Արցախյան պատերազմ․ 2020

Արցախյան առաջին պատերազմից հետո ամենալայնածավալ էսկալացիան՝ Արցախի ու Ադրբեջանի միջեւ՝ սահմանի ողջ երկայնքով։ Տեւել է 44 օր՝ սեպտեմբերի 27-ից նոյեմբերի 10-ը։

Պատերազմի ժամանակ Հայաստանում եւ Արցախում հայտարարվել է ռազմական դրություն եւ ընդհանուր զորահավաք։

2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ վարչապետը, Ադրբեջանի եւ ՌԴ նախագահները ստորագրել են հայտարարություն՝ ռազմական գործողությունները դադարեցնելու վերաբերյալ, ըստ որի՝ Արցախի Հանրապետության տարածքի մեծ մասն անցնում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

«Գոռացի՝ կանգնե՛ք, զասադ է»․ Քիմիկների գործով վկան պատմում է ՝ ինչպես է ինքը փրկվել, եղբայրը՝ զոհվել

«Գոռացի՝ կանգնե՛ք, զասադ է»․ Քիմիկների գործով վկան պատմում է ՝ ինչպես է ինքը փրկվել, եղբայրը՝ զոհվել

«Ես 3 անչափահաս երեխա թողել եմ տանը, եկել դատարան։ 2 տարեկան երեխայիս թողել եմ 10 տարեկանի մոտ, պատուհանները փակել, եկել։ Չի կարելի էլի էսպես, չորս տարի է՝ էստեղ նստած եմ, բայց դրա համար մի պատճառ չկա», -Քիմիկների զորամասի գործով ամբաստանյալ Էլլադա Հարությունյանի խոսքերն են։ Հարությունյանը, որ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ զբաղեցրել է ՀՀ ԶՈՒ ռադիացիոն, քիմիական եւ կենսաբանական պաշտպանության զորքերի (ՌՔԿՊ, հայտնի է որպես Քիմիկների զորամաս) համալրման բաժանմունքի պետի պաշտոնը, այժմ մեղադրվում է պաշտոնեական կեղծիքի մեջ․ մեղադրանքը առնչվում է՝ նույն զորամասի բաժանմունքի պետերից Սարգիս Կուլակչյանի հետ ՌՔԿՊ զորքերի պետ-վարչության պետ  Վարդան Նշանյանի որդու՝ Գեւորգ Նշանյանի՝ ծառայությունից խուսափելու հանգամանքը կոծկելուն։ Կուլակչյանն ու Հարությունյանը, սակայն, այս մեղադրանքը չեն ընդունում։ Էլլադա Հարությունյանը - Ասեք՝ կա՞ մի բան, որ ես կարող էի անել եւ չեմ արել,- դատակոչված վկա Ռաֆայել Փնջոյանին հարցրեց Էլլադա Հարությունյանը։ - Ես չեմ կարող այդ հարցին պատասխանել, ես չեմ դա վերահսկել,- պատասխանեց վկա Փնջոյանը։ Վերջինս նույնպես պատերազմի ժամանակ ծառայել է այդ զորամասում, զբաղեցրել է ռադիացիոն, քիմիական, կենսաբանական պաշտպանության բաժանմունքի պետի պաշտոնը, հոկտեմբերի սկզբին սեփական ցանկությամբ միացել է Մեղրի մեկնող 62-հոգանոց անձնակազմին, իր խոսքով՝ օգնություն ցուցաբերելու համար։ Անձնակազմը, հիշեցնենք, ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի՝ այդ ժամանակվա տեղակալ Անդրանիկ Մակարյանի կողմից առաջադրանք է ստացել՝ 2020թ․ հոկտեմբերի 21-ին մեկնել Կիրի հանք տեղանք՝ «սանրում» գործողություն իրականացնելու։ Քանի որ քիմիկները տեղանքին ծանոթ չեն եղել, ուղեկցողներ են նշանակվել։ Սակայն ստացվել է այնպես, որ նախանշված վայրում իջնելու փոխարեն նրանք խորացել են մինչեւ Զանգելան քաղաք, որտեղ էլ ընկել են շրջափակման մեջ։ 5 զինծառայող գերեվարվել է, 12-ը՝ սպանվել, 23-ի եւ 1 վարորդի գտնվելու վայրն անհայտ է առ այսօր։ Այս դրվագի համար էլ այժմ մեղադրվում են ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի նախկին տեղակալ, գեներալ–լեյտենանտ Անդրանիկ Մակարյանը եւ Քիմիկների զորամասի հրամանատար, փոխգնդապետ Արսեն Աբգարյանը։ Նրանք եւս առաջադրված մեղադրանքները չեն ընդունում։ Ըստ վկայի՝ Գեւորգ Նշանյանի հաշվառումը պետք է 4-րդ բանակային կորպուսը վարեր Էլլադա Հարությունյանը պատմեց, որ երբ պատերազմի ժամանակ ՄՈԲ-ից մեկի հայրը մահացել է, գնդից զինկոմիսարյատ գրություն է ուղարկվել, որպեսզի նրան թույլատրվի մեկնել՝ հուղարկավորությանը մասնակցելու։ Այդ գրությունը, որպես ի գիտություն, տրամադրվել է նաեւ իրենց զորամասին։ - Հիմա Գեւորիկի դեպքում ո՞նց պիտի արվեր,- հարցրեց նա վկային։ - Նույն ձեւով- պատասխանեց Ռաֆայել Փնջոյանը։ - Շարային մասը (նկատի ունի՝ իրեն,-հեղ․) իրավունք ունե՞ր առանց ԳՇ պետի հրամանի նրան ընդգրկել զորամասի ցուցակներում, երբ նա արդեն այլ գնդում էր (նկատի ունի՝ Էջմիածնից մեկնել էին Մեղրի՝ միանալու այնտեղի զորքին,-հեղ․)։ - Հարգելի՛ դատարան, երբ ստորաբաժանումը անցել է 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատարության ենթակայությանը, դարձել է դրա ստորաբաժանումներից մեկը, այսինքն՝ այդ անձնակազմի հաշվառումը՝ դուրս գալու թույլ տալու, վերադառնալու հետ կապված, պետք է վարեր 4-րդ բանակային կորպուսը (նկատի ունի՝ ոչ այն զորամասը, որի կազմում ծառայել է Էլլադան,-հեղ․)- պատասխանեց վկան։ Դատավոր Սարգիս Դադոյանը Հենց այս պատասխանն էլ վրդովեցրեց Էլլադա Հարությունյանին․ - Հարգելի՛ դատարան, անցած դատին մեր տան ծխից բոլորը հավաքվել էին․․․ Երբ ծնողներս Հայաստանում էին, օգնում էին, բայց հիմա․․․ Խնդրում եմ՝ վերանայեք էս հարցը, ինձ ընդառաջեք, թույլ տվեք գնամ տուն։ Նախագահող դատավոր Սարգիս Դադոյանը տեղեկացրեց, որ ամբաստանյալը իրավունք ունի գնալ, երբ նիստը ավարտվի։ Ռաֆայել Փնջոյանի խոսքով՝ ռազմական ոստիկանական հենակետ ճանապարհին չի եղել Ռաֆայել Փնջոյանի հարցաքննության մնացած ժամերն անցան մյուս դրվագի՝ մարտական առաջադրանքի մեկնելու վերաբերյալ հարցուպատասխանով։ Դեռ նախորդ նիստին ցուցմունք տալիս նա հայտնել էր, որ մեկնելուց առաջ Քիմիկների զորամասի հրամանատար Արսեն Աբգարյանի ցուցումով նստել է ուղեկցողի կողքին, մի քանի անգամ նրան հարցրել՝ գիտի՞ իրենց մինչեւ ուր է ուղեկցելու, եւ ստացել դրական պատասխաններ։  - Ուղեկցող Արման Նուրիջանյանն ասում է՝ եթե իմանայի, որ պիտի գնայինք Կիրի հանք, կգնայի էդտեղ, ի՞նչ իմաստ կար Զանգելան հասնելու։ Ըստ Ձեզ՝ նա իսկապես տեղյա՞կ էր կամ եթե տեղյակ լիներ, հանքում կկանգնե՞ր,- վկային հարցրեց հանրային մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը։ - Ուղեկցողը նշանակվել էր, որ մեզ ուղեկցեր նախորոշված կետ։ Եթե նա չի իմացել, մենք էլ չենք իմացել, այդ դեպքում ի՞նչ էր անում նա այդտեղ․․․ Արսեն Աբգարյանն ասել է՝ հանքի մոտ ռազմական ոստիկանական կետ կա, էդտեղ պիտի կանգնեինք, բայց ես չեմ իմացել տեղանքը, ռազմական ոստիկանության հենակետ էլ չի եղել, եթե լիներ, կհասկանայինք, որ դա է,- պատասխանեց վկան։ - Նուրիջանյանն ասում է՝ իմացել է, որ պիտի դեպի Զանգելան տանի։ Այսինքն՝ սխալ է իմացել երթի վերջնակետը։ Դուք հավատո՞ւմ եք։ - Եթե տեղանքի անունը իմանար, տեղանքի հստակ կոորդինատներ ասեին, հայ մարդ է, դժվար՝ մեզ մտցներ Զանգելան։ Ուր ասել են, այդտեղ էլ տարել է։ Երբ ասացինք՝ շատ ենք եկել, նա ասաց՝ ռազմական ոստիկանական պոստ պիտի լիներ, չկար, դրա համար շատ եկանք։ - Իսկ նա այլ ցուցմունք է տվել․ ասել է, որ գիտեր, թե Զանգելան տանող ճանապարհը պետք է ցույց տա, ու կանգ է առել, երբ հասել է այն խաչմերուկին, որտեղից պիտի ասեին՝ որ ուղղությամբ երթ կատարեր, մինչդեռ Դուք ասում եք՝ շինությունը տեսաք, ասեցիք՝ կանգնի։ - Ես պնդում եմ, որ ես եմ իրեն ցուցում տվել, որ կանգնի, քանի որ այդքան մոտ չպիտի լինեինք Զանգելանին։ - Արման Նուրիջանյանը իր ցուցմունքում նշել է նաեւ, որ ավտոմեքենայում Ձեզ հետ խոսակցություն է ունեցել, մտավախություն հայտնել, որ հակառակորդը Զանգելանի մոտ է, իսկ Դուք ասել եք՝  օպերացիա ենք ծրագրում, եւ մեր վերահսկողության տակ է։ Նման բան հիշո՞ւմ եք։ -  Չի եղել նման խոսակցություն, եղել է այն մասին, որ մենք էս կողմից ենք գնալու, Անդրանիկ Մակարյանի ղեկավարած խումբը՝ մյուս կողմից։ Երկու կողմից գնալու ենք, սպասենք հետագա խնդիրներին, որ սանրման աշխատանքներ կատարենք։ Ձախից՝ հանրային մեղադրողներ Դավիթ Նավասարդյանը, Արշակ Մարտիրոսյանը Մեղադրող Նավասարդյանը հիշեցրեց նաեւ, որ ճանապարհին մի ոստիկան են վերցրել, մի քանի մետր այնկողմ իջեցրել, եւ փորձեց հասկանալ՝ հարց չի՞ ծագել, թե այդ ոստիկանն ինչ էր անում այդտեղ, եթե հենակետ չկա։ -Չէ, չի եղել ճշգրտող հարց․․․ Մարդիկ էին կանգնած՝ սովորական կապույտ համազգեստով (նկատի ունի՝ ոչ ռազմական ոստիկանության համազգեստով,-հեղ․), որպես այդպիսին՝  հենակետ չի եղել, ոչ արգելափակոց, ոչ մի բան,- պնդեց վկան։ Նախորդ նիստին վկա Ռաֆայել Փնջոյանը պատմել էր նաեւ, որ երբ ավտոբուսներից իջել են ու հասկացել, որ սխալ տեղանք են եկել, Քիմիկների զորամասի հրամանատար Արսեն Աբգարյանն ասել է՝ ավտոբուսները պտտվեն, որ հետ գնան, սակայն դիմացի բլուրներից հակառակորդն արդեն նրանց նկատած է եղել։ Կիսաքանդ շինությունների հետեւոմ դիրքավորվելուց եւ մոտ 40 րոպե ինտենսիվ մարտ վարելուց հետո կրակը փոքր–ինչ նվազել է, զորքը՝ ցաքուցրիվ եղել։ Թաքնվելով, ոտքով գետին հակառակ գնալով՝ վկային հաջողվել է Արսեն Աբգարյանի եւ մի քանիսի հետ լուսադեմին դուրս գալ շրջափակումից։ - Գիշերը, երբ ղամիշների մեջ թաքնված էիք, փորձե՞լ ենք վերադաս հրամանատարության հետ կապ հաստատել, տեղեկացնել՝ ինչ վիճակում եք։ - Այո, ես մի քանի անգամ փորձել եմ բջջայինով, կապ չի եղել։ - Իմ տղայի հետ ես անձամբ եմ խոսել, ո՞նց չի եղել,-վրդովվեց ծնողներից մեկը։ Հիշեցնենք՝ շրջափակման մեջ մնացած զինծառայող Ռուդիկ Ալեքսանյանը դեպքի օրը զանգահարել է տուն, նաեւ հաղորդագրություն գրել՝ տեղեկացնելով, որ թաքնված է եւ հետ գալու տարբերակ չունի․ «Մա՛մ, լավ մնացեք, գերի եմ ընկել, պախկված եմ, տարբերակ չունեմ հետ գալու, կա՛մ կմնամ սենց, կա՛մ կխփեն, հորս արեւ, լավ մնացեք, թեթեւ տարեք, չլացես, հերոս ունես, մա՛մ ջան, շատ եմ ձեզ սիրում, իմ կյանքն էլ սենց դասավորվեց, հերոս կմնամ, դուխով, հենց հիմա թուրքերի տարածքում եմ, հելնեմ՝ կփոխեն, աղաչում եմ՝ չլացես»,– ասված է հաղորդագրության մեջ։ Տուժողների իրավահաջորդները -Դուք փախուստի եք դիմել մարտի դաշտից՝ այնտեղ թողնելով մեր տղաներին,- բղավեցին դահլիճում գտնվող մայրերը։ - Չենք փախել։ - Բա դուք որտե՞ղ եք նկարվել։ - Ամսի 22-ին, որ գնդապետ Գեւորգյանն է ընդառաջ եկել մեզ, այդ պահին։ - Փախել, հետ եք եկել ու այ տենց ժպտալով նկարվել եք, հա՜, ինչների՞դ վրա էիք բերաններդ բացել,- վրդովվեցին տուժողների իրավահաջորդները՝ դատարանին ցույց տալով այդ լուսանկարը։ Ըստ վկա Դավիթ Կատանյանի՝ իրենց ասվել է, որ պիտի թշնամու ընդամենը 15-հոգանոց խմբի հայտնաբերեն Հակակոռուպցիոն դատարանում երեկ հարցաքննվեց նաեւ վկա Դավիթ Կատանյանը․ վերջինս դեպքին մասնակից զինծառայողներից է։ Դավիթը փրկվել է, նրա եղբայրը՝ զոհվել։ Վկա Կատանյանը պատմեց, որ սեպտեմբերի 29-ին ինքն ու իր հարազատ եղբայրը կամավորագրվել են, մեկնել Կապանի գունդ, մինչեւ հոկտեմբերի 16-ը մարտական գործողությունների մասնակցել Ջրականում։ 19 օր առանց հրամանատարի մնալով եւ հիասթափություն ապրելով՝ Դավիթը հրաժարվել է մասնակցել հետագա գործողություններին․ «Հոկտեմբերի 17-ին եկել ենք տուն, լույս 18-ին հետ եկել Կապանի գունդ, որտեղ ժողով եղավ, ասացին՝ պիտի գնաք Կուբաթլու, հրաժարվեցինք, ոնց հասկանում էինք՝ զորքին տանում էին, թողնում, անհետանում։ Այդպես ինձ Կապանում ձերբակալեցին, տարան ռազմական ոստիկանություն, ասացին՝ կամ ձեր՝ Մասիսի ջոկատից մարդ կտանեն, կամ քեզ կդատապարտեն»։ Ի վերջո, Դավիթը համաձայնել է․ Մասիսի իրեն ծանոթ Գեւորգ անունով մի զինծառայող (մականունը՝ Գիվի) նրան տեղեկացրել է, որ Անդրանիկ Մակարյանի հրամանով հետախույզները պիտի Ա կետից Բ կետ գնան, որտեղ հակառակորդի 15-հոգանոց խմբի շարժ են նկատել։ Ըստ Գեւորգի խոսքերի՝ ինքը Մակարյանի գլխավորած խմբի հետ մի ուղղությամբ է գնալու, Դավիթը՝ քիմիկների հետ՝ մյուս ուղղությամբ, երկու կողմից շրջափակելով հակառակորդին՝ մաքրելու են, դուրս գան․ «Ասաց՝ քայլելով կգնանք, ձեր հետ էլի մարդիկ կգնան, ես գնալու օրն եմ իմացել, որ քիմիկների մասին էր, ասաց՝ մի քանի հոգի են, կխփեք, զասադ կնստեք, կգանք․․․ Հանելուկը նրանում է, ինչից եմ ես ներվայնանում էլի, որ եթե մարտական գործողություն ես ղեկավարում, գեներալ մարդ ես, ինչքան պիտի անփույթ պիտի լինես, որ զորքը աջից ուղեկցես (նկատի ունի Մակարյանին,-հեղ․) ու ձախի հետ կապ չպահես, հետո էլ մեղադրում են գյուղացուն, ուղեկցողներին, ուղեկցողը կապանցի տղա է, իրեն ուր ասել են, էդտեղ է տարել։ Իմ հարազատ եղբայրն է զոհվել, իմ 2 ընկերները, ոնց կարելի է էլի»,- վրդովվեց Կատանյանը։ -  Արսեն Աբգարյանին մինչեւ մեկնելը տեսե՞լ եք,- հարցրեց մեղադրողը։ - Չէ։ - Մակարյանի կողմից ամբողջ անձնակազմին հրահանգավորում չի՞ արվել։ - Չեմ տեսել։ - Քրեական գործով նման տվյալներ ունենք, հնարավո՞ր է՝ Դուք չեք մասնակցել։ - Բացառվում է, զենքերը իրար հետ ենք ստացել։ Կատանյանի խոսքով՝ թշնամուն առաջինը ինքն է նկատել եւ փորձել ավտոբուսները կանգնեցնել Դավիթ Կատանյանը պատմեց, որ ընդհանուր ճանապարհը տեւել է մոտ 40 րոպե, ի տարբերություն նախորդ վկայի՝ պնդեց՝ ռազմական հենակետ տեսել է։ Մեղադրող դատախազ Արսեն Մարտիրոսյանի հարցին, թե ինչ տեսք ուներ այն, վկան պատասխանեց՝ պոստ էր, ծառերի տակ սեւ ֆորմաներով կանգնած էին։ «Զինվորները ավտոբուսների մեջ քնած էին, ես խասյաթ ունեմ՝ եթե ճանապարհն անծանոթ է, չեմ քնում, որ հետ գալիս իմանամ, ու որ տեսա պոստեր կան, որ սապյորը միներ էր շարում, մտածեցի՝ անիմաստ չէր դա, մեջս մի վախ ընկավ․ եթե սապյորը շարում է, մենք էլ խի՞ ենք գնում առաջ։ Էդտեղ սարերի վրա նկատեցի թուրքերին, գոռացի՝ կանգնեք, զասադ է, տղերքին արթնացրի։ Բայց վարորդն ասաց՝ մինչեւ դիմացի ավտոբուսը չկանգնի, չի կարող։ Եթե էդ առաջին խաչմերուկի վրա կանգներ՝մոտ 300 մ հետ, էդպես չէր լինի։ Հեռախոսս հանել եմ, որ զանգեմ ախպորս, զգուշացնեմ՝ առաջ չգան (երկու ավտոբուսները հետ էին մեզնից), կապ չի եղել»,- պատմեց վկան՝ հավելելով, որ շրջափակման միջից է կարողացել կապ հաստատել Վահագ անունով զինծառայողի հետ, տեղեկացրել, որ զոհ ու վիրավոր ունեն, սակայն հետո հեռախոսն ընկել է գետը, եւ կապը կորել է։ Հարցին, թե սակրավորները ճանապարհից ինչքան հեռավորության վրա էին, վկան պատասխանեց՝ 1 մ, նույնիսկ զարմացել են՝ իրենց տեսնելով, բարեւել, անցել։ Նրանցից մոտ 15 րոպե հետո արդեն ավտոբուսները կանգ են առել, իջել են եւ ստացել շրջանաձեւ պաշտպանություն անցնելու հրաման։ Թե ում կողմից, վկան չմտաբերեց, ասաց՝ հաջորդ օրն է իմացել, որ իրենց հրամանատարը Արսեն Աբգարյանն է եղել։ Ձախից՝ Արսեն Աբգարյանը, պաշտպան Դավիթ Դավիդյանը, Անդրանիկ Մակարյանը, Ամրամ Մակինյանը Աբգարյանի պաշպան Դավիթ Դավիդյանը հետքրքրվեց՝ կարո՞ղ են արդյոք դուրս եկածներին փախած համարել, հնարավորություն կա՞ր մնալու, մարտ շարունակելու կամ մյուսներին օգնելու։ Վկան, սակայն, բացասական պատասխանեց, հասաց՝ դուրս եկածներից մեկն էլ ինքն է, որ եղբորն է կորցրել։ Հիշեց՝ նույնիսկ երբ տեսել է սպա Բադեյանի զոհվելը, չի կարողացել նրա մարմինը մոտեցնել իրենց։ Հարցին, թե ինքը ինչպես է փրկվել, Կատանյանը պատասխանեց՝ հրաշքով։ Վկայի համոզմամբ՝ զորքի հանդեպ անուշադիր վերաբերմունք է եղել Դավիթ Կատանյանի խոսքով՝ ինտենսիվ մարտը մեւել է մոտ 40 րոպե, հակառակորդը մոտեցել է ընդհուպ մինչեւ 6 մետր, նրանց թվում նաեւ դիվերսանտներ են եղել։ Իրենց թաքստոցում եղել են 6 հոգով, որոնցից միայն 4-ն է կրակել․ -Ի՞նչն էր պատճառը, որ բոլորը չէին կրակում։ -Վախը․ հետներս պովր կար, ֆիզկուլտի դասախոս, որ չէր տիրապետում ավտոմատին․․․ Զորահավաք եք արել, կանչել եք, էդ մարդը ԱԿԱ զենք կյանքում չի բռնել, շերեփ է բռել, էդ մարդուն խի՞ եք տանում (հիշյալ խոհարարը գերեվարվել է, հետագայում վերադարձվել, նրա ցուցմունքը կարդացեք այստեղ,-հեղ․)։ Որոշ ժամանակ մարտ վարելուց հետո Կատանյանը մի քանիսի հետ գետի ճանապարհով դուրս է եկել Կիրի հանք, որտեղ քիմիկների մեկ այլ խումբ կար։ Սկզբում մտածել են, թե իրենք հակառակորդ են, զինաթափել են, համոզվել, որ հայ են․ «Մի փոխգնդապետ է դիմավորել, ասացինք՝ Զանգելանից ենք գալիս, ասաց՝ խի՞ եք գնացել, մենք հրաման ենք տվել, որ գռադով խփեն էնտեղ։ Ընգերս ասաց՝ բայց մեզ հրամանով են տարել, ասաց՝ տենց հրաման չի եղել»։ Դավիթ Կատանյանը փորձել է հիշյալ Գիվիից տեղեկանալ, թե ինչու չեն միջամտել, իրենց օգնության չեն հասել, վերջինս էլ պատասխանել է, որ Անդրանիկ Մակարյանը նահանջի հրաման է տվել․ «Եթե դու գիտես՝ մանկության ընկերդ մեզ հետ է, մինչեւ հիմա անհետ կորած է, դու իրեն թողնում ես զասադի մեջ ու գնում, հրամանն էլ մի կողմ, մարդ չես, ընկեր չես»։ -Իսկ Անդրանիկ Մակարյանի հետ խոսե՞լ եք։ - Խոսել եմ, ասել է՝ դու պատկերացնո՞ւմ ես՝ որ ես զոհվեի, հակառակորդը կասեր՝ հայ գեներալ է խփել, ազգային հերոս կտային։ - Նահանջի մասին չե՞ք հարցրել։ - Չէ, եթե մարդը ֆակտ ասում է՝ եթե ես զոհվեի, դրանից հետո ի՞նչ հարցնեի․․․ Ինձ հետո կադրերի բաժնից Վարդանյանն ասաց՝ բունտ անեիր, հրաժարվեիր մարտի գնալ։ - Այսինքն՝ Վարդանյանը տեղյա՞կ էր, թե ուր եք գնում։ - Դե, փաստորեն։ Տուժողների րավահաջորդները հետաքրքրվեցին, թե կատարվածի համար Կատանյանը ում է մեղավոր համարում․ - Ով մարտական գործողությունը ղեկավարել է, մեզ տարել է՝ Մակարյանը, ինքն է տարել, ինքը կա, ես կամ, բայց մնացածը չկան, թող ինքը գնար Զանգելան, մենք գնայինք մյուս ուղղությամբ։ Մենք պիտի իջնեինք, ոտքով գնայինք, հետո ենք իմացել, որ ուղեկցողը շատ է տարել։ Զորքի հանդեպ անուշադրություն է եղել։ Վկաների հարցաքննությունը կշարունակվի ապրիլի 9-ին։     Միլենա Խաչիկյան
Այսօր 14:04
«Ասացին՝ զանգել են էրեխեքին, թուրքն է պատասխանել»․ 73-հոգանոց վաշտի զոհվելու գործով տուժողների ցուցմունքները

«Ասացին՝ զանգել են էրեխեքին, թուրքն է պատասխանել»․ 73-հոգանոց վաշտի զոհվելու գործով տուժողների ցուցմունքները

44-օրյա պատերազմի ժամանակ Մարտունի 3 զորամասի 73-հոգանոց վաշտի զոհվելու գործով տուժողների իրավահաջորդների հարցաքննությունների փուլը մոտենում է ավարտին։ 55 իրավահաջորդներից 45-ը հարցաքննվել է, 3-ը Հայաստանի Հանրապետությունում չէ, 2-ը ներկայացրել է տեղեկանք, որ առողջական խնդիրների պատճառով ի վիճակի չէ ներկայանալ դատարան, եւս 5-ը դեռ պետք է հարցաքննվի (մյուսները, ըստ ամենայնի, տուժողի իրավահաջորդ ճանաչված չեն)։ Նրանք այն անձինք են, որոնց որդիները եւ այլ հարազատներ 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին Մարտունիից «9-րդ կմ» կոչվող տեղանք մեկնելու հրաման են ստացել։ Սակայն վաշտը անցել է նախապես որոշված այդ տեղամասը, քանի որ նրանց ոչ ոք չի դիմավորել։ Այդպիսով նրանք հայտնվել են Հադրութի շրջանի Այգեստան գյուղում, որտեղ էլ հակառակորդի ռմբակոծության եւ դիվերսիոն գործողությունների հետեւանքով զոհվել են։ Զոհվածների հարազատները, սակայն, կատարվածի վերաբերյալ հստակ տեղեկություններ չունեն, որոշները չգիտեն անգամ՝ իրենց հարազատը երբ, որտեղ եւ ինչ հանգամանքներում է զոհվել։ Ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսեւորելու համար այժմ մեղադրվում են նույն զորամասի նախկին հրամանատար Գոռ Իշխանյանը եւ ՊԲ օպերատիվ բաժնի նախկին պետ Նվեր Մարտիրոսյանը։ Նրանք, սակայն, իրենց վերաբերյալ դատական նիստերին ներկա չեն գտնվում, դատարանի որոշմամբ՝ դատաքննությունն ընթանում է նրանց պաշտպանների մասնակցությամբ։ Արեւ Պետրոսյան Արեւ Պետրոսյանը, որ զոհված Կամո Շահվերդյանի կինն է, պատմեց, որ պատերազմը սկսելուն պես ամուսնուն կանչել են, գնացել է 3-րդ պաշտպանական շրջան, ընդգրկվել 7-րդ վաշտում։ Կնոջ հետ կապի մեջ է եղել մինչեւ հոկտեմբերի 6-ը: «Լսել էի, որ Ջալալ Հարությունյանի (ՊԲ հրամանատարը,-հեղ․) եւ Կամո Վարդանյանի (ՊԲ հրամանատարի առաջին տեղակալը-հեղ․) հրամանով գնացել էին Հադրութ՝ օգնության, եւ էնտեղ նրանց պիտի դիմավորեր Կարեն Առստամյանը (18-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարը-հեղ․), որը չի դիմավորել։ Վաշտը գնացել է ու էլ չկա։ Տարբեր բաներ էին ասում, որ գերի է, որ շրջափակման մեջ է․․․ Փորձեցի հանդիպել Գոռ Իշխանյանին, տեսնել՝ նա ինչ է ասում: Ես այդ ժամանակ մորգերում ամուսնուս էի ման գալիս, ուզում էի հասկանալ՝ շարունակե՞մ ման գալ թե՞ շրջափակման մեջ էին։ Երեք անգամ գնացի, ասացին՝ տեղում չէ, կգա, մինչեւ երեկոյան հինգը նստեցի, սպասեցի, քանի որ երեխես էլ էդ ժամանակ չկար, Եղնիկներում էր ծառայում, հետ եկա Հայաստան, շարունակեցի որոնումներս»,- պատմեց տուժողի իրավահաջորդը։ Ամիսներ անց՝ 2021 թ․ հունվարի 15-ին, որդուց ԴՆԹ նմուշառումով հաստատվել է Արեւ Պետրոսյանի ամուսնու զոհվելու հանգամանքը։ Շողիկ Հարությունյան Շողիկ Հարությունյանը զոհված ժամկետային զինծառայող Ռազմիկ Մադաթյանի մայրն է։ Նա պատմեց, որ որդին վերջին անգամ զանգահարել է հոկտեմբերի 6-ին, ասել է՝ ամեն ինչ լավ է, լավ է լինելու, չմտածես․ «Ասաց՝ ինձ պարգեւատրել են, մամ, ամեն ձեւով կռվել ենք։ Շատ ուրախ էր․․․ Ասաց՝ հիմա մեզ տանում են Հադրութ, հարցրի՝ ինչի՞, ասաց՝ տենց ա պետք, զինվոր չկա, չեմ կարող երկար խոսել, կապերի խնդիր կա, ասացի՝ ոչինչ, քեզ լավ նայի, զգույշ եղի, կապի մեջ եղի։ Դրանից հետո էլ ոչ մի լուր չունեցանք»։ Հարությունյանի խոսքով՝ ուր ասես, ում ասես, դիմել են, միայն պատերազմի դադարից հետո են տեղեկացել, որ հոկտեմբերի 9-ին Հադրութը, իր խոսքով, տվել են, իսկ հոկտեմբերի 11-ին՝ տղաներին ուղարկել այնտեղ․  «Հրադադարից 13 օր անցել էր, ոչ մի լուր չունեի ոչ փոքրիցս, ոչ մեծիցս, ես ու եղբայրս գնացինք Ղարաբաղ, մտանք Արայիկ Հարությունյանի շենք, ուզում էինք իրեն տեսնել, ինքը տեղում չէր, փոխարինողն էր, ուղղակի անունը չեմ հիշում հիմա, ասաց՝ չեք գտնի նրանց, մենք էլ լուր չունենք, սպասում ենք՝ Կարմիր Խաչը մտնի էդ տարածք»։ Դրանից հետո Շողիկ Հարությունյանը գնացել է «Մարտունի 3»՝ հենց այն զորամաս, որտեղ ծառայում էր որդին՝ հանդիպելու նրա հրամանատար Գոռ Իշխանյանին․ «Հարցրինք՝ ո՞ւր են մեր էրեխեքը, ասաց՝ մենք էլ ենք սպասում, Կարմիր խաչը գնացել է․․․ Բայց գրիչը ձեռքին դողում էր․․․ Դուրս եկանք, եղբորս ասացի՝ էրեխեքը չկան, ու էդ պահին Գոռ Իշխանյանին թե մեկ ուրիշին, լավ չեմ հիշում, եղբայրս հարցրեց՝ ի՞նչ կա մեր էրեխեքից, նա էլ պատասխանեց՝ զանգել ենք, հեռախոսին թուրք է պատասխանել, էդտեղ եղբայրս հասկացավ, որ լավ հոտ չի գալիս։ Հետ եկանք, ասացինք՝ գոնե Ջրականի էրեխեքից տեղյակ պահեք, էդպես փոքրիս գտա»: Ամիսներ անց միայն տիկին Շողիկը ԴՆԹ նմուշ է հանձնել․ Կարմիր Խաչը այդ տարածքներից մարմիններ էր դուրս բերել, որոնց մի մասը՝ այրված․ «Ես լսել եմ, որ իրենք քիչ են եղել, թշնամին՝ շատ, դրա համար շրջափակման մեջ են ընկել, մեկ էլ լսել եմ, որ Գոռ Իշխանյանը գումարով ծախել է էրեխեքին»: Մեղադրողների ճշգրտող հարցերին ի պատասխան՝ տուժողի իրավահաջորդը դժվարացավ հավելյալ տեղեկություններ հայտնել իր այս հայտարարության վերաբերյալ, ասաց՝ անձամբ ոչ ներկա է եղել, ոչ լսել, ուրիշներն են փոխանցել։ Սիրուշ Միրզաբեկյան Սիրուշ Միրզաբեկյանը զոհված Գրիշա Միրզաբեկյանի կինն է։ Նա պատմեց, որ ամուսինը պատերազմ է մեկնել կամավոր, նույնիսկ իրար չեն էլ տեսել․ «Քանի որ էրեխեքս անչափահաս էին, ինձ ստիպեցին գալ Երեւան, դուրս եկա, եկա էստեղ, նույնիսկ իր տեղը չգիտեի, միայն գիտեի, որ դիրքերում է։ Վերջին անգամ հոկտեմբերին խոսեցինք, ոչ մի բան չասաց, միայն գիտեի, որ մեր գյուղից 7 կամավորով միացել էին 7-րդ վաշտին»։ Միրզաբեկյանի խոսքով՝ քանի որ ամուսինը հայր չուներ, իսկ մայրը անկողնային հիվանդ էր, ինքն էր նրան խնամում, իսկ որոնողական աշխատանքներով զբաղվում էր իր եղբայրը․ «Մեկ ասում էին՝ ողջ է, մեկ՝ չէ, բայց ես հույսս կորցրած էի․ եթե ողջ լիներ, ինձ կզանգեր»,- հուսահատ ասաց տուժողի իրավահաջորդը։ Բորիկ Սարգսյան Հարցաքննված մյուս ծնողը Բորիկ Սարգսյանն է՝ զոհված Արմեն Սարգսյանի հայրը։ Նա  դեպքի վերաբերյալ մանրամասն ոչինչ չգիտեր, ասաց՝ որդին վերջին անգամ հոկտեմբերի 11-ին է զանգել, ասել՝ տանում են Հադրութ․ «Ասաց՝ որ գամ, կզանգեմ, մինչեւ էսօր չի զանգել․․․»։ Հրամանատար Գոռ Իշխանյանի հետ Սարգսյանը բջջայինով է խոսել, վերջինս էլ ասել է՝ էրեխեքին ման են գալիս, որ գտնեն, տեղյակ կպահեն։ Մուրադ Հարությունյան Զոհված պայմանագրային զինծառայող Արմեն Հարությունյանի հայրը՝ Մուրադ Հարությունյանը, նույնպես տեղեկություններ չուներ, անգամ չգիտեր՝ որտեղ ու ինչպես է որդին զոհվել։ Նշեց միայն՝ հոկտեմբերի 11-ին է զանգել, ասել՝ անհասանելի է լինելու։ Դրանից հետո ոչ որդու հետ է խոսել, ոչ էլ որեւէ մեկին հանդիպել։  Հետագայում Հարությունյանը եւս ԴՆԹ նույնականացման միջոցով է գտել որդու մարմինը։ Էլմիրա Սիրելյան Զոհված զինծառայող Նաիրի Սիրելյանի մայրը՝ Էլմիրա Սիրելյանը, դժվարացավ ցուցմունք տալ, ասաց՝ տղայից հետո հիշողություն չունի։ Հայտնեց միայն, որ երբ վերջին անգամ որդին զանգել է, ասել է՝ մեզ տեղափոխում են Հադրութ, չմտածես, մամ ջան, լավ կլինի․ «Ու ես խոսակցություններից լսել եմ, որ այդ ընթացքում ռումբը ընկել է մեքենայի մեջ։ Ուրիշ բան չգիտեմ»։ Հաջորդ դատական նիստը նշանակվեց ապրիլի 15-ին։   Գլխավոր լուսանկարում՝ Շողիկ Հարությունյանը, պաշտպանները, դատավորը Հեղինակ՝ Միլենա Խաչիկյան
17:09 - 01 ապրիլի, 2025
Ըստ վկայի՝ երթը շարունակելու հրամանի պահին ԱԹՍ-ն ոչ տեսանելի է եղել, ոչ լսելի

Ըստ վկայի՝ երթը շարունակելու հրամանի պահին ԱԹՍ-ն ոչ տեսանելի է եղել, ոչ լսելի

44-օրյա պատերազմի ժամանակ ժամկետային զինծառայող Երվանդ Իսկանդարյանի պնդմամբ՝ այն պահին, երբ փոխգնդապետ Անդրանիկ Վերանյանը իրենց երթը շարունակելու հրաման է տվել, հակառակորդի անօդաչու թռչող սարք երկնքում ոչ տեսանելի է եղել, ոչ լսելի։ Այս ցուցմունքը ամբողջովին հակասում է Վերանյանին առաջադրված պաշտոնական մեղադրանքին, ըստ որի՝ նա պատսպարված անձնակազմին մեքենաները նստելու եւ երթը շարունակելու հրաման է տվել ԱԹՍ-ի ձայնի լսելի լինելու պայմաններում։ Դեպքը տեղի է ունեցել 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին Ջրականի շրջանի Իշխանաձոր գյուղի խաչմերուկում։ Ըստ մեղադրանքի՝ հիշյալ հրամանից րրոպեներ անց ԱԹՍ-ն հարվածել է Ուրալին, որում ինժեներասակրավորական վաշտի (ԻՍՎ) անձնակազմն էր։ 18 զինծառայող զոհվել է, 3 անձ՝ վիրավորվել։ Պետությանը պատճառվել է ավելի քան 21 միլիոն ՀՀ դրամի վնաս։ Անդրանիկ Վերանյանն այս մեղադրանքը չի ընդունում։ Երվանդ Իսկանդարյանը, որ հետախուզական վաշտից էր, այդ օրը գտնվել է փոխգնդապետ Վերանյանի «Պիկապ» տեսակի մեքենայի բաց թափքում։ Որպես հետախույզ-դիտորդ՝ նրա պարտականությունն էր մշտապես հետեւել օդը մաքուր է, թե չէ (այսինքն՝ ԱԹՍ-ի առկայությունը), որեւէ շարժի կամ վտանգի դեպքում մեքենայում գտնվող հրամանատարներին (նույն մեքենայում էին նաեւ Արտյոմ Պողոսյանն ու Աբգար Խաչատրյանը) տեղեկացնել։  Իսկանդարյանը կանչվել էր հարցաքննության պաշտպանական կողմի միջնորդության հիման վրա, ուստի Վերանյանի պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանը նրան մի շարք հարցեր հղեց։ Ըստ վկայի՝ եթե ԱԹՍ լիներ, առաջինն ինքը մեքենայի թափքից կիջներ Պատասխանելով հարցերին՝ վկա Իսկանդարյանը պատմեց, որ Արցախ են մեկնել 2020 թ․ հոկտեմբերի 3-ին։ Նշեց՝ հոկտեմբերի 9-ի իրադարձությունները հիշում է որոշ չափով․ 5 տարի է անցել։ Իսկանդարյանի խոսքով՝ ԻՍՎ անձնակազմին առաջին անգամ հանդիպել են դեպի Իշխանաձոր տանող ճանապարհի վրա․ «Խոսկացություն է եղել, Վերանյանը հարցրել է սպաներից մեկին՝ ինչ եք անում, վառելիքի հարցերով էին, ասել է՝ լցրեք, միացեք մեզ, ուրիշ բան չի եղել։ Մենք շարունակել ենք ճանապարհը, որ տեսնենք՝ զորքից ով կա մնացած, որ վերցնենք, սաղի հետ իջնենք»։ Երկրորդ անգամ հրամանատարական «Պիկապը» ԻՍՎ անձնակազմին հանդիպել է մոտ մեկուկես ժամ անց Իշխանաձորի խաչմերուկում։ - Մինչեւ խաչմերուկ հասնելը ԱԹՍ-ի ձայն լսելի՞ էր,- հարցրեց պաշտպանը։ - Չէ, շատ ուշադիր ենք եղել,- պատասխանեց վկան։ - Վկա Ավո Զաքարյանի ցուցմունքից պարզ է դառնում, որ ԱԹՍ-ն մինչեւ խոցելը մոտ 30 րոպե օդում թռչել է։ Հնարավո՞ր է՝ այդքան ժամանակ օդում լիներ, բայց Դուք բաց թափքով ավտոմեքենայի մեջ չլսեիք։ - Ամեն ինչ էլ հնարավոր է, բայց դժվար․․․ - Դիտորդի պարտականությունները որո՞նք են։ - Օդին ուշադիր լինես, դիմացդ, կողքերդ, հետեւդ նայես, որ եթե վտանգ զգաս թշնամու կողմից, մնացածին տեղյակ պահես, մեքենայից իջնեք, մի տեղ պատսպարվեք։ - Ստացվում է՝ լավ չեք կատարե՞լ Ձեր պարտականությունները։ - Լավ կատարելով չէ, մենք իրենց պես ավտոմատ մեխանիզմ չենք, տեխնիկա է, կարող ենք մեկը տեսնել, մեկը չտեսնել․․․ - Լավ, հասաք խաչմերուկ, հետո՞։ - Էդ ժամանակ մեր զինվորները եկան, հարցրին՝ ինչ եք անում, տղերքից պատասխանեցին՝ վերեւը բան կա, օդը կեղտոտ է, դրա համար չենք գնում։ Վերանյանը ինձ հարցրեց՝ օդը մաքուր է, ես ասացի՝ ինչքանով որ տեսնում եմ, մաքուր է։ Եթե մաքուր չլիներ, իմ անվտանգությունից թանկ բան չկա ինձ համար, անձամբ կիջնեի մեքենայից, սաղս էլ գիտենք, որ էդ մեքենայի վրա ավելի շատ են կենտրոնացած, քանի որ հրամանատարական մեքենա է։ Դատավորի ճշտող հարցին՝ անմիջապե՞ս է Վերանյանի հարցին պատասխանել, պետք չէ՞ր՝ 2-3 րոպե սպասել, համոզվել, որ օդը իսկապես մաքուր է, վկան պատասխանեց՝ ասելով՝  -Չեմ կարող ասել։ Կարող է՝ 3 րոպե սպասեինք՝ չլիներ, 5 րոպե հետո լիներ։ - Իսկ եղե՞լ է իրավիճակ, որ մեկը փորձի օդ կրակել եւ ձեր ավտոմեքենայից Աբգար Խաչատրյանը իջնի ու չթողնի։ - Ես չեմ հիշում տենց բան։  - Իսկ նման բովանդակությամբ զրո՞ւյց՝ «ԱԹՍ-ն ձեր խնդիրը չէ, ՀՕՊ-ի խնդիրն է»։ - Չէ, ես չեմ լսել։ - Որ ասած լինի՝ կապ չունի՝ ԱԹՍ կա, թե չկա, նստեք, գնացեք։  - Ես տենց բան չեմ լսել։ - Որեւէ մեկը հանդիմանե՞լ է Վերանյանին այդ հրամանի համար։ - Չեմ հիշում տենց բան։ Շատ կարճ է տեւել, սպաներից մեկնումեկի հետ խոսեց եւ զույգ եղբայրներից մեկի, ասաց՝ նստենք, հասնենք մնացած զորքին։ Իրար հետեւից շարժվել ենք, ու դեպքը եղել է, էդքան բան։ Վկա Իսկանդարյանը նշեց, որ խոսակցություններ են եղել՝ «էնպես անեն, որ էրեխեքին փրկեն, ոչ մեկը չգնա, մսաղաց դառնա»։ Մեղադրող դատախազ Հայկ Մարգարյանի հարցին, թե ով է նման բան ասել, վկան չկարողացավ պատասխանել, ասաց՝ անձամբ ներկա չի եղել, լսել է։ Մեղադրողը ընդգծեց՝ ապացույցը, որի աղբյուրը չի վկայակոչվում, չի կարող արժանահավատ գնահատվել։ Իսկանդարյանի խոսքով՝ ճանապարհ ընկնելուց 15-20 րոպե անց ԱԹՍ-ի ձայնը դարձել է լսելի։ Երբ ուժեղացել է, ինքը ձեռքով հարվածել է, որպեսզի կանգնեցնեն, արագ դուրս են եկել ու պատսպարվել։ Ըստ նրա՝ Արցախ մեկնելուց առաջ իրենց այդպես էին հրահանգավորել։  Այդ պահին էլ հենց պայթյունի ձայնն է լսվել։ Անմիջապես նստել են մեքենա, շտապել ԻՍՎ անձնակազմի մոտ։ Մեղադրանքի կողմը փորձեց հասկանալ՝ ինչպես է վկան հրամանատարական մեքենայում հայտնվել Հանրային մեղադրող Հայկ Մարգարյանը խնդրեց հայտնել՝ վկան ի՞նչ հարաբերություններ ունի Անդրանիկ Վերանյանի հետ․  -Զինվոր-վերադաս, բայց լավ ենք եղել, վատ ձեւերով չենք եղել։ - Մյուս զինծառայողներից ավելի մտերի՞մ։ - Չէ, ոնց որ մյուսների հետ, ով իրեն լավ է պահել, շնորհքով։ - Զորակոչվելուց հետո հանդիպել, զանգե՞լ եք Վերանյանին։ - Չեմ հանդիպել, եղել է՝ զանգել եմ։ - Դուք՝ շարքային զինվոր, նա՝ գնդի շտաբի պետ, արդյո՞ք դա արտասովոր չէ, եթե մտերմություն չեք ունեցել։ - Չեմ մտածել, որ յուրահատուկ զարմանալու բան կա։ Եթե մի բան լավ կանես, վիզ կդնես, քեզ կնվիրես գործիդ, մանավանդ պատերազմի ժամանակ, միշտ էլ քեզ ուշադրություն կդարձնեն, այդպես է օրինաչափությունը․․․ Ես այդ վերաբերմունքն եմ ցույց տվել։ Միասին պատերազմ ենք անցել, ուրիշ ի՞նչ ասեմ, օրեր ենք ապրել, որ դուրսը այլ մարդկանց հետ 10-20 տարի էլ ապրես, հեչ բան է։ - Իսկ ո՞նց է եղել, որ Դուք թափքում եք հայտնվել։ - Ով որտեղ պետք է եղել, հրամայել են, ինչ հրաման տվել են, կատարել եմ։ Մենակ ես չեմ եղել, էլի ավտոներ են եղել, սաղի վրա էլ մեր վաշտից մարդիկ են եղել։ Մենք հետախուզական վաշտից ենք եղել, մնացած վաշտերի հետ համեմատած՝ շատ ենք դիրքեր բարձրացել, ավելի վարժ ենք եղել։ Մեղադրողի դիտարկմանը, որ Արցախի ոստիկանները ուղիղ ցուցմունք են տվել այն մասին, որ այդ պահին ԱԹՍ-ի ձայնը եւ լսելի էր, եւ տեսանելի էր, վկան արձագանքեց․ «Ես բան չունեմ ասելու, ինչ տեսել եմ, ինչ գիտեմ, դա եմ ասում»։ - Ճիշտը ասա,- վրդովվեց զոհված զինծառայողի հայրը՝ Հարություն Օհանյանը։ Օհանյանը փորձեց հասկանալ՝ ինչպես է ստացվել, որ հենց ինքն է հայտնվել հրամանատարական մեքենայում։ - Վեց հոգի մարդ ենք եղել ծանր զենք ունեցող, ովքեր տիրապետել են էդ զենքերին, բաժանել են։ - Ո՞վ է բաժանել։ - Բախտի բերմամբ, լրացրել ենք, ցրվել ու շարժվել։ - Իսկ միայն Անդրանիկ Վերանյանի՞ն եք զանգել, թե՞ Արգամ Խաչատրյանի հետ էլ էիք մտերիմ։ - Արգամ Խաչատրյանին էլ եմ զանգել։ Ես իմ սպաների հետ կապ եմ պահել, մարտական ուղի ունեմ անցած, ամեն ինչն էլ փոխադարձ է,- պատասխանեց վկան՝ պնդելով, որ դեպքից ոչինչ չեն զրուցել։ - Ձեզ հետաքրքիր չէ՞՝ 18 զինծառայողի մահվան մեջ մեղավոր կա, թե չկա,- հարցրեց մեղադրողը։ - Սաղի ցավն էլ տանեմ, Աստված նրանց հոգիները լուսավորի, բայց էդպես ինչքան տղաներ զոհվեցին․․․ Եթե մեղավոր կա, թող պատժվի։ - Բոլորը միաբերան ասում են՝ երկնքում ԱԹՍ կար, բացառո՞ւմ եք, որ բոլորը տեսած ու լսած լինեն, Դուք՝ ոչ։ - Ես վստահ եմ, որ չեմ տեսել, ով ինչ է տեսել, ես ի՞նչ իմանամ, ամեն մարդ մի բան կարա տեսնի, պատկերացնի, էլի եմ ասում՝ ես իմ անվտանգության համար հաստատ կիջնեի, ոչ բոյ կերթար, ոչ կարեւոր գործողություն էր, էդ մի քանի րոպեն եղանակ չէր փոխի։ Որ իջնես, ապրելու շանսերդ ավելի շատ են, եթե իհարկե հատուկ գործողություն չէ, որ ուզած-չուզած կյանքի գնով պիտի կատարես։ Վկայի հարցաքննության ավարտին տուժողի իրավահաջորդ Հարություն Օհանյանը, որ դեպքի վայրում է եղել, հայտարարեց, թե նա սուտ ցուցմունք է տալիս․  «Ինձ թվում է՝ դատարանը ճիշտ կգնահատի վկայի ցուցմունքը, քանի որ մի քանի մարդկանց ասելով, մեր տեսածով, մեր լսածով, թուրքերի նկարածով, երեւում է, որ մենք էնտեղ ենք, ԱԹՍ-ն մեզ նկարում է, նստում ենք ավտոները, շարժվում ենք, բայց վկան այդ պահին չի տեսել․․․ Սխալ ցուցմունք է տալիս, կես ժամ հետո է դեպքը եղել, բայց շարժվել ենք, 5-6 ր հետո է եղել․․․ Բացի այդ, իրենք եկել են մի ժամ հետո, երբ ես պաժառնիկի ավտոյով կրակը հանգցրել, նստել էի։ Ես տեսել եմ իրենց ավտոն, կանգնել են 50-60 մ էն կողմ, մի հատ քար եմ վերցրել, որ վազեմ իրենց վրա, ընկել եմ, չեմ կարողացել գնալ, թողել, փախել են»։ Պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանն էլ միջնորդեց հրապարակել վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ պատճառաբանությամբ, որ դրանում եւ դատարանում տված ցուցմունքում էական հակասություններ կային։ Դատարանը, սակայն, միջնորդությունը մերժեց՝ հակասությունները էական չհամարելով։ Հաջորդ նիստը նշանակվեց ապրիլի 9-ին։   Միլենա Խաչիկյան
10:10 - 01 ապրիլի, 2025
Հովիկ Գաբրիելյանը նահանջի մասին հրամանատարությանը զեկուցե՞լ է թե՞ ոչ․ վկայի հարցաքննությունը՝ դատարանում

Հովիկ Գաբրիելյանը նահանջի մասին հրամանատարությանը զեկուցե՞լ է թե՞ ոչ․ վկայի հարցաքննությունը՝ դատարանում

2020 թ․ հոկտեմբերի 5-ին Ջրականի շրջանում պաշտպանության անցած ենթակա անձնակազմի հետ Հադրութ նահանջելիս փոխգնդապետ Հովիկ Գաբրիելյանը վերադաս հրամանատարությանը զեկուցե՞լ է թե՞ ոչ․ Հակակոռուպցիոն դատարանը, դատավոր Վարդգես Սարգսյանի նախագահությամբ, շարունակվում է քննել այս հարցը։ Հովիկ Գաբրիելյանը 44-օրյա պատերազմի ժամանակ ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի 2-րդ առանձին զրահատանկային գումարտակի հրամանատարն էր, որին այժմ մեղադրում են չթույլատրված նահանջ իրականացնելու մեջ։ Ըստ քրեական գործի՝ առանց վերադաս հրամանատարության գիտության եւ թույլտվության՝ Գաբրիելյանը նահանջի հրաման է տվել, ինչի հետեւանքով իր պաշտպանության տակ գտնվող բնագիծն անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, իսկ անպաշտպան թողնված հատվածով թշնամին կարողացել է աջակողմյան ստորաբաժանմանը (հրամանատարը՝ Համլետ Լեւոնյան) անարգել շրջանցել եւ գցել շրջափակման մեջ։ Արդյունքում, 22 զինծառայող զոհվել է, 3-ը համարվում է անհետ կորած, իսկ պետությանը պատճառվել է ավելի քան 33 միլիոն ՀՀ դրամի նյութական վնաս։  Գաբրիելյանը տնային կալանքի տակ է, նա առաջադրված մեղադրանքը չի ընդունում։ Նահանջի մասին ո՞ւմ է զեկուցել Հովիկ Գաբրիելյանը  Այսօրվա նիստում դատարանը շարունակեց վկա Հրաչյա Ղազարյանի հարցաքննությունը։ Ղազարյանը, որ պատերազմի ժամանակ եղել է Գաբրիելյանի՝ բարոյահոգեբանական գծով տեղակալը, նախորդ նիստին կարծիք հայտնեց, որ եթե չնահանջեին, մի քանի տասնյակ զոհ ավելին կունենայինք։ Նրա այդ ցուցմունքի առնչությամբ մի շարք հարցեր հղեց նախագահող դատավոր Վարդգես Սարգսյանը․ Դատավոր Վարդգես Սարգսյանը - Հովիկ Գաբրիելյանը ո՞ւմ է զեկուցել նահանջի մասին։ - Վերադաս հրամանատարներին՝ կամ կորպուսի հրամանատարին (Ժիրայր Պողոսյանն է,–հեղ․), կամ կորպուսի շտաբի պետին (զոհվել է)։ Կոնկրետ չեմ կարող ասել, բայց որ երկուսից մեկին, դա միանշանակ է, ուրիշին չէր կարող,– պատասխանեց վկան։ - Ժիրայր Պողոսյանին ո՞նց կբնութագրեք։ - Լավ, բանիմաց, գրագետ հրամանատար։ - Ճշտախո՞ս է։ - Այո։ - Իսկ շտաբի պետի՞ն։ - Նույն ձեւ։ - Հարգելի՛ վկա, Ժիրայր Պողոսյանը դատարանում հարցաքննվել եւ պնդել է, որ իրեն եւ շտաբի պետին Գաբրիելյանը չի զեկուցել նահանջի մասին։ Ի՞նչ կասեք այս առնչությամբ։ - Քանի որ Գաբրիելյանի բոլոր զեկույցները ըստ իրավիճակի եղել է նրանց հետ, դրանից ելնելով եմ ասում։ -Բայց հարցիս չպատասխանեցիք․ կարո՞ղ է՝ Ժիրայր Պողոսյանը ստում է, իրականում զեկույց եղել է, եւ Դուք էլ տեսել եք։ Կամ նա է ստում, կամ գաբրիելյանը չի զեկուցել, սա եմ ուզում հասկանալ։ - Քանի որ կորպուսի հրամանատարին եւ շտաբի պետին ճանաչում եմ, Գաբրիելյանին էլ եմ ճանաչում, նրա բոլոր զեկույցները եղել են նրանց, դա էն խնդիրն է, որ պիտի զեկուցվեր նրանց։ Եթե տենց պնդում կա, չեմ կարող ասել,- պատասխանեց վկան՝ ըստ էության չպարզաբանելով այդ հակասությունը։ Ինչի՞ց է տպավորությունը, որ վերադաս հրամանատարն ասել է՝ ինչ ուզում եք, արեք Նախորդ անգամ հարցաքննվելիս վկա Ղազարյանը հայտնեց՝ երբ Գաբրիելյանը խոսել է վերադաս հրամանատարության հետ, ինքը չի լսել, թե մյուս կողմից բառացի ինչ են ասել, սակայն տպավորություն է ստացել, որ ասել են՝ ինչ ուզում եք, արեք։ Հանրային մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը - Եթե չեք լսել՝ ինչ պատասխան է տրվել, որտեղի՞ց Ձեզ այդ տպավորությունը,– այսօր հարցրեց դատավորը։ - Խոսակցության բնույթից․ Գաբրիելյանը ջղայնացած բան էր ներկայացնում, դրանից եզրակացրել եմ․․․ - Բայց այդ տպավորությունը ինչի՞ց ստացաք։ - Քանի որ մինչեւ էդ Գաբրիելյան ասում էր՝ շրջափակման վտանգ կա, ու հետո որ կապով սկսեց խոսել, բացատրել՝ ինչ է, ոնց է, ու առանձնացավ, այդ պահից եմ հասկացել։ - Ինչո՞ւ դրանից տպավորություն չստեղծվեց, որ գալու են օգնության, այլ ստեղծվեց տպավորություն, որ ասում են՝ ինչ ուզում եք, արեք, եկող չկա։ - Բառացի նման արտահայտությունս վերաբերում է նրան, որ չեմ կարող ասել՝ տենց ասեց-տենց չասեց, տպավորությունս է դա եղել։ - Իսկ կարո՞ղ է Ձեր տպավորությունը սխալ է, որ ասել են՝ ինչ ուզում եք, արեք՝ հաշվի առնելով, որ այդ հետեւության գալու հանգամանքը որեւէ փաստական տվյալով առերեւույթ չեք կարողանում հիմնավորել։ - Տեսեք, ես ոչ թե չեմ պնդում այդ խոսակցությունը, եթե չեմ լսել, չեմ կարող պնդել, բայց տպավորությունս այդպիսին է։ Դատավոր Վարդգես Սարգսյանը հետաքրքրվեց նաեւ՝ Գաբրիելյա՞նն է իրեն այդպես ասել, ինչին վկան բացասական պատասխանեց։ Դատավորը արձանագրեց՝ հարցին ըստ էության պատասխան չտրվեց։ Ավելի ուշ պատասխանելով հարցին՝ լսե՞լ է, որ բառացի թույլ տված լինեն բնագիծը թողնել, վկան ասաց՝ ոչ։ Ղազարյանը հավելեց, որ անձնակազմը բարոյահոգեբանական վատ վիճակում էր, աշխատանքներ էին տանում մարտական ոգին բարձրացնելու համար։ Հարձակման իրատեսական վտանգ կա՞ր թե՞ ոչ Վկա Հրաչյա Ղազարյանը որեւէ տեղեկություն չուներ՝ իրենց նահանջը ինչ հետեւանքներ է ունեցել։ Ըստ քրեական գործի՝ մարդկային եւ նյութական կորուստների։ Նա նաեւ չգիտեր՝ իրենց աջ եւ ձախ կողմերում յուրային ինչ ստորաբաժանումներ են եղել։ Նշեց՝ նահանջելիս կարողացել են իրենց հետ վերցնել 3-4 հմմ եւ մի քանի բեռնատար։ Մեղադրյալ Հովիկ Գաբրիելյանը, պաշտպան Վրեժ Խաչիկյանը - Ձեր ձախ կողմում նկատե՞լ եք տանկեր, որոնք փորձել են մտնել թիկունք,- հարցրեց դատավորը։  - Ձախում՝ ոչ։  - Տանկերի շարասյո՞ւն, հետեւակի առաջխաղացո՞ւմ․․․  - Նկատելի՝ ոչ։  - Պարոն Ղազարյան, ամենայն հարգանքով, Դուք Ձեզ ճշտախոս մարդ համարո՞ւմ եք։  - Այո,- պատասխանեց վկան։ Նշենք, որ ըստ գործի նյութերի՝ Գաբրիելյանից աջ գտնվել են հատուկ նշանակության զորքերը՝ Վահագն Ասատրյանի գլխավորությամբ, եւ զորամասի հրամանատարի անձնակազմը՝ Համլետ Լեւոնյանի գլխավորությամբ։ - Ինչպե՞ս կբնութագրեք Հովիկ Գաբրիելյանին։ - Դրական։ - Ճշտախո՞ս, քա՞ջ մարդ է։ - Այո։ - Իսկ ինչպե՞ս կբնութագրեք Կոլյա Դավթյանին։ -Դրական։ -Համլետ Լեւոնյանի՞ն։ -Դրական։ Դատավորը հիշեցրեց նախորդիվ հարցաքննված սպաներ Կոլյա Դավթյանի եւ Համլետ Լեւոնյանի խոսքերը (նրանց ցուցմունքները կարդացեք այստեղ եւ այստեղ,-հեղ․), համաձայն որոնց՝ նահանջին անմիջականորեն նախորդած ժամանակահատվածում հակառակորդի առաջխաղացում, տանկերով բնագիծ հատելու տեսարաններ չեն եղել։ Վկան սա, ըստ էության, չհերքեց․ - Իկ ո՞րն է պատճառը, որ ցերեկը, երբ ինտենսիվ մարտեր են եղել, չեք նահանջել, բայց կեսգիշերնանց, երբ ակտիվ գործողություններ չեն եղել, նահանջել եք,- հարցրեց դատավորը։ - Դե, հարձակումը արվում է անսպասելի․․․ - Բայց փառք Աստծո, նման վիճակում չէիք գտնվում։ - Այդ հարցին ավելի կոնկրետ հրամանատարը կպատասխանի, ըստ իս՝ քանի որ չենք ունեցել գիշերային տեսանելիության սարքեր, աջակցող զինատեսակներ, ըստ երեւույթին, գիշերը հարձակման դեպքում դիմակայելու հնարավորություն բացարձակ չէինք ունենա։ - Բայց այդ հարձակումը իրատեսակա՞ն էր։ - Քանի որ դիմացը թշնամին կուտակված էր, միանշանակ իրատեսական էր, աջից էլ գիշերը գործողություններին բնորոշ ձայներ են լսվել։ - Համլետ Լեւոնյանն ու Կոլյա Դավթյանն ասում են՝ ոչ աջից, ոչ ձախից նման բան չի եղել, սա ո՞նց կպարզաբանեք։ - Միգուցե չեն լսել, ես իմ լսածն եմ ասում,- պատասխանեց վկան։ - Համլետ Լեւոնյանը ասում է՝ հորդառատ անձրեւ էր գալիս, ինչի պայմաններում տանկերը առաջխաղացում շատ դժվարությամբ կարող էին ունենալ, թրթուռները այդ ցեխի մեջ չէին կարող առաջ գալ։ Հարցաքննված մյուս վկան՝ Դավիթ Մկրտչյանը, ասում է՝ հմմ–ները թողել եք, քանի որ ցեխ էր․․․ Հիմա ոնց մեր տեսանելիությունն էր վատ, նույն կերպ հակառակորդինն էր վատ։ Այս հանգամանքները չե՞ն վկայում, որ առաջխաղացումը գիշերը իրատեսական չէր այդ եղանակային պայմաններում։ - Ես ոչ կարող եմ պնդել, ոչ հերքել, իրավիճակից ելնելով՝ իմ անձնական կարծիքն է, միգուցե սխալվում եմ։ - Հարգելի՛ վկա, ես ուզում եմ, որ Ձեր կարծիքը կառուցեք փաստերի հիման վրա, խնդրում եմ, որ փաստարկեք Ձեր կարծիքը։ Ինձ համար կարեւոր է ճշմարտությունը, թե որ կողմում կլինի դա, այդքան էլ կարեւոր չէ։ - Ըստ էության չեմ կարող պատասխանել,- արձագանքեց վկան։ Դատավորը հետաքրքրվեց՝ իրավական առումով ի՞նչ է իրենից ներկայացնում առանց թույլտվության բնագիծը թողնելը։ Ի պատասխան՝ վկան ասաց՝ դա հանցագործություն է․ այն, որ զորքը այդտեղ է գտնվում, արդեն հրաման է։ Այնուհանդերձ, նշեց, որ եթե ինքը լիներ Գաբրիելյանի փոխարեն, միգուցե նույն կերպ վարվեր։  - Բայց միգուցե եւ ո՞չ,- հարցրեց դատավորը։ - Միգուցե ոչ։ Վկան հայտնեց նաեւ, որ ունեցել են սպառազինության եւ սննդի պակաս։ Դատավորը արձագանքեց՝ կորպուսի հրամանատար Ժիրայր Պողոսյանը պնդում է կատարել, որ չի զեկուցվել այդ օրերի ընթացքում, որ սննդի կամ սպառազինության պակաս կամ կահավորման խնդիր կա։ Վկան դժվարացավ պարզաբանել այս հակասությունը, դատավորի հարցին ի պատասխան՝ ասաց՝  Պողոսյանի խոսքերը կասկածի տակ առնելու առիթ չունի։     Միլենա Խաչիկյան
21:16 - 24 մարտի, 2025
«Ով լավ տղա է, թող առաջ գա»․ ըստ ծնողի՝ այսպես է հրամանատարը համալրել մարտի մեկնող զորքի կազմը

«Ով լավ տղա է, թող առաջ գա»․ ըստ ծնողի՝ այսպես է հրամանատարը համալրել մարտի մեկնող զորքի կազմը

2020 թ․ հոկտեմբերի 10-ին Մարտունի 3 զորամասի 73-հոգանոց վաշտի կազմում մարտական առաջադրանքի է ուղարկվել ընդամենը 1 ամսվա ժամկետային զինծառայող Սարգիս Խաչատրյանը։ Ընդ որում, Սարգիսը եղել է այդ զորամասի 14-րդ, այլ ոչ թե 7-րդ վաշտից, որն էլ հենց հրաման էր ստացել՝ մեկնելու  Հադրութի «9-րդ կմ» կոչվող տեղանք։ Սարգսի մայրը՝ Նելի Մանուկյանը, հետագայում է պարզել, թե ինչ է տեղի ունեցել եւ ինչպես․ «Իմ տղային սեպտեմբերի 29-ին տեղափոխել են 7-րդ վաշտ, էդ տեղեկությունն ինձ տվող զինվորը 2023 թ․-ին զոհվել է, անունը Տիգրան էր․․․ Էդ էրեխեն ինձ ասաց, որ իրենց հրամանատարը՝ սպիտակցի Վահե Սահակյանը, ասել է՝ ով լավ տղա է, թող առաջ գա։ Այդպես իրենց վաշտից 18 նորակոչիկ մեկ քայլ առաջ է եկել՝ չիմանալով՝ ինչու․․․ Իմ տղան ինձ զանգել է ամսի 1-ին, 6-ին եւ 10-ին, ինձ հարց է տվել՝ մամ, ճի՞շտ  է, որ 5 հազար զոհ ունենք։ Մինչեւ հիմա ես մտածում եմ՝ հոկտեմբերի 10-ին իմ էրեխեն էդ հարցը ինձ խի՞ է տվել (նկատի ունի՝ պատերազմի այդ փուլում ինչպե՞ս է, որ շրջանառվել է պատերազմի ավարտին եղած զոհերի թիվը,-հեղ․)։ Ասել է՝ մամ, ժամս կանգնել է, ես էլ ասել եմ՝ չհանես ձեռքիցդ․ երեւի դա ներքին ձայն էր, հետո դրանով գտա որդուս․․․»։ Սարգիս Խաչատրյանն ու մյուս 72 զինծառայողներն անցել են նախապես որոշված «9-րդ կմ» տեղամասը, քանզի նրանց այդտեղ ոչ ոք չի դիմավորել, այդպիսով նրանք հայտնվել Հադրութի շրջանի Այգեստան գյուղում, որտեղ էլ հակառակորդի ռմբակոծության եւ դիվերսիոն գործողությունների հետեւանքով զոհվել են։ Ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսեւորելու համար այժմ մեղադրվում են նույն զորամասի նախկին հրամանատար Գոռ Իշխանյանը եւ ՊԲ օպերատիվ բաժնի նախկին պետ Նվեր Մարտիրոսյանը։ Նրանք, սակայն, իրենց վերաբերյալ դատական նիստերին ներկա չեն գտնվում, դատարանի որոշմամբ՝ դատաքննությունն ընթանում է նրանց պաշտպանների մասնակցությամբ։ Նելլի Մանուկյանը, ինչպես նաեւ մի շարք այլ ծնողներ այսօր ներկայացել էին Երեւանի ընդհանուր իարվասության քրեական դատարան՝ որպես տուժողի իրավահաջորդներ հարցաքննվելու։ Նելլի Մանուկյան Նելլի Մանուկյանը դատարանում պատմեց, որ վերջին հեռախոսազանգի ժամանակ որդին՝ Սարգիս Խաչատրյանը, ասել է, որ հաջորդ օրն իրենց տանելու են զորամաս՝ լողանալու, հանգստանալու, զգուշացրել է, որ չի զանգելու, որ մայրն էլ չզանգի․ «Քանի որ ես որդուս երդման արարողությանն էլ ներկա չեմ եղել կորոնայի պատճառով, ոչ մեկին չեմ ճանաչել, ծանոթների միջոցով ճշտել եմ Սահակյան Վահեի համարը, զանգել իրեն։ Ասում եմ՝ ով եմ, ում ծնողն եմ, ասում է՝ տիկին, ես իմ վաշտի 18 զինվորի տվել եմ  7-րդ վաշտին, իրենց տարել են Ջրական, ու իրենք չկան։ Ասում եմ՝ այսի՞նքն չկան, ապրա՞նք են, որ տվել եք, դու իմ մի ամսվա էրեխուն ինչի՞ հիման վրա ես տվել, էդ էրեխեն մի անգամ չի կրակել, 7 օր հոսպիտալում է եղել, անգամ զորամասի տարածքը չգիտի, ասում է՝ տիկին, ինձ էլ չզանգես, ու անջատում է»։ Նելլի Մանուկյանը Նելլին պատմեց, որ հետո, երբ էլի է զանգել, Սահակյանը բառացի ասել է․  «Լսի, արա՛, ինձ էլ չզանգես, կարողա՞ ջոգել ես՝ տղուդ հերն եմ, պիտի իմանամ՝ տղադ ուր ա։ Դրա համար ինքը, իհարկե, ներողություն է խնդրել, բայց իր ներողությունն ինձ ոչ մի բան չի տալիս։ Գոռ Իշխանյանն ի՞նչ հիմունքով է իմ մի ամսվա ծառայող տղային տարել»,- վրդովվեց տուժողի իրավահաջորդը՝ հավելելով, որ իր որդու վաշտից բոլորը, բացի այդ 18 զինծառայողից, այսօր ողջ են։ Դիանա Ավագյան Հարցաքննված մյուս տուժողը Դիանա Ավագյանն էր, որի ամուսինն է եղել հիշյալ 73-հոգանոց զորքի կազմում։ Դիանան պատերազմում կորցրել է նաեւ եղբորը։ Այգեստանում կատարվածի վերաբերյալ Դիանան մանրամասն տեղեկություններ չուներ, ասաց՝ 14 տարվա ամուսիններ էին, բայց ամուսինը երբեք մանրամասն ոչինչ իրեն չի հայտնել, ասել է միայն, որ տեղափոխվելու են Հադրութ, եւ միայն ռադիոկապով է կարողանալու խոսել, երբ հասանելի կդառնա, կզանգի․ «Ես կյանքում չեմ ուզենա, որ այլ երեխաներ, ոնց որ իմ 4 անչափահաս երեխաներն են, առանց հայր մեծանան․․․ Առաջին անգամ է, որ դատի մասնակցում եմ, բայց խոսակցություններ եմ լսել, որ քանի որ իրենք չկան, փորձում են մեղքը բարդել իրենց վրա, բայց տենց չի լինի, ես էս դատին մասնակցում եմ հենց դրա համար, թեկուզ ինքը չկա, բայց նենց չեմ անի, որ իրենք չոր դուրս գան, մեղքը բարդեն ամուսնուս վրա։ Ով մեղավոր է, թող իր պատիժը ստանա՝ Ջալալ Հարությունյանը կլինի, թե Գոռ Իշխանյանը, թե մեկ ուրիշը»։ Դիանա Ավագյանը Գոռ Իշխանյանի պաշտպան Դավիթ Կարապետյանն արձագանքեց՝ ասելով, որ իրենց հայտնի չէ նման վարկած, թե որեւէ մեկը իր ամուսնուն է մեղադրում։ Փոխարենը նա հետաքրքրվեց՝ ըստ Դիանա Ավագյանի՝ Գոռ Իշխանյանը կարո՞ղ էր չկատարել իրեն տրված հրամանը։ Նշենք, որ ըստ քրեական գործի՝ անձնակազմի զորաշարժի հրամանը զորամասի հրամանատար Իշխանյանին տվել է ՊԲ՝ այդ ժամանակվա հրամանատար Ջալալ Հարությունյանը, իսկ 18-րդ դիվիզիայի հրամանատար Կարեն Առստամյանն էլ պետք է դիմավորեր նրանց․ «Հիմա եթե ես դպրոցում եմ ուսուցչուհի, իմ տնօրենը ինչ հրաման տա, պիտի կատարեմ, ու իմ ամուսնուն էլ ինչ հրաման տվել են, դա է կատարել, իմ ամուսինը որ 7-րդ վաշտի հետ գնացել է, իր չամուսնացած ընկերոջն ասել է՝ դու մնա, ես կգնամ, ես 4 անչափահաս երեխա ունեմ, դրա համար եմ գնում, դու մնա, որ դու էլ երեխա ունենաս»,- պատասխանեց տուժողի իրավահաջորդը։ Հանրային մեղադրողներ Արշակ Մարտիրոսյանը, Վազգեն Վարդանյանը - Հիմա Գոռ Իշխանյանը Ջալալ Հարությունյանի հրամանը կարո՞ղ էր չկատարել։ Հանրային մեղադրող Արշակ Մարտիրոսյանն առարկեց հարցի դեմ, դատավորը Կարապետյանին առաջարկեց այն վերաձեւակերպել․ - Քանի որ Դուք ուսուցչուհու օրինակը բերեցիք, դրա համար եմ հարցնում։ Ասացիք՝ Ձեր ամուսինը, իմանալով, որ ծանր առաջադրանքի է գնում, համաձայնվել է։ Բայց կարո՞ղ էր չգնալ։ - Ո՞նց կարող էր։ - Իսկ Գոռ Իշխանյանը կարո՞ղ էր իր վերադասի հրամանը չկատարել։ - Ինձ թվում է՝ եթե հրաման են տվել, ո՞նց չկատարի,- պատասխանեց Դիանան։ Աշոտ Չոբանյան Դիանայի այդ կարծիքին համաձայն չէր մեկ այլ տուժողի իրավահաջորդ, ՊՆ N զորամասի զինծառայող Աշոտ Չոբանյանը։ Նա զոհված Արմեն Չոբանյանի հայրն է․ «Գնդի հրամանատար կլինի, գումարտակի հրամանատար կլինի, եթե հասկանում է, որ ճիշտ հրաման չէ, եթե ինքը համոզված է դրանում ու կարող է դա ապացուցել, չեմ ասում՝ ուղղակի գիտի, այլ համոզված է, ապա կարող է չկատարել»,- ասաց նա։ Աշոտ Չոբանյանը, մյուս տուժողների իրավահաջորդները Չոբանյանը պատմեց, որ իր որդին բանակ է զորակոչվել 2019 թ․-ին։ Վերջին անգամ նրա հետ խոսել է հոկտեմբերի 11-ին․ «Գիտեր, որ ես էլ եմ մարտի դաշտում եղել, ուղղակի խաբել է, որ իր մասին չմտածեմ, չանհանգստանամ, ասել է՝ Մարտունի 3-ում ենք, մեր դիրքերում ենք, սաղ նորմալ է, մի մտածի, ու էդքանով ավարտվել է»։  Օրեր անց, երբ որդուց այլեւս լուր չի եղել, հայրը կապ է հաստատել Գոռ Իշխանյանի հետ․ «Մի քանի օր անցել է, զանգել եմ Իշխանյան Գոռին, ասել է՝ էրեխեքը ապահով տեղ են, արխային, ասել եմ՝ կապը կտրվել է, ի՞նչ է կատարվում, ասել է՝ սաղ նորմալ է, ուղղակի մարտական գործողություններ են»։ Մեղադրող Վազգեն Վարդանյանի հարցին՝ հեռախոսազանգից ի՞նչ տպավորություն ստացավ, Իշխանյանը տիրապետո՞ւմ էր իրավիճակին, Չոբանյանը պատասխանեց․ «Ինքն ինձ դուր չեկավ, ասաց՝ տեղակալներից մեկին ուղարկում էր էրեխեքի հետեւից, մթամ ինքը գիտեր՝ ուր են, իսկ դրանից հետո զանգերի էլ չպատասխանեց։ Ինքը, որպես գնդի հրամանատար, զորամասի բնագծերից դուրս իրավունք չուներ զորք տաներ, դա արդեն թերացում է»։ Պաշտպանի հարցին՝ իսկ եթե վերադասից հրաման ունե՞ր, նա պատասխանեց՝ ասելով՝ ուրեմն՝ վերադասն էլ է իր նման անփույթ։ Նա նշեց, որ նման դեպքերի համար նախատեսված է ռեզերվ։ - Ի վերջո, ի՞նչ է տեղի ուենցել, առ այսօր ի՞նչ է Ձեզ հայտնի։ - Գիտեմ, որ անփութության հետեւանքով է զոհվել․․․ Եթե ուղարկում են էրեխեքին, չեն հասցնում դիրքավորվել, ճակատ–ճակատ դուրս են գալիս թշնամու դեմ․․․ Հրամանատարդ պիտի տիրապետի օպերատիվ դրությանը, իմանա՝ եթե զորք է ուղարկում, էդ զորքը կարո՞ղ է դիրքավորվել, ամեն ինչը պիտի ճշտի, նոր, ոչ թե ինչ-որ մեկը պիտի դիմավորի, չի դիմավորում, անցնում են էդ տարածքը, գնում ճակատ–ճակատ․․․ Դա թերացում էլ չէ, չգիտեմ՝ ինչ է։ - Որտեղի՞ց այդ տեղեկությունը, որ իքս տեղանքի փոխարեն իգրեկ տեղանք են գնացել։ - Փաստ է, որ էրեխուն էդտեղից են բերել։ - Իսկ որ ի սկզբանե այլ տեղանքում պիտի գտնվեի՞ն։ - Շատ մարդիկ գիտեին, տարբեր մարդկանցից զանգերով ճշտել եմ։ Ձախից՝ Արման Բայադյանը, Դավիթ Կարապետյանը Գոռ Իշխանյանի պաշտպան Դավիթ Կարապետյանը պարզաբանեց՝ զորքին մի տարածքից մեկ այլ տարածք տեղափոխելը Ջալալ Հարությունյանի ղեկավարած կառույցի գործն է, իսկ Կանոնագրքով հստակ սահմանված է՝ եթե կոնկրետ մի ստորաբաժանման բնագծում է, կապի ապահովումը կատարում է կոնկրետ զորամասի շտաբը, բայց եթե մի քանի ստորաբաժանումներ են, կապի ապահովումը կատարում է Գլխավոր շտաբը․  - Հիմա եթե հանձնարարությունը գալիս է Ջալալ Հարությունյանի օպերատիվ շտաբից, ո՞վ է կապը ապահովում,- հարցրեց պաշտպան։ - Բա Կարեն Առստամյանը ինչի՞ է ասում՝ ինձ ոչ ոք տեղյակ չի պահել էդ զորքի շարժի մասին,- հարցին հարցով պատասխանեց ծնողը։ Նշենք, որ Կարեն Առստամյանը այս գործի շրջանակում ունեցել է մեղադրյալի կարգավիճակ, սակայն հետագայում նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է։ Նա այժմ մեղադրվում է մեկ այլ գործով եւ գտնվում է հետախուզման մեջ։ - Գոռ Իշխանյանի սխալը նրանում է, որ գնդի հրամանատար լինելով, չտիրապետելով տվյալներին՝ զորք է ուղարկում,- պնդեց ծնողը։ - Այսինքն՝ հրամանը չպիտի՞ կատարի,- հարցրեց պաշտպանը։ - Լսեք, մի բան ասեմ, այո, եթե 73 հոգի պիտի զոհվի, մի ողջ ստորաբաժանում, չպիտի կատարի։ Նվեր Մարտիրոսյանի պաշտպանն էլ հետաքրքրվեց՝ հնարավո՞ր է, որ Իշխանյանը հեռախոսով չէր կարող քննարկել գաղտնի տեղեկություններ, դրա համար է իրեն կարճ-կարճ պատասխանել, Չոբանյանն ասաց՝ հնարավոր է։ Դահլիճում գտնվող ծնողների մեկնաբանությունները զայրացրին նախագահող դատավոր Արտուշ Գաբրիելյանին, վերջինս դատական սանկցիա կիրառեց ծնողներից մեկի նկատմամբ՝ նրան հեռացնելով նիստերի դահլիճից․ - Մենք մեր էրեխեքին ենք ուզում, ասում եք՝ լռեք-լռեք, ինչի՞ լռի, իրականություն է ասում։ Ես տեսնում եմ, որ Դուք, դատավոր լինելով, ջղայնանում եք, բա մենք ո՞նց չջղայնանք,- վրդովվեցին նրանք։ - Մարդկանց տներ են քանդվել, 5 տարի է՝ մենք մեր մերերին չենք կարողանում հիվանդանոցներից տուն բերենք, էդ որ տաքանում են մարդիկ, նորմալ է,- արձագանքեց Չոբանյանը։ Աննա Սարոյան Հարցաքննված մյուս ծնողը Աննա Սարոյանն էր՝ զոհված Գեւորգ Ներսեսյանի մայրը։ Նա պատմեց, որ որդին վերջին անգամ հոկտեմբերի 11-ին է զանգել․ «Ասեց՝ մամ, մի շաբաթ չեմ զանգելու, շատ խառնված էր, չանհանգստանաս, ուղղակի կապերի հետ լուրջ խնդիր կա, բայց դրանից րոպեներ անց իմ հորեղբոր տղային էր զանգել, ասել՝ մեզ տեղափոխում են չգիտեմ՝ ուր, հետո իմացա իրենից այդ նախադասությունը, հետո արդեն զանգերը անպատասխան էին։ Բնականաբար, փորձեցինք ծնողների հետ միահամուռ փնտրել, մի անգամ եկանք ՊՆ, բայց․․․ Պարզվել է, որ Գեւորգիս 73-հոգանոց վաշտին 3 մեծ մեքենաներով տեղափոխել են Հադրութ, հրաման են ի կատար ածում, էնտեղ պիտի դիմավորող ունենային, կարծեմ՝ Կարեն Առստամյանը, բայց չեն ունեցել, 4-5 կմ խորացել են դեպի Այգեստան, բայց այդ տարածքը գրավյալ տարածք է եղել ու ընկել են շրջափակման մեջ։ Գիտեմ, որ կռվել են մինչեւ վերջին պահը, ու ոչ մի տեղեկություն, ոչ մեկը չի վերադարձել»։ Աննա Սարոյանը - Իսկ Ջալալ Հարությունյանի մասին լսե՞լ եք այս գործով,- հարցրեց պաշտպան Կարապետյանը։ - Լսել եմ, որ իր հրամանով Գոռը հրաման է տվել գնալ Հադրութ օգնության։ - Տեղյա՞կ եք՝ ինչի չեն դիմավորել։ - Չէ, դատական նիստերին ինչքանով։ - Ո՞վ էր էդ ամենի մեղավորը։ - Եթե իմ ընկալմամբ պիտի լինի, մենք մեր էրեխեքին տվել ենք Գոռին, նա ասել է՝ 2 տարի մեր տրամադրության տակ են, չհամարձակվեք խնձոր անգամ ուղարկել, որովհետեւ նրանք մերն են, եթե տվել ենք, հենց Գոռից էլ պիտի ուզեինք, ուրիշ ում անունը տամ։ - Գոռ Իշխանյանը կարո՞ղ էր վերադասի հրամանը չկատարել։ - Պատերազմական իրավիճակը, իմ կարծիքով՝ այո, ինչո՞ւ ոչ, կարող էր չգնալ այդ քայլին, իմանալով, որ նման տեղ են գնալու, որ հետ չեն դառնալու։ Հրանտ Պապյան  5-րդ տուժողն էլ, որ հարցաքննվեց, Հրանտ Պապյանն էր։ Նա պատմեց, որ որդին 2020-ի հուլիսին է զորակոչվել Ասկերան, դեկտեմբերի 3-ին նրան տարել են Մարտունի 3։ Հրանտ Պապյանը Վերջին անգամ որդու հետ խոսել է հոկտեմբերի 10-ի երեկոյան․ «Ես, որպես զինվորական, ավելորդ հարցեր չեմ տվել, ասել եմ՝ ոնց ես, ասել է՝ լավ եմ, հետո, որ տեսա երկար ժամանակ չի զանգում, սկսեցի զանգահարել, շատ եմ փորձել, որ մարդ գտնեմ, չեմ գտել, անհայտ էր, ոչ մեկը ոչ մի բանից տեղյակ չէր։ Հետագայում խոսակցություններից եմ լսել, որ հրաման են տվել գնալ Հադրութ, Այգեստան, երբ Հադրութը ամսի 8-ին [արդեն] տված էր»։ Այսօրվա նիստը հետաձգվեց, քանի որ Նվեր Մարտիրոսյանի պաշտպան Արման Բայադյանը Տավուշի մարզում մեկ այլ դատական նիստի էր։ Հանրային մեղադրող Արշակ Մարտիրոսյանը հայտարարություն արեց՝ նշելով, որ անհրաժեշտ է առավել հաճախակի նիստեր նշանակել, իսկ այլ նիստերի առկայության պայմաններում գոնե հեռախոսազանգով փորձել մի փոքր հետաձգել, քանի որ ենթադրյալ հանցանքի համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետի լրանալուն քիչ ժամանակ է մնացել։ Նշենք, որ մեղադրյալներին մեղսագրվող արարքը միջին ծանրության է, ինչը նշանակում է, որ դրա վաղեմության ժամկետը 5 տարի է, այսինքն՝ լրանալու է 2025 թ․ հոկտեմբեր ամսին։ Հաջորդ նիստը նշանակվեց ապրիլի 1-ին։   Միլենա Խաչիկյան
18:24 - 18 մարտի, 2025
Երեք նիստ է՝ դատարանում քննարկվում է Հայկազ Գրիգորյանի գործով ռազմագիտական փորձաքննություն նշանակելու հարցը

Երեք նիստ է՝ դատարանում քննարկվում է Հայկազ Գրիգորյանի գործով ռազմագիտական փորձաքննություն նշանակելու հարցը

2020 թ․ հոկտեմբերի 3-ին Ջրականի 5-րդ ուսումնական գումարտակի վաշտի հրամանատար Հայկազ Գրիգորյանի գործով ռազմագիտական փորձաքննության անհրաժեշտություն կա՞ թե՞ ոչ․ արդեն 3 նիստ է՝ Հակակոռուպցիոն դատարանում չի ավարտվում այս հարցի քննարկումը։ Հայկազ Գրիգորյանը մեղադրվում է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ իշխանազանցության մեջ՝ այն բանի համար, որ նա զբաղեցրած դիրքերի պաշտպանությունն առկա ուժերով ու միջոցներով շարունակելու, ինչպես նաև ենթակա անձնակազմի բարոյահոգեբանական վիճակը բարձրացնելու փոխարեն, իր եւ ենթակա ստորաբաժանման կյանքն ու առողջությունը չվտանգելու անձնական շահագրգռվածությունից ու խմբային շահից ելնելով, չի կատարել իր ծառայողական պարտականությունները։ Մասնավորապես, ըստ մեղադրական եզրակացության, ավագ պետի կողմից նահանջ կատարելու հրաման կամ թույլտվություն չունենալու, անգամ նման արգելքի պայմաններում 13-րդ վաշտի անձնակազմին տվել է «նահանջ» հրաման՝ չսահմանելով նաև նահանջի ուղղություն և նոր բնագիծ, որպիսի պայմաններում վաշտը Կանոնադրությամբ չսահմանված զորաշարժ է կատարել դեպի խոր թիկունք և անզգուշությամբ առաջացրել մարտական առաջադրանքի խափանում և այլ ծանր հետևանքներ։ Գրիգորյանը, սակայն, այս մեղադրանքը չի ընդունել, պնդել է՝ ինքը չի փախել, այլ ինչքան կարողացել է, մնացել է տեղում, եւ երբ զգացել է, որ այլեւս հնարավոր չէ դիմակայել, փրկել է իր անձնակազմի կյանքը։ Գրիգորյանի պաշտպան Նորայր Նորիկյանը դատարանին միջնորդել է նշանակել ռազմագիտական փորձաքննություն՝ պատասխանելու համար մի շարք հարցերի, առանց որոնց, ըստ նրա, հնարավոր չէ գնահատական տալ Գրիգորյանի գործողություններին՝ 1․ տվյալ իրադրության պայմաններում արդյո՞ք իրավաչափ են եղել Հայկազ Գրիգորյանի ձեռնարկած քայլերը եւ տրված հրամանները նահանջի մասին, 2․ կոնկրետ ո՞ր հանգամանքներն են հանդիսացել Հայկազ Գրիգորյանի կողմից նշված հրամանի իրական նպատակներն ու պատճառները, 3․ արդյո՞ք Գրիգորյանը իր ենթակա անձնակազմով իր զորու էր կատարել իր առջեւ դրված մարտական խնդիրը կամ դիմագրավել հակառակորդին։  4․ արդյո՞ք տվյալ տարածքում գտնված ժամանակահատվածում զինծառայողները չեն եղել առավել վտանգավոր տեղանքում, եւ արդյո՞ք Գրիգորյանի գործողությունները միտված չեն եղել անձնակազմի անվտանգությունն ապահովելուն, 5․ Հայկազ Գրիգորյանի կողմից ՊԲ N զորամասի 5-րդ հրաձգային գումարտակի 13-րդ վաշտի անձնակազմին տրված նահանջ հրամանի արդյունքում արդյո՞ք խափանվել է որեւէ մարտական առաջադրանքի կատարում, եթե այո, ապա ի՞նչ մարտական առաջադրանք է խափանվել հատկապես այդ հրամանի հետեւանքով, 6․ եթե չլիներ այդպիսի հրաման, արդյո՞ք կկատարվեր վերը նշված մարտական առաջադրանքը, թե ոչ, 7․ արդյո՞ք Հայկազ Գրիգորյանի նահանջի հրամանով կազմաքանդվել են նշյալ զորամասի եւ 5-րդ ուսումնական գումարտակի մարտակարգերը եւ զորաշարվածքը, արդյո՞ք բացառապես դրանով պայմանավորված են հակառակորդի ստորաբաժանումները 13-րդ վաշտի պաշտպանության հատվածով մխրճվել պաշտպանության խորքը, 8․ արդյո՞ք բացառապես Հայկազ Գրիգորյանի նահանջի հրամանի պատճառով է հակառակորդին հաջողվել գրավել նույն վաշտի ձախակողմյան հատվածում պաշտպանության անցած առաջին հրաձգային գումարտակի հրամանատարական դիտակետը եւ հարակից մարտական դիրքերը, 9․ Հայկազ Գրիգորյանի գործողությունների արդյունքում ի՞նչ վնաս է հասցվել կամ առհասարակ դրանք ի՞նչ հետեւանք են թողել մարտական գործողությունների հետագա ընթացքի վրա։  Դատարանը նրան առաջարկել էր լրացնել միջնորդությունը՝ այդ թվում մանրամասնելով նաեւ այն իրադրությունը, որով պաշտպանական կողմը հանգել է փորձաքննության անհրաժեշտության։ Նշենք, որ ըստ Քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ փորձաքննություն կատարվում է, երբ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու նպատակով անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառում, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի բնագավառում հատուկ գիտելիքներ: Պաշտպանը կասկածի տակ է դնում մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու օբյեկտիվությունը Այսօրվա նիստին պաշտպան Նորիկյանը դատարանի ուշադրությունը հրավիրեց այն հանգամանքին, որ 1-ին հրաձգային գումարտակի հրամանատար, վկա Արսեն Խաչատրյանը իր ցուցմունքում հայտնել է, որ հակառակորդը ունեցել է 3 տանկ, 100 հետեւակ, կենդանի ուժը շատ է եղել, դրա համար էլ կարողացել է գրավել հրամանատարական դիտակետը․ Խաչատրյանը նշել է, որ նորակոչիկներին մարտական գործողություններում ներգրավելը չի բխում գործող Մարտակարգից, եւ որ նորակոչիկների անձնակազմը ներդաշնակման ցածր մակարդակի վրա է եղել. «Իմ հարցին՝ եթե Հայկազ Գրիգորյանը չնահանջեր, ըստ վկայի՝ հակառակորդը դարձյալ չէ՞ր գրավի այդ բնագիծը, վերջինս կոնկրետ պատասխան չի տվել, ասել է՝ 50/50»,– նշեց պաշտպանը։ Նրա խոսքով՝ թեեւ Մարտական կանոնագիրքը պաշտպանական կողմին ամբողջությամբ հասանելի չէ, սակայն դատարանում հրապարակված դրույթներում ուղղակիորեն նշված է, որ այդ կանոնները պետք է կիրառել ստեղծագործաբար․ «Այսինքն՝ ցանկացած հրամանատար իրավասություն ունի ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու, հատկապես՝ պատերազմական իրավիճակում»,– շեշտեց Նորիկյանը՝ հավելելով, որ հնարավոր չէ առաջնորդվել ձեւական կանոններով։ Իրր ցուցմունքում վկան թեեւ ընդունել է, որ նահանջի հետեւանքով են դիրքերը գրավվել, բայց եւ նշել է՝ մարտունակության տեսանկյունից անձնակազմը չէր կարող լուծել իր առջեւ դրված խնդիրը։ Նորիկյանը մեջբերեց նաեւ զորամասի հրամանատար Արտյոմ Պողոսյանի ցուցմունքից դրվագներ՝ հիշեցնելով, որ ըստ Պողոսյանի՝ ուժերի հարաբերակցությունը 1/15 է եղել․ «Իմ այն հարցին՝ երբ Հայկազի վաշտը դուրս է եկել այդ դիրքից, արդյոք չի խախտվել ձեր այդ բնագիծը, Պողոսյանը պատասխանել է՝ եւ խնդիր է առաջացրել, որ դուրս է եկել, եւ ոչ, քանի որ հակառակորդի դիվերսիոն հետախուզական խմբեր տարբեր տեղերում եղել են, հիմա ասել՝ այլ տեղով են անցել թե նրանց պաշտպանական շրջանով, ես չեմ կարող։ Մյուս հարցին՝ եթե վաշտը մնար ու 80 նորակոչիկ զոհ տար, մարտական խնդիրը այդպիսով կլուծվե՞ր, Պողոսյանը պատասխանել է՝ եթե մնար, միասին էինք նահանջելու։ Միաժամանակ հրամանատարը հստակ նշում է, որ եթե ինքը նահանջի հրաման չտար, ապա 2-րդ եւ 3-րդ վաշտերի անձնակազմը կզոհվեր։ Հարցին, թե ի վերջո ինչ վնաս են կրել նահանջի արդյունքում, եթե 1-ին գումարտակի հրամանատարն ասում է՝ նահանջից մի քանի օր անց հետ են գրավել ՀԴԿ–ն, զորամասի հրամանատարը դժվարացել է հստակ պատասխանել»։ Նորայր Նորիկյանի համոզմամբ՝ նշված ցուցմունքներով առնվազն կասկածի տակ են դրվում Հայկազ Գրիգորյանի մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու օբյեկտիվությունը եւ հավաստվում իրենց միջնորդության պատճառաբանվածությունն առ այն, որ փորձագիտական մակարդակով գնահատված չեն Գրիգորյանի գործողությունները։ Ըստ մեղադրողի՝ Գրիգորյանի գործողությունների իրավաչափությունը գնահատելը իրավաբանական հարց է, ոչ փորձագիտական Հանրային մեղադրող Գեւորգ Ավետիսյանը առարկեց պաշտպանի միջնորդությանը՝ պնդելով, որ վերջինս ցուցմունքները մեջբերում է հատվածական․ «Երբ 1-ին հարցի մեջ նշում եք «տվյալ իրադրության պայմաններում», ես չեմ կարողանում հասկանալ՝ ինչ իրադրության մասին է խոսքը, ո՞րն է իրադրությունը, ի՞նչ նկատի ունեք, որ նորակոչիկնե՞ր են, իրադրությունը սա՞ է։ Եթե ասում ենք իրադրություն, պիտի ներկայացնենք հակառակորդի հարձակում, բարոյահոգեբանական վատ վիճակ եւ այլն, եւ այլն։ Ինձ համար հասկանալի չէ՝ մենք փորձագետին ինչ ենք հարցնելու։ Փոխարենը ունենք իրադրություն, որտեղ չկա հարձակում, իրադրությունը այն է եղել, ինչ սեպտեմբերի 27-ին, սա հաստատվել է վկաների ցուցմունքներով։ Եթե բարոյահոգեբանական վիճակն է հարցը, դա էլ է սահմանված՝ վաշտի հրամանատարըտ պատասխանատու է բերել, այդ վիճակը պարզել, ոչ թե ասել՝ ճիշտ եք ասում, եկեք գնանք, տեսնենք ինչ է, մի հատ էլ մի դիրք էն կողմ գտնվող անձնակազմին ասել՝ դուրս ենք գալիս»։ Գեւորգ Ավետիսյանի խոսքով՝ գնահատելու համար՝ Հայկազ Գրիգորյանի գործողությունները իրավաչա՞փ են եղել թե ոչ, պետք է դրանք համադրեն նորմատիվ իրավական ակտերի հետ, իսկ դա լրիվ իրավաբանական հարց է․ «Մարտական կանոնադրության համաձայն՝ պաշտպանությունն իրականացվում է հակառակորդին առավելագույն կորուստ պատճառելով, նրա գերազանցող ուժերով հարձակումը կասեցնելու, տեղանքի կարեւորագույն կետերը, նույնիսկ շրջափակման եւ հարեւանների կապի բացակայության պայմաններում առանց ավագ պետի հրամանի չթողնելով։ Հիմա մենք ունենք ցուցմունքներ, որ ոչ շրջափակման մեջ են եղել, ոչ կապի բացակայություն է եղել։ Մեզ ի՞նչ հատուկ գիտելիքներ են անհրաժեշտ, որ համադրենք Հայկազի դեպքի հետ եւ նոր կարողանանք եզրակացություն կատարել»։ Նույն կանոնադրության համաձայն՝ նահանջը կատարվում է վաշտը մարտունակ վիճակում ժամանակին, որոշված շրջան հասնելով կամ նշանակված պաշտպանության շրջան զբաղեցնելով։ Մեջբերելով այս դրույթը՝ մեղադրողը պնդեց՝ ցուցմունքներով հաստատված է, որ ոչ պաշտպանական շրջան են որոշել, ոչ հասել․ «Հիմա արդյո՞ք այդքան բարդություն է ներկայացնում իրավաչափությունը գնահատելը»։ Անդրադառնալով պաշտպանի երրորդ հարցին՝ արդյո՞ք Գրիգորյանի վաշտը ի զորու էր կատարել իր առջեւ դրված խնդիրը կամ դիմագրավել, մեղադրողը հիշեցրեց, որ հարեւան երկու վաշտերը ի զորու են եղել, ավելին՝ հարեւան վաշտից 20 հոգի Հայկազ Գրիգորյանի վաշտի նահանջից հետո եկել եւ տեղակայվել է այդ դիրքերում․ «Ինչպե՞ս է ստացվում, որ այն 200 հոգին այդ հնարավորությունը ունեին, Հայկազ Գրիգորյանի 100 հոգին՝ ոչ»,– հարց հնչեցրեց Ավետիսյանը՝ հիշեցնելով, որ զորամասի հրամանատարը Հայկազ Գրիգորյանի գործողությունները որակել է փախուստ։ Պաշտպան Նորայր Նորիկյանը հակադարձեց, թե՝ այդպիսի փախուստ չի լինում․ «Հնարավոր չէ՝ մարդ փախչի մի գործողությունից, երկու օր հետո բարձր պաշտոնի նշանակեն, ասեն՝ դե շարունակիր նույն գործողությունները։ Եթե փախչեր, կգնար, ընդհանրապես չէր մասնակցի պատերազմին։ Կարող եք ասել՝ սխալ նահանջ է, կանոնադրությանը չհամապատասխանող գործողություն է, բա մենք էլ էդ ենք ասում, թող մասնագետները դա գնահատեն»։ Անդրադառնալով պաշտպանի 4-րդ հարցին՝ արդյո՞ք չեն գտնվել վտանգավոր տեղանքում, մեղադրողը ընդգծեց՝ թե՛ տրամաբանորեն, թե՛ ներքին ծառայության կանոնագրքով՝ եթե պետք է զորքի անձնակազմի անվտնգությունը հանգեցնի առաջադրանքի խափանման, պիտի ընտրես առաջադրանքի կատարումը․ «Էս դեպքում էլ ի՞նչ հարցադրում անենք փորձագետին, հարցնենք՝ լա՞վ է արել, որ անվտանգությունն է կարեւորել»։ Պաշտպանը դարձյալ առարկեց մեղադրողին՝ պնդելով, որ վարույթի հիմքում մասանգիտական խոսք չկա, կա գեղեցիկ ձեւակերպված իրավաբանական տեքստ, բայց պաշտպանության կողմը կարծում է, որ դա բավարար չէ։ Տեւական ժամանակ հակադարձումներից հետո կողմերը ավարտեցին ելույթները, նախագահող դատավոր Վարդգես Ստեփանյանը հայտնեց՝ միջնորդության լուծման համար դատարանը լրացուցիչ ուսումնասիրության կարիք ունի։ Հաջորդ նիստը նշանակվեց մարտի 24-ին։   Միլենա Խաչիկյան
22:53 - 17 մարտի, 2025
Անհետ կորածների հարազատները պահանջում են միջազգային ատյաններից հետ չկանչել դատական հայցերը. բողոքի ակցիա
 |news.am|

Անհետ կորածների հարազատները պահանջում են միջազգային ատյաններից հետ չկանչել դատական հայցերը. բողոքի ակցիա |news.am|

news.am:  Անհետ կորածների հարազատներն այսօր բողոքի ակցիա են իրականացրել կառավարության մոտ՝ պահանջելով միջազգային ատյաններից հետ չկանչել դատական հայցերը։ «Մենք կառավարությանը չենք տվել լիազորություն՝ թշնամիներին հաճոյանալու համար նման որոշումներ կայացնելու. մեզ նորից ձեռնունայն են թողնելու։ Դեռ 2020 թվականից Բաքվում մնացած գերիներ ունենք, նոր գերիներ էլ ունենք։ Միջպետական հայցերից հրաժարվում են, մեզ ի՞նչ երաշխիք են տալու, մեր իրավունքներն ինչպե՞ս են պաշտպանելու. մենք չունենք այս հարցերի պատասխանները»,- բողոքի ակցիայի ժամանակ NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասաց անհետ կորածի հարազատ Տաթևիկ Սոհոյանը։ 44-օրյա պատերազմում անհետ կորած զինվորներից մեկի մայրն էլ կառավարությանը հարց ուղղեց, թե հայտերը հետ վերցնելու դեպքում ինչպե՞ս են պահանջելու ազատ արձակել գերիներին։ «Մեր 18 տարեկան ողջ ու առողջ տղաներին տարել են, թո՛ղ նույն ձև էլ վերադարձնեն։ Պահանջում ենք, որ չոտնահարեն մեր և մեր զավակների իրավունքները, թեպետ արդեն 4.5 տարի է ոտնահարում են։ Էլ թույլ չենք տա, թո՛ղ հաշվի նստեն մեզ հետ։ Ի՞նչ իրավունքով են մեր երեխաների հայտերը հետ վերցնում, ո՞ր ծնողին են հարցնել, ինչու՞ են ինքնուրույն որոշուներ կայացնում։ Պետությունն այսքան ժամանակ ի՞նչ էր տվել իմ երեխուն, որ տարավ, պարտավոր են վերադարձնել նրանց»,- ասաց նա։ Անհետ կորած զինվորի մայրը նշեց, որ կառավարությունից այլ ոչինչ չի ուզում, միայն իր՝ արդեն 4.5 տարի անհետ կորած որդուն։ Խոսելով այն մասին, որ շատ դեպքերում ԴՆԹ անալիզները համապատասխանում են, սակայն ծնողները հրաժարվում են ընդունեկ, որ դրանք իրենց որդիների մասունքներն և չեն վերցնում, բողոքի ակցիայի մասնակիցն ասաց. «Ես ոչ մի ԴՆԹ համընկնում չունեմ։ Չի կարող այնպես լինել, որ ծնողը վստահ լինի, որ դա իր երեխայի մարմինն է ու թողնի դիահերձարանում։ Թող այդ մարդկանց ապացուցեն, որ իրենց երեխաների մարմիններն են, նրանք էլ տանեն խիղճները հանգիստ հուղարկավորեն։ Բա՞ որ տանեն հուղարկավորեն, ու հետո պարզվի իրենց երեխան չէր։ Դա արդա՞ր է։ Իսկ մենք սպասում ենք մեր երեխաներին»։ Հիշեցնենք, որ մարտի 13-ին նախ Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը, իսկ ավելի ուշ ՀՀ ԱԳՆ-ն հայտարարեցին, որ խաղաղության համաձայնագիրը պատրաստ է ստորագրման։  ԱԳՆ-ից նշեցին՝ ՀՀ-ն պատրաստ է Ադրբեջանի հետ սկսել խորհրդակցություններ Համաձայնագրի ստորագրման ժամկետների և տեղի շուրջ։ Հիշեցնենք, որ խաղաղության պայմանագրի շրջանականերում կողմերը չէին համաձայնեցրել երկու կետ. միմյանց նկատմամբ միջազգային հայցերը հետ կանչելու և սահմանին երրորդ երկրների ներկայացուցիչներ չտեղակայելու կետերը։ Բացի այդ, Ադրբեջանը պահանջում է փոխել Հայաստանի Մայր օրենքը՝ խնդրահարույց համարելով նախաբանում հղումը Անկախության հռչակագրին, որում Արցախի ու Հայաստանի միավորման մասին հիշատակում կա։
16:20 - 14 մարտի, 2025
«Ես ժառանգ ունեմ, կկռվեմ, դուք փախեք»․ զոհված հրամանատար Հովիկ Մուրադյանի մոր վերջին հուշերը որդուց

«Ես ժառանգ ունեմ, կկռվեմ, դուք փախեք»․ զոհված հրամանատար Հովիկ Մուրադյանի մոր վերջին հուշերը որդուց

«Ես ժառանգ ունեմ, կկռվեմ, դուք փախեք»․ 44-օրյա պատերազմում զոհված հրամանատար Հովիկ Մուրադյանի այս խոսքերն է հիշում մայրը՝ Սաթենիկ Աղաջանյանը, որ այսօր ներկայացել էր դատարան՝ որդուն առնչվող քրեական գործով ցուցմունք տալու։ Հովիկ Մուրադյանը 2020 թ․ եղել է Ջրականի 5-րդ ուսումնական գումարտակի կապի դասակի հրամանատարը, հոկտեմբերի 9-ին գումարտակի հրամանատար Իշխան Վահանյանի գլխավորությամբ մեկնել է Խուռհատ սար՝ մարտական առաջադրանքի։ Արդեն 3 տարի դատարանը քննում է այդ սարում տեղի ունեցած դեպքերի, դրանց նախորդած ու հաջորդած իրադարձությունների հանգամանքները։ Ըստ քրեական գործի՝ գումարտակի հրամանատար Իշխան Վահանյանը, ազդոսկրի հատվածում թեթեւ վնասվածք ստանալը որպես պատրվակ օգտագործելով, վերցրել է վերադաս հրամանատարության հետ կապի միակ միջոցը եւ պարտականությունների կատարումը տեղակալներից որեւէ մեկին չփոխանցելով, անձնակազմին թողել եւ հեռացել։ Դրանից հետո չկանոնակարգված նահանջ է տեղի ունեցել։ Արդյունքում անձնակազմը մասնատվել է․ մի մասը մի քանի սպաների հետ գնացել է Սարուշեն գյուղի ուղղությամբ եւ փրկվել, մյուս մասը, տեղեկացված չլինելով Հադրութ քաղաքի գրավման մասին, գնացել է այդ ուղղությամբ, գերեվարվել կամ զոհվել, որոշներին էլ միայն ժամանակավորապես է հաջողվել թաքնվել անտառներում եւ հարակից գյուղերում։ Հովհաննես Մուրադյանը երկրորդ խմբի՝ Հադրութի ուղղությամբ գնացածների կազմի միակ սպան է եղել։ Դատարանում հարցաքննված վկաների մեծ մասը հայտնել է, որ նա գյումրեցի մի կամավորականի հետ խորհրդակցելու արդյունքում է որոշել շարժվել այդ ուղղությամբ։ Ճանապարհին, սակայն, թշնամու կրակի տակ է ընկել։ Իշխան Վահանյանն այժմ մեղադրվում  է իշխանության անգործություն դրսեւորելու եւ վիրավորման պատրվակով մարտի դաշտը ինքնակամ լքելու մեջ։ Նա կալանավորված է եւ մեղադրանքը չի ընդունում։ Ձախից՝ մեղադրյալ Իշխան Վահանյանը, պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը Երեւանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, դատավոր Ջոն Հայրապետյանի նախագահությամբ, Մուրադյանին այսօր ճանաչեց տուժող, նրա մորը՝ տուժողի իրավահաջորդ։ Ցուցմունք տալով՝ որդեկորույս մայրը հայտնեց, որ վերջին անգամ Հովիկի հետ հոկտեմբերի 10-ին է խոսել․ «Տղաս զանգեց, ժամը 4-ն էր, 2 բառ խոսեց՝ մամ, ասավ, լավ եմ, էլ չեմ կարող խոսել, հետո կզանգեմ, բայց հետո էլ զանգ չստացանք»։ Տիկին Սաթենիկի խոսքով՝ ծանոթներից հետաքրքրվելով են տեղեկացել, որ Հովիկ Մուրադյանը մեկնել է Խուռհատ սար, հետագայում՝ Վահանյանի փախուստից հետո, հայտնվել շրջափակման մեջ․ «Նույնիսկ տղաս զանգել է, ասել` մենք անտառում ենք,  շրջափակման մեջ ենք, եկեք մեզ օգնության, ոչ մեկը չի գնացել, ոչ տեղ է եղել, ոչ մի բան․․․ Նույնիսկ ես եկել եմ նախարարություն, ասել եմ` էրեխեքը շրջափակման մեջ են, եկեք, օգնեք, նախարարությունից ինձ ասացին՝ որ գնանք, մենք էլ զոհվե՞նք, մեր ընկերներից մեկը գնացել է, որ փրկի, զոհվել է, մենք ու՞ր գնանք․․․ Ես չգիտեմ ինչ ասեմ, էս սարքած գործ էր թե ինչ էր, էդ էրեխեքին միանգամից կոտորեցին, որ  բանակի վերջը տան, որ իրանց արածը անեն, երկիրը ծախեն․․․ Գոնե որ Ղարաբաղը  մնար, ասեինք՝ հա․․․»,– վրդովվեց տուժողի իրավահաջորդը։ Մեղադրող Գեւորգ Ավետիսյանի հարցին՝ հրամանատարության մասին որդին ի՞նչ է ասել, Սաթենիկ Աղաջանյանը պատասխանեց․ «Ինքը ինձ ոչ մի բան չի ասել, ուժեղ հազում էր, ես ասեցի՝ Հովիկ ջան, դեղ չկա՞՝ խմես, ասաց` հա, մամ, հեսա կգնամ, կպառկեմ բուժկետ․․․ Բայց հա, Իշխան Վահանյանը միշտ լարված է եղել է իմ տղայի հետ, էդ էլ ասեմ, տղայիս ասում էր՝ դու զինվորին լավ մի նայիր, Ալիեւի նման նայիր»։ Կողմերը այլ հարցեր չունեին տուժողի իրավահաջորդին։ Դատավոր Ջոն Հայրապետյանը, դիմելով նրան, հարցրեց՝ ինչ-որ բան ունի՞ ավելացնելու․ «Ի՞նչ ասեմ․․․ Մեր երեխեքը հերոս են, ժառանգները նրանց կհիշեն որպես հերոս, իսկ Իշխան Վահանյանի երեխան նրան կհիշի որպես դավաճան»։ Հովիկ Մուրադյանի դին ադրբեջանական կողմը հայկական կողմին է փոխանցել 2021 թ․ հունվար ամսին։ Մոր տեղեկություններով՝ որդին զոհվել է գլխի շրջանում հրազենային վիրավորումից։ Դատարանում հարցաքննված զինծառայողներից մեկը՝ Նարեկ Սիրունյանը, Մուրադյանի զոհվելու ականատեսն է եղել․ «Ես մոշի թփի մեջ եմ ընկնում, ինձ ասում է՝ ի՞նչ եղավ, ու էդ պահին ինքն էլ է ընկնում, էդ հայացքը մինչեւ հիմա իմ աչքի առաջ է, ես էդ հայացքը չեմ կարող մոռանալ, իր խոսքերը չեմ կարող մոռանալ»,– նշել է նա՝ հավելելով, որ միայն Մուրադյանն է պատերազմի առաջին օրից մինչեւ վերջին օրը կանգնել իրենց կողքին․ «Ու եթե մի բան էլ չենք կողմնորոշվել, ձեռքներս բռնել է, ասել է՝ սա սենց պիտի արվի, ուրիշ մարդ ես չեմ տեսել, որ կանգներ մեր կողքին, ասեր՝ էս ուղղությամբ գնա կամ սենց արա»։ Այսօրվա նիստի ընթացքում դատարանը տուժողի իրավահաջորդ ճանաչեց նաեւ զոհված ժամկետային զինծառայող Էրիկ Մխիթարյանի եղբորը՝ Վարազդատ Մխիթարյանին։ Վարազդատ Մխիթարյանը Էրիկն այն զինվորն է, որի գերեվարման տեսանյութը ադրբեջանական զլմ–ները ակտիվորեն տարածում էին։ Այդ տեսանյութով է ընտանիքը հաստատել նրա գերեվարման փաստը։ Հետագայում, սակայն, նրա դին է ստացել։ Եղբայրը պատմեց, որ Էրիկը ծառայել է 5-րդ գումարտակի առանձին՝ հետախուզական դասակում՝ որպես հետախույզ։ Տեղյակ է, որ եղել է Խուռհատ սարում, բայց թե ինչպես է գերեվարվել, ինչ հանգամանքներում, առ այսօր չգիտեն․ «Վերջին անգամ խոսել ենք հոկտեմբերի 8-ին, երբ Հադրութի դպրոցում էր,  ոչ մի բան չի ասել, ասել է՝ լավ ենք, դպրոցում ենք, չի ասել` ուր են գնալու, ինչ են անելու, ինչ գործողություններ են անելու, իսկ այն տեղեկությունները, որ գտնվել է սարում, հետո իջել է, գերեվարվել մեդնք հետո ծառայակիցներից ենք իմացել․․․ Նարեկ անունով մի զինվոր, որ վիրավոր էր, բերել էին Աշտարակի հիվանդանոց, նա ասաց՝ սաղ փախել են, պատասխանատուն եղել է ինքը`  Իշխան Վահանյանը, որ վիրավոր զինվորների է վերցրել ու իջել, բայց ինքը վիրավոր չի եղել»,– պատմեց եղբայրը։ Նիստի ավարտին դատավորը հայտնեց, որ դատարանը, ըստ էության, սպառեց գործի ապացուցողական զանգվածը․ Սակայն դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբին հարցումներ է կատարել, որոնց պատասխանները դեռեւս չեն ստացվել, ուստի անհրաժեշտ է այս դատական նիստը հետաձգել, ստանալ այդ պատասխանները, հրապարակել նիստում եւ նոր անցնել քննության հաջորդ փուլին։ Հաջորդ դատական նիստը նշանակվեց ապրիլի 4-ին։     Չկանոնակարգված նահանջի մասին մանրամասն կարող եք կարդալ այստեղ եւ այստեղ։ Գլխավոր լուսանկարում՝ Սաթենիկ Աղաջանյանը Հեղինակ՝ Միլենա Խաչիկյան
21:10 - 13 մարտի, 2025
«Էրեխեքին ոչ ոք չդիմավորեց, թուրքը դիմավորեց»․ ծնողների հարցաքննությունը՝  73-հոգանոց վաշտի զոհվելու գործով

«Էրեխեքին ոչ ոք չդիմավորեց, թուրքը դիմավորեց»․ ծնողների հարցաքննությունը՝ 73-հոգանոց վաշտի զոհվելու գործով

«Երդվում եմ ասել ճշմարտությունը, միայն ճշմարտությունը եւ ոչինչ՝ բացի ճշմարտությունից»․ այս խոսքերով էին այսօր մեկը մյուսի հետեւից սկսում իրենց ցուցմունքները 44-օրյա պատերազմի ժամանակ զոհված զինծառայողների ծնողները։ Երեւանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում շարունակվում էր 2020 թ․ Արցախի Պաշտպանության բանակի Մարտունի 3 զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանի եւ ՊԲ օպերատիվ բաժնի պետ Նվեր Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործի քննությունը։ Նախկին զինվորականները, հիշեցնենք, մեղադրվում են ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսեւորելու մեջ, ինչն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետեւանքներ՝ զոհվել է նույն զորամասի 73-հոգանոց վաշտի անձնակազմը։ Հակասություններ՝ տուժողի նախաքննական եւ դատաքննական ցուցմունքներում Զոհված զինծառայողներից մեկը Սուրեն Դեմիրճյանն է, որ զորակոչվել է բանակ 2019 թ․-ին։ Նրա մայրը՝ Արմինե Ալավերդյանը, դատարանին հայտնեց, որ պատերազմի ընթացքում անընդհատ խոսել են որդու հետ, միշտ ասել  է, որ լավ է․ «Անգամ հայրը ցանկացավ գնալ, ասաց՝ հանկարծ տեղիցդ չշարժվես, ամեն ինչ նորմալ է»,– ցավով վերհիշեց Ալավերդյանը։ Որդու հետ այդ կցկտուր խոսակցությունները երկար չեն տեւել․ հոկտեմբերի 10-ին նրա հետ կապը կորել է․ «Հետո կապը կորել է, զանգում էինք իր համարով, էրեխեքը պատասխանում էին, ասում, որ հանձնարարության է գնացել, կգա, կասենք։ Բայց տեսանք, որ ձգձգվում է, ամուսինս իր վաշտի հրամանատարի հետ կապվեց, նա էլ ասաց՝ գնացել են, բայց տեղյակ չենք, թե ուր են, ասաց՝ գնացել են Ջրական։ Թե ում հրամանով՝ չգիտեմ»։ Պատասխանելով հանրային մեղադրող Արշակ Մարտիրոսյանի հարցին, թե ի վերջո ինչ պարզվեց, որդեկորույս մայրն ասաց․ «Պարզվեց, որ «9-րդ կմ» կոչվող տեղանքում պիտի իրենց դիմավորեին, թե ով, չգիտեմ։ Ոչ ոք չդիմավորեց, թուրքը դիմավորեց․․․ Հետագայում տեսա էն մարդուն, ում հետ ինքը մեքենայով մթերք էր դիրք տեղափոխում, ասաց՝ երանի չթողնեի նա գնար․․․»։ Արմինե Ալավերդյանին հարցեր հղեց նաեւ մեղադրյալ Գոռ Իշխանյանի պաշտպան Դավիթ Կարապետյանը․ Իշխանյանը, նաեւ մյուս մեղադրյալ Նվեր Մնացականյանը դատարանի որոշմամբ -Տիկի՛ն Ալավերդյան, ըստ գործի տվյալների՝ շատ տուժողների ցուցմունքներ բառացիորեն կրկնվում են, մտքեր կան, որ Գոռ Իշխանյանն է էրեխուն հասցրել մահվան դուռը։ Դուք էդպիսի բան ասե՞լ եք։ -Ես տենց բան չեմ ասել, քննիչը ասաց, որ Գոռ Իշխանյանն է, մեկ էլ կողքի անձնավորությունը, իրենք են ուղարկել էրեխեքին, իրենց ձերբակալել են, ասեցի՝ պիտի ուղարկես բերդ, հանգիստ ապրի, հետո նորից ուղարկես ժողովրդի մեջ, ասեցի՝ տուր մայրերին, մենք կիմանանք՝ ինչ անենք իր հետ, ասաց՝ դու կարա՞ս, ասացի՝ խի՞ չեմ կարա, ինքը կարա՞ր մեր էրեխեքին տենց աներ, եթե ինքն է արել, ես չգիտեմ․․․ - Քանի մեքենայով եւ ինչ հանձնարարության են գնացել։ - Չգիտեմ՝ ինչ հանձնարարության, գիտեմ, որ 3 մեքենայով։ - Ու՞ր պիտի գնային։ - «9-րդ կմ»։ - Հրամանը ո՞վ էր տվել։ - Եթե չեմ սխալվում, վաշտի հրամանատարը։ Թե ով է, չգիտեմ։ - Իսկ Ջալալ Հարությունյանի մասին ի՞նչ գիտեք։ - Գիտեմ, որ արտակարգ անձնավորություն է եղել, իր զինվորներին պահող։ - Տեղյա՞կ եք, որ նա է հրաման տվել, որ զորամիավորում ուղարկեն 9 կմ։ - Չէ։ - Ո՞ւմ վրա է եղել տեղափոխման գործառույթը - Չգիտեմ։ - Գեւորգ Գեւորգյան անուն–ազգանունը ծանո՞թ է։ - Չէ։ - Սլավիկ Ավագյա՞ն։ - Չէ։ - Էդպիսի տվյալներ քննիչին ասե՞լ եք։ - Չէ։ Տուժողի իրավահաջորդի այս ցուցմունքից հետո թե պաշտպանը, թե մեղադրողը միջնորդեցին հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքը՝ որոշ հակասություններ պարզաբանելու նպատակով։ Դատարանը միջնորդությունը բավարարեց։ Քննիչը ծնողին ուղղորդե՞լ է թե՞ ոչ Նախաքննության ժամանակ Արմինե Ալավերդյանը պատմել էր, որ որ 2020 թ․ սեպտեմբերի 27-ից, երբ սկսվեց պատերազմը, հաճախ խոսել է որդու հետ, սակայն գտնվելու տեղը չի իմացել․  «Վերջին անգամ խոսել եմ հոկտեմբերի 11-ին՝ առավոտից մինչ երեկո, ոչինչ չի հայտնել, ասել է՝ մնաց 100 օր, չանհանգստանաք։ Դրանից հետո կապ չեմ կարողացել հաստատել, իսկ պատերազմի ավարտից հետո փնտրել եմ նրան տարբեր վայրերում՝ Գորիսի եւ Ստեփանակերտի հիվանդանոցներում եւ դիահերձարանում։ Նոյեմբեր ամսին համածառայակիցների ծնողներից տեղեկացել եմ, որ նրանք մեկնել են Ղարաբաղ, որտեղ տեղեկացել են, որ զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանը հրաման է տվել վաշտի անձնակազմից 73 հոգու 3 ավտոմեքենայով տեղափոխել Ֆիզուլից Հադրութ ուղղությամբ՝ 9 կմ հատված։ Իմացել ենք, որ հոկտեմբերի 1-ին Հադրութը գրավված է եղել, եւ այն ճանապարհը, որով տարել են, պաշտպանված չի եղել եւ վերահսկվել է ադրբեջանցիների կողմից։ Հետագայում պարզեցինք, որ ոչ ոք չի դիմավորել, օգնության չի եկել, եւ ըստ շրջանառվող  տեղեկությունների՝ Գոռ Իշխանյանի եւ Կարեն Առստամյանի ոչ ճիշտ գործողությունների արդյունքում տղաները ընկել են շրջափակման մեջ եւ կռիվ տալով զոհվել են։ Որպես ծնող ինձ համար անհասկանալի է մնացել՝ ինչպես կարող է անձն ուղարկվի ինչ–որ հատված եւ նման ճակատագրի արժանանա։ Գտնում եմ, որ ինչպես Գոռ Իշխանյանը, այնպես էլ մյուս պատասխանատուները, ճիշտ չեն ղեկավարել, ինչի արդյունքում անձնակազմը ենթարկվել է դիվերսիոն հարձակման »,- սա հատված է Ալավերդյանի նախաքննական ցուցմունքից։ Վերջինս, ի տարբերություն դատարանում այսօր հայտնած տեղեկությունների, նախաքննության ժամանակ հիշատակել է այն անձանց անունները, որոնց մասին հարց հնչեցրեց Իշխանյանի պաշտպանը․ Ուղեկցող սպան եղել է Գեւորգ Գեւորգյանը, նաեւ նույն գումարտակի զամպալիտ Սլավիկը, որը նույնպես զոհվել է։ Փաստնմ այն է, որ անձնակազմին ոչ ոք չի դիմավորել, իսկ Գոռ Իշխանյանը առանց ճշտումներ կատարելու անձնակազմին ուղարկել է մահվան դուռ, սա մեր՝ ծնողներիս վերլուծություն է, ես չգիտեմ, թե ըստ կարգի ով ում հետ պետք է ճշգրտումներ աներ, որ նման արդյունք չլիներ։ Իմ միակ պահանջն այն է, որ բոլոր անձինք, որ մեղավորություն ունեն, պատասխան տան օրենքի առաջ ամենայն խստությամբ»,– ասված է նախաքննական ցուցմունքում։ Սուրեն Դեմիրճյանի դին հայտնաբերվել եւ հուղարկավորվել է 2021 թ հունվարին։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո կողմերը շարունակեցին հարցեր տալ Ալավերդյանին․ - Ճի՞շտ է այս ցուցմունքը, պնդո՞ւմ եք,- հարցրեց մեղադրող դատախազը։ - Հա։ - Ինչ հրապարակվեց, Ձեր բառերի՞ց է։ - Ես եղել եմ քննիչի մոտ, չեմ կարդացել վերջում, էդքան հավես չունեի։ - Բա ինչի՞ համար եք գրել՝ կարդացել եմ։ - Ասեց գրի, գրեցի։ - Ուղղորդել, ստիպե՞լ է, ասե՞լ է՝ սենց գրի-նենց գրի։ - Չէ–չէ, իմ տված պատասխաններն է գրել։ Տուժողի իրավահաջորդի իրարամերժ պատասխանները հաշվի առնելով՝ մեղադրող Մարտիրոսյանը հետաքրքրվեց՝ լարվա՞ծ է արդյոք, ինչին ի պատասխան՝ վերջինս ասաց՝ շատ։ Նշեց, որ հնարավոր է՝ այսքան տարի անց շատ բաներ չհիշի, բայց ճնշում, ուղղորդում չի եղել։ Զոհվածի ծնողին հայտնի չէր՝ ով պիտի դիմավորեր վաշտին Հարցաքննված մյուս ծնողը զոհված Վահան Առաքելյանի հայրն էր՝ Արտյոմ Առաքելյանը՝ Արցախի Մարտունու շրջանի Թաղավարտ գյուղից։ Նա պատմեց, որ վերջին անգամ խոսել է սեպտեմբերի 27-ին, որդին ասել է՝ մեզ մոտ ոչ մի բան։ Ծնողները հետագայում են իմացել, որ պիտի զորքին Ֆիզուլիում դիմավորեն, բայց չեն դիմավորել, նրանք էլ շատ են առաջացել, հասել են Հադրութ, կոտորվել։ Թե ով պիտի դիմավորեր, եւ ում հրամանով էր Իշխանյանը զորքին տարել այնտեղ, Առաքելյանը չգիտեր։ «Բոլորը մեղավոր են՝ նախարար Ջալալ Հարությունյանից սկսած»  Հարցաքննվեց նաեւ ասկերանցի Սպարտակ Առաքելյանը։ Նա զոհված Գուրգեն Առաքելյանի հայրն է։ Առաքելյանը պատմեց, որ վերջին անգամ որդու հետ սեպտեմբերի վերջերին է խոսել․ «Ասել է՝ նորմալ է, հլը մեզ էլ դուխ է տվել։ Հոկտեմբերի 11-ին արդեն անհասանելի է եղել»։ Ծնողները լսել են, որ զորքին ուղարկել են Ֆիզուլի՝ ինչ-որ օգնության, թե ում հրամանով, չեն իմացել, բայց իմացել են, որ պիտի դիմավորեին։ - Ո՞վ պիտի դիմավորեր,- հարցրեց մեղադրողը։ - Առստամյան Կարենը։ - Ինչի՞ չի դիմավորել։ - Դե, եսիմ։ - Ի վերջո իմացա՞ք՝ ինչ է տեղի ունեցել։ - Իմացա, որ տարել են Քոշբեկ (Հադրութի շրջանի Այգեստան գյուղն է,- հեղ․), Ֆիզուլի, էնտեղ կոտորել։ Պաշտպան Դավիթ Կարապետյանն էլ հետաքրքրվեց, թե ըստ ծնողի՝ կատարվածի մեջ ովքեր են մեղավոր․ «Բոլորը մեղավոր են՝ նախարար Ջալալ Հարությունյանից սկսած»։ Դատարանում էր նաեւ զոհված զինծառայողի ծնող Ռոբերտ Քոչարյանը՝ Արտյոմ Զախարյանի հայրը։ Վերջինս նախաքննության ժամանակ դիմում էր ներկայացրել՝ նշելով, որ դեպքի հանգամանքների մասին ոչինչ չգիտի, միակ պահանջն է, որ եթե կան մեղավորներ, պատասխան տան օրենքի առաջ։ Իր այս խոսքերը Քոչարյանը պնդեց նաեւ այսօր։ Տուժողների իրավահաջորդներ Գուրգեն Գեւորգյանն ու Վեներա Ղարայանը դիմում էին ներկայացրել դատարանին՝ տեղեկացնելով, որ առողջական խնդիրներով պայմանավորված չեն կարող ներկայանալ դատարան, ուստի խնդրում են հիմք ընդունել իրենց նախաքննական ցուցմունքը։ Դատարանը որոշեց այդ հարցին անդրադառնալ մյուս ծնողների հարցաքննությունների ավարտին։ Հաջորդ դատական նիստը նշանակվեց մարտի 18-ին։   Միլենա Խաչիկյան
21:52 - 04 մարտի, 2025
Ռազմագիտական փորձաքննության կարիք կա՞, թե՞ ոչ․ Հայկազ Գրիգորյանի գործով կողմերը տարբեր դիրքորոշումներ ունեն

Ռազմագիտական փորձաքննության կարիք կա՞, թե՞ ոչ․ Հայկազ Գրիգորյանի գործով կողմերը տարբեր դիրքորոշումներ ունեն

Հակակոռուպցիոն դատարանն այսօր շարունակեց քննարկել 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Ջրականի 5-րդ ուսումնական գումարտակի 13-րդ վաշտի հրամանատար, մայոր Հայկազ Գրիգորյանի պաշտպան Նորայր Նորիկյանի միջնորդությունն այն մասին, որ գործին առնչվող մի շարք հանգամանքներ պարզելու համար հարկավոր է նշանակել ռազմագիտական փորձաքննություն։ Դատարանում, հիշեցնենք, քննության առարկա են 44-օրյա պատերազմի ժամանակ հոկտեմբերի 3-ին Ջրականի բնագծից Հայկազ Գրիգորյանի հրամանատարությամբ վաշտի նահանջի դեպքերը։  Դեռ նախորդ նիստին էր պաշտպանը հանդես եկել նման միջնորդությամբ, սակայն դատարանը հայտարարել էր, որ այն չի համապատասխանում Քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին եւ առաջարկել էր լրացնել միջնորդությունն ու նորից ներկայացնել։ Մասնավորապես, դատարանը նշել էր, որ փորձաքննության նշանակում միջնորդող կողմը պարտավոր է դատարանին գրավոր ներկայացնել փորձագետին առաջադրվելիք հարցերը, փորձագիտական կազմակերպության կամ որպես փորձագետ ներգրավման ենթակա անձի տվյալները, ինչպես նաև փորձագիտական հետազոտության համար անհրաժեշտ առարկաները կամ փաստաթղթերը: Պաշտպան Նորիկյանն այսօր դատարանին հայտնեց, որ հետաքրքրվել է ու տեղեկացել, որ որպես այդպիսին չկան ռազմագիտական փորձաքննություն իրականացնող մարմիններ, եւ միայն կոնկրետ վարույթների դեպքերում համապատասխան փորձաքննություն իրականացնելու համար փորձագետներ ներգրավվում են Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանից եւ Պաշտպանական համալսարանից։ Ինչ վերաբերում է բուն միջնորդության լրացմանը՝ պաշտպանն ասաց, որ ամբողջությամբ պնդում են նախորդ նիստում ներկայացվածը՝ դրան հավելելով զորամասի նախկին հրամանատար Արտյոմ Պողոսյանի եւ նույն զորամասի առաջին գումարտակի հրամանատար Արսեն Խաչատրյանի՝ դատարանում տված ցուցմունքները։ Վկայակոչելով այդ ցուցմունքներից մի շարք դրվագներ՝ Նորիկյանը պնդեց, որ փորձագիտական եզրակացություն է անհրաժեշտ, որպեսզի պարզվեն նախորդ նիստում իր բարձրացրած հարցերի պատասխանները։ Ընթերցելով Հայկազ Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքի մի հատված՝ Նորիկյանը նշեց, որ գումարտակի հրամանատարի եւ զորամասի հրամանատարի տված ցուցմունքներով առնվազն հերքվում են մեղադրանքում նկարագրված մի շարք դրվագներ․ «Այո, հանրային մեղադրողը գրագետ ձեւով շարադրել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշումը, բայց հանրային մեղադրողը ո՞ր տվյալների հիման վրա է հանգել հետեւության, երբ այդպիսի ելակետային տվյալները կարող էին ի հայտ գալ բացառապես մասնագիտական եզրակացության հիման վրա»,- ասաց Նորիկյանը՝ պնդելով, որ բացի վկաների ցուցմունքներից՝ այլ ապացույցներ դրված չեն քրեական վարույթի հիմքում։ Ըստ պաշտպանի՝ իրենց միջնորդության համատեքստում փորձագետների կողմից պետք է հետազոտվեն նաեւ նշված ավագ պետերի ցուցմունքները։ Լսելով պաշտպանին՝ դատավոր Վարդգես Ստեփանյանը հիշեցրեց, որ նախորդ նիստին դատարանը նշել է, որ միջնորդության տեքստային բովանդակության մեջ պետք է նշված լինի այն իրադրությունը, որը նկարագրվում է, որպեսզի փորձագետները կարողանան այդ իրադրության գնահատմամբ որոշում կայացնել։ - Պատվարժան դատարան, ի լրումն մեր ներկայացրած միջնորդության՝ մենք հղում ենք անում բացառապես զորամասի հրամանատարի եւ գումարտակի հրամանատարի ցուցմունքները։ Դրանք ամբողջությամբ դատարանի տիրապետության ներքո են,- ասաց Նորիկյանը։ - Խնդրում եք՝ դատարանի աշխատակազմը ձեր փոխարեն ձեր միջնորդությունը հիմնավորի՞,- հարցրեց դատավորը։ - Ես առավել քան հստակ, պարզ, հասկանալի լեզվով ներկայացնում եմ այդ միջնորդությունը ու առաջին անգամ եմ տեսնում, որ դատարանը կողմի վրա նման ծավալի, նման բովանդակության պահանջ է ներկայացնում,- արձագանքեց պաշտպանը։  Դատարանը պնդեց, որ պաշտպանական կողմը պետք է միջնորդության մեջ հստակ նկարագրի այն հանգամանքները, որոնք հանգեցրել են որոշ հարցերի պարզաբանված չլինելու եզրահանգման։  Իսկ հանրային մեղադրող Գեւորգ Ավետիսյանը ինչպես նախորդ նիստին, այնպես էլ այսօր նույն դիրքորոշումը հայտնեց․ ըստ դատախազի՝ ռազմագիտական փորձաքննության անհրաժեշտություն չկա, ուստի միջնորդությունը պետք է մերժվի։ Ըստ նրա՝ վկաներն իրենց ցուցմունքներում ներկայացրել են բոլոր հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս կամ հերքել Գրիգորյանի մեղավորությունը, կամ ապացուցել։ «Դուք նշում եք երկու անձանց ցուցմունքներ, որոնք, ըստ Ձեր գնահատականի, Հայկազ Գրիգորյանի մեղավորությունը բացառող ցուցմունքներ են տվել։ Ես կարծում եմ՝ դատական վիճաբանությունների փուլում այդ ցուցմունքները, ձեր գնահատմամբ, կարող են օգտագործվել Հայկազ Գրիգորյանի մեղավորությունը հերքելու համար։ Հիմա այս պայմաններում, կիսելով դատարանի կարծիքը, ինձ համար ամեն դեպքում անհասկանալի է՝ այդ ի՞նչ փաստական հանգամանք եք ուզում փորձաքննությամբ հիմնավորել։ Կարծում եմ՝ այս ցուցմունքների գնահատումը լրիվությամբ բավարար է իմ գնահատմամբ՝ Հայկազ Գրիգորյանի մեղավորությունը հիմնավորելու, Ձեր գնահատմամբ՝ հիմնավորելու համար»։ Հանրային մեղադրողն էլ իր հերթին հիշեցրեց զորամասի հրամանատար Արտյոմ Պողոսյանի ցուցմունքը՝ նշելով, որ ոչ միայն նա, այլեւ մյուս վկաներից որեւէ մեկը չի նշում, որ Հայկազ Գրիգորյանի զբաղեցրած բնագծին մոտ տեղանում ինչ-որ մարտական գործողություն է եղել, որը հարկադրված նահանջի հիմք է դարձել․ «Բոլորը նշում են, որ այն իրավիճակը, ինչ եղել է պատերազմի սկզբի օրը, եղել է նաեւ հոկտեմբերի 3-ին, երբ որոշում է կայացվել այդ «հարկադրված նահանջը» կատարելու, որը ես նահանջ չեմ համարում, համարում եմ փախուստ, բայց որպես իրավաբան՝ հանրային մեղադրանքի որոշմամբ այդպես չեմ գրում»,- ասաց մեղադրողը՝ հավելելով, որ առկա տվյալները լրիվ բավարար են Հայկազ Գրիգորյանի մեղավորության կամ անմեղության մասին վերջնական որոշում կայացնելու համար։ Դատարանը որոշեց պաշտպանության կողմին եւս մեկ հնարավորություն տալ Քրեական դատավարության օրենսգրքի սահմանված պահանջներին համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու եւ այդ հանգամանքներն ավելի առարկայական գնահատելու հնարավորության համար։ Հաջորդ նիստը նշանակվեց մարտի 17-ին։Լուսանկարում՝ պաշտպան Նորայր Նորիկյանը՝ ձախից, մեղադրյալ Հայկազ Գրիգորյանը՝ աջից Հայարփի Բաղդասարյան
18:34 - 03 մարտի, 2025
Անդրանիկ Վերանյանի գործով դատարան էր ներկայացել ՀՀ ազգային հերոս Ռուբեն Սանամյանը

Անդրանիկ Վերանյանի գործով դատարան էր ներկայացել ՀՀ ազգային հերոս Ռուբեն Սանամյանը

44-օրյա պատերազմի ժամանակ ՀՀ ՊՆ N զորամասի հրամանատարի՝ մարտական պատրաստության գծով տեղակալ, փոխգնդապետ Անդրանիկ Վերանյանին առնչվող քրեական գործով երեկ դատարան էր ներկայացել Հայաստանի Հանրապետության ազգային հերոս Ռուբեն Սանամյանը։ Քրեական գործը, հիշեցնենք, վերաբերում է 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին Իշխանաձորի խաչմերուկում պատսպարված ինժեներասակրավորական վաշտի (ԻՍՎ) անձնակազմի անդամների զոհվելու դեպքին։ Ըստ գործի նյութերի՝ Վերանյանը զինվորներին մեքենաները նստելու եւ երթը շարունակելու հրաման է տվել՝ չնայած հակառակորդի՝ անօդաչու թռչող սարքի առկայությանը։ Րոպեներ անց ԱԹՍ-ն հարվածել է մեքենային։ 18 զինծառայող զոհվել է, 3 անձ՝ վիրավորվել։ Սանամյանը այս դեպքի ականատես չէ, 44-օրյա պատերազմի ժամանակ  ծառայության բերումով Տավուշի մարզում է եղել։ Սակայն հանրային մեղադրող Հայկ Մարգարյանը միջնորդել է նրան դատակոչել եւ որպես վկա հարցաքննել՝ հաշվի առնելով, որ 2020 թ․ հուլիսյան մարտերի ժամանակ նա Տավուշում ԱԹՍ-ի հետ առնչվելու հաջող փորձ է ունեցել։ 2020 թ․ օգոստոսին վարչապետի միջնորդությամբ եւ Հ նախագահի հրամանագրով կապիտան Սանամյանը պարգևատրվել է Հայրենիքի շքանշանով՝ արժանանալով Հայաստանի Ազգային հերոսի բարձրագույն կոչմանը․ «Կապիտան Սանամյանը, որպես սպա եւ հրամանատար, հայրենիքի պաշտպանության ու անվտանգության ապահովման գործում ցուցաբերել է բացառիկ արիություն, անձնուրացություն եւ խիզախություն», - ասված էր պաշտոնական հաղորդագրությունում: Սանամյանը մեկ կրակոցով հակառակորդի ԱԹՍ է խոցել Դատարանում ցուցմունք տալով՝ Ռուբեն Սանամյանը պատմեց, որ հուլիսյան մարտերի ժամանակ զորամասի հրամանատար, գնդապետ Գարիկ Աղաջանյանից ԱԹՍ-ների վրա կրակելու հրահանգ է ստացել, որն էլ իր ենթականերին է փոխանցել։ Մեղադրող Հայկ Մարգարյանի հարցին, թե ինչով պիտի կրակեին, Սանամյանը պատասխանեց՝ այդ պահին իրենց մոտ եղած միջոցներով։ Հանրային մեղադրող Հայկ Մարգարյանը - Դուք ինքնաձիգով ԱԹՍ խոցե՞լ եք։ - Այո։ - Ի՞նչ բարձրությունից։ - Մոտ 300 մ։ - Մենահա՞տ կրակոցով թե՞․․․ - Այո․․․ Մինչեւ իմ կրակ վարելը զինծառայողները կրակահերթ արել են, բայց չի հաջողվել, դադար եմ տվել, ես եմ խոցել։ Վկայի խոսքով՝ եղել է հարվածային ԱԹՍ․ դա են վկայել տեսքը, չափսերը, բարձր ձայնը։ Հետագայում հակառակորդը կիրառել է նաեւ հետախուզական ԱԹՍ-ներ, որոնք գտնվել են ավելի բարձր, եւ ինքնաձիգով խոցման ենթակա չեն եղել․ «Եթե գիտես, որ կարող ես խոցել, բնականաբար, պիտի փորձես խոցել, բայց որ թողնես՝ ազատ իր խնդիրը կատարի, ինձ թվում է՝ ճիշտ չէ»,- ասաց վկան։ - Ձեզ թվո՞ւմ է, թե՞ նման հրահանգավորում է եղել,- հարցրեց մեղադրյալի պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանը։ - Ես, ամեն դեպքում, խոցել եմ։ - Հարցը հրահանգավորման մասին է։ - Հրահանգը եղել է, որ մենք պիտի հնարավորության դեպքում խոցենք,– պատասխանեց վկան՝ հավելելով, որ հրահանգը տրվել է բանավոր։ - Եվ այդ հնարավորությունը գնահատվում է յուրաքանչյուր անգամ ստեղծված իրավիճակի՞ց,- ճշգրտեց պաշտպանը։ - Միանշանակ։ - Ձեր խոցելը նշանակո՞ւմ է, որ մյուսներն էլ պիտի նման կերպ վարվեն։ - Ոչ,- պատասխանեց վկան։  Տուժողների իրավահաջորդները հետաքրքրվեցին՝ եթե Սանամյանի հրամանատարության ներքո լինեն մի քանի զինվորներ, եւ նա տեսնի ԱԹՍ-ի թռիչքը, հրաման կտա՞, որ նստեն մեքենան եւ շարժվեն առաջ։ Սանամյանը, սակայն, նշեց՝ այդ հարցին պատասխանել չի կարող։  Զոհված զինծառայողների հարազատները - ԱԹՍ-ի առկայության դեպքում զինվորական շարժ կանե՞ք,- տուժողի իրավահաջորդը վերաձեւակերպեց հարցը։ - Մարտական գործողությունները էնպես են, որ, լինի հրետանի, թե ԱԹՍ, թե այլ բան, ավելի արդյունավետ կլինի՝ այդ պահին կողմնորոշվես, պահի թելադրանքով։ Դրա համար ես չեմ կարող հիմա ասել, պահը պիտի տեսնես,– պատասխանեց Ռուբեն Սանամյանը։ Նրա հարցաքննության մյուս մասն ընթացավ դռնփակ, քանի որ պաշտպանական կողմը պետք է հրապարակեր գաղտնի փաստաթղթերից մեջբերումներ։ Վկա Բաբաջանյանի խոսքով՝ իմաստ ունի կրակել միայն ցածր թռչող ԱԹՍ–ի վրա Դատակոչված հաջորդ վկան 2020 թ․ հուլիսյան մարտերի ժամանակ նույն զորամասի վաշտի հրամանատար Ռոբերտ Բաբաջանյանն էր։ Վերջինս իրեն ամրակցված ԱԿ տեսակի ինքնաձիգով խոցել է հակառակորդի անօդաչու թռչող սարք, ինչի համար պարգեւատրվել է «Արիության» մեդալով։ Բաբաջանյանը պատմեց, որ ըստ իրենց ստացած հրահանգի՝ օդային հարձակման դեպքում անձնակազմին պետք էր մտցնել թաքստոց, իսկ հերթապահ դիտորդը պետք է օդային դիտարկում իրականացներ։ Ի պատասխան մեղադրողի հարցին՝ ԱԹՍ-ի վրա կրակելու հրահանգ եղե՞լ է, վկան բացասական պատասխանեց՝ նշելով, որ իրենք դրա համար ՀՕՊ միջոց են ունեցել։ Այնուհանդերձ, ինքն իր ինքնաձիգով  երկու կրակոցից խոցել է։ Ռոբերտ Բաբաջանյանը - Արդյունավե՞տ էր,- հարցրեց մեղադրողը։ - Դե, ցածր էր, կրակել եմ, կպել է, ֆռիկը ջարդվել է, ընկել միջտարածություն։ - Ի՞նչ ԱԹՍ է եղել։ - Հարվածային։ - Ըստ փաստական տվյալների՝ հետախուզական է եղել։ - Դե, ես մասնագետ չեմ, եթե մասնագետներն են ասել․․․ - Դուք ինքնե՞րդ եք որոշել կրակել։ - Այո, կրակել եմ, հետո զեկուցել։ - Այսինքն՝ չկրակելու հրաման չկա, բայց արդյունավետ կրակոց պիտի լինի։ - Ես իմ ավտոմեքենայի միջից եմ կրակել, ավտոն փախցրել եմ, կրակել եմ,- պատասխանեց վկան՝ հավելելով, որ բոլորիս էլ պարզ է, որ նման դեպքերում պետք է մեքենան թողնել, զորքին պատսպարել։ Անդրանիկ Վերանյանի պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանը դարձյալ հետաքրքրվեց՝ այդ հրահանգը փաստաթղթավորվե՞լ է թե՞ բանավոր է եղել։ Ի պատասխան՝ վկան ասաց՝ բանավոր։ - Ի՞նչ բարձրության վրա էր,- հարցրեց պաշտպանը։ - Մոտ 300 մ։ - Ավելի բարձրի դեպքում նպատակահարմա՞ր է կրակել։ - Պատահականություններ լինում են․ եթե արտադրել են ԱԹՍ, չեն արտադրել, որ ավտոմատով խփեն․․․ - Եթե մի քանի զինծառայող հավաքվի ու կրակ վարի թռչող ԱԹՍ-ի ուղղությամբ, մի՞թե դա չի նշանակի, որ մենք մեր տեղը նշմարեցինք։ - Կնշմարվի, իմաստ էլ չունի բարձր ԱԹՍ-ի վրա կրակել։ - Բա ո՞ր դեպքում է պետք կրակել, ձեր հրահանգը մանրամասն վերլուծա՞ծ էր։ - Մանրամասն վերլուծած չէր, քանի որ մարտերի ժամանակ մենք շարժ չենք ունեցել, նախօրոք գիտեինք, տեղակայվել էինք։  - Այսինքն՝ յուրաքանչյուր դեպքում մեքենան պիտի՞ կանգնեցվի թե՞ չէ։ - Չէ, դե չի կարելի այդպես ասել,- պատասխանեց վկան՝ նշելով, որ դա ինչ-որ տեղ նաեւ փորձի հիման վրա ձեւավորված հրահանգ էր գումարտակի հրամանատար, փոխգնդապետ Չոբանյանից։ Այնուհանդերձ, ի պատասխան տուժողների իրավահաջորդների հարցին՝ եթե տեսնի, որ երկնքում ԱԹՍ է պտտվում, իսկ կողքին անտառ կա, կհրահանգի՝ թաքնվե՞լ թե՞ նստել մեքենաներն ու երթը շարունակել, վկան պատասխանեց․ «Պիտի ասեմ՝ թաքնվում ենք»։ Դեպքին ականատես վկան մանրամասներ պատմեց Հանրային մեղադրողի միջնորդության հիման վրա դատակոչված երրորդ վկան էլ Շալիկո Եղիազարյանն էր։ Վերջինս ԻՍՎ զինվորների մեքենայի խոցվելու ականատեսն է, որն էլ հենց այրվող Ուրալի տեսանյութը փոխանցել է իրավապահներին։ Եղիազարյանը Արցախի Քաշաթաղի շրջանից էր, տարածքին ծանոթ, ուստի կամավորների հետ մասնակցել է տարբեր գործողությունների։ Ճշգրտման նպատակներով էլ դեպքի օրը հայտնվել է Իշխանաձորի խաչմերուկում․ «Իշխանաձորում ամեն գործողության ներկա ենք եղել, ԱԹՍ-ն օդի մեջ պտտվում էր, 100-150 հոգի ցրված էր, ոստիկաններն էլ կարգավորվում էին։ էրեխեքին տեսանք, մի մասը խանութներ էր մտած, առեւտուր էին անում, քաղցր-մաղցր էին առնում իրենց համար։ Որ նստեցին Ուրալ, մենք էլ զարմացանք․ սաղս թաքնված էինք, սնարյադներ կային շարված, խառը իրավիճակ էր, Խնձորեսկի վաշտի սնայպերը նույնիսկ փորձեց կրակել, չկպավ»։ Շալիկո Եղիազարյանը - Զորքը ո՞ր պահին է նստել Ուրալը, ինչի՞ց հետո,- հետաքրքրվեց Հայկ Մարգարյանը։ - Որ նստեց, մենք էլ զարմացանք՝ խի շարժվեց, սաղս ծածկերի տակ էինք, չեմ կարա ասեմ՝ ոնց եղավ, ինչից եղավ։ - Ինչ-որ մեկը զեկուցե՞լ է օդում ԱԹՍ-ի առկայության մասին։ - Այո, ռազմական ոստիկանությունն էր էդտեղ, մեր օրգանի աշխատողները (նկատի ունի Արցախի,-հեղ․), շատերն են զեկուցել։ - Դուք անձամբ լսե՞լ եք ԱԹՍ-ի ձայնը։ - Ես անձամբ լսել չէ, տեսել եմ։ - Ուրալը նստելու պահին ԱԹՍ-ն դեռ պտտվո՞ւմ էր։ - Այո։ - Բա ինչի՞ նստեցին։ - Չեմ կարող ասել, բայց դե, առանց հրամանի բան չի լինում։ Վկան դժվարացավ պատասխանել պաշտպանի այն հարցին՝ սպաներից որեւէ մեկը ընդդիմացա՞վ այդ հրամանին թե ոչ։ Ասաց՝ կատարվածից հետո ինքն է մոտեցել մի սպայի, իր խոսքով՝ «դոշերց հավաքել» զայրացել։ Նա, սակայն, դեմքով չհիշեց այդ սպային, ասաց՝ շատ խառը վիճակ էր, իրարանցում։ - Որ ԱԹՍ-ն իջներ, մոտենար կկրակեի՞ք։ - Անպայման, բոլորը, բայց էդ հեռավորության վրա ինքնաձիգով անհնար էր։ Վկա Եղիազարյանը պատմեց, որ ինքը բոլոր պատերազմներին մասնակցել է, եւ առաջին անգամ ԱԹՍ տեսել է 2016 թ․ Քառօրյայի ժամանակ․ «Չենք հավաքվել իրար վրա, նույնը՝ 2020-ին, ոչ մի վիրավոր, զոհ չենք ունեցել Ջրականում, որովհետեւ սպաներ կային մեզ հետ, մեզ սովորեցրին, որ եթե տեսնում էինք՝ ցածր է, կրակում էինք»,- նշեց նա՝ հավելելով, որ ԱԹՍ-ի բարձր լինելու դեպքում հատուկ տեխնիկան է աշխատել, ինքնաձիգը էլ չէր կարող խոցել։ Վկայի խոսքով՝ այդ հատվածում՝ ծառերի տակ, 200-300-ին հասնող արկղեր կային, ներսում՝ արկեր։ Բացատրեց՝ պատերազմի ժամանակ Ջրականում մի քանի անգամ խաբել են թշնամուն․ դատարկ արկղեր դրել, եւ ԱԹՍ-ները եկել, դրանք են խոցել։ Դրանից հետո, ըստ նրա, հակառակորդը խոցելիս ավելի շատ զգուշավորություն է ցուցաբերել։ Բայց այս դեպքում անձամբ է մոտեցել, բացել, համոզվել, որ արկղերը լիքն են։ Վկայի տպավորությամբ՝ ԱԹՍ-ն այդտեղ թիրախ էր որոնում։ Մեղադրողը վկայի ցուցմունքում էական հակասություններ տեսավ Հանրային մեղադրող Հայկ Մարգարյանը վկայի դատաքննական եւ նախաքննական ցուցմունքներում էական հակասություններ տեսավ՝ միջնորդելով հրապարակել նախաքննական ցուցմունքը։ Դատարանը միջնորդությունը բավարարեց։ Դատավոր Սուրեն Խաչատրյանը Նախաքննության ժամանակ Եղիազարյանը պատմել էր, որ իրենց մոտ կանգնած են եղել վերադաս մի քանի սպա եւ ժամկետային զինծառայողներ․ «Այդ սպաներից մեկը ռադիոկապով զեկուցեց վերադասությանը, որ երկնքում հակառակորդի ԱԹՍ կա, ԱԹՍ չասաց, թռչուն թե թիթեռ, տենց մի բան, որից հետո չլսեցի՝ ինչ հանձնարարություն տրվեց, սակայն այդ սպան հանձնարարեց բոլորին նստել ավտոմեքենաները եւ շարժվել առաջ։ Երբ ԱԹՍ-ն դարձավ ավելի տեսանելի, ես եւ ընկերս՝ Գարունը, անմիջապես շարժվեցինք Ուրալի ուղղությամբ, լսեցինք պայթյունի ձայն, մոտեցանք ու նկատեցինք,, որ արդեն խոցվել է, իսկ անձնակազմը՝ զոհվել։ Ես զայրացած մոտեցա ուղեկցող սպային, ով արդարացավ, որ մեղավոր է, եւ չպետք է ենթարկվեր վերադասության հրամանին․․․ Դա այն նույն սպան էր, որը ողջ էր մնացել, եւ որին հետո տեսա խոցված Ուրալի մոտ, որն էլ ասաց, որ մեղավոր է․․․ Նա խառնված էր, մի կերպ էր խոսում։ Նշեմ, որ նա Վիլիսով էր ուղեկցում Ուրալին․․․ Ես հիշում եմ, որ նշված սպան հաստատ խոսեց, բայց հնարավոր է բջջայինով է խոսել, նաեւ մի զինվորի ծնող էլ է եղել, բայց վերջինիս Ուրալի վարելու ժամանակ եմ տեսել։ Նշված ծնողը մի սպայի էր հայհոյաում, որից հասկացա, որ հրաման տված սպան նա էր, ինքն իր հետ էր խոսում՝ ասելով՝ «դու սպանեցիր իմ էրեխուն», սակայն հասցեատեր սպան արդեն այդտեղ չէր»։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո Շալիկո Եղիազարյանը ասաց․ «5-րդ տարին է անցել, ինչ ասել եմ էդտեղ, ճիշտ եմ ասել, հիմա շատ բաներ չեմ հիշում․․․ Էնքան դարդ ու ցավ ենք ապրել, մինչեւ հիմա գիշերները չենք կարողանում քնել»։ Պաշտպանական կողմը դատաքննությունը լրացնելու միջնորդություններ ներկայացրեց Հարցաքննություններից հետո մեղադրյալ Անդրանիկ Վերանյանի պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանը միջնորդեց լրացնել դատաքննությունը։ Մասնավորապես, դատակոչել եւ դատարանում հարցաքննել մի շարք վկաների, իսկ տուժողների իրավահաջորդներից 3-ին կրկին հարցաքննել։ Գրիգորյանը իր միջնորդությունը պայմանավորեց նրանով, որ այդ անձանց ցուցմունքներում էական հակասություններ կան, եւ կան հարցեր, որոնց պատասխանները առանց այդ ամենը պարզելու հնարավոր չէ տալ։ Ձախից՝ պաշտպան Նարեկ Գրիգորյանը, մեղադրյալ Անդրանիկ Վերանյանը Միաժամանակ պաշտպանը միջնորդեց հետազոտել Վերանյանի տրամադրած մի տեսագրություն, որից երեւում է այն վայրը, որը, ըստ ամենայնի, ծառայել է զինպահեստ։ Հանրային մեղադրող Հայկ Մարգարյանը տուժողների իրավահաջորդներին եւ վկաներից մի քանիսին հարցաքննելուն առարկեց, մնացած մասով առարկություն չներկայացրեց։ Տուժող կողմը միացավ մեղադրողի դիրքորոշմանը՝ կարծիք հայտնելով, որ պաշտպանական կողմը արհեստականորեն ձգձգում է գործի քննությունը։ Լսելով կողմերին՝ նախագահող դատավոր Սուրեն Խաչատրյանը միջնորդությունը բավարարեց մասնակի՝ տեսագրությունը հետազոտելու եւ մի քանի վկաների դատակոչելու մասով, իսկ տուժողների իրավահաջորդներին կրկնակի հարցաքննելու միջնորդությունը հետաձգեց։ Հաջորդ դատական նիստը նշանակվեց մարտի 17-ին։  Գրեթե մեկ ամսվա ընդմիջումը զայրացրեց զոհված զինծառայողների ծնողներին, որոնք դժգոհեցին, որ այդպես ուշ նշանակել չի կարելի․ 5 տարի է՝ գնում-գալիս են, բայց քննությունը դեռ չի ավարտվել։ - Այս դատարանում միայն այս գործը չի քննվում․․․ Գործ կա, որ 8-9 տարի է՝ քննվում է, եւ մեղադրյալները կալանքի տակ են,- նշեց դատավորը՝ մանրամասնելով իր ծանրաբեռնվածությունը։ - Հիմա էլ մենք ենք կալանքի տակ,- արձագանքեց զոհված զինծառայող Ա․ Օհանյանի հայրը՝ Հարություն Օհանյանը։   Միլենա Խաչիկյան
11:44 - 26 փետրվարի, 2025
«Եթե չնահանջեինք, 5000 զոհին կգումարվեր եւս 120-ը»․ Հովիկ Գաբրիելյանի տեղակալի հարցաքննությունը

«Եթե չնահանջեինք, 5000 զոհին կգումարվեր եւս 120-ը»․ Հովիկ Գաբրիելյանի տեղակալի հարցաքննությունը

44-օրյա պատերազմի ժամանակ ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի 2-րդ առանձին զրահատանկային գումարտակի հրամանատարի տեղակալ Հրաչյա Ղազարյանի կարծիքով՝ եթե հոկտեմբերի 4-ին Ջրականում զբաղեցրած բնագծից չնահանջեին Հադրութ, 5000 զոհին կգումարվեր եւս 120-ը․ «Դրանով ամեն ինչ կավարտվեր, եւ այս դատապրոցեսն էլ չէր լինի»,- դատարանում ցուցմունք տալով՝ հայտարարեց նա։ Խոսքը այն նահանջի մասին է, որի համար հիշյալ գումարտակի հրամանատար Հովիկ Գաբրիելյանն այժմ մեղադրյալի կարգավիճակ ունի։ Ըստ մեղադրանքի՝ նա չթույլատրված նահանջ է իրականացրել, ինչի հետեւանքով իր պաշտպանության տակ գտնվող բնագիծն անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, իսկ անպաշտպան թողնված հատվածով թշնամին կարողացել է աջակողմյան ստորաբաժանմանը (հրամանատարը՝ Համլետ Լեւոնյան) անարգել շրջանցել եւ գցել շրջափակման մեջ։ Արդյունքում, 22 զինծառայող զոհվել է, 3-ը համարվում է անհետ կորած, իսկ պետությանը պատճառվել է ավելի քան 33 միլիոն ՀՀ դրամի նյութական վնաս։ Գաբրիելյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել։ Զրահատանկային գումարտակը բնագծում տանկեր չի ունեցել Հովիկ Գաբրիելյանի տեղակալ Հրաչյա Ղազարյանը, որը որպես վկա է դատակոչված, այսօր հայտնեց, որ Գաբրիելյանին ճանաչում է 2019 թ․-ից, նրա հետ ունի ծառայողական հարաբերություններ։ Նա պատմեց, որ սեպտեմբերի 27-ի առավոտյան կորպուսի հրամանատարի հանձնարարությամբ տեղափոխվել են պաշտպանական շրջան, դիրքավորվել։ Հոկտեմբերի 3-ին իրենց հրետանային մարտկոցը շտաբի պետի հրամանով առանձնացել է իրենցից, ուղարկվել Արթուր Քոչարյանի ստորաբաժանմանը աջակցելու (ողջ անձնակազմը այդտեղ զոհվել է,- հեղ․)։ Հաջորդ օրը իրենց է միացել Հովիկ Գաբրիելյանը (մինչ այդ գտնվում էր ՌԴ-ում «Կովկաս 2020» զորավարժություններին մասնակցելու նպատակով,-հեղ․) եւ ստանձնել հրամանատարությունը։ Եղել են մոտ 110 հոգի, ունեցել՝ 7 հետեւակի մարտական մեքենա (ՀՄՄ) եւ ավտոմատներ, որոնցով, ըստ վկայի, հնարավոր չէր խնդիր կատարել։ Խրամատները ամբողջովին կահավորված չեն եղել, կահավորել են, ինչպես կարողացել են։ Մեղադրյալ Հովիկ Գաբրիելյանի պաշտպան Վրեժ Խաչիկյանը հետաքրքրվեց՝ ինչո՞ւ իրենց տանկերը իրենց մոտ չէին․ «Կորպուսի հրամանատարի հրամանով․ ասել էր՝ Գաբրիելյանը գա, նոր․․․ Քանի որ տանկային վաշտը զորամասի գլխավոր հարվածային ուժն էր, ինքն էլ Գաբրիելյանին շատ էր ընդունում, վստահում, որովհետեւ էն եզակի հրամանատարներից էր, որ անձամբ էր տանկի մեջ եղել զինվորի հետ, ասում էր՝ թող գա, իր վերահսկողության տակ․․․ Գուցե նպատակ ունենալով՝ լուրջ խնդիրների համար․․․»,- հայտնեց վկան։ Հրաչյա Ղազարյանի խոսքով՝ մինչ հոկտեմբերի 4-ը հակառակորդի կենդանի ուժ չեն տեսել։ Արդեն հոկտեմբերի 4-ին մարտերը թեժացել են․ «Մոտ 2 կմ այն կողմ թուրքական մի գյուղ կար, նկատեցինք, որ հակառակորդը սկսեց կուտակվել այդտեղ՝ ե՛ւ տեխնիկայով, ե՛ւ անձնակազմով․․․ Գաբրիելյանը հրաման տվեց, որ ճնշենք․․․ Բոլոր հրամաննները, ինչքան նկատել եմ, զեկուցում էր, թույլտվություն ստանում»,- պատմեց Ղազարյանը։ Նրա խոսքով՝ 1-2 ժամ անց՝ մթնշաղին մոտ, իրենց ունեցած միջոցները այլեւս չէին բավարարում, իսկ թշնամին առաջ էր գալիս իրենց ուղղությամբ՝ դեպի աջ․ «3-4 տանկ էր ու հետեւակ․․․ Հրամանատարը կորպուսի հրամանատարի հետ խոսելուց հետո ասաց՝ հակատանկային միջոցները կրակեն, կրակեցինք, բայց արդյունավետ չէր, Արալեռի կողմից միայն մի տանկ խոցեցին»,- պատմեց վկան՝ նշելով, որ մյուս տանկերից այլեւս տեղեկություն չեն ունեցել։ Հանրային մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը - Եղած միջոցներից որքա՞նն եք կրակել,- հարցրեց մեղադրող դատախազ Դավիթ Նավասարդյանը։ - Կեսը կրակել ենք 1-1,5 ժամ, արդեն մութ էր, իմաստ չուներ,- պատասխանեց վկան։ - Որ դադարեցրիք, հակառակորդը եկա՞վ ձեր ուղղությամբ։ - Չէ, այսինքն՝ ոչ թե չի եկել, այլ ինչքան տեսողություն ունեինք, նկատել ենք, որ չի եկել, բայց չէր բացառվում, որ գալու լիներ, մենք չունեինք տեսողական սարքեր։ - Հարգելի՛ վկա, եկե՞լ է թե ոչ։  - Չենք տեսել․․․ Ուղիղ հարձակում չի եղել։ - Իսկ ոչ ուղի՞ղ։ - Երբ հակառակորդը գալիս, անցնում, քեզնից աջ է գնում․․․ - Բայց թիկո՞ւնք է անցնում։ - Ես չեմ կարող ասել։ - Մինչեւ դուրս գալը ի՞նչ խոսակցություն է եղել վերադասության հետ։ - Գաբրիելյանը անընդհատ կապի միջոցներով խոսում էր, ուզում էր իմանալ՝ ինչ կա, ինչ է լինելու, ասաց՝ մնալ էլ հնարավոր չէ, ձախից մարտի ձայներ էին, դա բոլորն էլ լսել են, ինտենսիվ կրակ է եղել, ոնց հասկացել ենք, մենակ ենք մնացել․․․ - Պատասխան, պարզաբանում եղե՞լ է։ - Ես չեմ լսել՝ ինչ են ասել, ինչ չեն ասել։ - Իսկ ինչո՞ւ հնարավոր չէր մնալ։ - Շրջափակման վտանգ կար։ Նույնիսկ ջղայնացած, գոռգռալով խոսակցություն էր գնում, ոնց որ ասեին՝ ինչ ուզում եք, արեք, էս պահի դրությամբ օգնություն չկա, տպավորությունը այդպիսին էր։ - Այդ վտանգը ինչի՞ հիման վրա էր։ - Ձախից գործողություններ են գնացել, էս մի կողմից անցել են, ուշ ժամի, երբ արդեն լավ մութ էր, 2-3 կրակոց էլ է եղել մեր ուղղությամբ, դրա մասին էլ է զեկուցվել։ Խոսակցությունից հասկացա՝ մի խոսքով՝ ինչ կուզես, արա, բառացի չեմ կարող ասել։ - Եթե ձախում մարտեր էին, նշանակում է՝ մեր ԶՈՒ ստորաբաժանում կար այնտեղ, չէ՞։ Որպեսզի ձեզ շրջափակեին, պիտի նրանց ճեղքեին, ճի՞շտ է։ Նման բովանդակությամբ խոսակցություն եղե՞լ է։ - Չէ։ - Բա որտեղի՞ց եք ենթադրել, որ շրջանցելու է։ - Քանի որ ձայներ են լսվել ձախ կողմից, աջից էլ եկել, անցել են, դեմս էլ կուտակված են, հարեւանների հետ էլ կապ չկա․․․ Ըստ վկայի՝ զինվորները վատ բարոյահոգեբանական վիճակում էին Երեկոյան ուշ ժամի, երբ արդեն մութ էր, ըստ վկայի, անձրեւ է սկսվել, մառախուղ է եղել, իսկ իրենք գիշերատեսիլ սարքեր չունեին․ «Զինծառայողները ճնշված էին, ընկճված, հոգնած ու սոված․․․ Նենց պահ էր, որ անընդհատ՝ հեսա կբերենք, համբերեք, սպասեք, ու ուշանում էր, ու ընկճված, սոված վիճակ էր, մի սուտկա առավոտից հաց չէին կերել [զինվորները]։ Թիկունքը 4 կմ հեռավորության վրա՝ չէին կարողանում սնունդ, զինամթերք բերել»։ Նախագահող դատավոր Վարդգես Սարգսյանը - Վերջին անգամ սնունդ ե՞րբ է մատակարարվել։ - Հոկտեմբերի 2-ին։ Հոկտեմբերի 3-4-ին կարիք եղել է, չեն կարողացել բերել․ անձնակազմը դուրս էր գալիս՝ խոցում էին․․․ - Այսինքն՝ սնունդ բերելը վտանգավո՞ր էր,- հարցրեց մեղադրողը։ - Այո։ - Բայց անհնա՞ր էր։ - Հնարավորության դեպքում բերում էին։ Չէին կարող շատ բերել․ համ պահպանման խնդիր կար, համ տեխնիկայի․․․ Երկու հոգու համար՝ մի բուխանկա, կես երշիկ։ Ղազարյանը տեղյակ չէր, որ իրենցից աջ հայկական ստորաբաժանում է եղել Իրենցից աջ տեղակայված հայկական ստորաբաժանման մասին Հրաչյա Ղազարյանը տեղեկություններ չուներ, ասաց՝ չի էլ իմացել, որ աջ կողմից զորք է տեղակայված եղել, իսկ ձախը մինչեւ Արալեռ դատարկ է եղել։ Ասաց՝ իրենք միայն ներքին կապ են ունեցել, իսկ հրամանատարը ունեցել է ռադիոկապ նաեւ վերադասության հետ, բայց աջակողմյան զորքի հետ խոսակցություններ չի լսել, միայն՝ կորպուսի հրամանատարի կամ շտաբի պետի հետ։ Ձախից՝ մեղադրյալ Հովիկ Գաբրիելյանը, պաշտպան Վրեժ Խաչիկյանը Պաշտպան Խաչիկյանը հիշեցրեց ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի N զորամասի հրամանատար, վկա Համլետ Լեւոնյանի ցուցմունքը, ըստ որի՝ իրենք էլ են նույն վիճակում եղել, բայց չեն նահանջել եւ դիմակայել են։ Լեւոնյանը հենց այն ստորաբաժանման ղեկավարն է, որը, ըստ մեղադրանքի, Գաբրիելյանի նահանջի հետեւանքով ընկել է շրջափակման մեջ՝ կրելով մարդկային եւ նյութական կորուստներ։ - Նա նաեւ մեղադրեց ձեր ստորաբաժանմանը, հատկապես Հովիկ Գաբրիելյանին, որ ձեր հետքաշվելու արդյունքում թշնամին թեւանցել է, եւ իր տղաներից զոհվել են։ Եվ ըստ նրա՝ միակ ճանապարհը, որ բաց է եղել, ձեր զորամիավորման տարածքն էր, որով  էլ հակառակորդը մտել է։ Ի՞նչ կասեք։ - Որ բարոյահոգեբանական վիճակը նույնը կլիներ, չեմ ժխտում, կարգավիճակն էլ՝ տեղանքի, ապահովումների առումով․․․ Ինչ վերաբերում է մեզնից ձախ փակ լինելուն, ես անձնակազմ չեմ նկատել, եթե ինքը ուրիշ տեղեկություն ունի, չեմ կարող դա հասկանալ, ես չեմ նկատել,- պատասխանեց վկան՝ հայտնելով, որ Հայկ անունով մեկի հրամանատարությամբ ՀՀ ԶՈՒ-ից 20-հոգանոց անձնակազմ է եկել, առանց կապի միջոցների տեղակայվել, Գաբրիելյանն էլ ասել է՝ որ մի բան լինի, գոնե  նրանց ձայն տաք։ - Եթե տանկեր լինեին ձեզ մոտ, կարո՞ղ էիք դիմակայել։ - Միանշանակ, խնդիր կկատարեինք,- պատասխանեց վկան՝ հավելելով, որ տանկերը կարող են խոցել մինչեւ 4 կմ, իսկ իրենց մոտ եղած ՀՄՄ-ները՝ 500 մ։ Վկան մեղադրյալին դրական բնութագրեց Դրանից հետո՝ կեսգիշերին մոտ, ձախ թեւից մի քանի կրակոց է եղել իրենց ուղղությամբ, մարտի ձայներ են լսվել։ Արդյունքում ստացվել է այնպես, որ ստիպված են եղել հետ քաշվել․ «Արդեն ահագին ուշ էր, ցուրտ, Գաբրիելյանը կապ տվեց, ասեց՝ սենց ա վիճակը, էլ տարբերակ չկա մնալու, ձախից էլ, աջից էլ ձայներ կան, մեծ է վտանգը․․․ Տպավորությունս այն էր, որ այս պահին չենք կարող քեզ օգնության հասնել, դու որոշի»։ Հետ են քաշվել 3-4 կմ, տեղակայվել, սակայն այնտեղ էլ չեն մնացել։ Վկայի խոսքով՝ չէին կարող դիմակայել, ուստի նահանջել են Հադրութ, գնացել Հադրութի զորամաս։ Հաջորդ օրն իրենց ուղարկել են այլ տեղանք։ - Կորպուսի հրամանատար ժիրայր Պողոսյանը իր ցուցմունքում նշել է, որ Հովիկ Գաբրիելյանը խաղաղ վիճակում շատ լավ սպա էր, բայց պատերազմի ժամանակ, մեղմ ասած, վատ հրամանատար էր։ Ի՞նչ կասեք այս առնչությամբ,- հետաքրքրվեց պաշտպանը։ - Ես բացասական ոչ մի բան չեմ տեսել, իր կարողությունները միշտ եղել են բարձր մակարդակի, իսկ պատերազմի ժամանակ ուղղակի զինվորի հետ խրամատում է եղել, մնացած կարծիքները թողնում եմ սա լսողներին։ - Եթե Դուք լինեիք նրա փոխարեն, նման հրաման կկայացնեի՞ք։ - Միգուցե կայացնեի,- պատասխանեց վկան։ Վկայի հարցաքննությունը կշարունակվի հաջորդ նիստին։   Գլխավոր լուսանկարում՝ վկա Հրաչյա Ղազարյանը Միլենա Խաչիկյան
23:00 - 24 փետրվարի, 2025
Գարիկ Գալեյանի արարքը խուլիգանություն համարվել չի կարող․ դատավճռի դեմ բողոք է ներկայացվել
 |pastinfo.am|

Գարիկ Գալեյանի արարքը խուլիգանություն համարվել չի կարող․ դատավճռի դեմ բողոք է ներկայացվել |pastinfo.am|

pastinfo.am: Արցախյան 44-օրյա պատերազմում նահատակված Մխիթար Գալեյանի հորը՝ Գարիկ Գալեյանին ազատազրկման դատապարտելու վճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել։ Այս մասին «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում հայտնեց պաշտպան Վահան Հովհաննիսյանը։ Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք՝ Երևանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի նախագահությամբ, հունվարի 17-ին մեղավոր է ճանաչել Գարիկ Գալեյանին և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի ժամկետով, ապա, հաշվակցելով Գալեյանի՝ նախաքննության ընթացքում անազատության մեջ գտնվելու 6 ամիս 27 օր ժամկետը, վերջնական պատիժ նշանակվել 1 տարի վեց ամիս ժամկետը։ Դատարանը միևնույն ժամանակ անմիջապես փոխել է Գալեյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը՝ տնային կալանքով։ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել, որով պաշտպանը պահանջում է բեկանել այն և արդարացնել Գալեյանին։ Վերաքննիչ բողոքով պաշտպանության կողմն ուշադրություն է հրավիրել մի շարք հանգամանքների վրա, այդ թվում՝ Գալեյանի գործողությունների որակման վրա՝ պնդելով, որ խուլիգանություն այն գնահատվել չէր կարող։ Մասնավորապես, Վահան Հովհաննիսյանը «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում նկատեց՝ եթե անգամ արարքը կատարվել է հասարակական վայրում կամ հասարակության ներկայությամբ, բայց չի կատարվել խուլիգանական դրդումներով, ապա այն խուլիգանություն չէ, Գալեյանը չի գործել խուլիգանական դրդումներով։ «Խուլիգանական դրդման էությունը իր անձը հասարակությունից վեր դասելն է, այլոց հաշվին ինքնահաստատվելու նպատակով գործողություններ կատարելը։ Վեճին ներկա են գտնվել միայն իր բախտակից ծնողները, ինչու՞ պետք է ձգտեր նրանց մոտ ինքնահաստատվել կամ իր անձը նրանցից վեր դասեր»,- նշեց փաստաբանը։ Բացի այդ, Գարիկ Գալեյանի գործողությունը հետևանք էր սադրանքի։ Փաստաբանի խոսքով՝ այն սադրանքին տրված գնահատկան էր, ուստի չի կարող խուլիգանություն համարվել։ «Դատարանը սադրանքի փաստին ամենևին անդրադարձ չի կատարել։ Իսկ սադրանքի մասին մոտ մեկ տասնյակ հանգամանքներ են վկայում, օրինակ՝ եթե այդ անձինք եկել էին դատախազության դուռը նկարելու, ապա մյուս լրատվամիջոցների նկարահանումներով, ինչու չեն երևում նրանց այդ գործողությունները, ուր է նրանց պատրաստած ռեպորտաժի մնացած հատվածը, ինչու հետագայում չեն եկել և նկարել իրենց հաղորդումը և ի վերջո ՝ ինչպե՞ս պետք է նկարեին, երբ դուռը փակ էր մի քանի շարք ոստիկաններով»,- նշեց Հովհաննիսյանը՝ հավելելով, որ անգամ մեղադրանքի կողմի վկաներն են փաստել, որ խուլիգանություն չի կատարվել, դատարանում Արթուր Խուդինյանը ցուցմունք տվեց, որ հասարակական կարգի խախտում տեղի չի ունեցել։ Շարունակությունը՝ սկզբնաղբյուր կայքում
17:28 - 19 փետրվարի, 2025
Պատերազմից 4,5 տարի անց 82 աճյուն հողին չի հանձնվել․ ՔԿ
 |factor.am|

Պատերազմից 4,5 տարի անց 82 աճյուն հողին չի հանձնվել․ ՔԿ |factor.am|

factor.am: 44-օրյա պատերազմից 4,5 տարի անց 82 աճյուն դեռևս հողին չի հանձնվել։ Այս մասին Factor.am-ին հայտնել է Քննչական կոմիտեի մամուլի քարտուղար Կիմա Ավդալյանը։ «Ագրեսիայի հետևանքով զոհված 82 զինծառայողների հարազատները հրաժարվում են հուղարկավորել դատագենետիկական փորձաքննությունների արդյունքում նույնականացված մարմինները։ 2024 թվականի դեկտեմբերից մինչև այս տարվա փետրվարի 16-ն իրականացված աշխատանքների արդյունքում 6 զինծառայողների հարազատներ ընդունել են զոհվելու փաստը և կատարել հուղարկավորում»,- փոխանցեց Քննչական կոմիտեի մամուլի քարտուղարը։ Առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը անցած շաբաթ հայտնեց, որ չեն հուղարկավորվել արտերկրում նույնականացված այն աճյունները, որոնց նույնականացման արդյունքների հետ ծնողները համաձայն չեն եղել։ Շարունակությունը՝ սկզբնաղբյուր կայքում
16:56 - 19 փետրվարի, 2025
«Ուղեկցողն ասաց՝ գիտի, թե ուր ենք գնում»․ հակասական ցուցմունքներ Քիմիկների գործով

«Ուղեկցողն ասաց՝ գիտի, թե ուր ենք գնում»․ հակասական ցուցմունքներ Քիմիկների գործով

2020 թ․ հոկտեմբերի 21-ին Քիմիկների զորամասի անձնակազմի հետ մարտական առաջադրանքի մեկնած փոխգնդապետ Ռաֆայել Փնջոյանի խոսքով՝ ուղեկցող Արման Նուրիջանյանին ճանապարհին առնվազն չորս անգամ հարցրել է՝ գիտի՞, թե իրենց ուր է ուղեկցում, ինչին վերջինս դրական է պատասխանել, մինչեւ անգամ վրդովվել, թե՝ գիտեմ էլի, իմ ամեն օրվա ճանապարհն է․ «Ու ամեն պահ սպասում էի, որ հեսա կերեւա ոստիկանական հենակետը, կկանգնի»,- դատարանում նշեց նա։ Արման Նուրիջանյանը, սակայն, ավելի վաղ հայտարարարել էր, թե իրեն ոչ ոք չի ասել՝ մինչեւ ուր պիտի ուղեկցի զորքին․ «Փնջոյանին հարցրի՝ ո՞ւր ենք գնում, ասաց՝ Զանգելան, ասացի՝ բա Զանգելանը գրավել են, ասաց՝ գիշերը մերոնք երկու կողմերից մտել են, մենք էլ մեջտեղով գնում ենք՝ սանրելով դուրս գանք․․․  Նույնիսկ հանքով անցնելիս ինձ հարց տվեց՝ սա հա՞նքն է, ասացի՝ այո, բայց էդտեղ էլ ոչ մի բան չխոսեց, ոչինչ չզեկուցեց»,– ասել է նա՝ հավելելով, որ ինքն էլ այլ հարցեր չի տվել՝ ակնկալելով, որ երբ հասնեն սահմանված վայրը, իրեն կասեն մեքենան կանգնեցնել։ Այսպես մեկը մյուսի հրահանգին սպասելով՝ անցել են սահմանված վայրը՝ Կիրի հանքի մոտակայքում տեղակայված ոստիկանական հենակետը՝ փոխարենը հասնելով դրանից շուրջ 5-6 կմ հեռու գտնվող Կովսական (Զանգելան) քաղաք եւ ընկել շրջափակման մեջ։  62-հոգանոց անձնակազմից 5 զինծառայող գերեվարվել է, 12-ը՝ սպանվել, 23-ի եւ 1 վարորդի գտնվելու վայրն անհայտ է առ այսօր։ Կատարվածի համար այժմ մեղադրյալի աթոռին են ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի նախկին տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ Անդրանիկ Մակարյանը եւ Քիմիկների զորամասի հրամանատար, փոխգնդապետ Արսեն Աբգարյանը։  Փնջոյանի խոսքով՝ զորքը պատշաճ սպառազինված չի եղել  Ներկայանալով դատարանին՝ վկա Ռաֆայել Փնջոյանը պատմեց, որ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ ծառայել է Էջմիածնի քիմիկների զորամասում՝ որպես ռադիացիոն, քիմիական, կենսաբանական պաշտպանության բաժանմունքի պետ։ Հոկտեմբերի սկզբին տեղեկացել է, որ զորամասի անձնակազմը պատրաստվում է մեկնել Մեղրի, եւ ցանկություն է հայտնել միանալ նրանց․ «Գտնում էի, որ նախարարությունում ոչ մի բանով չեմ կարողանում օգնել, դրա համար առիթ է եղել զորամասի հետ ներգրավվելու ինչ-որ խնդիրների կատարման մեջ, ոչ մի ղեկավար պաշտոն չեմ զբաղեցրել, զուտ գնացել եմ իմ ծառայակից ընկերոջը (նկատի ունի մեղադրյալ Աբգարյանին,-հեղ․) ինչ-որ մի ձեւ օգնելու եւ մասնակցություն ունենալու մարտական գործողություններին»։  Օրեր անց՝ հոկտեմբերի 20-ին, երբ արդեն Կապանի զորամասում են եղել, տեղեկացել է, որ հաջորդ օրը մարտական առաջադրանք է սպասվում՝ իրականացնել հակառակորդի ներթափանցած տարածքի սանրման աշխատանքներ Կովսականում։ Մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանի հարցին՝ ինքը երբեւէ մասնակցե՞լ էր սանրման աշխատանքների, վկան բացասական պատասխան տվեց՝ նշելով, որ ուսումնառությունից գիտի, թե դա ինչ է․ «Պատվարժան դատարան, որպես այդպիսին, սանրման աշխատանքներ իրականացնում են որոշակի գործողություններից հետո ողջ մնացած կամ վիրավոր կամ թաքնված հակառակորդին հայտնաբերելու, գերեվարելու կամ ոչնչացնելու համար»։  Հանրային մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը Այդ օրը Անդրանիկ Մակարյանն անցկացրել է խորհրդակցություն, որին վկան չի մասնակցել․ «Խորհրդակցությունից հետո փոխգնդապետ Աբգարյանը վերադարձել է մեր աշխատասենյակ, եւ մինչեւ ուշ երեկո քննարկել ենք առաջիկա գործողությունների բնույթը եւ կատարվելիք աշխատանքները։ Նա պարզաբանել է, որ պետք է գնանք որոշակի բնագիծ, այնտեղ կանգնենք, սպասենք գեներալ Մակարյանի հետագա ցուցումներին․ եթե անհրաժեշտություն լինի առաջ շարժվելու, այդ պահին առաջ շարժվենք, եթե չէ, անցնենք պաշտպանության»։ Հարցին՝ քարտեզներ եղե՞լ են, որոնց վրա պատկերավոր տեսել են տեղանքը, վկան բացասական պատասխանեց՝ հավելելով, որ քննարկումը եղել է միայն բանավոր։ Պատասխանելով զորքի սպառազինության վերաբերյալ հարցին՝ վկան հայտնեց, որ ունեցել են ինքնաձիգներ, սաղավարտ, զրահաբաճկոն կեսից քիչն է ունեցել, իսկ նռնակ, գնդացիր ընդհանրապես չի եղել։ Ըստ վկայի՝ ճանապարհին ոստիկանական հենակետ հիշեցնող ոչինչ չի եղել Առավոտյան, երբ հավաքվել են մշտական տեղակայման վայրում, ուղեկցողը ուշանալիս է եղել։ Որոշվել է սպասել, մինչեւ գա․ «Ուղեկցողը եկել է, մեզ անծանոթ մարդ է եղել՝ քաղաքացիական հագուստով, քաղաքացիական մեքենայով․․․ Միասին քննարկել ենք եւ որոշել, որ ես նստեմ ուղեկցողի մեքենան, որ հեռախոսով կապի մեջ լինենք, որ այդքան մարդու պատասխանատվություն չմնա իր վրա, ու վստահելի լինի էլի»։ Ըստ վկայի՝ ռադիոկապ եւս չեն ունեցել։ Այդ ժամանակ ուղեկցողը եղել է գյուղապետի վարորդ Համբարձում Փարամազյանը․ «Ճանապարհին հարցրել եմ՝ գիտի՞՝ ուր ենք գնում, ասել է՝ հա, գիտեմ, բայց ես ձեզ մինչեւ այս ինչ կետն եմ ուղեկցելու, դրանից հետո այլ մարդ է ուղեկցելու»։ Այլ մարդն էլ հենց հիշյալ Արման Նուրիջանյանն է, որը, ըստ վկայի, նույնպես եղել է քաղաքացիական հագուստով եւ մեքենայով եւ նույնպես նշել, որ գիտի, թե ուր է ուղեկցում․ «Ճանապարհին կամ ես էի հարցնում՝ այս ինչ է, այն ինչ է, կամ ինքն էր ասում՝ սա սա է, սա սա է եւ այլն։ Այդպես թվարկելով՝ հասել ենք հանքի մոտ, հարցրել եմ՝ ավազի՞ հանք է, ասել է՝ ոչ, կիրի»։  - Իսկ եթե դուք գիտեիք, որ ձեր տեղանքը Կիրի հանքի մոտակայքում է, եւ դա էր հանքը, զորամասի հրամատարին ինչո՞ւ չտեղեկացրիք, որ հասել եք հանք,- հարցրեց մեղադրողը։  - Նա ասել էր, որ դրա մոտակայքում ռազմական ոստիկանության հենակետ է լինելու, ոնց որ վերջին պոստն էր, այդտեղ են կանգնելու, ու ամեն պահ սպասում եմ, որ հեսա կլինի այդ հենակետը, կկանգնենք․․․ Այդտեղ ուղեկցողին կրկնակի հարցրել եմ՝ գիտես, չէ՞, ուր ենք գնում։ Ասել է՝ հա, գիտեմ,- պատասխանեց վկան։ Վկայի խոսքով՝ ճանապարհին նույնիսկ կանգնել են, մի ոստիկանի վերցրել՝ նրա ուզած վայրում իջեցնելու համար․ «Ասաց՝ տանենք, մի քիչ այն կողմ իջեցնենք, դա է եղել, ուրիշ ոչ մի խոսակցություն։ Ես, համենայն դեպս, չեմ ճանաչել նրան, ոչ էլ այդ հարցի մեջ խորացել եմ, թե ով է, ինչ է, ինչի է նստում, ինչի է գնում, քանի որ մեզ պատկանող տարածքում է եղել, ու ոստիկանական հագուստով, ոչ մի կասկած չի հարուցել»։ Մի քանի մետր գնալուց հետո կանգնել են, որ ոստիկանն իջնի։ Այս դրվագի վերաբերյալ դատախազը նշեց․ - Դատաքննության ընթացքում հարցաքննել ենք այդ հենակետում ծառայություն իրականացնող ոստիկանին՝ Զախար Մինասյանին։ Վերջինս ցուցմունք է տվել, որ հենակետում պիտի մեքենաների անցումն ապահովեր, նստել է մեքենան, որ խնդիր չլինի (ըստ ամենայնի, նա է եղել մեքենան նստած ոստիկանը,-հեղ․)։ - Պատվարժան դատարան, այդ տեղանքով, որ գնացել ենք, հենակետ հիշեցնող ոչ մի բան չի եղել՝ ոչ արգելափակոց, ոչ ինչ-որ կրակակետ։ Ինքը նստել է հետեւը, չեմ կարող ասել՝ ինչով է իր հետեւը նստելը ապահովել անցումը հենակետով։ Ոչ մի խոչընդոտ չի եղել, որ ինքը միջամտեր, հաղթահարվեր, այսինքն՝ ոչ ոք ճանապարհը չի փակել, որ ինքը ասեր՝ ես եմ մեքենայի մեջ, բացեք, անցնենք,- ասաց վկան։  Նրա խոսքով՝ ոստիկանի իջնելուց մոտ հինգ րոպե հետո հասել են բնակավայրի նմանվող մի տեղ, հարցրել է՝ այս ի՞նչ է, ուղեկցող Նուրիջանյանն ասել է՝ Զանգելանի քաղմասն է, կողքը դպրոցն է․ «Ասել եմ՝ կանգնի, շատ ենք եկել, այսքան չպիտի գայինք, ասել է՝ դե, պիտի ռազմական ոստիկանության պոստ լիներ, այդ պոստը չկար, հա էդ պոստին սպասելով, որ հեսա-հեսա կլինի՝ եկել հասել ենք այստեղ»։ Մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը մեջբերեց Արման Նուրիջանյանի խոսքերը, թե՝ եթե իմանար, որ պիտի հենակետում կանգնեին, բնականաբար, այդտեղ կկանգներ, ինչո՞ւ պիտի մինչեւ Զանգելան քշեր։ Նա խնդրեց պարզաբանել այս հակասությունը։ - Պատվարժա՛ն դատարան, ճանապարհին ոչ մի շփոթվելու տեղ չկա, մի ճանապարհ է, գնում է գետի կողքով։ Եթե ոստիկանական պոստը լիներ, ես էլ կասեի՝ այդտեղ կանգնի․․․ Բայց ինքն էլ գիտեր՝ ուր պիտի գնանք, ոչ թե ճանապարհը պիտի ցույց տար, այլ գիտեր՝ ուր պիտի գնանք։ Վկա Փնջոյանը պատմեց, որ արագ իջել է մեքենայից, ձեռքով նշան արել, որ մյուսներն էլ կանգնեն, եւ մոտենալով Արսեն Աբգարյանին՝ ցույց է տվել, թե ուր են հասել, ինչքան շատ են եկել։ Անձնակազմն էլ, մտածելով, որ հասել են սահմանված վայր, սկսել է իջնել ավտոբուսներից, եւ քանի որ կողքի սարից արդեն գոռոցներ, շան հաչոցներ են լսվել, Աբգարյանը հրահանգել է դիրքավորվել ճանապարհի ձախ մասում, որտեղ անտառային հատված էր եւ կիսաքանդ շինություններ, մինչեւ հասկանան՝ լսվող ձայները յուրայի՞ն զորքերից են, թե՞ հակառակորդի․  «Անձնակազմը դիրքավորվելու ընթացքում է եղել, երբ սարի վրայից սկսել է հրաձգություն։ Ու մեր կողմից սկսվել է պատասխան կրակ։ Այդ ինտենսիվ փոխհրաձգությունը տեւել է մոտ 15 րոպե կամ մի քիչ ավելի-մի քիչ պակաս։ Ու խումբը ոնց որ կիսվել է երկու մասի․ մի մասը Աբգարյանի հետ եղել է անտառի հատվածում, մյուս մասը իմ հետ՝ կիսաքանդ շինությունների մոտ։ Հետո արդեն սկսել է Կովսական բնակավայրի կողմից զրահատեխնիկայի եւ հետեւակի առաջխաղացում։ Դրանից հետո ավելի մանրամասն դրվագ առ դրվագ չեմ կարող ասել՝ ով ինչ արեց, ով ինչ չարեց, որովհետեւ իրավիճակը անկառավարելի էր դարձել»։ Հակառակորդի թիվը, վկայի տպավորությամբ, հասնում էր 100-150-ի։ Տուժողների իրավահաջորդները - Դիրքավորվելու հրաման եղե՞լ է,- հարցրեց տուժողի իրավահաջորդ Անահիտ Ադոյանը։ - Աբգարյանն է տվել, ասել է՝ դիրքավորվեք ճանապարհի ձախ մասում, մինչեւ ավտոբուսները կշրջվեն, որ տեղանքից դուրս բերենք, բայց ում մոտ որտեղ բնական թաքստոց է եղել, ամեն մեկը, ժամանակ չկորցնելու համար, այդ տեղանքում է դիրքավորվել, այդ թվում ես՝ քանդված շինությունների մոտ - Աբգարյանը ասել է՝ դիրքավորվե՞ք թե՞ ոնց ուզում եք, փախեք։ - Ասել է՝ դիրքավորվեք, մինչեւ ավտոբուսները շրջվեն։ Պատսպարված վիճակում վկան երկու այլ զինծառայողի է հանդիպել, հրահանգել, որ գնան, զորամասին տեղեկացնեն՝ օգնություն է պետք․ «Այդտեղ ինձ ոնց որ հանդիպել են երկու հոգի, մեկը՝ մեր զորամասից, մեկը՝ Մասիսի 12-հոգանոց խմբից, ում չէի ճանաչում։ Իրենց հրահանգ եմ տվել, որ վազեն Կապանի ուղղությամբ, իմաց տան մոտակա հենակետերին, որ այսպիսի բան է տեղի ունեցել, եւ նորից շարժվել եմ դեպի նպաստավոր դիրք, որպեսզի շարունակեմ մարտը»։ Վկայի խոսքով՝ ամեն րոպե սպասել են օգնության, բայց այն այդպես էլ չի հասել։ Մնացել են թաքստոցներում, որովհետեւ փամփուշտներն արդեն վերջացել էին։ Իր դիմացի թաքստոցում եղել են Ադոյանի որդին եւ սպա Բադեյանը։ Վկայի խոսքով՝ սկզբում նրանց ձայները լսել է, բայց ինչ-որ պահից այլեւս չի լսել, եւ քանի որ ուժեղ պայթյուն չի եղել, ենթադրել է՝ նրանց հաջողվել է դուրս գալ։ Նրանք, սակայն, մինչ օրս անհետ կորած են։ Լույսը բացվելուն պես՝ Աբգարյանի հետ խորհրդակցել են եւ որոշել շարժվել գետին հակառակ ուղղությամբ։ Սողեսող գնացել են, հասել եղեգների դաշտ․ «Տեղ-տեղ մառախուղը բարձունքը փակում էր, օգտվելով այդ հանգամանքից՝ արագ շարժվում էինք։ Երբ բացվում էր, թաքստոց էինք մտնում։ Այդպես շարունակել ենք ճանապարհը, դուրս եկել այդ բարձունքի տեսանելիության դաշտից եւ արդեն ազատ շարժվել գետի կողքով»։ Ճանապարհին հանդիպել են յուրային այլ ստորաբաժանման, որի հետ էլ հաջողվել է հասնել Կապան։ Անահիտ Ադոյանը նաեւ հետաքրքրվեց՝ թաքստոցում եղած ժամանակ կողմնակի որեւէ մեկին հանդիպե՞լ է կամ ձայներ լսե՞լ է, որ ինչ-որ մեկը եկել, իրենց է փնտրել։ Վկան բացասական պատասխանեց․ - Իսկ որ ասեմ՝ գնդապետ Մանուչարյանը եկել է․․․,- ասաց Անահիտ Ադոյանը։ - Մեր մոտ մարդ չի եկել, խոսակցություն չեմ ունեցել իր հետ, չեմ էլ իմացել, որ էդտեղ եղել է, ի՞նչ օգնություն ցուցաբերելու է եկել, չեմ իմացել,- պատասխանեց վկան։ Նշենք, որ նախորդ դատական նիստին հարցաքննված գնդապետ Արարատ Մանուչարյանը, որը Եղվարդի զինվորական կոմիսարիատի բաժնի պետն էր, պատմել էր, որ իմանալով, որ զորքի հետ կապը կորել է, գնացել է նրանց հետեւից․ «Գնացել էի, որ հանդիպեմ զորքին, բայց ռացիա չունեի, բջջային կապն էլ գնում–գալիս էր, հասցրել եմ զանգել, ասել՝ մարդ ուղարկեն, որ դիրքավորվեն»,– նշել էր վկան։ Դատավարության մասնակիցների համար այդպես էլ անհասկանալի էր մնացել, թե նա միայնակ 5-6 ժամ ինչ պետք է աներ այդտեղ, այն էլ՝ առանց համապատասխան տեխնիկայի։ Մանուչարյանի հարցաքննությունը պետք է շարունակվեր երեկ, սակայն դատարանը հայտնեց, որ նա ներկայացրել է տեղեկանք, ըստ որի՝ բուժման նպատակով մեկնել է արտերկիր։ Վարչության պետի որդու՝ ծառայության վայրից մեկնելու ժամկետների մասին վկան տեղյակ չէր Այս քրեական գործի շրջանակում մեղադրվում են նաեւ 2020 թ․ նույն զորամասի շտաբի պետ, փոխգնդապետ Սարգիս Կուլակչյանը եւ զորամասի համալրման բաժանմունքի նախկին պետ, կապիտան Էլլադա Հարությունյանը։ Նրանց մեղադրանքը առնչվում է ՀՀ ԶՈՒ ՌՔԿՊ զորքերի պետ-վարչության պետ  Վարդան Նշանյանի որդու՝ Գեւորգ Նշանյանի՝ ծառայությունից խուսափելու հանգամանքը կոծկելուն։ Ձախից՝ ամբաստանյալ Արսեն Աբգարյանը, պաշտպան Դավիթ Դավիդյանը, ամբաստանյալ Անդրանիկ Մակարյանը, պաշտպան Ամրամ Մակինյանը Հանրային մեղադրող Դավիթ Նավասարդյանը վկա Ռաֆայել Փնջոյանից հետաքրքրվեց՝ վարչության պետ, գնդապետ Վարդան Նշանյանը Արսեն Աբգարյանի հետ ի՞նչ հարաբերություններ ուներ։ Ի պատասխան՝ վկան ասաց․ «Պատվարժան դատարան, իմ ծառայության ընթացքում վարչությունում բազմիցս  եղել է, երբ ծառայողական հարցերի շուրջ գնացել եմ վարչություն, զեկուցել եմ վարչության պետին այս կամ այն իրավիճակի վերաբերյալ, վարչության պետը Աբգարյանին դիտողություններ է արել։ Չեմ կարող ավելին ասել, թե ինչ հարաբերություն է ունեցել, բայց ըստ իս՝ ծառայողական»։ Փնջոյանը հայտնեց, որ Մեղրիում գտնվելու ժամանակ Գեւորգ Նշանյանին տեսել է, սակայն Կապանում՝ այլեւս ոչ։ Չի ճշտել, թե որտեղ է, իրեն հետաքրքիր էլ չի եղել, միայն լսել է, որ ինչ-որ ազգականի փնտրելու թե հուղարկավորելու հարցով թույլատրվել է գնալ։ Մեղադրողի հարցին՝ արդյո՞ք այդ թույլտվությունը անժամկետ էր, վկան պատասխանեց, որ ինքը տեղյակ չէ, բայց որպես կանոն, անժամկետ չի լինում։ Նշանյանի մեկնումը փաստաթղթավորվել է, թե ոչ՝ վկան չգիտեր, ասաց՝այդ գործընթացը վերահսկելու պարտավորություն չի ունեցել։   Գլխավոր լուսանկարում՝ վկա Ռաֆայել Փնջոյանը Միլենա Խաչիկյան
13:53 - 19 փետրվարի, 2025
Դատարանը գնդապետ Նվեր Մարտիրոսյանին չթույլատրեց գործուղման մեկնել Հունաստան

Դատարանը գնդապետ Նվեր Մարտիրոսյանին չթույլատրեց գործուղման մեկնել Հունաստան

Երեւանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթի նստավայրում դատավոր Արտուշ Գաբրիելյանի նախագահությամբ շարունակվում է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Հադրութում 73-հոգանոց վաշտի անձնակազմի զոհվելու գործով դատաքննությունը։ Գործով մեղադրվում են պատերազմի ժամանակ ՊԲ Մարտունի 3 զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանը եւ ՊԲ օպերատիվ բաժնի պետ Նվեր Մարտիրոսյանը։ Մեղադրյալ սպաները դատարանի որոշմամբ չեն մասնակցում նիստերին, նրանց նկատմամբ կիրառված է երկրից բացակայելու արգելք խափանման միջոցը։  Դատարանը չբավարարեց Նվեր Մարտիրոսյանին երկրից դուրս գալ թույլատրելու միջնորդությունը Այսօրվա նիստում Նվեր Մարտիրոսյանի պաշտպան Աշոտ Թորոսյանը միջնորդեց ժամանակավորապես դադարեցնել Նվեր Մարտիրոսյանի խափանման միջոցը՝ հիմք ընդունելով ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետից դատարանին ուղղված դիմումը։ ԳՇ պետ, գեներալ-լեյտենանտ Էդվարդ Ասրյանը, մասնավորապես, գրություն է ուղարկել դատավոր Գաբրիելյանին՝ նշելով, որ անհրաժեշտություն կա փետրվարի 24-28-ը ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ օպերատիվ գլխավոր վարչության օպերատիվ վարչության պետ, գնդապետ Նվեր Մարտիրոսյանին ՀՀ ՊՆ հանձնախմբի կազմում գործուղել Հունաստանի Հանրապետություն։ ԳՇ պետը նշել է, որ գործուղումը ՀՀ ԶՈՒ կերպափոխման ծրագրերի իրագործման շրջանակում է, եւ այդ համատեքստում կարեւորել է Նվեր Մարտիրոսյանի հմտություններն ու գիտելիքները։ Մարտիրոսյանի պաշտպանն էլ իր միջնորդության մեջ նշեց, որ գնդապետը եզակի մասնագետ է, եւ նրա գործուղումը շատ կարեւոր է։  Նվեր Մարտիրոսյանի պաշտպան Աշոտ Թորոսյանը՝ ձախից, Գոռ Իշխանյանի պաշտպան Դավիթ Կարապետյանը՝ աջից Այս գործով հանրային մեղադրողներ Արշակ Մարտիրոսյանը եւ Վարդան Վարդանյանը, սակայն, միաձայն առարկեցին միջնորդությանը։ Վարդանյանը նշեց, որ եզակի կամ անփոխարինելի մասնագետ, որպես այդպիսին, չկա, ուստի անհրաժեշտության դեպքում այլ մասնագետ կարող է փոխարինել, իսկ Արշակ Մարտիրոսյանը հավելեց, որ իրենց դիրքորոշման հիմքում դրվում է նաեւ այս գործի հասարակական հնչեղությունը, ինչպես նաեւ մեղսագրվող արարքի փաստական եւ իրավական կողմը։  Հանրային մեղադրողներ Արշակ Մարտիրոսյանը՝ ձախից, Վարդան Վարդանյանը՝ աջից Թեեւ պաշտպանը պնդեց, որ նախարարությունը քաջատեղյակ է գործից, եւ եթե հնարավորություն լիներ մասնագետին փոխարինել, նման միջնորդության կարիք չէր առաջանա, այդուհանդերձ դատարանը չբավարարեց միջնորդությունը՝ լսելով նաեւ տուժողներին՝ զոհվածների ծնողներին, որոնք միաձայն հայտարարեցին, որ դեմ են խափանման միջոցը դադարեցնելուն։ Դատարանում ցուցմունք տվեցին տուժող ճանաչված 8 ծնողներ Դատարանն այսօր հարցաքննեց 8 տուժողի, որոնք զոհված զինծառայողների ծնողներն են։ Աննա Գասպարյանը՝ զոհված Արթուր Արմենի Գասպարյանի մայրը, դատարանին հայտնեց, որ իր որդին բանակ է զորակոչվել 2019թ․ հուլիսին «Ես եմ» ծրագրով, ծառայության է մեկնել Մարտունի 3 զորամասի 3-րդ հրաձգային գումարտակի 8-րդ վաշտ, հետո տեղափոխվել 7-րդ վաշտ։ Նա որդու հետ վերջին անգամ խոսել է հոկտեմբերի 11-ին՝ այն օրը, երբ վաշտն ուղարկվել է մարտական խնդիր կատարելու․ «Ասեց՝ մա՛մ, մեզ տեղափոխու են, ասեցի՝ ո՞ւր են տանում, ասեց՝ չգիտեմ։ Հետո արդեն որ շատ ման եկանք, տեղեկացանք, որ տարել են Հադրութ։ Արդեն զոհված են եղել, որ ես իմացել եմ»,- պատմեց զոհվածի մայրը։ Նա շատ մանրամասների չէր տիրապետում, չէր էլ հանդիպել զորամասի հրամանատարության որեւէ ներկայացուցչի հետ, տեղյակ չէր նաեւ մյուս ծնողների հանդիպումներից։ Աննա Գասպարյանը մյուս ծնողներից է որոշ հանգամանքների մասին տեղեկացել, օրինակ այն, որ Գոռ Իշխանյանն է վաշտն ուղարկել Հադրութ, որ զորքին դիմավորող չի եղել եւ որ հրամանատարը Իշխանյանը չէր կարող չիմանալ, որ Հադրութն այդ ժամանակ արդեն հակառակորդի վերահսկողության տակ էր․ «Իմ տղեն ասեց՝ մամ ջան, չգիտեմ ուր են տանում, կհասնեմ տեղ, կզանգեմ։ Ու չզանգեց․․․»։ Աննա Գասպարյանը Արմինե Ամիրյանի որդին՝ զոհված զինծառայող Նորիկ Վարդանյանը, Մարտունի 3 է զորակոչվել 2020թ․ օգոստոսի 4-ին։ Մայրը որդու հետ վերջին զրույցն ունեցել է հոկտեմբերի 10-ի առավոտյան, ասել է՝ գնում են դիրքեր՝ գործ անելու․ «Ասեց՝ ես կապի դուրս կգամ։ Ձենը դուր[ը]ս չէր գալիս, ինչ-որ բան թաքցնում էր»։  Արմինե Ամիրյանն ասաց, որ որդուն 14-րդ վաշտից մի խումբ այլ զինվորների հետ տեղափոխել են 7-րդ վաշտ, որի անձնակազմի հետ էլ նա զոհվել է Հադրութում։ Ամիրյանը եւս շատ մանրամասների չէր տիրապետում։ Պատասխանելով դատավարության կողմերի հարցերին՝ նա միայն այն ասաց, որ տղաներին տարել են հանձնված հող։ Հարցին՝ որտեղի՞ց գիտի, ասաց, որ բոլորն են խոսում, որ հոկտեմբերի 11-ին Հադրութն ընկած էր։ Որդու զոհվելու հանգամանքների մասին մայրը միայն այն գիտեր, որ դիվերսիոն խմբերի կողմից շրջափակման մեջ է ընկել վաշտի անձնակազմը։ Արմինե Ամիրյանը Սվետլանա Մարգարյանի որդին՝ Սարգիս Ասատուրի Հակոբյանը, հոկտեմբերի 9-ին՝ վերջին հեռախոսազրույցի ժամանակ, մորն ասել է՝ չզանգես, ինքս 3 օրից կզանգեմ։ Բայց այդ զանգն այդպես էլ չի հնչել։ Ծնողներն անհանգստացել են, գնացել են Գլխավոր շտաբ եւ ուր հնարավոր էր, բայց որեւէ լուր չեն իմացել։ Սվետլանան մյուս ծնողներից է իմացել, որ անձնակազմը կորած է, գուցե զինվորները գերի են կամ թաքնված։ Պատերազմի ավարտից հետո է նա իմացել, որ որդին զոհվել է։ Սվետլանա Մարգարյանը Սեյրան Խաչատրյանը՝ զոհված Խաչատրյանի հայրը, որը որդու հետ վերջին անգամ կապ է հաստատել հոկտեմբերի 10-ին, պատասխանելով հանրային մեղադրողների հարցին՝ ինչ միջոցներ է ձեռնարկել, երբ իմացել է, որ կորած են, արձագանքեց․ « Պատերազմական իրավիճակում ի՞նչ միջոցներ ձեռնարկեինք, երբ տվյալ պահին իրա կամանդիր պալկան բունկերում պախկված էր»,- ասաց տուժողը՝ նկատի ունենալով զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանին։ Խաչատրյանը, որդուց լուր չունենալով, հոկտեմբերի 17-ին գնացել է Արցախ, այնտեղ հոկտեմբերի 23-ին հանդիպել Գոռ Իշխանյանին։ Վերջինս, ըստ ծնողի, ասել է, թե զորքը շրջափակման մեջ է, այլ տեղեկություն չի հայտնել։ Խաչատրյանը տպավորություն է ստացել, որ հրամանատարը ինչ-որ բան գիտի, բայց չի ասում։ Իշխանյանն ասել է, որ միջոցներ են ձեռնարկում, որոնց մասին չի կարող հայտնել․ «Սպասեցինք, բերեցին երեխեքի դիակները տվեցին, նման լրբի թուլեքը»,- ասաց ծնողը՝ նշելով, որ մինչեւ հիմա չգիտի՝ ինչ է կատարվել, դառնությամբ լցված՝ ոչ էլ հետաքրքրվել է։ Սեյրան Խաչատրյանը Շահեն Ավետումյանի որդին՝ Մայիս Ավետումյանը, բանակ է զորակոչվել 2019թ․ հուլիսի 16-ին, ծառայել է 3-րդ վաշտում, հետո տեղափոխվել 7-րդ վաշտ։ Շահեն Ավետումյանը որդու հետ խոսել է հոկտեմբերի 11-ի առավոտյան, Մայիսը զանգել է ուրիշի հեռախոսով, ասել, որ դիրքեր են բարձրանում․ «Ասեց՝ զանգել եմ՝ ձենդ լսեմ, ու վերջ»։  Շահեն Ավետումյանը Արցախ չի գնացել, որոշ բաներ տեղեկացել է մյուս ծնողներից։ Իմացել է, որ տղաներն ընկել են շրջափակման մեջ, եւ որ նրանց դիմավորող չի եղել։ Շահեն Ավետումյանը Զոհված Յուրի Չիլինգարյանը հորը՝ Էդուարդ Չիլինգարյանին զանգել է հոկտեմբերի 10-ին, ասել՝ պոստի եմ, կիջնեմ, կզանգեմ, բայց այդպես էլ չի զանգել։ Հայրն անհանգստացել, մեկնել է Արցախ, այնտեղ ծանոթացել վաշտի զինվորների ծնողների հետ, միասին գնացել են զորամաս՝ Գոռ Իշխանյանի մոտ․ «Ասեց՝ երեխաները ոնց որ կան, պետք ա գտնենք, շրջափակման մեջ են։ Կոնկրետ տեղ չասեց, բայց մեր իմանալով՝ «9 կմ-ի» կողմ»։ Իշխանյանը ծնողներին ասել է, որ ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանի հրամանով է զորքն ուղարկել Հադրութի կողմ։ Էդուարդ Չիլինգարյանը Անդրանիկ Մարտիրոսյանի որդին՝ զոհված Գեւորգ Մարտիրոսյանը, որ բանակ է զորակոչվել 2019-ի հուլիսին, Մարտունի 3-ի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտից է տեղափոխվել 7-րդ վաշտ։ Նա հորը զանգել է հոկտեմբերի 7-ի երեկոյան, նրանց զրույցը տեւել է մոտ մեկ րոպե․ «Յուրաքանչյուր անգամ, երբ զանգում էր, չէր ներկայացնում իրավիճակը, ասում էր՝ լավ եմ, ամեն ինչ լավ է, դուք ձեզ լավ նայեք, էդ օրն էլ ասեց ապահով տեղում ենք։ Էլ դրանից հետո չէր պատասխանում զանգերին»։ Նոյեմբերի սկզբին Անդրանիկը տարբեր աղբյուրներից իմացել է, որ վաշտը կորել է, անտառներում շրջափակման մեջ է ընկել։ Նոյեմբերի վերջին տեղեկացել է, որ ողջ անձնակազմը չկա։ Անդրանիկ Մարտիրոսյանը Սուսաննա Դավթյանի որդին՝ Ավետիք Հրաչյայի Դավթյանը, բանակ է զորակոչվել 2019թ․ հունվարի 29-ին։ Վերջին անգամ մորը զանգել է հոկտեմբերի 10-ին, ասել, որ թեժ պատերազմ է ընթանում․ «Ասեց՝ որոշել են մեզ տեղափոխեն Հադրութ, կարող ա էլ չկարանամ կապվեմ քո հետ»։ Երկար ժամանակ այլ ծնողների հետ միասին Դավթյանները փորձել են լուր իմանալ իրենց որդիներից, պատերազմի ավարտին իմացել են, որ տղաները ոչ թաքնված են, ոչ գերի, ոչ շրջափակման մեջ․ նրանք զոհվել են, իսկ Ադրբեջանը թույլ չի տալիս մարմինները դուրս բերել։ Սուսաննա Դավթյանը Ըստ էության, այսօր հարցաքննված բոլոր ծնողները միակարծիք են այն հարցում, որ իրենց որդիների զոհվելու մեջ մեղավոր է Գոռ Իշխանյանը։ Թեեւ նրանք հանգամանորեն չեն տիրապետում դեպքերի մանրամասներին, սակայն ընդհանուր տեղեկություններ ունեն այն մասին, որ զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանը ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանից է ստացել վաշտը «9 կմ» ուղարկելու հրամանը, որ նրանց պետք է դիմավորեր 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար Կարեն Առստամյանը, բայց չի դիմավորել, որ վաշտի անձնակազմն ուղարկվել է գրավված Հադրութ եւ այլն։ Այսօր ցուցմունք տված տուժողները Արցախի տարածքին ծանոթ չէին, ուստի պնդումներ չարեցին այն տեղանքի մասին, ուր, ըստ հրամանի․ պետք է գնար վաշտը եւ ուր իրականում հասել էր։ Նրանց հուզում էր միայն մի հարց՝ մեղավորը պետք է պատժվի, եւ լավ կլինի՝ ամենախիստ ձեւով։ Մեղադրող կողմն իր հարցադրումները կառուցում էր այնպես, որ տուժողներն ամենայն մանրամասնությամբ պատմեն այն, ինչ իրենց հայտնի է, այդ թվում՝ կոնկրետ անձնանց անուններ, որոնցից իրենք պատերազմի ընթացքում իրենց որդիների մասին տեղեկություններ են ստացել։ Պաշտպանական կողմը փորձում էր հասկանալ, թե ինչի հիման վրա է այն համոզմունքը, որ Գոռ Իշխանյանն իմացել է, որ Հադրութը գրավված է, ու անձամբ զորքն ուղարկել այնտեղ այն պարագայում, երբ հրամանն իջեցվել է ՊԲ հրամանատարից եւ Իշխանյանի միջոցով փոխանցվել վաշտին։ Պաշտպանական եւ մեղադրող կողմերը դատարանում հիշատակում են, որ գրավոր փաստաթղթերում առկա է նշում, որ զորքի շարժի վերջնակետ նշված է հենց «9կմ» հատվածը։ Իսկ թե ինչու եւ ինչպես է զորքն անցել այդ խաչմերուկը, ինչու է հայտնվել Հադրութի Այգեստան գյուղում, ինչ հանգամանքներում է ընկել շրջափակման մեջ, ինչից են զոհվել վաշտի տղաները, ինչ պետք է անեին մեղադրյալներ Գոռ Իշխանյանն ու Նվեր Մնացականյանը, որ չեն արել, այս դատական քննության առարկան են։ Հաջորդ նիստը նշանակվեց մարտի 4-ին։ Ինչում են մեղադրվում սպաները Ըստ մեղադրական եզրակացության՝ Մարտունի 3 զորամասի նախկին հրամանատար Գոռ Իշխանյանը եւ ՊԲ օպերատիվ բաժնի նախկին պետ Նվեր Մարտիրոսյանը պատերազմի ընթացքում իրենց ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք են դրսեւորել եւ չեն կատարել դրանք, ինչն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետեւանքներ։  Ըստ մեղադրանքի՝ ՊԲ հրամանատարի կողմից հոկտեմբերի 11-ին արձակած՝ մեկ վաշտ 18-րդ դիվիզիայի հրամանատարության ներքո ուղարկելու մարտական կարգադրության հիման վրա զորամասի հրամանատար Գոռ Իշխանյանը 7-րդ վաշտին նույն օրը տվել է մարտական կարգադրություն, որում չեն ներառվել եւ պահպանվել ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի համապատասխան դիրեկտիվով մարտական կարգադրության ներկայացվող եւ դրանում պարտադիր ներառվող դրույթները։ Ապա նույն օրը կեսօրին Իշխանյանը ՊԲ օպերատիվ շտաբ է զեկուցել անձնակազմի երթը սկսվելու մասին, որի մասին օպերատիվ բաժնի նախկին պետ Նվեր Մարտիրոսյանը զեկուցել է ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանին։ Ջալալ Հարությունյանը հանձնարարել է վաշտի երթի մասին տեղեկացնել 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար Կարեն Առստամյանին, մինչդեռ Նվեր Մարտիրոսյանն այդ ուղղությամբ միջոցներ չի ձեռնարկել՝ երթի սկսման մասին չի հայտնել հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարին, չի կազմակերպել ու վերահսկել մեկնող անձնակազմի տեղաշարժը։ Այսպիսով, նրանց դիմավորող չի եղել եւ վաշտի անձնակազմը նախանշված տեղից ավելի է անցել ու հայտնվել շրջափակման մեջ։  Գլխավոր լուսանկարում՝ հանրային մեղադրող Վարդան Վարդանյանը եւ նախագահող դատավոր Արտուշ Գաբրիելյանը Հայարփի Բաղդասարյան
19:40 - 18 փետրվարի, 2025