 24․04․2020 (թարմացվող)

Կորոնավիրուսի շուրջ զարգացումներ, Հայաստան, 24․04․2020 (թարմացվող)

23։31- Էջմիածին քաղաքն այս պահին վարակման օջախ չի հանդիսանում, քիչ թվով վարակակիրներ կան։ Վարակման դեպքեր մեկ կամ երկու դեպք է լինում, հստակ թիվ դժվար է նշել։ Օր ենք ունենում, որ վարակման դեպք չենք ունենում, օր է լինում ունենում ենք 4-ից 5 դեպք, ոչ ավելի։ Ինտենսիվ աշխատանքները վարակի տարածման օրերին էին իրականացվում. թե փողոցների ախտահանում, թե մայթերի ախտահանում։ Հիմա ախտահանվում են այն տարածքները, որտեղից ունենում ենք մեկուսացված կամ հաստատված դեպք։ Մանավանդ այս եղանակին քաղաքում այդպիսի միջոցառումներ չեն իրականցվում։ Էջմիածնում կա մեկ հյուրանոց, որը վերածվել է մեկուսացման վայրի, այդտեղ մեկուսացվում են եւ՛ հարակից գյուղերի եւ՛ քաղաքի բնակիչները։ [Էջմիածնի քաղաքապետ Դիանա Գասպարյան] |news.am|23։10- Լոռու մարզում մինչեւ այս պահը կորոնավիրուսով վարակվածների 12 դեպք է գրանցվել, որոնցից 7-ը բուժվել ու վերադարձել են իրենց բնականոն կյանքին, 5 հոգին այս պահին բուժվում են։ Քաղաքացիների մի մասը բուժում են ստանում «Վանաձորի» ինֆեկցիոն հիվանդանոցում, մի մասն էլ այլ բուժհաստատություններում։Մարզում ռիսկային խմբում գտնվողներ չկան, մեկուսացվածների 2 խումբ կա։ Այս պահին տանը մեկուսացվածներ չունենք, բոլորը հյուրանոցներում են։ Մարզի տարածքում ունենք 74 քաղաքացի Թուրքիայից վերադարձած, որոնք մեր մարզի հյուրանոցներում են մեկուսացել, իրենց ժամկետն էլ արդեն լրացել է, բոլորի մոտ թեստը բացասական է եղել։ [Լոռու մարզպետ Անդրեյ Ղուկասյան] |news.am|22։29- Իրաքում ՀՀ դեսպանության և Իրաքի ԱԳՆ հետ սերտ համագործակցությամբ, Իրաքյան Քուրդիստանի ինքնավարության կառավարության հովանավորությամբ, ապրիլի 24-ին իրականացվել է Երևան-Էրբիլ-Երևան հատուկ չվերթը: Հայաստան է եկել Իրաքից հայրենիք վերադառնալու ցանկություն հայտնած ՀՀ 21 քաղաքացի: Նույն չվերթով Էրբիլ է տեղափոխել Իրաքի 125 քաղաքացի։Ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել հատուկ առանձնացված սանիտարակարանտինային կանգառում: Ժամանողներն անցել են ջերմաչափում, արտաքին զննում՝ այնուհետև մեկուսացվել: [Իրաքում ՀՀ դեսպանություն]20:03-  Քարվաճառի քաղաքացի Ա. Մկրտչյանը, ում մոտ ախտորոշվել էր կորոնավիրուսային վարակ, ապաքինվել և այսօր դուրս է գրվել Հանրապետական բժշկական կենտրոնից: Բժիշկների փոխանցմամբ՝ բուժումն իրականացվել է ըստ ԱՀԿ սահմանած ընթացակարգերի, որը թույլ է տվել շրջանցել հիվանդության բարդությունները: [Արցախ/տեղեկատվական շտաբ]19:09- Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել հերթական խորհրդակցությունը՝ կորոնավիրուսի հետևանքով ստեղծված սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի, մեղմման միջոցառումների և հետագա անելիքների վերաբերյալ։ Նախ ամփոփվել են կառավարության հաստատած միջոցառումների կատարման արդյունքները: Նշվել է, որ այսօրվա դրությամբ շահառուներին հասանելի սոցիալական և տնտեսական օժանդակության ընդհանուր ծավալը կազմել է 43.4 մլրդ դրամ: 15։49- Արցախի  արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության  ստորաբաժանումների կողմից վերջին երեք օրերին հսկիչ-անցագրային կետերում պարտադիր ախտահանվել են Հայաստանի Հանրապետությունից Արցախի Հանրապետություն մուտք գործած ընդհանուր թվով 610 տրանսպորտային միջոց (մարդատար և բեռնատար): [Արցախ տեղեկատվական շտաբ] 15։20- Այսօր Արմենիա ավիաընկերության հատուկ չարթերային Երևան-Էրբիլ չվերթով Էրբիլ են ուղևորվում Իրաքի 125 քաղաքացի։ Նույն չվերթով Էրբիլից-Երևան կժամանեն ՀՀ 21 քաղաքացի։  [Արմենիա ավիաընկերության տնօրենի տեղակալ Գևորգ Խաչատրյան] 11։07- Մահվան դեպքերի վերաբերյալ հայտնում ենք, որ պացիենտները եղել են 87, 84 և 81 տարեկան և ունեցել են ուղեկցող խրոնիկական հիվանդություններ:[ԱՆ] 10։57-  24.04.2020թ․ ժամը 11։00-ինՀաստատված դեպքերի ընդհանուր քանակը - 159624 ժամում -73 նոր դեպքԱռողջացածներ - 728Փաստացի բուժվողներ - 841Ընդհանուր թեստեր - 16551Մահվան ելքեր - 27Մահվան նոր դեպքեր- 3 [ԱՆ]
00:12 - 25 ապրիլի, 2020