Հայաստան

Հայաստանի օդային տարածքը թուրքական և ադրբեջանական ավիաընկերությունների համար փակ չէ և չի եղել

Հայաստանի օդային տարածքը թուրքական և ադրբեջանական ավիաընկերությունների համար փակ չէ և չի եղել

Երեկ Times.am լրատվական կայքը հրապարակել է «Ստամբուլից Բաքու մեկնող ինքնաթիռը Երևանի երկնքում» վերտառությամբ հոդված, որում նշվում է, որ Երևանի երկնքով բավական քիչ բարձրության վրա ինքնաթիռ է անցել, որը Ստամբուլից ուղևորվում էր Բաքու։ Հոդվածի հեղինակը եզրակացրել է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան արդեն ստացել են օդային միջանցք։ Սակայն նյութում առկա պնդումները մանիպուլյատիվ են։ Ուսումնասիրելով Ստամբուլից Բաքու և հակառակ ուղղությամբ իրականացվող քաղաքացիական չվերթները՝ Flightradar համակարգից տեղեկացանք, որ նման չվերթներ իրոք տեղի ունեցել են և ոչ մեկ կամ երկու անգամ։ Այսպես, համաձայն Flightradar համակագի վերջին մեկ տարվա տվյալների՝ թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով ավիաչվերթներ սկսել է իրականացնել միայն վերջին ամիսներին։  Ստամբուլից Բաքու TK332 չվերթային կոդով թռիչքներ իրականացնող Turkish Airline թուրքական ավիաընկերության թռիչքուղին սովորաբար եղել է Վրաստանի օդային տարածքով՝ շրջանցելով Հայաստանի օդային տարածքը, սակայն 2021 թվականի մայիսի 5-ին Վրաստանի օդային տարածքով Բաքու գնալու փոխարեն, թուրքական ավիաընկերության ինքնաթիռը Բաքու մեկնել է Հայաստանի օդային տարածքով։ Նման երթուղով չվերթներ եղել են նաև մայիսի 23-ին, հունիսի 8-ին, 10-ին, 28-ին, հուլիսի 4-ին, 6-ին, 9-ին, 20-ին և 29-ին։ Նույն ուղղությամբ թռիչքներ իրականացվել են նաև TK 334 և TK 338 չվերթային կոդերով։ Այս դեպքում նույնպես պարբերաբար դեպի Բաքու թռիչք իրականացնելիս օգտագործվել է Հայաստանի օդային սահմանը։ Մայիսի 1-ին, 20-ին, 23-ին, 26-ին, 27-ին, 29-ին, հունիսի 2-ին, 3-ին երկու անգամ, 4-ին, 5-ին, 6-ին, 7-ին, 10-ին երկու անգամ, 11-ին, 12-ին 13-ին, 17-ին, 18-ին, 19-ին, 21-ին, 22-ին երկու անգամ, 24-ին, 25-ին, 26-ին, 27-ին, 28-ին, 29-ին, հուլիսի 1-ին, 5-ին, 6-ին, 7-ին, 9-ին, 14-ին, 18-ին, 19-ին, 20-ին, 22-ին, 23-ին, 24-ին երկու անգամ, 25-ին, 27-ին, 28-ին և 29-ին երկու անգամ։ Ընդհանուր առմամբ, մեկ տարվա կտրվածքով Ստամբուլից Բաքու իրականացվող թռիչքների ժամանակ թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով դեպի Բաքու իրականացրել է 58 չվերթ։ Բաքվից Ստամբուլ չվերթներ Հայաստանի օդային տարածքով նույնպես եղել են։ Հայաստանի օդային տարածքով դեպի Ստամբուլ չվերթները եղել են 35-ը։ Առաջին չվերթն իրականացվել է ապրիլի 11-ին, վերջինը՝ հուլիսի 29-ին։ Ինչ վերաբերում է վերոնշյալ հոդվածում հնչած այն պնդմանը, որ ինքնաթիռը Երևանի երկնքով անցել է բավական քիչ բարձրությամբ, իրականությանը չի համապատասխանում։ Հուլիսի 29-ին, Հայաստանի օդային տարածքով անցել են  թուրքական ավիաընկերության 4 ինքնաթիռներ, որոնցից երկուսի թռիչքուղին եղել է Բաքվից Ստամբուլ, մյուս երկուսինը՝ Ստամբուլից Բաքու։ Այս ինքնաթիռները Հայաստանի օդային տարածքով անցնելիս եղել են 10-11 կմ բարձրության վրա։ Մյուս պնդման՝ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի օդային միջանցք ունենալու վերաբերյալ կապ հաստատեցինք Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի Օդանավակայանների սերտիֆիկացման և օդային երթևեկության կազմակերպման վարչության պետ Դավիթ Սարուխանյանի հետ։ Մեզ հետ զրույցում վերջինս ասաց, որ Հայաստանը որևէ երկրի նկատմամբ օդային տարածքի սահմանափակում չունի և չի ունեցել՝ բացառությամբ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում կիրառված ժամանակավոր սահմանափակման․ «Քաղաքացիական ավիացիայի մասին Չիկագոյի կոնվենցիան («Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» կոնվենցիա,- հեղինակ ) ասում է՝ եթե դու ինչ-որ սահմանափակումներ ես հրապարակում, խտրականություն չես կարող անել, այսինքն՝ չես կարող մի ավիաընկերության համար օդային սահմանը փակել, մյուսի համար բացել։ Եթե ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով փակում ես, դա պետք է լինի հավասարազոր բոլորի համար։ Մենք չենք կարող թուրքական ավիաընկերության համար փակել, մեկ այլ ընկերության համար բացել։ Մենք առաջնորդվում ենք Չիկագոյի կոնվենցիայի դրույթներով և մոտեցումը դա է»,- զրույցի ընթացքում ասաց Սարուխանյանը։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանի օդային տարածքով անցնելուն, ապա Սարուխանյանը նշեց, որ թույլատրության խնդիր չկա, պարզապես պետք է օդային տարածքով անցնել ցանկացող ավիաընկերությունը ներկայացնի թռիչքային ծրագիրը, որտեղ նշված կլինի, թե որ ժամին են մուտք գործելու Հայաստանի օդային տարածք, որ ուղղությամբ են շարժվելու և որ ժամին են դուրս գալու։ Հետևաբար առանց հայկական կողմի իմացության թուրքական ավիաընկերությունը չէր կարող հատել Հայաստանի օդային սահմանները։ Մեր զրուցակիցն իր խոսքում նշում է «Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածի ա և բ կետերը, համաձայն որոնց՝ յուրաքանչյուր պետություն ռազմական անհրաժեշտության կամ հասարակական անվտանգության նկատառումներով կարող է սահմանափակել կամ ամբողջովին արգելել այլ պետությունների օդանավերին թռիչքներ կատարել իր տարածքի որոշակի գոտիների վրա` պայմանով, որ այս առնչությամբ ոչ մի տարբերակում չի սահմանվի արգելվող պետության և մյուս պետությունների օդանավերի միջև։ Իսկ արտակարգ իրավիճակներում պետությունները կարող են արգելք դնել, եթե արգելքը կկիրառվի բոլոր այլ պետությունների օդանավերի նկատմամբ` անկախ դրանց ազգային պատկանելությունից: Այսպիսով, կարող ենք փաստել, որ Հայաստանի օդային սահմանները փակ չեն եղել Թուրքիայի և Ադրբեջանի օդանավերի համար, այլ հարց է, որ նախկինում թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով չվերթներ չէր իրականացնում։ Նարեկ Մարտիրոսյան
Այսօր 18:51
Եվրոպական խորհրդարանի զեկուցողները դատապարտել են Ադրբեջանի սադրիչ գործողությունները |armenpress.am|

Եվրոպական խորհրդարանի զեկուցողները դատապարտել են Ադրբեջանի սադրիչ գործողությունները |armenpress.am|

Chair of the Delegation for relations with the South Caucasus, MEP Marina KALJURAND, the European Parliament’s Standing Rapporteur on Armenia, MEP Andrey KOVATCHEV, and the European Parliament’s Standing Rapporteur on Azerbaijan, MEP Željana ZOVKO, have issued a joint statement on the deadly clashes between Armenia and Azerbaijan. "We deplore the death of three Armenian servicemen on 28 July in clashes with Azerbaijani forces at Armenia’s Gegharkunik province border after Armenian positions and several villages were reportedly fired at since early morning, and express our deep condolences to their families. Unfortunately, this is just the latest in a series of incidents or provocations over the last months, including violations of the inter-state border that began with the incursion of Azerbaijani troops into Armenian territory on 12 May. The recent exchange of fire at the Nakhchivan border, where another Armenian soldier died, was no less concerning. We call on both sides to strictly observe the ceasefire and refrain from any provocations. Any possible disagreements about the border must be addressed through negotiations in a border delimitation and demarcation process, not through the use of force and unilateral actions. All forces need to pull back to positions held before 12 May and in line with the provisions of the Tripartite Ceasefire Statement. To de-escalate the situation, it is of utmost importance that inflammatory rhetoric ceases immediately. In this context, we condemn in particular recent statements by Azerbaijani representatives regarding so-called ‘West Zangezur’ and referring to the territory of the Republic of Armenia as Azerbaijani ‘ancestral land’. Such statements are highly irresponsible and threaten to undermine regional security further.We recall the EU’s commitment to support confidence-building measures and the addressing of any issues at the negotiating table, including through the resumption of negotiations on a lasting conflict settlement and the future status of the Nagorno-Karabakh region," - the statement reads.
Այսօր 15:57
Բայրամովը Կլաարին վստահեցրել է, թե «Ադրբեջանը շահագրգռված չէ սահմանին լարվածությամբ» |azatutyun.am|

Բայրամովը Կլաարին վստահեցրել է, թե «Ադրբեջանը շահագրգռված չէ սահմանին լարվածությամբ» |azatutyun.am|

azatutyun.am: Հայ - ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակն են քննարկել Հարավային Կովկասի և Վրաստանում ճգնաժամի հարցերով Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը և Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը երեկ կայացած հեռախոսազրույցում: «Կողմերը մտքեր փոխանակեցին եռակողմ հայտարարությունների և տարածաշրջանում առկա իրավիճակին վերաբերող հարցերի շուրջ: ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչը մտահոգություն հայտնեց երկու պետությունների սահմանին լարվածության վերաբերյալ», - ասված է Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության հաղորդագրությունում: Բայրամովը զրուցակցին վստահեցրել է, թե ադրբեջանական բանակը պատասխանում է հայկական կողմի «ռազմական սադրանքներին, Ադրբեջանը պաշտպանում է իր միջազգային սահմանները»: «Ընդգծվեց, որ Հայաստանը պետք է վերջ տա նման անպատասխանատու վարքագծին և կատարի իր պարտավորությունները: Նախարարը նշեց, որ Ադրբեջանը շահագրգռված չէ սահմանին լարվածությամբ և այդ խնդիրները դիվանագիտական ճանապարհով լուծելու կողմնակից է», - ասվում է Ադրբեջանի արտգործնախարարության հաղորդագրությունում:
Այսօր 11:44
Փոխվել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուսաստանցի համանախագահը |tert.am|

Փոխվել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուսաստանցի համանախագահը |tert.am|

tert.am: Իգոր Պոպովի փոխարեն Ռուսաստանի Դաշնությունից ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ է դարձել Իգոր Խովաևը: Սա հետևում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կայքում հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակի վերաբերյալ հուլիսի 29-ին հրապարակված համանախագահների հայտարարությունից. այն տրվել է Ստեֆան Վիսկոնտիի (Ֆրանսիա), Էնդրյու Շոֆերի (ԱՄՆ) և Իգոր Խովաևի (Ռուսաստան) անունից: Այս թեմայի շուրջ Մոսկվայից պաշտոնական մեկնաբանություն դեռ չկա: Իգոր Պոպովը զբաղեցնում էր Ռուսաստանից ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահի պաշտոնը 2010 թվականից: Բաց աղբյուրների համաձայն՝ 2015 թվականի մարտի 2-ին Իգոր Խովաևը նշանակվել է Ռուսաստանի դեսպան Ֆիլիպինների Հանրապետությունում և միաժամանակ Պալաուի Հանրապետությունում և Միկրոնեզիայի Դաշնային Նահանգներում, իսկ նույն տարվա մայիսի 5-ից ՝ Մարշալյան կղզիներում` համատեղության կարգով: Այս բոլոր պաշտոններից նա ազատվել է անցյալ տարվա սեպտեմբերի 21-ին:
Այսօր 09:40
Մինչեւ չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի․ Հրաչյա Արզումանյան

Մինչեւ չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի․ Հրաչյա Արզումանյան

Ադրբեջանի այս ագրեսիվությունը, հարձակումները այն մարտավարության եւ ռազմավարության շրջանակում են, որը նրանք օգտագործում են, այսպես կոչված, հիբրիդային պատերազմներում, ուստի սա պատերազմի շարունակություն է՝ այլ մեթոդներով, ոչ այլ ինչ։ Այս մասին Infocom-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքական գիտությունների դոկտոր, ազգային անվտանգության հարցերի փորձագետ Հրաչյա Արզումանյանը՝ խոսելով վերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող զարգացումների մասին։ Երեկ առավոտյան հայտնի դարձավ, որ հուլիսի 28-ի գիշերը ադրբեջանական ԶՈՒ ստորաբաժանումները հերթական անգամ դիմել են սադրանքի եւ խախտել հրադադարը հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիսարեւելյան հատվածում՝ Վերին Շորժայից Սոթք ընկած հատվածում: Մարտերի հետեւանքով հայկական կողմը հուլիսի 28-ին ուներ երեք զոհ, հինգ վիրավոր։ Եւ չնայած երեկ պաշտոնական խողովակներով խոսվեց հրադադարի պայմանավորվածության մասին, հակառակորդն այսօր դարձյալ խախտել է այն, ինչի հետեւանքով մենք եւս մեկ վիրավոր ունենք։ Հրաչյա Արզումանյանն այն կարծիքին է, որ այս առումով նոր բան չկա․ Ադրբեջանի դիրքորոշումը նույնն է, այդ երկրի նախագահ Իլհամ Ալիեւը բավականին հստակ ու բաց հայտարարել է իր մտադրությունների մասին, թե՝ Սյունիքը նույնպես ադրբեջանական հող է, թե Երեւանը նույնպես ադրբեջանական ժառանգություն է, եւ այլն։  Ըստ տարբեր վերլուծաբանների՝ Ադրբեջանն այս սադրիչ քայլերով փորձում է երեք խնդիր լուծել՝ Նախիջեւանին կապող իր ցանկացած միջանքը, Արցախի վերաբերյալ որեւէ պահանջից Հայաստանի հրաժարումը, եւ հայ-ադրբեջանական սահմանի դեմարկացիան ու դելիմիտացիան՝ սահմանագծումն ու սահմանազատումը, բնականաբար, Ադրբեջանին շահեկան պայմաններով։ Այս իրավիճակում, սակայն, ըստ մեր զրուցակցի, դեմարկացիայի եւ դելիմիտացիայի մասին խոսելը ճիշտ չէ, քանի որ սա էլ է պատերազմի՝ տեղեկատվական պատերազմի տարր։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանը, Թուրքիան ու Ադրբեջանը պարտադրում են խնդրի քննարկում, որը իրականության հետ ոչ մի կապ չունի․ «Մենք գործ ունենք ռազմական գործողությունների, գործ ունենք պատերազմի շարունակության հետ։ Եւ պատերազմի պայմաններում խոսել դեմարկացիայի մասին՝ կոռեկտ չէ։ Դեմարկացիա չկա, կա ռազմական գործողությունների շարունակություն։ Կան լայնածավալ ռազմական գործողություններ, եւ կան նաեւ այլ մեթոդներ։ Եվ երկրորդ՝ դուք խոսում եք Ադրբեջանի քայլերի եւ մտադրությունների մասին, որոնք պայմանականորեն կարելի էր անվանել մարտավարական․ դրանք Ադրբեջանի քաղաքականության եւ ռազմավարության տարրեր են։ Ի վերջո՝ խնդիրը, բնականաբար, չի հանգում միայն միջանցք ստանալուն․ դա, այո՛, ռազմավարական խնդիր է, բայց, վերջին հաշվով, խնդիր է դրվում չեզոքացնելու եւ, հնարավոր է, նաեւ ոչնչացնելու հայկական պետությունը։ Նպատակը հայ ժողովրդի, հայկական պետության գործոնը քաղաքական քարտեզից հեռացնելն է, հայկական հարցի վերացումը, 21-րդ դարում հայկական հարցի ձեւակերպումը թույլ չտալը»,- մեկնաբանեց Հրաչյա Արզումանյանն ու նկատեց՝ հիմա հակառակորդը մեզ կրկին բաց ասում է իր նպատակներին մասին․  «Երբ օգոստոսին՝ պատերազմից առաջ, Էրդողանն ասում էր, որ անհրաժեշտ է ավարտել այն, ինչ սկսել են իրենց պապերը, իսկ հետո ռազմական շքերթում հիշվեց Էնվեր փաշան, մեզ բաց հաղորդագրություններ ուղարկվեցին, թե ինչպիսին են Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի գաղափարական, ռազմավարական նպատակները։ Եվ հարցն այն է, որ մենք չենք ցանկանում դա ընդունել։ Այսինքն՝ հիմնական խնդիրը թուրքական կողմում չէ, եւ խնդիրը միայն միջանցքը չէ․ եթե հայկական կողմը գնա միջանցքը բացելուն, չի նշանակում, որ խաղաղություն կլինի, ո՛չ, պատերազմը կշարունակվի այլ մեթոդներով, այլ ասպարեզներում։ Կառաջանան այլ խնդիրներ։ Եվ, իմ կարծիքով, խնդիրները կվերջանան այն ժամանակ, երբ հայ ժողովուրդը համաձայնի հրաժարվել պետականությունից»։  Իսկ Հայաստանն, ըստ քաղաքական գիտությունների դոկտորի, չի պատկերացնում՝ ինչ խնդիրների, սպառնալիքների առաջ է կանգնած։ Նրա կարծիքով՝ եթե ի վիճակի չես ձեւակերպել սպառնալիքը, եթե ի վիճակի չես ձեւակերպել խնդիրը, չես կարող գտնել լուծում, որովհետեւ անընդհատ լուծում ես սխալ խնդիր․ «Տեխնիկական գիտություններում կա այսպիսի սահմանում՝ խնդրի ճիշտ ձեւակերպումը լուծման կեսն է։ Այսինքն՝ մեր թուլությունը, մեր պարտությունը՝ 2020 թվականի արցախյան 2-րդ պատերազմում, հակառակորդի մտադրություններն ու նպատակները չհասկանալու հետեւանք են։ Հետեւանք են չհասկանալու այն, որ մենք պատերազմելու ենք ոչ թե փոքր Ադրբեջանի հետ, այլ Թուրքիայի, որի դաշնակիցն է Ռուսաստանը՝ մեր ռազմավարական գործընկերը»։ Արզումանյանի համոզմամբ՝ Հայաստանի՝ իրավիճակը եւ իրական սպառնալիքի համատեքստը ճիշտ գնահատելու ունակություն չունենալը մեզ բերեց պարտության։ Ուստի մինչեւ մենք չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի։ Մեր հարցին, թե ինչպե՞ս, ի՞նչ մեխանիզմներով ՀՀ-ն կարող է դիմակայել սպառնալիքներին, երբ հակառակորդը, փաստորեն, ինչպես ցույց են տալիս զարգացումները, շարունակելու է իր հռետորաբանությունն ու սադրանքները՝ իր նպատակին ամեն գնով հասնելու համար, Արզումանյանը պատասխանեց․ «Ադրբեջանը, Թուրքիան, Ռուսաստանը, այո՛, ամեն դեպքում շարունակելու են սկսած ռազմավարությունը։ Բայց սկզբի համար մենք պետք է հասկանանք, որ Ադրբեջանը եւս դարձել է «արհեստական», որովհետեւ այս պատերազմից հետո, փաստացի, Թուրքիան կլանել է Ադրբեջանը, կարելի է ասել՝ այն Թուրքիայի մարզերից մեկն է դարձել, եւ «երկու պետություն, մեկ ժողովուրդ» կարգախոսից նրանք բավական մոտ են «մեկ պետություն, մեկ ժողովուրդ» մոտեցումն իրագործելուն։ Այս դեպքում մենք դիմակայում ենք ոչ թե Ադրբեջանին, այլ Թուրքիային եւ Ռուսաստանին, եւ այս քայլի գիտակցումը ստիպում է քեզ այլ կերպ նայել առկա քաղաքական, տնտեսական եւ այլ միություններին»,- ասաց Արզումանյանը՝ հավելելով՝ հնարավոր չէ լուծել Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ պատերազմի խնդիրը՝ առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները նորովի ձեւակերպելու։ Ըստ քաղաքական գիտությունների դոկտորի՝ այն հարաբերությունները, որոնք մենք ձեւավորել ենք հետխորհրդային շրջանում, հետխորհրդային Հայաստանի շրջանակներում, սխալ դուրս եկան, եւ, հետեւաբար, որպես ժողովուրդ, որպես պետություն՝ պետք է վերաձեւակերպել՝ ինչ ես ուզում, հետո՝ վերանայել քո դաշինքները, որովհետեւ դրանք բերեցին պատերազմի, պարտության․ «Նշանակում է՝ պիտի վերանայես՝ որն է Ռուսաստանի դերը, արդյոք քեզ պե՞տք է Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը, եթե պետք է, ապա ի՞նչ պայմաններով, ի՞նչ խնդիր է լուծում Հայաստանում Ռուսաստանի ներկայությունը եւ այլն։ Հնարավոր է՝ քեզ անհրաժեշտ է այլ ուժերի ներկայություն, հնարավոր է՝ դու պետք է չեզոք դիրք ունենաս։ Այդ պատճառով շարունակվող որոշումների շրջանակներում, որոնք քեզ հասցրին աղետի Արցախում, այդ նույն ճանապարհով շարունակելով՝ դու չես կարող լուծումներ գտնել, լուծումներ չեն լինի։ Անհրաժեշտ է կանգ առնել, հասկանալ՝ որտեղ ես, որոնք են Հայաստանի խնդիրները 21-րդ դարում, եւ դրանից հետո սկսել փնտրել դաշնակիցներ»։ Իսկ կարծիքները, թե եթե ՀՀ-ն վերանայի ՌԴ-ի հետ իր հարաբերությունները եւ փորձի դաշնակիցներ փնտրել, օրինակ, արեւմուտքում, ապա Ռուսաստանն ամեն ինչ կանի Հայաստանի համար ավելի վատ իրավիճակներ ստեղծելու համար, Հրաչյա Արզումանյանը շանտաժ է համարում, շանտաժ, որն արդեն 30 տարի է՝ լսում ենք․ «Դա օգնե՞ց մեզ շրջանցել պատերազմը։ Դա օգնե՞ց մեզ խուսափել պարտությունից։ Հետեւաբար, դու պետք է փնտրես այլ լուծումներ, այս 30 տարիների ընթացքում ընդունված լուծումները չեն աշխատում, դրանք հանգեցրին աղետի։ Եթե շարունակես այդ որոշումները, կստանաս եւս մեկ աղետ եւ հայկական լեռնաշխարհում հայ ժողովրդի, հայկական պետականության ոչնչացում: Այսինքն՝ խնդիրը, որը մեզ բերեց պարտության, եւ պարտությունն ինքնին ստիպում են քեզ սկզունքորեն, խորապես վերանայել պետության հիմքերը»,- ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ այս առումով պետք է խոսել հայկական նոր պետության մասին, կարեւոր չէ՝ ինչպես կկոչվի՝ 4-րդ հանրապետություն եւ այլն, բայց այս պարտությունը բերում է հայոց պատմության հետխորհրդային ժամանակաշրջանի եւ հետխորհրդային հայկական պետականության ավարտին․  «Այստեղից՝ պարտությունից հետո դու արդեն ստիպված ես կառուցել նոր պետություն։ Մինչ այդ դու ունեիր ընտրության հնարավորություն, եթե ավելի շուտ սկսեիր, հնարավոր է՝ չլիներ այս պարտությունը։ Բայց պարտությունը ստիպում ու պարտադրում է քեզ սկսել նոր պետության կառուցումը։ Եթե քո մեջ ուժ ես գտնում այդ ճանապարհով գնալու, ունենում ես նոր հնարավորություններ, եթե դա չես անում, ապա հեռանում ես քաղաքական պատմությունից»։ Ռիսկեր, Արզումանյանի համոզմամբ, միշտ կան․ ամեն դեպքում, երբ քայլեր չես ձեռնարկում հեռանալու համար, չի նշանակում, որ հարված չես ստանա։ Նրա դիտարկմամբ՝ Հայաստանը ստորագրել է նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, որի կետերից մեկը ռազմական գործողությունների դադարեցումն էր այն դիրքերում, որտեղ կանգնած ենք, ռազմագերիների փոխանակումը, միջանցքի քննարկումը։ Մեր զրուցակիցը հարց է հնչեցնում՝ զորքերը մնացի՞ն իրենց տեղերում․ չմնացին, ռազմագերիների փոխանակում տեղի ունեցա՞վ․ տեղի չունեցավ, այդ դեպքում ինչո՞ւ ենք կարծում, որ փաստաթուղթը ստորագրած կողմերը՝ Ռուսաստանն ու Ադրբեջանը, ապագայում կկատարեն իրենց պարտավորությունները։ Որտեղի՞ց երաշխիք, որ Ռուսաստանը չի խախտի պայմանավորվածությունները, որ Թուրքիան սահմանը չի անցնի, որ Ռուսաստանը կպաշտպանի Հայաստանին Նախիջեւանով Թուրքիայի ուղիղ հարձակումից․ «Նման երաշխիքներ չկան, պետք չէ հորինել»։  Ինչ վերաբերում է նոր դաշնակիցներին, ապա, Արզումանյանի համոզմամբ, չես կարող խոսել դաշնակիցների մասին, քանի դեռ ներսում չես կողմնորոշվել։ Մինչեւ ինքդ չորոշես՝ ինչ ես սկսում կառուցել, դաշնակիցներ որոնելը ոչինչ չի տա․ «Նախ՝ պետք է հասկանաս՝ ով ես դու, ինչ ես կառուցում, հետո փնտրես դաշնակիցներ։ Կլինեն նրանք արեւմուտքում, կլինեն նրանք Հեռավոր Արեւելքում, կլինեն նրանք Ասիայում, սա արդեն հաջորդ խնդիրն է, սակայն այսօր, քանի դեռ չես գիտակցել, որ պարտվել ես, որովհետեւ ամեն ինչ սխալ էր ու այժմ անհրաժեշտ է սկսել այլ կերպ, դաշնակիցներ փնտրելը իմաստ չունի։ Դաշնակիցներ պետք է փնտրել այն ժամանակ, երբ կողմնորոշվել ես՝ ուր ես գնում, քանի դեռ չես կողմնորոշվել՝ ինչ նպատակ ունես, օգնություն փնտրելն իմաստ չունի»։ 
23:15 - 29 հուլիսի,2021
ՀԿ-ները իշխանություններին կոչ են անում դիմել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ և ԵԱՀԿ |azatutyun.am|

ՀԿ-ները իշխանություններին կոչ են անում դիմել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ և ԵԱՀԿ |azatutyun.am|

azatutyun.am: Հայաստանյան 9 հասարակական կազմակերպություններ հայտարարությամբ են հանդես եկել՝ իշխանություններին կոչ անելով անհապաղ դիմել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ և ԵԱՀԿ։ «Հաշվի առնելով Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը խախտելու հետևանքով ստեղծված անվտանգային խնդիրները, միջազգային իրավունքի նորմերի կոպտագույն խախտումներով Ադրբեջանի կողմից ՀՀ տարածքային ամբողջականությունն ամիսներ շարունակ խախտելու հանգամանքը, պարբերական կերպով զինված բախումներ հրահրելու ադրբեջանական քաղաքականությունը, նորից կոչ ենք անում Հայաստանի Հանրապետության իշխանություններին օգտվել ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ ընձեռված հնարավորություններից և անհապաղ դիմել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ՝ Ադրբեջանի կողմից իրականացված ագրեսիայի և Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության խախտմամբ պայմանավորված միջազգային խաղաղության և անվտանգության սպառնալիքի առաջացման հիմքով», - մասնավորապես ասված է հայտարարությունում։ Միաժամանակ, «Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստան» հիմնադրամը, «Թրանսփարենսի Ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնը, Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբը, Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը, Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնը և մյուս կազմակերպությունները կոչ են անում Հայաստանի իշխանություններին դիմել ԵԱՀԿ-ին՝ «Հայաստան ուղարկելու չզինված, քաղաքացիական հատուկ մոնիթորինգային առաքելություն՝ սահմանամերձ գոտիներում տիրող իրավիճակի երկարաժամկետ անաչառ և օբյեկտիվ մշտադիտարկում իրականացնելու նպատակով, ինչը կապահովի բնակիչների անվտանգությունը և կնպաստի Հայաստանի անվտանգային խնդիրների լուծմանն ուղղված կառավարության ջանքերին»։Հայտարարության հեղինակները շեշտում են, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի՝ հրադադարի մասին Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Ռուսաստանի ղեկավարների հայտարարությունից ի վեր ադրբեջանական ագրեսիան Հայաստանի հետ սահմանի երկայնքով չի դադարում՝ ադրբեջանական զինված ուժերն ապօրինի կերպով ներխուժել և տեղակայվել են Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում, պարբերաբար կրակում են մի շարք գյուղերի և բնակավայրերի ուղղությամբ, փորձեր են իրականացնում քաղաքացիական բնակչությանն ապօրինի կերպով ազատությունից զրկելու, սպառնում հրազենով, զբաղվում են անասնագողությամբ։ «Վերջին օրերին, օգտվելով արդեն ամիսներ շարունակ չդադարող ագրեսիայի արդյունքում իրավական և քաղաքական հետևանքների, ինչպես նաև պատշաճ միջազգային արձագանքի բացակայությունից, ադրբեջանական սադրանքները նոր թափ են առել, ինչի հետևանքով կան նոր զոհեր և վիրավորներ», - ասված է հայտարարությունում։ Կազմակերպությունները համարում են, որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ, ինչպես նաև հատուկ մոնիթորինգային առաքելություն ուղարկելու համար ԵԱՀԿ դիմումը անհետաձգելի և խիստ անհրաժեշտ քայլեր են, որոնց հապաղումը լրջորեն վնասում է Հայաստանի շահերին՝ հանգեցնելով անդառնալի կորուստների։
13:26 - 29 հուլիսի,2021
Հիմա է ադրբեջանական ագրեսիան արձանագրելու պահը․ Սեդա Գրիգորյան

Հիմա է ադրբեջանական ագրեսիան արձանագրելու պահը․ Սեդա Գրիգորյան

«Հայաստանի կանանաց նախաձեռնությունը», որ ստեղծել են տարբեր բնագավառների ներկայացուցիչ կանայք, նախաձեռնել են ստորագրահավաք, որով կոչ են անում ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդին՝ դիտարկել ՀՀ սուվերեն սահմաններին իրականացվող ադրբեջանական ագրեսիան՝ որպես տարածաշրջանի խաղաղությանը եւ ՀՀ անվտանգությանը սպառնացող վտանգ, եւ քայլեր ձեռնարկել՝ դրա հետագա զարգացումը կանխելու եւ պատժելու ուղղությամբ։ Այս նախաձեռնության անդամ Սեդա Գրիգորյանն Infocom-ի հետ զրույցում պատմեց, որ ստորագրահավաքը միավորեց հարյուրավոր հայերի՝ առցանց ձեւաչափով․ «Հայաստանի կանանաց նախաձեռնությունը» նաեւ պահանջագիր է ներկայացրել ՀՀ-ում հավատարմագրված մի շարք դիվանագիտական պատվիրակություններին, որոնցից շատերի ներկայացուցիչների հետ անձամբ զրուցել են եւ ներկայացրել խնդրի կարեւորությունը եւ, մասնավորապես, արեւմտյան պետությունների կողմից քայլեր ձեռնարկելու անհրաժեշտությունը։ Մասնագետների հետ զրույցները հաստատել են կանանց համոզմունքը, որ լռելով եւ ՄԱԿ-ին մեր սահմանային իրավիճակի վերաբերյալ հայտ չներկայացնելով՝ ՀՀ իշխանությունները, կարծես, ցույց են տալիս, որ համակերպված են ադրբեջանական ագրեսիայի դրսեւորումների հետ եւ չեն դիտարկում դրանք՝ որպես սպառնալիք ՀՀ անվտանգությանը։ «Այսպիսի լռությունը կարող է մեզ զրկել հետագայում հնարավոր քայլեր անելու հիմնավորումից, քանի որ հիմա է ադրբեջանական ագրեսիան արձանագրելու պահը, եւ դրանից հետո միայն հնարավոր կլինի համապատասխան քայլեր ձեռնարկել կամ ակնկալել միջազգային կառույցներից։ Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանը 2020-ի իր պատերազմական գործողությունները հիմնավորում էր՝ հղում կատարելով 1993թ․ ՄԱԿ-ի ընդուած բանաձեւերին՝ իր հերթին դրանց հաղորդելով միակողմանի եւ մանիպուլյատիվ մեկնաբանություն։ Սակայն փաստն այն է, որ իրենք կարողացան այդ բանաձեւերը վերածել քաղաքական գործիքի՝ սեփական ագրեսիան արդարացնելու համար։ Այսինքն՝ ՄԱԿ ԱԽ հայտ ներկայացնելն ինքնին որպես գործողություն, եւ դրան ի պատասխան՝ հնարավոր բանաձեւերի ընդունումը գուցե տվյալ պահին չլուծեն առկա ռազմական լարվածության հարցը, սակայն էական դեր են խաղում՝ քաղաքական հարթության վրա իրավիճակի արձանագրման, գնահատման եւ որոշակի քայլերի նախատեսման համար»,- մանրամասնեց Գրիգորյանը՝ հավելելով, որ ունեցել են նամակագրություն եւ հաղորդակցություն հայաստանյան եւ միջազգային մի շարք կառույցների հետ։ Գրիգորյանը կարեւորեց հենց ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի արձագանքը եւ հանդիպման հրավերը։ Հունիսի 1-ին «Հայաստանի կանանց նախաձեռնության», Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից փախստականների համագումարի եւ 2020թ․ տեղահանված արցախցիների ներկայացուցիչները հանդիպել են ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի ղեկավարի տեղակալ տիկին Դենիս Սամպֆի հետ․ «Մենք ներկայացրինք համազգային ստորագրահավաքի նախաձեռնությունը եւ դրա հանրային պահանջը՝ Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակին հորդորելով քայլեր ձեռնարկել Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդի անվտանգության ապահովման եւ ադրբեջանական ընթացիկ ագրեսիան կանխելու ուղղությամբ․Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին իրեն անվտանգ չի զգում ստեղծված արտաքին լարվածության արդյունքում, եւ նման խոցելի իրավիճակում գտնվող մարդկանց իրավունքների պաշտպանությունն ուղղակիորեն հանդիսանում է ՄԱԿ-ի առաքելության կարեւորագույն դրույթներից մեկը»,- պատմեց Գրիգորյանը։ Մեր զրուցակիցն ընդգծեց, որ հանդիպման մասնակիցները մանրամասնորեն անդրադարձել են նաեւ ռազմագերիների եւ տեղահանված արցախցիների խնդիրներին, ինչպես նաեւ՝ ադրբեջանական օկուպացիայի ներքո հայտնված տարածքներում գտնվող վտանգված հայկական մշակութային ժառանգությանը։ Ներկաները կոչ են արել ՄԱԿ-ին հումանիտար աջակցությունից զատ՝ նաեւ դիվանագիտական գործիքակազմ կիրառել՝ թուրք-ադրբեջանական ցեղասպան քաղաքականությունը պատժելու նպատակով, կիրառել սանկցիաներ, հատուկ պատվիրակությամբ այցելել հայ ռազմագերիներին եւ հետեւողական լինել նրանց իրավունքների վերականգնման, հայրենիք վերադարձի հարցում։ «Տիկին Դենիս Սամպֆն իր հերթին հավաստիացրեց, որ ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակը շարունակում է իրականացնել հակամարտությունից տուժած մարդկանց աջակցելու իր հանձնառությունը եւ անում է հնարավորը՝ ՄԱԿ-ի լիազորությունների շրջանակներում հրատապ խնդիրներին դիվանագիտական լուծումներ գտնելու համար: Նա ի գիտություն ընդունեց համազգային խնդրագրի պահանջը եւ խոստացավ քաղաքացիական հասարակության հետ այս ձեւաչափով հանդիպումները դարձնել շարունակական»: Ինչպես նկատեց Գրիգորյանը՝ ի տարբերություն ՄԱԿ-ի երեւանյան գրասենյակի՝ շատ բարկացնող եւ հիասթափեցնող էր ՄԱԿ-ում ՀՀ պաշտոնական ներկայացուցչի արձագանքը․ «Մեր նամակին ի պատասխան՝ օրեր անց իրենց գրասենյակից պատասխան եկավ, որ մենք չենք կարող իրենց ուղիղ դիմել եւ պետք է դիմենք ԱԳՆ խողովակներով։ Այսինքն՝ մարդիկ կարդացել են նամակը, անցել է բավական ժամանակ, հետո երբ ըստ էության չեն կարողացել որոշակի պատասխան գտնել, մեզ ուղղորդել են միջնորդավորված հաղորդակցության դիմել։ Իսկ մենք ընդամենը հարցրել էինք, թե արդյոք նախատեսո՞ւմ են դիմել ՄԱԿ ԱԽ, եւ ինչպե՞ս մենք՝ որպես ՀՀ քաղաքացիական հանրության ներկայացուցիչներ, կարող ենք մեր գործունեությամբ նպաստել իրենց աշխատանքին՝ հաշվի առնելով արդեն իրականացրած քայլերը»,- հավելեց Գրիգորյանը։ Նախաձեռնության անդամները պլանավորում են շարունակել ստորագրահավաքը, ակտիվ պահել ՄԱԿ ԱԽ դիմելու անհրաժեշտության թեման, քննարկումներ ունենալ մասնագետների հետ եւ շարունակել հաղորդակցությունը միջազգային կառույցների, ՀՀ-ում հավատարմագրված դիվանագիտական առաքելությունների հետ։ Գրիգորյանն ասաց, որ արեւմտյան երկրների ակտիվությունն ու ներգրավվածությունը տարածաշրջանում եւ Հայաստանում ակնհայտորեն մեծանում է, ինչն արդեն իսկ համահունչ է նախաձեռնության ներկայացրած պահանջների ուղղվածությանը։ «Սակայն առկա գործընթացները դեռեւս որոշակի պատասխան չեն ներկայացնում ՀՀ սահմաններին իրականացվող ադրբեջանական ագրեսիայի դեմ պայքարի, ՀՀ եւ Արցախի բնակչության անվտանգության ապահովման, սահմանամերձ բնակավայրերի բնակիչների պաշտպանվածության, սահմանային կետերի վերազինման եւ ամրակայման հետ կապված պահանջներին ու մտահոգություններին։ Այնպես որ, մենք հետեւողականորեն բարձրաձայնելու ենք այս հարցերի մասին եւ շարունակելու ենք ընդլայնել մեր նախաձեռնության շարքերն ու լսարանը»,- եզրափակեց Գրիգորյանը։ Ինչ վերաբերում է նախաձեռնությանը՝ դրա հիմնադիրների գործունեությունն այս կամ այն կերպ ուղղակիորեն կապված է պատերազմի օրերին եւ հետպատերազմյան շրջանում երկրում ընթացող իրադարձություններին եւ դրանց հետեւանքներին․ «Լինելով ակտիվ քաղաքացիներ՝ յուրաքանչյուրս մեր բնագավառում մշտապես արձագանքել ենք, փորձել մասնակցել ու ազդել երկրի ներսում տեղի ունեցող գործընթացների վրա»,- ասաց նախաձեռնության անդամ Սեդա Գրիգորյանը՝ խոսելով իրենց նպատակների մասին։  «Այդպես, օրինակ, տիկին Զարուհի Մուրադյանն իր տնօրինությամբ գործող Սարգիս Մուրադյան պատկերասրահը վերածել էր քողարկող ցանցերի, վերմակ-դոշակների պատրաստման կետի, որտեղ հավաքվում էին տասնյակ կամավորներ, գերազանցապես՝ կանայք, որոնք օրնիբուն աշխատում էին՝ բանակին ու տեղահանված հայրենակիցներին աջակցելու համար։ Նրանց նախաձեռնությամբ հսկայածավալ աշխատանք իրականացվեց՝ անհրաժեշտ պարագաների ձեռքբերման, պատրաստման եւ թիրախային մատակարարման ուղղությամբ։ Տիկին Անուշ Սեդրակյանը կարեւոր հանդիպում-քննարկումների շարք նախաձեռնեց՝ հանրային դիսկուրս բերելով այն կարեւոր հարցերը, որոնք մանիպուլացվում են Ադրբեջանի կողմից եւ պատշաճ ու հիմնավորված արձագանքի չեն արժանանում պաշտոնական Հայաստանից»։ Գրիգորյանը նշեց, որ նախաձեռնության մեջ կան վավերագրող ռեժիսորներ, որոնք պատերազմի օրերին եւ հետո էլ նկարահանել ու լուսաբանել են իրադարձությունները, նպաստել ադրբեջանական պատերազմական հանցագործությունների վերաբերյալ տեղեկությունների միջազգային հանրայնացմանը, հետպատերազմյան օրերին հայկական մշակութային ժառանգության պահպանման խնդրով կամավորական աշխատանքներին եւ այլն։ Մեր զրուցակցի խոսքով՝ նախաձեռնության յուրաքանչյուր անդամ փորձել է առավելագույնն անել՝ լրացնելու պետական ձախողումների թողած բացն այն օղակներում, որտեղ կարող էին որեւէ կերպ օգտակար մասնակցություն ունենալ։ Կանանց նպատակը եղել է Հայաստանի համար այդ օրհասական պահին իրենց ուժերի ներածի չափով նպաստել խնդիրների հաղթահարմանը, թեթեւացնել այն մարդկանց հոգսը, որոնք առաջնագծում էին կամ անմիջականորեն տուժել էին պատերազմից։ «Այս նախապատմությունը ներկայացնում եմ, որպեսզի պարզ դառնա, որ թեեւ նախաձեռնությունն ինքնին ձեւավորվել է միայն մայիսի վերջին, սակայն մենք նախորդ ամիսներին եւս ներգրավված ենք եղել մեծ կամ փոքր սոցիալական, կրթական, տեղեկատվական եւ այլ կամավորական նախաձեռնություններում, պարբերաբար հանդիպել ու քննարկել ենք կարեւոր անելիքները։ Երբ սկսվեցին ադրբեջանական ոտնձգությունները Սյունիքում՝ ՀՀ սուվերեն տարածքում, եւ երբ հասկանալի դարձավ, որ ՀՀ կառավարությունը չի գնալու զինված բախման, մենք հանդիպումներ ունեցանք ոլորտի մասնագետների հետ ու եկանք համաձայնության, որ այս իրավիճակում պետք է ներկայացվեն Հայաստանի ժողովրդի դիրքորոշումն ու կամքը»,- ասաց Սեդա Գրիգորյանը։ Ասպրամ Փարսադանյան
13:09 - 28 հուլիսի,2021