ԿԱՐԴԱԼԻՔ

Նավալնուն թունավորած անձինք հետապնդել են նաև Բորիս Նեմցովին․ The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի հետաքննությունը

Նավալնուն թունավորած անձինք հետապնդել են նաև Բորիս Նեմցովին․ The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի հետաքննությունը

 Լուսանկարում Բորիս Նեմցովն է Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության (ԱԴԾ) ներկայացուցիչները «մարդասպանների նույն խմբի», «որը թունավորել է» ընդդիմադիր գործիչներ Ալեքսեյ Նավալնուն, Վլադիմիր Կարա-Մուրզային և գրող Դմիտրի Բիկովին, անընդհատ հետապնդել են ռուս քաղաքական գործիչ Բորիս Նեմցովին նրա կյանքի վերջին ամիսներին, ասված է The Insider-ի, Bellingcat-ի և BBC-ի ռուսական ծառայության համատեղ հետաքննությունում։ The Insider-ում հրապարակված հետաքննական հոդվածը ներկայացնում ենք հակիրճ․ «Քաղաքական գործչի հետապնդումը մեկնարկը տրվել է այն բանից անմիջապես հետո, երբ նա սկսել է ակտիվորեն լոբբինգ անել Վլադիմիր Պուտինի ընկերների դեմ պատժամիջոցների ընդլայնումը, և դադարել է փետրվարի 21-ին՝ այն բանից մի քանի օր առաջ, երբ քաղաքական գործչին սպանել են Կրեմլի պատերի մոտ։ Ընդ որում, [Նեմցովի] վերջին ուղևորության ժամանակ ԱԴԾ աշխատակիցները դադարել են հետևել նրան։ Սպանությունից երկու օր առաջ նրանք կենտրոնացել են հակապուտինյան պատժամիջոցների մյուս լոբբիստի՝ Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի վրա, որին հետագայում երկու անգամ թունավորել են։ Նեմցովի սպանության գործով պաշտոնական հետաքննությունը հիմնվում էր ԱԴԾ Քրեագիտության ինստիտուտի փորձաքննության վրա, որի հետ անմիջական կապ է ունեցել Նեմցովին հետապնդողներից մեկը։ Նեմցովին հետապնդել է ԱԴԾ նվազագույնը երեք աշխատակից՝ Վալերի Սուխարյովը, Դմիտրի Սուխինինն ու Ալեքսեյ Կրիվոշչոկովը (Սուխարյովն ավելի ուշ ներառվել է ԱԴԾ աշխատակիցների խմբում, որը թունավորել է Կարա-Մուրզային, Դմիտրի Բիկովին և Ալեքսեյ Նավալնուն, իսկ Կրիվոշչոկովը մասնակցել է գոնե Նավալնու թունավորմանը)։ Հետապնդումները տևել են 2014թ․-ի մայիսից մինչև 2015թ․-ի փետրվար։ [ԱԴԾ աշխատակիցները Նեմցովին] սկսել են հետապնդել 2014թ․-ի մայիսի 19–21-ը։ Հենց այդ փուլում Բորիս Նեմցովն ու Վլադիմիր Կարա-Մուրզա կրտսերն ԱՄՆ-ում ակտիվորեն լոբբինգ էին անում Պուտինի մերձավոր շրջապատի դեմ պատժամիջոցների սահմանումը։ 2014թ․-ի հունվարի վերջին Նեմցովը հանդիպել էր ամերիկացի հանրապետական սենատորներ Ջոն Մակքեյնի և Ռոն Ջոնսոնի հետ և նրանց փոխանցել 13 անուն՝ պատժամիջոցային ցանկում ընդգրկելու համար։ Մարտի 20-ին ԱՄՆ-ն հրապարակել էր պատժամիջոցների համալրված ցանկը։ Դրանից երկու ամիս անց մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են ԱԴԾ մարդասպանները սկսում հետևել Նեմցովին»։ BBC-ի ռուսական ծառայությունը հայտնում է, որ Բորիս Նեմցովի մասին այս հետաքննության եզրակացությունները մեկնաբանելու խնդրանքին ի պատասխան՝ Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովն ասել է․ «Այդ ամենը ոչ մի կապ չունի և չի կարող որևէ կապ ունենալ ռուսական կառավարության հետ։ Այս ամենը նման է հերթական ստահոդ լուրի»։ Իսկ ԱԴԾ-ն չի պատասխանել պարբերականի հարցերին։ Բորիս Նեմցովը սպանվել է մեջքին արձակված չորս կրակոցների հետևանքով 2015թ․-ի փետրվարի 27-ին։ Մի քանի օր անց իշխանությունը ձերբակալել է Չեչնիայի հինգ բնակչի։ Դատաքննությունը կենտրոնացած է եղել սպանության կատարողների և կազմակերպիչների վրա ու ավարտվել է 2017թ․-ի հուլիսին։ Սպանությունն իրականացրած հինգ անձ դատապարտվել է 11-20 տարվա ազատազրկման։ Ենթադրյալ կազմակերպիչը միջազգային հետախուզման մեջ է։ Բորիս Նեմցովի ընտանիքի ներկայացուցիչները համաձայն չեն հետաքննության եզրակացությունների հետ։ Սպանությունը պատվիրողի մասին հարցը դեռ բաց է։ 2020թ․-ի սկզբին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Նեմցովի սպանության պատվիրատուները հայտնաբերվել են, սակայն նրանց անունները չեն հրապարակվել»,- գրում է BBC-ի ռուսական ծառայությունը։   Նորա Վանյան
09:50 - 29 մարտի, 2022
Ուկրաինայում պատերազմի մեկ ամիսն արդեն լրացել է․ ի՞նչ արդյունքներ կան․ Meduza

Ուկրաինայում պատերազմի մեկ ամիսն արդեն լրացել է․ ի՞նչ արդյունքներ կան․ Meduza

Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա սկսվել է փետրվարի 24-ին, ռազմական գործողությունների մեկ ամիսն արդեն լրացել է։ Ռուսական Meduza պարբերականը ի մի է բերել դրանց արդյունքները երեկվա դրությամբ։ Նրա պնդմամբ՝ ռուսական պլանները ձախողվել են, սակայն ուկրաինական բանակն էլ բավականաչափ խնդիրներ ունի։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով։ Գլխավոր արդյունքներ «Ռուսական գործողությունը սկսվել է արագ ներխուժմամբ գրեթե տասը ուղղություններով՝ ամենավճռական նպատակներով՝ Ուկրաինայի ողջ հարավի, Կիևի և Դոնբասի գրավում։ Չորս շաբաթվա ընթացքում այն, կարծես, խորը ճգնաժամի մեջ է հայտնվել։ Սկզբի համեմատ՝ անգամ ավելի պակաս հավակնություններն իրականության հետ այնքան էլ լավ չեն համընկնում։ Սկզբից պարզվեց, որ ռուսական բանակը չի կարող արդյունավետորեն գրոհել բոլոր ուղղություններով, իսկ առանց ջանքերի կենտրոնացման, լրացուցիչ ուժերի, որոշ առավել կարևոր հատվածներում ավիացիոն աջակցության՝ չի կարող գրոհել ոչ մի ուղղությամբ։ Այդպիսի կենտրոնացում իրականացվել է․ տասնյակ ուղղություններից ռուսական հրամանատարությունն ընտրել է երկու օպերատիվ ուղղություն, որտեղ, հավանաբար, հույս է ունեցել ռազմավարական հաջողությունների հասնել։ Մարտի երկրորդ տասնօրյակում հիմնական ջանքերը կենտրոնացվել են Կիևի և Դոնբասում ուկրաինական բանակի (թվաքանակով) հիմնական  խմբավորման պաշարման վրա։ Ուկրաինական բանակի հիմնական ուժերի և երկրի քաղաքական ղեկավարության չեզոքացման սպառնալիքի միջոցով ռուսական Գլխավոր շտաբը, հավանաբար, ուզում էր ուկրաինական իշխանությանը ստիպել եթե ոչ կապիտուլյացիա ընդունել, ապա գոնե ռուսական պատկերացմամբ փոխզիջման դրդել, որը Կիևի համար մինչ օրս անընդունելի է։ Կրեմլն, ըստ ամենայնի, հույս ուներ, որ այդ ռազմական հաջողությունը (նույնիսկ եթե այն հեռու է սկզբնական պլաններից) թույլ կտա լուծել պատերազմի նաև քաղաքական խնդիրները։ Պատերազմի չորրորդ շաբաթում իրավիճակը ռուսական բանակի համար կրկին վատթարացել է։ Այժմ ուկրաինական զորքերը ոչ միայն պաշտպանվում են, այլև որոշ ուղղություններով փորձում են նախաձեռնությունն իրենց ձեռքն առնել։ Սակայն դեռ պարզ չէ, թե արդյոք նրանց ուժերը կհերիքեն և կկարողանան, արդյոք, արդյունավետ հարձակման գործողություններ իրականացնել օդում հակառակորդի առավելության պայմաններում։ Ի՞նչ է կատարվել ուղղություններից յուրաքանչյուրում Չորս շաբաթում ռուսական գրոհի տարբեր ուղղություններում իրադարձությունները զարգացել են համանման սցենարով․ տասնյակ և հարյուրավոր կիլոմետրերի խորը ճեղքում առաջին շաբաթում, այնուհետև՝ դժվարություներ՝ երկրի խորքում ուկրաինական զորքերի մշտական տեղակայման վայրերում նրանց հաղթելու դժվարություներ, այնուհետև՝ նախաձեռնության կորուստ։ Կիևի ուղղություն (հյուսիսային և արևմտյան ծայրամասեր) Կիևից դեպի հյուսիս պատերազմը սկսվել է Անտոնովի օդանավակայանում վաշտային ուղղաթիռային դեսանտի դեմ Ուկրաինայի Ազգային գվարդիայի և հատուկ նշանակության ջոկատի պայքարով։ Այս պայքարը տևել է մի քանի օր՝ ռուսական բանակին թույլ տալով բելառուսական սահմանից հարյուրավոր կիլոմետրեր անցնել և, Չեռնոբիլի օտարման գոտին հատելով, միավորվել դեսանտավորների հետ։ Դրան հետևել է անհաջող հարվածը Կիևի ուղղությամբ։ Ռուսական զորքերը չեն կարողացել անցնել Իրպեն գետը, քանի որ դրա ափը ողողվել է պատվարի փլուզման հետևանքով։ Մարտի սկզբին ռուսական բանակն, այնուամենայնվ, կարողացել է հարձակում սկսել հարավային ուղղությամբ՝ Կիևին մոտենալով արևմուտքից։ Զորքերը հատել են Կիև-Ժիտոմիր մայրուղին և ծանր մարտերի մեջ մտել ուկրաինական ուժերի հետ, որոնք եկել են Ժիտոմիրից։ Ռուսական գրոհը կասեցվել է։ Պատերազմի չորրորդ շաբաթում զորքերի դրությունը վատթարացել է։ Դրանք հատել են Իրպեն գետը, դիրքավորվել Մոշչուն գյուղում և փորձել Կիևն արգելափակել հյուսիսից։ Մյուս թևում գրոհ են կազմակերպել Նեմեշաևո գյուղի հատվածում։ Սակայն երկու գործողություններն էլ ձախողվել են։ Ռուսական զորքերը կորցրել են Մոշչունն ու Նեմեշաևոն, ինչպես նաև Իրպենի գետանցումը։ Ուկրաինական զորքերը շարունակել են հակահարձակումը, նրանք գրավել են Մակարովը։ Մարտի 24-ի դրությամբ պարզ չէ, թե արդյոք սա մի դրվագ էր, թե խոշոր օպերատիվ հաջողություն է սպասվում , որը հետ կշպրտի ռուսական զորքերը Կիևից։   Կիևի ուղղություն (արևելյան ծայրամասեր) Ռուսական զորքերը հայտնվել են Կիևի արևելյան ծայրամասերում՝ Բրովարիի, Բորիսպոլի օդանավակայանի մատույցներում և Կիև-Խարկով մայրուղու մերձակայքում՝ անցնելով երկար ու ծանր ճանապարհ։ Ռուսական զորքերի մի մասը գրեթե հասել է Կիև՝ Չեռնիգովի շրջանի անտառների միջով, սակայն շրջկենտրոնն այդպես էլ չի գրավվել, դրա մերձակայքում գտնվող ռուսական շարասյուներն ամենօրյա գրոհների են ենթարկվել։ Հավանաբար, այդ պատճառով էլ միանգամից մեծ ուժերով չի հաջողվել Կիև հասնել։ Ռուսական զորքերը գրավել են միայն Բրովարիներից տասնյակ կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող մի գյուղ։ Կիևի արևելյան ծայրամասեր է հասել մի խմբավորում, որը պատերազմը սկսել է Սումիում։ Սակայն այն նույնպես ամենօրյա հարվածների է ենթարկվել։ Արդյունքում՝ զորքերն այդպես էլ չեն հասել Կիև-Խարկով մայրուղուն, ինչպես նաև Բորիսպոլի օդանավակայան։ Պատերազմի չորրորդ շաբաթում ուկրաինական զորքերը հակահարձակում են սկսել նաև այստեղ։ Արդյունքները մարտի 24-ի դրությամբ դեռ հայտնի չեն։   Չեռնիգով, Խարկով և Սումի Ուկրաինայի հյուսիս-արևելքում շարունակվում են ցածր ինտենսիվության մարտերը, կողմերը հյուծող հրետանային փոխհրաձգություն են վարում։ Սակայն որևէ զգալի փոփոխություն այս հատվածում դեռ չի սպասվում։   Խարկովի շրջանի հարավ և Դոնբասի հյուսիս Հավանաբար, այս ուղղությունը ռուսական հրամանատարությունն ընտրել է՝ որպես գլխավորներից մեկը։ Սակայն Իզյում քաղաքը միանգամից գրավել չի հաջողվել։ Քաղաքի Սևերսկի Դոնեցի կամուրջները պայթեցվել են, ռուսական զորքերը երկու պոնտոնային կամուրջ են գցել Իզյումի մերձակայքում և շարունակել գրոհը Բարվենկովոյի և Լոզովայայի ուղղությամբ։ Սակայն այն կասեցվել է ուկրաինական պահեստազորայինների կողմից։ Կամենկա գյուղի մոտ ծանր մարտեր են սկսվել, որոնք շարունակվել են նաև մարտի 24-ին։   Դոնբասի հարավ և Մարիուպոլ Միակ ուղղությունը, որտեղ շարունակվում է ռուսական գրոհը, Դոնբասի հարավն է։ Սակայն վստահություն չկա, որ ռուսական զորքերն ու ԴԺՀ/ԼԺՀ ուժերը կկարողանան ողջ խորությամբ ճեղքել ճակատը․ Մարիուպոլի գրոհը համեմատաբար արագ է ընթանում, սակայն, դատելով կցկտուր հաղորդագրություններից և տեսանյութերից, ուղեկցվում է ԴԺՀ ուժերի և ռուսական զորքերի մեծ կորուստներով։ Գրավված է, հավանաբար, քաղաքի կեսը։   Նիկոլաև և Կրիվոյ Ռոգ Նիկոլաևի շրջանի ուղղությամբ ուկրաինական զորքերին հաջողվել է նախաձեռնությունն իրենց ձեռքն առնել։ Վերջին մեկ շաբաթում ռուսական զորքերը լքել են Նիկոլաևի շուրջ դիրքերն ու նահանջել Խերսոնի շրջան։ Խերսոնի շրջանի հյուսիսում ռուսական գրոհն ինչպես ամենուր, կասեցվել է մոտ մեկ շաբաթ առաջ։ Զորքերը հասել են Դնեպրոպետրովսկի շրջանի սահմանին, սակայն Կրիվոյ Ռոգն ու Դնեպրը (նախկին Դնեպրոպետրովսկը) գրավելու համար ուժերն ակնհայտորեն չեն հերիքում։   Ի՞նչ է այս ամենը նշանակում «Ջախջախիչ պատերազմի» ռազմավարությունը, որն ընտրել է ռուսական հրամանատարությունն ի սկզբանե, ակնհայտորեն չի աշխատել։ Հավանաբար, ռուսական հրամանատարության համար դժվար է սկզբնական պլանի սխալներն ուղղելը․ զորքերն առաջին օրերին հասել են Ուկրաինայի խորքեր, ամենուրեք կապվել են մարտերով, իսկ հետո հօգուտ առաջնահերթ ուղղությունների վերախմբավորվելն անհնար է դարձել։ Ակնհայտորեն լուծված չեն նաև բազմաթիվ մարտավարական խնդիրներ։ Բացի այդ, ռուսական բանակը չի ցուցադրել, որ կարող է արագ և արդյունավետությամբ գրավել խոշոր բնակավայրեր։ Ճիշտ է, ուկրաինական կողմը նույնպես չի ցուցադրել, որ կարող է հարձակում իրականացնել՝ վճռական նպատակներով՝ խոշոր ուժեր կենտրոնացնելով։ Երկրի հարավում բաց թողնելով հարվածը պատերազմի առաջին շաբաթում՝ ուկրաինական բանակը չի կարողացել իր պահուստային զորքերն այնտեղ ուղարկել՝ զիջելով հսկայական տարածքներ և ռազմավարական նշանակության քաղաքներ։ Ուկրաինական զորքերը դեռևս պաշտպանական մարտեր են վարում (հաճախ՝ հաջողությամբ) իրենց մշտական տեղակայման կետերի մերձակայքերում։  «Փոխզիջման հարկադրանքի» սցենարին միակ այլընտրանքը, որը ենթադրում է կողմերից մեկի վճռական և հաջող գործողություններ, ակնհայտորեն հյուծող պատերազմն է։ Եվ եթե այդպիսի բան տեղի ունենա, բնավ փաստ չէ, որ Ռուսաստանը դրանից հաղթող դուրս կգա։   Նորա Վանյան  
22:56 - 25 մարտի, 2022
Մարդը պատերազմի դաշտում. պատերազմից մնացած մարտահրավերները․ Աղասի Թադևոսյան

Մարդը պատերազմի դաշտում. պատերազմից մնացած մարտահրավերները․ Աղասի Թադևոսյան

Պատերազմի մարդաբանության մեջ բավական տարածված է այն պնդումը, որ պատերազմը մարդկային մշակույթի մաս է և մարդկության պատմության մեջ ի հայտ է եկել բավական ուշ՝ ցեղային միությունների և վաղ պետական միավորումների ձևավորման շրջանում: Ընդհանրապես, բնության մեջ շատ հազվադեպ են հանդիպում կոլեկտիվ սպանությունների դեպքեր։ Պատերազմը բացառիկ երևույթ է այն առումով, որ արդարացնում է ուրիշի դեմ ուղղված կոլեկտիվ մարդասպանության գործողությունը վերջինս առանձնահատուկ կերպով իմաստավորելու ճանապարհով։ Այս առումով, ուշագրավ է, որ պատերազմը շատ ժողովուրդների մոտ նրանց ձևավորման առասպելների հիմքում է ընկած։ Այդպես է նաև մեր՝ հայերիս դեպքում։ Մեր ինքնության ձևավորման հիմքում ընկած է Հայկի մղած ազատագրական պատերազմը Բելի դեմ, և վերջինիս սպանությունը մեր մշակույթում ստացել է ամենաբարձր իմաստներից մեկը։ Երբ պատերազմը բավականաչափ մշակութայնացված, այսինքն՝ իմաստավորված չէ, չկան այնպիսի գաղափարներ, հանուն որոնց մարդը կարող է հաղթահարել պատերազմում զոհվելու վախը, ապա մահվան վախը դառնում է պատերազմի հիմնական ապրումը։ Առանց այն էլ, պատերազմում մահվան վտանգը, կյանքի մնացած բոլոր մշակութայնացված իրավիճակների հանդեպ, չափից դուրս իրական է։ Երբ մարդասպանության ծավալները, համամասնակցությունը, դաժանության ու սարսափի դրսևորումները ամենուր են, չափազանց կարևոր է դառնում այն, թե ինչպես է մարդն ապրում մահվան մոտիկությունը, ինչպես է հաղթահարում դրա առաջացրած վախը, և ինչպես է այդ ամենը փոխում կյանքի ու մահվան հետ կապված իմաստները։ Արցախյան վերջին պատերազմի մասնակիցների պատմություններում հաճախ է խոսվում վախի մասին։ Վախը եղել է այս պատերազմի հիմնական ապրումը։ Այն, որ պատերազմում մարդիկ վախենում են, տարօրինակ չէ։ Ավելին՝ պատերազմի մասնակիցներից շատերի կարծիքով դա շատ բնական է։ Անբնական կլիներ, որ մարդ չվախենար։ Խնդիրն այլ տեղ է։ Խնդիրն իրականում վախի կառավարման մեջ է։ Իսկ սա արդեն բանակի ու զինվորների պատրաստվածության հարց է։ Ռազմական մարդաբանության մեջ պատերազմի դաշտում վախի հաղթահարման և դրա կառավարման հարցը բավական ուսումնասիրված է, և քիչ թե շատ նորմալ բանակ ունեցող պետություններում զինվորների ու սպայակազմի հետ այդ նպատակով աշխատում են ռազմական հոգեբաններ։ Ընդհանրապես, այս խնդրին վերաբերող մասնագիտական գրականության մեջ առանձնացվում է վախի հաղթահարման երկու հիմնական մեխանիզմ՝ էքզիստենցիալ կամ գոյաբանական և պրոֆեսիոնալ։ Գոյաբանական մեխանիզմները սովորաբար վերաբերում են կյանքի ու մահվան իմաստաբանության, մահվան վախը հաղթահարող գաղափարաբանական ոլորտներին։ Փաստերը խոսում են այն մասին, որ եթե մարդը մարտի դաշտում ունի իր գործողություններին իմաստ հաղորդող գաղափարներ ու նպատակ, ապա նա ավելի հեշտ է հաղթահարում իր վախերը։ Այս առուով շատ բնութագրական է զինվորներից մեկի արտահայտությունը․ «Այ, սահման կա, չէ՞, առաջին ռումբից հետո կորում ա: Այ էն ոգեղենությունը, որ առաջին ռումբից հետո չի կորում, էդ ի՞նչ ոգեղենություն ա, ես չգիտեմ՝ ոնց նկարագրեմ դա, որտեղի՞ց ա գալիս, այ դա շատ քիչ էր»։ Ինչ վերաբերում է վախի հաղթահարման պրոֆեսիոնալ մեխանիզմներին, ապա սա վերաբերում է զինվորների մասնագիտական պատրաստվածության աստիճանին, մարտի դաշտում իրենց պրոֆեսիոնալ գործը իրականացնելու համար անհրաժեշտ գիտելիքներին, դրանք իրականացնելու հնարավորություն ընձեռող համապատասխան զենք ու զինամթերքի առկայությանն ու մարտական անհրաժեշտ կառույցների գոյությանը, ինչը թույլ է տալիս զինվորին, իրեն զգալով խմբի անդամ, ունենալ պաշտպանվածության ավելի մեծ զգացում։  Ցավոք, նշված չափորոշիչներից ոչ մեկը մեր բանակում չի գործել լիարժեք կերպով։ Միայն ժամկետային զինծառայողների մոտ են քիչ թե շատ աշխատել առաջին և երրորդ գործոնները։ Պատահական չէ, որ ըստ պատերազմի մասնակիցների վկայությունների՝ զորքի հենց այս հատվածն է քիչ թե շատ հաջող դիմադրել պատերազմի ժամանակ։ Ամենից ծանր վիճակում հայտվել են պահեստազորայինները։ Խնդիրն այն է, որ վախի հաղթահարման անհրաժեշտ գոյաբանական և պրոֆեսիոնալ մեխանիզմները զորքի այս հատվածի մոտ շատ թույլ են գործել այն պարզ պատճառով, որ զորակոչիկների մարտական պատրաստվածությունն այս տեսանկյունից շատ անփույթ է իրագործվել։ Փաստացիորեն, պատերազմի առաջին իսկ օրերից նրանք, հանդիպելով մի կողմից՝ ադրբեջանական բանակի տեխինկական առավելության փաստին և ռազմական գործողությունների մեծ ինտենսիվությանը, մյուս կողմից՝ բանակում կառավարման տեսանկյունից գոյություն ունեցող քաոսին, որևէ օբյեկտիվ, ինստիտուտցիոնալ հիմք չեն ունեցել, ինչի վրա հենվելով՝ հնարավոր կլիներ հաղթահարել վախը։ Միակ գործոնն այս իրավիճակներում մնացել են մարդու անձնական հոգեբանական տվյալները։ Սակայն եթե նկատի ունենանք, որ մարդկանց հիմնական մասը նման իրավիճակներում բնականորեն ավելի հակված է խուճապի մատնվելու, ապա հասկանալի է դառնում նաև այն պատկերը։ Շատ է խոսվել այն մասին, որ հայկական ու ադրբեջանական բանակները տարբերվել են իրենց զինվածության տեխնոլոգիական մակարդակով։ Այս տեխնոլոգիական հետամնացությունը էական ազդեցություն է թողել զինվորների վրա։ Այսպես կոչված, «ավտոմատի» կռվի ժամանակ մարդը գիտե, որ մարտի ժամանակ ինքն ունի պաշտպանվելու նույնքան հնարավորություն, որքան իր վրա հարձակվող հակառակորդ կողմի զինվորը, և իր կենդանի մնալը կախված է նաև իրենից։ Իսկ մարդ-տեխնիկա առճակատման դեպքում ինքը չգիտե, թե ում հետ կռվի։ Հակառակորդը շատ դեպքերում իր հետ կռվում է՝ անհայտ մի սենյակում նստած, և նրա համակարգչի էկրանին ինքը համակարգչային խաղի ժամանակ խոցվող զինվորից շատ չի տարբերվում։ Երբ սպանողը չի տեսնում սպանվող հակառակորդ զինվորին, սպանելը ոչ միայն դառնում է հոգեբանորեն հեշտ հաղթահարելի մի բան, այլև վեր է ածվում խաղային ազարտի։ Սա ապագայի մասին ֆանտաստիկ երկից մի հատված չէ, այլ՝ նոր սերնդի պատերազմի համար արդեն սովորական դարձած իրողություն։ Եվ ցավալին այն է, որ այս պատերազմում մեր զինվորները հայտնվել էին էկրանի վրա թիրախավորվող օբյեկտների դերում։ Սա այն գլխավոր մարտահրավերներից մեկն է, որոնց լուծման ճանապարհները ոչ միայն տեխնիկատեխնոլոգիական ոլորտում են, այլև՝ հոգեբանական ու մարդաբանական։ Ակնհայտ է, որ փոխվում է պատերազմի բնույթը, և փոխվում է դրա ոչ միայն տեխնոլոգիական բնութագիրը, այլև՝ մարդաբանական։ Եվ չնայած այս փոփոխություններին՝ մարդը մնալու է պատերազմի հիմնական գործող անձը։ Եվ մարդու ֆիզիկական ու հոգեբանական պաշտպանվածության աստիճանը ազգերի ու պետությունների գլխավոր խնդիրներից մեկն է դառնում։ Եվ այն այսօր արդեն առաջնային մարտահրավերներից է մեզ համար՝ որպես պատերազմի սարսափները վերապրած հասարակության։ Աղասի Թադևոսյանմշակութային մարդաբան
15:57 - 24 մարտի, 2022
Ի՞նչ սպասել ՆԱՏՕ-ի, G7-ի և ԵՄ գագաթնաժողովներից․ Deutsche Welle

Ի՞նչ սպասել ՆԱՏՕ-ի, G7-ի և ԵՄ գագաթնաժողովներից․ Deutsche Welle

Լուսանկարը՝ AFP/Իրպեն քաղաք Ուկրաինա ռուսական ներխուժումից ուղիղ մեկ ամիս անց՝ մարտի 24-ին, Բրյուսելում այս թեմայի վերաբերյալ կանցկացվի երեք գագաթնաժողով՝ ՆԱՏՕ-ի, G7-ի և Եվրամիության։ Deutsche Welle պարբերականը գրում է դրա մասնակիցների, կայանալիք հանդիպումների օրակարգերի մասին։ Հոդվածը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ։ «Ռուսաստանի՝ Ուկրաինա լայնամասշտաբ ներխուժումից մեկ ամիս անց Արևմուտքում շարունակում են պատերզմը կանգնեցնելու ուղիներ փնտրել։ Մարտի 24-ին Բրյուսելում միանգամից երեք գագաթնաժողով կկայանա՝ ՆԱՏՕ-ի, «Մեծ յոթնյակի» (G7) և Եվրամիության։ Բոլոր երեքին էլ կմասնակցեն Ուկրաինայի և ԱՄՆ նախագահներ Վլադիմիր Զելենսկին և Ջո Բայդենը։ Զելենսկին կմիանա տեսակապի միջոցով, Բայդենը ֆիզիկապես ներկա կլինի․ մարտի 23-ի երեկոյան նա արդեն ժամանել է Բրյուսել։   Ուկրաինական պատերազմի պատճառով պատժամիջոցներ Ռուսաստանի դեմ և էներգետիկա Եվրամիությունն Ուկրաինայի դեմ պատերազմի պատճառով պատժամիջոցների արդեն չորս փաթեթ է սահմանել։ ԵՄ-ում պարբերաբար կրկնում են, որ պատրաստ են նոր սահմանափակումների։ Ընդ որում՝ յուրաքանչյուր նոր փաթեթը կազմելիս ավելի ու ավելի դժվար է դառնում էլ ավելի կոշտ պատժամիջոցներ գտնելը՝ Ռուսաստանին ստիպելու համար դադարեցնել պատերազմը։ Տարբերակներից մեկը Ռուսաստանից էներգակիրների ներկրման արգելքն է։ Նախևառաջ, նավթային էմբարգոյի կոչեր են հնչում, չէ՞ որ «սև ոսկին» ավելի հեշտ է գնել այլընտրանքային մատակարարներից, քան գազը։ Այս առաջարկը չի սատարել ԵՄ խորհուրդը մարտի 21-ին։ գագաթնաժողովներին, ըստ ամենայնի, այս գաղափարը կրկին կքննարկվի։ Սակայն Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը բրյուսելյան հանդիպումների նախօրին ասել է, որ, քանի դեռ պահպանվում է մեծ կախվածությունը ՌԴ էներգակիրներից, էմբարգո չի սահմանվելու։ Միաժամանակ ԵՄ երկրները վստահեցնում են, որ ակտիվորեն աշխատում են այդ կախվածության նվազեցման ուղղությամբ։ Այլ առաջարկներ էլ կան։ Օրինակ՝ ԵՄ-ն կարող է ՌԴ դրոշի տակ նավարկող նավերին արգելել իր նավահանգիստներ մտնել, իսկ ռուսական և բելառուսական բեռնատարներին՝ ապրանք տեղափոխել ԵՄ երկրներ։ Դեռ պարզ չէ, թե արդյոք այսօր կայանալիք գագաթնաժողովների ընթացքում պայմանավորվածություն ձեռք կբերվի նոր պատժամիջոցների մասին, ինչին կողմ է Վաշինգտոնը։ Deutsche Welle-ի երկու աղբյուրները Բրյուսելում ասում են, որ, ամենայն հավանականությամբ, կընդլայնվի ֆիզիկական անձանց, ընկերությունների և բանկերի պատժամիջոցային ցանկը։ Պատժամիջոցների մասին են խոսելու նախևառաջ G7-ի գագաթնաժողովի ընթացքում։ Այն անցկացվելու է այսօր՝ օրվա երկրորդ կեսին, ՆԱՏՕ-ի շտաբ բնակարանում, որտեղ ավելի վաղ անցկացվելու է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ղեկավար շրջանակների հանդիպումը՝ G7-ի երկրների մեծ մասի առաջնորդների, այդ թվում՝ Բայդենի, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի և Կանադայի վարչապետների մասնակցությամբ։ Բրյուսել կժամանի նաև Ճապոնիայի կառավարության ղեկավար Ֆումիո Կիսիդան։   ԵՄ գագաթնաժողովը կքննարկի Ուկրաինայի հետ համերաշխության հիմնադրամի հարցերը Հինգշաբթի երեկոյան կսկսվի Եվրամիության երկօրյա գագաթնաժողովը։ Առաջին օրվա գլխավոր և միակ թեման կլինի պատերազմն Ուկրաինայում, մյուս հարցերը կքննարկվեն ուրբաթ օրը։ Փետրվարի կեսերին՝ դեռևս պատերազմի մեկնարկից առաջ, Եվրախորհրդի նախագահ Շառլ Միշելն արդեն առաջարկել էր Ուկրաինայի համար դոնորների կոնֆերանս անցկացնել։ Այն ժամանակ Ուկրաինայի սահմանի մոտ ռուսական զորքերի կենտրոնացման պատճառով նրա տնտեսական իրավիճակը վատթարանում էր։ Իսկ այժմ այն էլ ավելի է վատթարացել։ Վերջերս Ուկրաինայի ֆինանսների նախարար Սերգեյ Մարչենկոն հայտարարել էր, որ տնտեսության շուրջ 30%-ը չի աշխատում պատերազմի պատճառով։ Կիևը ԵՄ-ից արդեն ստացել է 600 մլն եվրոյի վարկ մակրոֆինանսական օգնության նոր ծրագրի շրջանակում։ Սակայն Բրյուսելում հասկանում են, որ դա քիչ է։ Այժմ Միշելն առաջարկում է Ուկրաինայի հետ համերաշխության հիմնադրամ ստեղծել։ Ինչպես ասել է ԵՄ կառույցներում Deutsche Welle-ի աղբյուրը, կարճաժամկետ հեռանկարում այդ հիմնադրամը պետք է Կիևին միջոցներ տրամադրի պետական իշխանության մարմինների աշխատանքի սատարման, ինչպես նաև պաշտպանունակության ամրապնդման և քաղաքացիների հիմնական՝ բնակարանի, սննդամթերքի, բժշկական ծառայությունների պահանջմունքների բավարարման համար։ Երկարաժամկետ հեռանկարում հիմնադրամից կֆինանսավորվեն մասշտաբային ներդրումներ, որոնք անհրաժեշտ են Ուկրաինայի տնտեսության և ենթակառուցվածքների հետպատերազմյան վերականգնման համար։ Գումարներ կուղղվեն նաև այն նպատակին, որ Ուկրաինան Արևմուտքում տնտեսապես ավելի արմատավորվի։ Deutsche Welle-ի զրուցակցի խոսքով պլանավորվում է հիմնադրամը ստեղծել միջազգային դոնորական կոնֆերանսի օգնությամբ։   ՆԱՏՕ-ն մի կողմ է քաշվել Ուկրաինայի դեմ ՌԴ պատերազմից Պատերազմի մեկնարկից հետո ու Ռուսաստանի ագրեսիային պատասխանելու և Ուկրաինային օգնելու հարցում հիմնական դերը խաղում էր ԵՄ-ն։ Ո՛չ պատժամիջոցները, ո՛չ փախստականներ ընդունելը ՆԱՏՕ-ի գործը չեն։ Սակայն Ուկրաինային ռազմական օգնություն ցուցաբերողն էլ դաշինքը չէ, այլ դրա անդամ պետությունները, ինչպես նաև Եվրամիությունը։ Միակ բանը, որ անում է ՆԱՏՕ-ն վերջին մեկ ամսում, իր արևելյան թևի պաշտպանության ուժեղացումն է՝ Բալթյան երկրներից մինչև Ռումինիա և Բուլղարիա։ Նման զսպվածության պատճառներից մեկն այն է, որ ՆԱՏՕ-ն ջանասիրաբար խուսափում է այն գործողություններից, որոնք Մոսկվան կարող է ներկայացնել որպես պատերազմին դաշինքի միջամտություն։ Այս առումով հատկանշական է մարտի 16-ի դեպքը։ Այդ օրը Բրյուսելում կայացել էր ՆԱՏՕ-ի պաշտպանության նախարարների նիստը։ Հանդիպման ավարտից անմիջապես հետո ԱՄՆ-ն հայտարարել էր Ուկրաինային 800 մլն դոլարի զենքի տրամադրման մասին։ Սակայն դա արել էր Բայդենը Վաշինգտոնում, այլ ոչ թե ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինը՝ Բրյուսելում»։   Նորա Վանյան
14:20 - 24 մարտի, 2022
Համաշխարհային ուղղափառությունում տեկտոնիկ տեղաշարժեր են սպասվում․ Meduza

Համաշխարհային ուղղափառությունում տեկտոնիկ տեղաշարժեր են սպասվում․ Meduza

Մոսկվայի պատրիարքարանի Ուկրաինայի ուղղափառ եկեղեցու (ՈւՈւԵ) թեմերը մեկը մյուսի հետևից դադարում են պատարագների ժամանակ հիշատակել Ռուս ուղղափառ եկեղեցու (ՌՈւԵ) պատրիարք Կիրիլի անունը, ՈւՈւԵ որոշ հոգևորականներ արդեն ինքնավարության կոչ են անում։ Դա արձագանք է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդի քարոզներին, որը փաստացի սատարել է պատերազմն՝ այն անվանելով «մետաֆիզիկական պայքար»։ Նրա դիրքորոշումն, իհարկե քննադատում են նաև ՌՈւԵ օտարերկրյա թեմերը։ Մոսկվայի պատրիարքարանը, որը սատարում է Կրեմլին, պատրիարք Կիրիլի «կայսրական շրջադարձի» պատճառով կարող է շատ բան կորցնել, գրում է Meduza-ն, որի հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ընթերցողին․ «2022 թ-ի մարտի 6-ին՝ Ներման կիրակի, Ռուս ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ, Մոսկվայի և Համայն Ռուսո պատրիարք Կիրիլը քարոզ կարդաց Քրիստոս Փրկիչ տաճարում։ Այդ ժամանակ Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա (այդ երկիրը ներառված է ՌՈւԵ կանոնիկ ենթակայության տարածքում) ընթանում էր արդեն երկրորդ շաբաթը։ Այս քարոզը ՌՈւԵ առաջնորդի առաջին հստակ ելույթն էր պատերազմի մասին։ «Ութ տարի փորձում են ոչնչացնել այն, ինչ կա Դոնբասում։ Իսկ Դոնբասում կա մերժում, այսպես կոչված արժեքների սկզբունքային չընդունում, որոնք այսօր առաջարկվում են նրանց կողմից, ովքեր համաշխարհային իշխանության հավակնություն ունեն․․․ Այսօր այդ իշխանության նկատմամբ հավատարմության յուրօրինակ թեստ կա, յուրօրինակ անցաթուղթ դեպի «երջանիկ» աշխարհ, դեպի ավելորդ սպառման, տեսանելի «ազատության» աշխարհ։ Գիտե՞ք, թե դա ինչ թեստ է։ Դա շատ պարզ և միաժամանակ սարսափելի թեստ է՝ գեյ-շքերթը», - ասել է պատրիարք Կիրիլն իր քարոզի ժամանակ։ Նա հավելել է, որ այդ «թեմայի շուրջ» իսկական «պատերազմ է գնում», իսկ ուղղափառ մարդիկ «մտել են պայքարի մեջ, որը ոչ թե ֆիզիկական, այլ մետաֆիզիկական նշանակություն ունի»։ Քարոզում նա Ուկրաինան հիշատակել է միայն մեկ անգամ՝ հայտարարելով, որ այնտեղ «ճնշում և կոտորում են Դոնբասի մարդկանց»։ Ավելի վաղ՝ մարտի 3-ին, խաղաղության վերականգնման համար իր աղոթքում պատրիարքը խոսել է «օտարալեզուների» մասին, որոնք «պատերազմ են ուզում և Սուրբ Ռուսիո դեմ են դուրս եկել»։ Իր հաջորդ քարոզում մարտի 9-ին նա Ռուսաստանի և Ուկրաինայի բնակիչներին անվանել է «միասնական ռուս ժողովուրդ» և ասել, թե «երրորդ կողմն» ուզում է «թուլացնել Ռուսաստանը, որն իրոք ուժեղ և հզոր երկիր է դարձել»։ «Ռուսիան մի երկիր է, մի ժողովուրդ, բայց շատ ուժեղ գտնվեց այս ժողովուրդը, և նրա ուժից վախեցած հարևանները սկսեցին ամեն ինչ անել, այդ ժողովրդին պառակտելու, այդ ժողովրդի մասերին ներշնչելու, որ նրանք բնավ մի ժողովուրդ չեն, - ասել է պատրիարքն իր նոր քարոզում։ - Եվ մենք գիտենք, թե ինչ սարսափելի գագաթնակետի են հասել այդ ներշնչանքի հետևանքները․․․ Եվ սարսափելի է, որ որոշ կրոնական կազմակերպություններ կան (լեզուս էլ չի պտտվում նրանց կրոնական ասել), որ իրենց քարոզներում խոսում են եղբայրական ռուս ժողովրդի դեմ պայքարի անհրաժեշտության մասին»։ Ըստ ամենայնի՝ պատրիարքը նկատի ուներ ՈւՈւԵ հոգևորականներին և Մոսկվայի պատրիարքարանի Ուկրաինական եկեղեցու ղեկավար միտրոպոլիտ Օնուֆրիին, որը Ռուսաստանի՝ Ուկրաինա ներխուժման  հաջորդ օրը կատարվածն անվանել էր «ռազմական գործողություններ» և ՈւՈւԵ հավատացյալներին կոչ արել աղոթել ուկրաինական զորքերի համար։ Մարտի սկզբին արդեն հայտնի էր Ուկրաինայում 15 թեմերի մասին, որոնք դադարել են տաճարներում հիշատակել պատրիարք Կիրիլի անունը։ Մարտի երկրորդդ կեսի համար կարելի է խոսել շուրջ 20 թեմերի մասին։ Ընդհանուր առմամբ Մոսկվայի պատրիարքարանի ՈւՈւԵ-ն ունի 52 թեմ։ «Մոսկվայի պատրիարքարանի ամսագգրի» նախկին պատասխանատու խմբագիր Սերգեյ Չապնինի խոսքով՝ «պատարագների անցկացման հին ավանդույթի համաձայն՝ ծառայության ժամանակ բավական է հիշատակել միայն տվյալ եկեղեցու եպիսկոպոսի անունը»։ Սակայն ՌՈւԵ-ում հիշատակվում է նաև պատրիարքը․ դա եկեղեցական ղեկավարության նկատմամբ քաղաքական հավատարմության յուրօրինակ արտահայտում է։ «Երբ համայնքը դադարում է դա անել, նա հավատարմություն չի արտահայտում պատրիարքին, ոչ ավելին», - մեկնաբանել է կրոնագետը։ ՈւՈւԵ Սումիի թեմի եպիսկոպոսները որպես պատրիարքին չհիշատակելու պատճառ նշել են այն, որ պատրիարք Կիրիլը «ոչ մի փորձ չի ձեռնարկել՝ պաշտպանելու Ուկրաինայի տառապող ժողովրդին»․ «Այս ծանր իրավիճակում․․․ մենք որոշել ենք դադարել հիշատակել Մոսկվայի պատրիարքի անունը մեր պատարագների ընթացքում։ Այս որոշումը թելադրված է նաև մեր հավատացյալների պահանջով, որոնք, ավաղ, էլ չեն ուզում մեր տաճարներում լսել պատրիարք Կիրիլի անունը»։ ՈւՈւԵ որոշ թեմեր (օրինակ՝ Լվովի, Ժիտոմիրի, Ռովնոյի) ընդհանրապես ղեկավարությանը կոչ են արել շարժվել դեպի լիակատար անկախություն ՌՈւԵ-ից։ Ռուսաց եկեղեցու պատրիարքի դիրքորոշումը քննադատել է նաև Փարիզի արքեպիսկոպոսարանը, որը նույնպես ՌՈւԵ կազմում է, ինչպես նաև Լիտվայի թեմի առաջնորդը։ Բացի այդ, հաշտության և պատերազմի դադարեցման կոչ պարունակող հանրագրի տակ ստորագրել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցում ծառայող ավելի քան 280 հոգևորական։ Կրոնական հարցերի փորձագետները, որոնց հետ զրուցել է Meduza-ն, գրեթե չեն կասկածում, որ Մոսկվայի պատրիարքարանի ՈւՈւԵ-ն կլքի Ռուս ուղղափառ եկեղեցու շարքերը, և ընդգծում են, որ դա շատ լուրջ կորուստ է ՌՈւԵ-ի համար։ «Դա շուրջ 12,5  հազար ծխական համայնք է, ավելի քան 10 հազար հոգևորական», — նշում են նրանք։ Meduza-ի կողմից հարցված բոլոր փորձագետները կանխատեսում են, որ ՈւՈւԵ-ն ՌՈւԵ-ից դուրս գալու որոշում է կայացնելու ռազմական գործողությունների ավարտից հետո։ Մոսկվայի պատրիարքարանը, սակայն, կարող է կորցնել ոչ միայն ՈւՈւԵ-ն, այլև Արևմտաեվրոպական արքեպիսկոպոսարանը, որի առաջնորդն արդեն քննադատել է պատրիարք Կիրիլի դիրքորոշումը։ Եկեղեցուց կարող են անջատվել նաև Եվրոպայի առանձին ծխական համայնքներ։ Կրոնի սոցիոլոգ Նիկոլայ Միտրոխինի կարծիքով՝ Ռուս ուղղափառ եկեղեցուց կարող է անջատվել նաև մոլդովական եկեղեցին։ Իսկ «Մոսկվայի պատրիարքարանի ամսագրի» նախկին խմբագիր Սերգեյ Չապնինն ասում է․ «Ռուսաստանը [Ուկրաինայի պատերազմի պատճառով] քաղաքական և տնտեսական մեկուսացման մեջ է հայտնվել, Ռուս ուղղափառ եկեղեցին, ըստ ամենայնի, նույնպես շուտով կմեկուսանա ողջ քրիստոնյա աշխարհից՝ եկեղեցու ղեկավարության կողմից պատերազմի արդարացման պատճառով»։ Կատարվող իրադարձությունները պատրիարք Կիրիլի և ՌՈւԵ-ի՝ նրան հավատարիմ բարձրաստիճան հոգևորականների կայսրական եկեղեցական քաղաքականության հետևանքն են, կարծում են փորձագետները։ Սերգեյ Չապնինն էլ պատրիարք Կիրիլի գործունեությունն անվանում է «կայսրական եկեղեցու վերականգնման փորձ»՝ ինչպես տարածքների վերահսկման, այնպես էլ պետական մեքենային մոտ լինելու տեսանկյունից»։ Նորա Վանյան
17:45 - 23 մարտի, 2022
Արևմուտքը քննարկում է G20-ին Ռուսաստանի անդամակցությունը դադարեցնելու հարցը․ Reuters

Արևմուտքը քննարկում է G20-ին Ռուսաստանի անդամակցությունը դադարեցնելու հարցը․ Reuters

Լուսանկարը՝ Reuters-ի ԱՄՆ-ն և նրա արևմտյան դաշնակիցները քննարկում են, թե արդյոք Ռուսաստանը պետք է շարունակի անդամակցել «Մեծ քսանյակ»-ին (G20) Ուկրաինա ներխուժելուց հետո։ Այս մասին հայտնում է Reuters-ը՝ վկայակոչելով քննարկումներին մասնակցած իր աղբյուրները։ Վերջիններս հաղորդում են, որ Ռուսաստանին խմբից ամբողջությամբ դուրս թողնելու ցանկացած փորձի դեպքում կազմակերպության մյուս անդամները, մասնավորապես՝ Չինաստանը, Հնդկաստանը, Սաուդյան Արաբիան և մյուսները, վետո կդնեն։ Եվ սա մեծացնում է այն հավանականությունը որ դրա փոխարեն որոշ երկրներ պարզապես բաց կթողնեն G20-ի այս տարվա հանդիպումները։ G20-ը, ինչպես նաև G7-ը, որի անդամներն են ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Իտալիան, Կանադան, Ճապոնիան և Մեծ Բրիտանիան, առանցքային միջազգային հարթակներ են, որոնք զբաղվում են տարատեսակ հարցերով՝ կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարից մինչև տրանսսահմանային գործարքներ։ Արևմտյան երկրները Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցներ են կիրառել, որոնք ուղղված են նրա տնտեսական մեկուսացմանը։ Մասնավորապես, Ռուսաստանը զրկվել է «SWIFT» գլոբալ վճարային համակարգից, սահմանափակվել են նրա կենտրոնական բանկի գործարքները։ «Քննարկումներ են եղել այն մասին, թե արդյոք տեղին է, որ Ռուսաստանը G20-ի մաս կազմի։ Եթե Ռուսաստանը շարունակի անդամակցել կազմակերպությանը, այն կդառնա պակաս օգտակար»,- ասել է Reuters-ի աղբյուրը G7-ում։ Այն հարցին, թե արդյոք Բրյուսելում այս շաբաթ դաշնակիցների հետ կայանալիք հանդիպմանն ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը քայլեր կձեռնարկի՞ Ռուսաստանին G20-ից դուրս թողնելու համար, ԱՄՆ ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջեյք Սալիվանը Սպիտակ տանը լրագրողներին ասել է․ «Կարծում ենք, որ միջազգային ինստիտուտներում և միջազգային հանրությունում ամեն ինչ չի կարող սովորականի պես մնալ Ռուսաստանի համար»։ Սակայն այլ հայտարարություններ անելուց առաջ Միացյալ Նահանգները պլանավորում է խորհրդակցել դաշնակիցների հետ, ասել է Սալիվանը։ Եվրամիությունում Reuters-ի աղբյուրը ևս հաստատել է կայանալիք հանդիպումների ընթացքում G20-ում Ռուսաստանի կարգավիճակի քննարկման փաստը։ Ներկա պահին կազմակերպությունում նախագահում է Ինդոնեզիան։ «Ինդոնեզիային հասկացրել են, որ Ռուսաստանի ներկայությունը կայանալիք հանդիպումներին բավականին խնդրահարույց է եվրոպական երկրների համար»,- ասել է աղբյուրը՝ հավելելով, որ երկրի անդամակցությունը դադարեցնելու հստակ գործընթաց չկա։ Երեկ Լեհաստանը հայտարարել է, որ ամերիկյան առևտրային հարցերով զբաղվող պաշտոնյաներին առաջարկել է Ռուսաստանին փոխարինել G20-ում, և ստացել է «դրական պատասխան»։ ԱՄՆ առևտրի նախարարության ներկայացուցիչը հաղորդել է, որ նախորդ շաբաթ «հաջողված հանդիպում» է տեղի ունեցել Լեհաստանի տնտեսական զարգացման և տեխնոլոգիաների նախարար Պյոտր Նովակի և ԱՄՆ առևտրի նախարար Ջինա Ռայմոնդոյի հետ, սակայն ընդգծել է․ «Նա (Ռայմոնդոն) ուրախ էր լսել Լեհաստանի կարծիքը մի շարք հարցերի վերաբերյալ, այդ թվում՝ G20-ի աշխատանքի, սակայն ԱՄՆ կառավարության անունից դիրքորոշում չի հայտնել G20-ի վերաբերյալ նրա առաջարկի մասին»։ G7-ում Reuters-ի աղբյուրն ասել է, որ քիչ հավանական է, որ G20-ում նախագահող Ինդոնեզիան կամ դրա անդամներ Հնդկաստանը, Բրազիլիան, Հարավային Աֆրիկան և Չինաստանը համաձայնեն կազմակերպությունից դուրս թողնել Ռուսաստանին։ G20-ի անդամ ասիական երկրներից մեկի ներկայացուցիչն ասել է, որ «Ռուսաստանին հնարավոր չէ զրկել G20-ի անդամակցությունից», եթե միայն Մոսկվան ինքն այդպիսի որոշում չկայացնի։  «G20-ին Ռուսաստանի անդամակցության կասեցման ընթացակարգեր պարզապես չկան»,- նշել է նա։ Ինդոնեզիայի ԱԳՆ-ն հրաժարվել է մեկնաբանել Ռուսաստանի անդամակցությունը կասեցնելու կոչերը։ Երկրի կենտրոնական բանկի կառավարչի տեղակալ Դոդի Բուդի Վալույոն մարտի 21-ին հայտարարել է, որ Ինդոնեզիայի դիրքորոշումը միշտ չեզոք է եղել, սակայն նշել է, որ, հաշվի առնելով այս հարցում առկա տարաձայնությունները, G20-ում իր նախագահության շրջանակում կփորձի լուծել ցանկացած խնդիր։ Վալույոն հավելել է, որ Ռուսաստանը G20-ի հանդիպումներին ներկա լինելու «խիստ պարտավորություն» ունի, և կազմակերպության մյուս անդամները չեն կարող նրան արգելել մասնակցել դրանց։   Նորա Վանյան
12:55 - 23 մարտի, 2022
Ինչո՞ւ է Մարիուպոլն այդքան կարևոր ռուսական զորքերի համար. The Guardian

Ինչո՞ւ է Մարիուպոլն այդքան կարևոր ռուսական զորքերի համար. The Guardian

Արդեն երեք շաբաթ է՝ ռուսական զորքերը պաշարել են ուկրաինական նավահանգստային Մարիուպոլ քաղաքը։ 100-200 հազար մարդ փակված է քաղաքում, որն անխղճորեն ռմբակոծվում է, գրում է The Guardian-ը։ Պարբերականի հոդվածը ներկայացնում ենք ստորև․ «Տեղի իշխանությունն ասում է, որ քաղաքային ենթակառուցվածքների 80%-ն ավերվել է, դրանց մի մասն այլևս հնարավոր չէ վերականգնել։ Քաղաքը մնացել է առանց ջրի, էլեկտրականության և ջեռուցման, իսկ զոհվածների թիվն անհամար է։ Այս շաբաթ Ուկրաինան մերժել է Մարիուպոլը հանձնելու Ռուսաստանի վերջնագիրը։ Մարիուպոլի անկումը տնտեսական հուժկու հարված կլինի Ուկրաինայի և խորհրդանշական հաղթանակ՝ Ռուսաստանի համար։ «Մարիուպոլը գործնական և խորհրդանշական նշանություն ունի Ռուսաստանի համար», — Guardian-ին ասել է Կիևի էկոնոմիկայի դպրոցի Տնտեսական լրագրությունում որակավորման բարձրացման կենտրոնի ղեկավար Անդրեյ Յանիցկին։ «Դա խոշոր նավահանգստային քաղաք է և ուկրաինական զինված ուժերի տեղակայման վայր։ Այնպես որ, եթե ռուսներն ուզում են ցամաքային միջանցք ունենալ [Դոնբասից] Ղրիմ, նրանք պետք է վերահսկողության տակ առնեն քաղաքը»։ 2014 թ-ից Մարիուպոլը 30 կմ հեռավորության վրա է Ռուսաստանի վերհսկողության տակ գտնվող Դոնբաս անջատողական շրջանից։   Տնտեսական շնչահեղձություն Մարիուպոլը մետաղագործական կենտրոն է, որտեղ տեղակայված են սև մետալուրգիական գործարաններ, ծանր մեքենայաշինության արտադրամասեր և նավերի վերանորոգման կետեր։ Մարիուպոլում են գտնվում Ուկրաինայի խոշորագույն մետաղագործական գործարանները, որոնք պատկանում են երկրի «Մետինվեստ» առաջատար մետաղագործական ընկերությունների խմբին։ Դրանցից մեկն՝ «Ազովստալն», այս շաբաթ մեծապես վնասվել է ռուսական կողմի հրետակոծության հետևանքով։ Յանիցկիի խոսքով՝ ռուսական բանակը հարվածներ է հասցնում ոչ միայն քաղաքացիական, այլև տնտեսական ենթակառուցվածքներին՝ ձգտելով հնարավորինս մեծ վնաս պատճառել։ Մարիուպոլում է նաև Ազովի ծովի խոշորագույն առևտրային նավահանգիստը, որտեղից Ուկրաինան արտահանում է հացահատիկ, երկաթ և պողպատ, ինչպես նաև ծանր տեխնիկա։ 2021 թ-ին Մարիուպոլի նավահանգստից ուկրաինական արտահանման հիմնական ուղղություններն են եղել Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի երկրները, մասնավորապես՝ Իտալիան, Լիբանանը և Թուրքիան։ Նավահանգիստը մեծապես տուժել է Դոնբասում պատերազմի մեկնարկից հետո՝ զրկվելով նախկին շուկաներից տարանցիկ բեռնափոխադրումների հոսքերից, այդ թվում՝Ռուսաստանից։ Ղրիմի բռնակցումից հետո Ռուսաստանը կամուրջ է կառուցել, որը թերակղզին կապում է ցամաքի հետ, և միակողմանի կարգով  սահմանափակումներ մտցրել Կերչի նեղուցով նավերի երթևեկի համար։   Խորհրդանշական իմաստ ու քարոզչություն Յանիցկու խոսքով՝ Մարիուպոլը խորհրդանշական իմաստ էլ ունի։ 2014 թ-ին Մարիուպոլը՝ Դոնեցկի մարզի մեծությամբ երկրորդ քաղաքը, դիմացել է ռուսամետ ուժերի կարճաժամկետ օկուպացիային։ Այն բանից հետո, երբ Ուկրաինան կորցրել է վերահսկողությունը Դոնեցկի շրջկենտրոնի նկատմամբ, Մարուպոլն ընդունել է Դոնբասի օկուպացված հատվածներից ներքին տեղահանվածերի ամենամեծ հոսքը՝ 96 հազար մարդ 2019 թ-ի դրությամբ։ Մարիուպոլը ոչ միայն այն հատվածում է, որին հավակնում է այսպես կոչված Դոնեցկի ժողովրդական հանրապետությունը, որի անկախությունը Ռուսաստանը ճանաչել է լայնամասշտաբ հարձակումից առաջ, այլև Վլադիմիր Պուտինի «Նովոռոսիա» հայեցակարգի մի մասն է, տարածքի, որը Սև ծովի ափի երկայնքով տարածվում է դեպի Ուկրաինայի արևելք և հարավ, այս տարածքները Պուտինը դիտարկում է որպես «ռուսական պատմական հողեր»։  Մարիուպոլի գրավումը հսկայական հաղթանակ կլիներ նաև Կրեմլի քարոզչության համար, որն Ուկրաինան ներկայացնում է որպես նացիստների կողմից ղեկավարվող երկիր, իսկ պատերազմը՝ որպես «դենացիֆիկացիա»։ Քաղաքը եղել է նաև «Ազով» գումարտակի տեղակյաման վայր, որը կապում են ուլտրաաջ և նեոնացիստական խմբավորումների հետ։ Թեև դրանք Ուկրաինայի Ազգային գվարդիայի միայն չնչին մասն են կազմում՝ ռուսական քարոզչությունը պնդում է, որ «Ազովի» մարտիկները պատասխանատվություն են կրում Մարիուպոլում խաղաղ բնակիչների սպանության և ավերածությունների համար»։ Նորա Վանյան
21:02 - 22 մարտի, 2022
Պատերազմն Ուկրաինայում կարող է պարենային ճգնաժամի պատճառ դառնալ․ The New York Times

Պատերազմն Ուկրաինայում կարող է պարենային ճգնաժամի պատճառ դառնալ․ The New York Times

Ուկրաինայում սկսված պատերազմը շոկի մեջ է գցել համաշխարհային էներգետիկ շուկաները։ Իսկ հիմա մոլորակը բախվել է էլ ավելի մեծ ճգնաժամի՝ պարենի պակասի, գրում է The New York Times-ը, որի հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ստորև։ «Ցորենի, եգիպտացորենի և գարու համաշխարհային պաշարների էական մասը չի արտահանվել Ռուսաստանից և Ուկրաինայից, իսկ պարարտանյութերի մեծ մասը մնացել է Ռուսաստանում և Բելառուսում։ Արդյունքում՝ պարենի և պարարտանյութերի համաշխարհային գները սկսել են սրընթաց աճել։ Ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից ի վեր ցորենի գներն աճել են 21%-ով, գարու գները՝ 33%-ով, իսկ որոշ պարարտանյութերինը՝ 40%-ով։ Այս ցնցումներին գումարվում են լուրջ խնդիրները՝ համավարակը, մատակարարման դժվարություններն, էներգակիրների բարձր գներն ու վերջին ժամանակների երաշտները, ջրհեղեղներն ու հրդեհները, որոնք արդեն հանգեցրել են գների աճի և մատակարարումների կրճատման։ Տնտեսագետները, հումանիտար օգնություն տրամադրող կազմակերպություններն ու պաշտոնյաները զգուշացնում են հետևանքների մասին․ աշխարհում աճելու է սովի մակարդակը։ Սննդամթերքի, պարարտանյութերի, նավթի, գազի և նույնիսկ մետաղների՝ ալյումինի, նիկելի և պալադիումի գներն արագ աճում են, և փորձագետները կանխատեսում են, որ իրավիճակն էլ ավելի է վատթարանալու։ «Երկրորդ աշխարհամարտից ի վեր նման նախադեպ չի եղել», - ասում է ՄԱԿ Պարենի համաշխարհային ծրագրի գործադիր տնօրեն Դևիդ Բիսլին։ Ուկրաինական ֆերմերական տնտեսությունները կարող են բաց թողնել գյուղատնտեսական կուլտուրաների ցանքի և բերքահավաքի կարևոր շրջանները։ Պարարտանյութեր արտադրող եվրոպական գործարանները զգալիորեն կրճատում են արտադրանքն էներգակիրների թանկացման պատճառով։ Բրազիլիայից մինչև Տեխաս ֆերմերները նվազեցնում են պարարտանյութերի օգտագործումն, ինչն ազդելու է բերքի ծավալների վրա։ Չինաստանը, որտեղ ուժեղ ջրհեղեղների պատճառով ցորենի ամենաքիչ բերքն է եղել վերջին տասնամյակների ընթացքում, պլանավորում է նոր խմբաքանակ գնել, իսկ Հնդկաստանում, որը սովորաբար արտահանում է ոչ մեծ քանակությամբ ցորեն, դրա արտահանման պահանջարկն, անցյալ տարվա համեմատ, աճել է ավելի քան եռակի։ Ողջ աշխարհում դա հանգեցնելու է նպարեղենի գների էլ ավելի մեծ աճի։ Գների այս աճը կարող է ծանր դրության մեջ գցել նրանց, ովքեր արդեն պարենային անապահովության շեմին են։ Համավարակի ընթացքում սովի ցուցանիշն աճել է շուրջ 18%-ով՝ ներառելով 720-811 միլիոն մարդու։ ՄԱԿ մարտի տվյալներով՝ համաշխարհային պարենային շուկայի վրա պատերազմի ազդեցության հետևանքով՝ ևս 7,6-13,1 միլիոն մարդ կարող է բախվել սովի խնդրի։ Գրեթե յուրաքանչյուր երկիր ստիպված կլինի հաշվի նստել ավելի բարձր գների հետ այն դեպքում, երբ որոշներում կարող է անհրաժեշտ քանակությամբ պարենամթերք գտնելու խնդիր առաջանալ։ Հայաստանը, Մոնղոլիան, Ղազախստանն ու Էրիթրեան ցորենը գրեթե ամբողջությամբ ներկրում են Ռուսաստանից և Ուկրաինայից, նրանք ստիպված կլինեն նոր աղբյուրներ գտնել։ Սակայն նրանք այս հարցում մրցակցում են շատ ավելի խոշոր գնորդների՝ Թուրքիայի, Եգիպտոսի, Բանգլադեշի և Իրանի հետ, որոնք ցորենի գրեթե 60%-ն էին ստանում այս երկու հակամարտող երկրներից։ Եվ այս բոլոր երկրները միասին հավակնելու են ավելի փոքր առաջարկի, քանի որ աշխարհում ցորենի ամենախոշոր արտադրող ու սպառող Չինաստանն այս տարի պատրաստվում է համաշխարհային շուկաներից գնել շատ ավելի մեծ քանակությամբ ցորեն, քան սովորաբար։ Պարենային ապրանքների գների աճն աղքատ աֆրիկյան և արաբական երկրներում տարիներով եղել է սոցիալական և քաղաքական ցնցումների խթան, և այդտեղ հիմնական սննդամթերքն, օրինակ՝ հացը, սուբսիդավորվել է՝ նման խնդիրներից խուսափելու համար։ Սակայն տնտեսագետներն ասում են, որ այս երկրների տնտեսությունն ու բյուջեն, որոնք, առանց այն էլ տուժել են համավարակից և էներգակիրների բարձր գներից, այժմ կարող են չդիմանալ պարենամթերքի թանկացմանը։ Վերջին հինգ տարում Ռուսաստանին և Ուկրաինային բաժին էր ընկնում աշխարհում ցորենի արտահանման գրեթե 30%-ը, եգիպտացորենի 17%-ը, գարու 32%-ը, ձեթի 75%-ը։ Այժմ Ռուսաստանը չի կարողանում պարենամթերք արտահանել հիմնականում պատժամիջոցերի պատճառով, իսկ Ուկրաինան ֆիզիկապես հնարավորություն չունի դա անելու․ Ռուսաստանն արգելափակել է Սև ծովն արտահանման համար, իսկ Ուկրաինան բավականաչափ երկաթուղային շարժակազմ չունի ցամաքով մթերք տեղափոխելու համար։ Այլ խոչընդոտներ էլ կան։ ՄԱԿ-ի տվյալներով՝ ուկրաինական գյուղատնտեսական նշանակության հողերի մինչև 30%-ը կարող է ռազմական գործողությունների գոտու վերածվել։ Իսկ եթե հաշվի առնենք, որ միլիոնավոր ուկրաինացիներ լքում են երկիրը կամ մեկնում ճակատ, քչերն են մնում՝ դաշտերում աշխատելու համար։ Ռուսական և ուկրաինական ցորենը հեշտ չէ փոխարինել։ ՄԱԿ տվյալներով՝ ԱՄՆ և Կանադայի պաշարները սահմանափակ են, Արգենտինան սահմանափակում է արտահանումն, իսկ Ավստրալիան արդեն գերծանրաբեռնված է։ Պատերազմը սպառնում է նաև պարարտանյութերի պակաս առաջացնել։ Ռուսաստանը պարարտանյութերի խոշորագույն արտահանողն է աշխարհում և ապահովում է համաշխարհային պահանջարկի շուրջ 15%-ը։ Այս ամիս, երբ աշխարհում ֆերմերները պատրաստվում էին ցանքի, Ռուսաստանն իր արտադրողներին հրահանգել է դադարեցնել արտահանումը։ Պատժամիջոցները հարվածել են նաև Ռուսաստանի դաշնակից Բելառուսին, որը կալիումական պարարտանյութերի առաջատար արտադրողն է։ Սպառողների համար ևս մեկ չարագույժ ազդակ էր այն, որ այս ամիս պարարտանյութերի եվրոպական արտադրողները հայտարարեցին արտադրանքը կրճատելու կամ դադարեցնելու մասին՝ էներգակիրների կտրուկ թանկացման պատճառով։ Իսկ պարարտանյութերի համաշխարհային գները վերջին մեկ տարում աճել են կրկնակի կամ եռակի»։ Նորա Վանյան  
23:55 - 21 մարտի, 2022
Եվրամիությունը դիտարկում է Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցների սահմանումը, այդ թվում՝ նավթի արգելքը․ Reuters

Եվրամիությունը դիտարկում է Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցների սահմանումը, այդ թվում՝ նավթի արգելքը․ Reuters

Եվրամիությունը պետք է խստացնի Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները՝ կենտրոնանալով էներգետիկ ոլորտի վրա, Reuters-ի փոխանցմամբ՝ Բրյուսելում հայտարարել են Լիտվայի և Իռլանդիայի արտգործնախարարները։ Բալթյան երկրներն, այդ թվում՝ Լիտվան, պնդում են, որ պետք է նավթի էմբարգո սահմանվի՝ որպես հաջորդ տրամաբանական քայլ, նշել են Reuters-ի աղբյուրերը։ Սակայն Գերմանիան կոչ է անում հապճեպ որոշումներ չկայացնել՝ հաշվի առնելով Եվրոպայում էներգակիրների արդեն բարձր գները։ «Մենք չենք կարող խուսափել էներգետիկ ոլորտի մասին խոսելուց, և անկասկած կարող ենք խոսել նավթի մասին, քանի որ այն ապահովում է ամենամեծ եկամուտը Ռուսաստանի բյուջեում», - ասել է Լիտվայի արտգործնախարար Գաբրիելյուս Լանդսբերգիսը։ Կրեմլի դեմ վերջին երեք շաբաթվա ընթացում ԵՄ սահմանած պատժամիջոցների չորս փաթեթները Ռուսաստանին չեն ստիպել փոխել մոտեցումներն ուկրաինական հարցում։ Այդ պատժամիջոցները տարածվում են Ռուսաստանի և Բելառուսի 685 քաղաքացու, ինչպես նաև՝ ռուսական ֆինանսական և առևտրային ոլորտների վրա։ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը հինգշաբթի Բրյուսել է ժամանելու՝ ՆԱՏՕ-ի, ԵՄ և G7-ի գագաթաժողովներին մասնակցելու, որոնց ընթացքում քննարկվելու է Մոսկվայի դեմ Արևմուտքի պատժամիջոցների խստացումը։ Պատժամիջոցների հինգերորդ փաթեթն ընդլայնելու է ԵՄ «սև ցուցակները»՝ ներառելով նոր անուններ։ Սակայն, հաշվի առնելով ԵՄ կախվածությունը ռուսական էներգակիրներից, տնտեսական առումով ամենաբարդ հարցը ռուսական նավթի ներկրման սահմանափակումն է, որն արդեն կիրառել են ԱՄՆ-ն ու Մեծ Բրիտանիան։ Reuters-ի աղբյուրները նշել են, որ Ուկրաինայում քիմիական զենքի կիրառումը կամ դրա մայրաքաղաք Կիևի հուժկու հրետակոծումը կարող է խթան լինել էներգետիկ էմբարգոյի սահմանման համար։ Մոսկվան էլ զգուշացրել է, որ ռուսական նավթի դեմ ԵՄ պատժամիջոցները կարող են իրեն ստիպել փակել գազատարը դեպի Եվրոպա։ Ներկա պահին Եվրամիությունը, որի գազի սպառման 40%-ն ապահվում է Ռուսաստանը, իսկ դրա անդամ Գերմանիան այս հարցում ամենամեծ կախվածությունն ունի Եմ երկրների շարքում, տարակարծիք է էներգետիկ խնդրի լուծման հարցում։ Ֆրանսիայի դիրքորոշումը, որն այժմ նախագահում է ԵՄ-ում, վճռորոշն է լինելու։ Իսկ այդ երկրի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ պատժամիջոցների հարցում «տաբուներ» լինել չեն կարող։ Նորա Վանյան
16:36 - 21 մարտի, 2022
Հայաստանում ապաստանած ռուսաստանցի մասնագետների մասին․ The New York Times-ի անդրադարձը

Հայաստանում ապաստանած ռուսաստանցի մասնագետների մասին․ The New York Times-ի անդրադարձը

Գլխավոր լուսանկարը՝ The New York Times-ի, Երեւանի «Lumen» սրճարան Ամերիկյան The New York Times պարբերականը հոդված է գրել ուկրաինական պատերազմի և Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների պատճառով ՌԴ-ից Հայաստան տեղափոխված ռուսաստանցի տարբեր մասնագետների մասին։ Հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ընթերցողին։   «Հայաստանի մայրաքաղաքի «Lumen» սրճարան ռուսաստանցիները գալիս են, հենց բացվում են դռները, սուրճ են պատվիրում, բացում Apple նոութբուքերն ու փորձում կողմնորոշվել, թե ինչպես նոր կյանք սկսել, երբ դրա համար տարբերակները գնալով նվազում են։ Սրճարանում հնչող ֆոնային երաժշտությունը և արևի շողերով լուսավորված հանգիստ միջավայրը արմատապես տարբերվում է նրանից, թե ինչպես են նրանք հապճեպ լքել սեփական երկիրը՝ թողնելով ծնողներին, ընտանի կենդանիներին և զրկվելով տանը լինելու զգացողությունից, երբ անցյալ ամիս Ռուսաստանը ներխուժել է Ուկրաինա։ «Այս պատերազմը մի բան էր, որն, ինչպես կարծում էի, երբեք չի կարող լինել, - ասում է 29-ամյա մոսկվացի Պոլինա Լոսևան, որը մասնագիտությամբ վեբ-դիզայներ է և աշխատում է ռուսաստանյան ՏՏ ընկերությունում, որի անունը չի ցանկացել նշել։ - Երբ ամեն ինչ սկսվեց, ինձ թվաց, որ հիմա ամեն ինչ հնարավոր է։ Արդեն հիմա մարդկանց բանտ են նստեցնում Ֆեյսբուքում ինչ-որ անմեղ գրառումների համար։ Հեռանալն ավելի անվտանգ էր»։ Սա ուրիշ արտագաղթ է․ տասնյակ հազարավոր երիտասարդ, քաղաքներում ապրող բազմալեզու մասնագետներ կարող են հեռավար աշխատել ցանկացած վայրից, նրանցից շատերն աշխատում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում կամ ֆրիլանսերներ են ստեղծագործական ոլորտներում։ Ռուսաստանը կորցնում է հեռանկարային երիտասարդ մասնագետների, որոնք գլոբալ տնտեսության մի մասն էին, որը խզում է կապերն նրանց երկրի հետ։ Պաշտոնական տվյալներով՝ պատերազմի մեկնարկից առաջ շուրջ 3000-4000 ռուսաստանցի է Հայաստանում գրանցված եղել՝ որպես աշխատող։ Սակայն ներխուժմանը հաջորդած երկու շաբաթում գրեթե ամեն օր այս փոքրիկ երկիր է ժամանում նվազագույնը նույն թվով ռուսաստանցի։ Մինչ հազարավոր մարդիկ այստեղից տեղափոխվում են այլ երկրներ, Հայաստանի պաշտոնյաներն անցյալ շաբաթվա վերջին հայտարարել են, որ շուրջ 20 հազար մարդ մնացել է։ Եվս տանյակ հազարավոր մարդիկ ուզում են նոր կյանք սկսել այլ երկրներում։ Արտագաղթի արագ տեմպն ու մասշտաբները վկայում են այն հսկայական տեղաշարժի մասին, որը Ռուսաստանում առաջացրել է ներխուժումն Ուկրաինա։ Թեև Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ճնշել է այլակարծությունը՝ մինչև անցյալ ամիս Ռուսաստանը եղել է մի երկիր, որտեղից մարդիկ համեմատաբար անարգել կարողացել են արտասահման մեկնել ճամփորդելու, համացանցը եղել է գրեթե առանց գրաքննության՝ հարթակ ծառայելով անկախ լրատվամիջոցների համար, բարգավաճում էր տեխնոլոգիական արդյունաբերությունը, երկիրն ուներ համախարհային մակարդակի արվեստ։ Կյանքը լավն էր, ասում են էմիգրանտները։ Հայաստանում նորեկների մոտ կառավարվող խուճապին գումարվում է մեղքի զգացումն այն բանի համար, որ նրանք լքել են իրենց ընտանիքներն, ընկերներին և հայրենիքը, ինչպես նաև անկաշկանդ արտահայտվելու վախն ու թախիծը, որ երկիրը, որն իրենք սիրում են, անում է այն, ինչ իրենց դուր չի գալիս։ «Երկիրը լքածների մեծ մասը դեմ է պատերազմին, որովհետև նրանք կապված են աշխարհի հետ, նրանք հասկանում են, թե ինչ է կատարվում», - ասում է խաղային ոլորտի կիպրոսյան ընկերության համահիմնադիր Իվանը։ Նա և մյուս ռուսաստանցի վտարանդիները, որոնց հետ խոսել ենք, ասում են, որ չեն ուզում նշել իրենց ազգանունները, որ հայենիքում հետևանքներ չառաջանան։ Պոլինա Լոսևան և նրա 32-ամյա զուգընկեր Ռոման Ժիգալովը, որը որպես վեբ-ծրագրավորող է աշխատում նույն ընկերությունում, ինչ Պոլինան, նստած են լեփ-լեցուն սրճարանում և գիշերակացի տեղ են փնտրում։ «Մեկ ամիս առաջ ես չէի ուզում որևէ այլ երկիր տեղափոխվել, - ասում է Պոլինան։ - Բայց հիմա չեմ ուզում վերադառնալ։ Դա այլևս այն երկիրը չէ, որտեղ ես ուզում եմ ապրել»։ Սրճարանի մյուս սեղանների մոտ երիտասարդ ռուսաստանցիներն աշխատում են նոութբուքերով, ոմանք՝ Zoom-հանդիպումների մասնակցում, մյուսները՝ մատչելի գներով բնակարան փնտրում որովհետև նրանց խնայողություններն անհասանելի են։ Ռուբլու փոխարժեքի անկումը և Հայաստանում բնակարանների գների կտրուկ աճը, որոնք դոլարով են հաշվարկվում, ստիպել են մոսկովյան ոճային բնակարաններին սովոր ռուսաստանցիներին մտածել ոչ թանկ հյուրանոցներից էլ ավելի էժան  հոսթելներ տեղափոխվելու մասին՝ երկհարկանի մահճակալներով և ընդհանուր սանհանգույցով։ Հայաստան տեղափոխվածների մեծ մասն աշխատում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և այլ ոլորտներում, որոնք սերտորեն կախված են համացանցի անխափան հասանելիությունից և միջազգային բանկային համակարգերից, The New York Times-ին ասել է Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը։ Սակայն Ռուսաստանը լքածների շրջանում կան նաև բլոգերներ, լրագրողներ և ակտիվիստներ, որոնք կալանավորվելու մտավախություն են ունեցել, քանի որ երկրում դրակոնյան նոր օրենք է գործում, որը հանցագործություն է դարձնում Ուկրաինայի համատեքստում անգամ «պատերազմ» բառի օգտագործումը։ Վերջերս Հայաստան ժամանած ռուսաստանցիներից ոմանք ասում են, որ պայմանագրեր ունեն, որոնցով իրենց կվճարեն գոնե մի քանի ամսվա հեռավար աշխատանքի համար, եթե իրենք կարողանան փողերը ստանալու ձևեր գտնել։ Մյուսներն ասում են, որ իրենց Հայաստան են տեղափոխել ամերիկայն և ՏՏ ոլորտի այլ ընկերություններ, որոնք շարունակում են իրենց աշխատավարձ վճարել։ Սակայն շատերը դժվար դրության մեջ են հայտնել՝ փորձելով բավականաչափ գումար հավաքել՝ բնակարանների համար վճարելու։ Visa-ն, Mastercard-ն ու PayPal-ը կապերը խզել են Ռուսաստանի հետ, առցանց վճարումների համար նրան թողնելով միայն ռուսական «Միր» բանկային քարտերը։ Դրանք ընդունում են Հայաստանն ու մի քանի այլ երկրներ։ 26-ամյա Կատյան, որը նախածգերի մենեջեր է ռուսական մարդասիրական կազմակերպությունում, պատմել է, որ Մոսկվայից մեկնելուց առաջ ինքն ու իր զուգընկերը երեք ժամ բանկոմատից բանկոմատ են անցել՝ դոլար կանխիկացնելու համար, բայց ապարդյուն։ Բանկոմատներից յուրաքանչյուրի մոտ թիկնապահներով անձինք խցկվել են հերթի մեջ՝ միանգամից 5 000 դոլար կանխիկացնելով և դատարկելով բանկոմատները, պատմում է Կատյան։ «Մենք ոչինչ չէինք կարող ասել, որովհետև դա կարող էր վտանգավոր լինել», - ասում է նա։ Տասնյակ հազարավոր ռուսաստանցիներ արտագաղթել են Վրաստան և Թուրքիա։ Բայց նախկին խորհրդային պետություն Հայաստանը, որն այս հակամարտությունում չեզոքություն է պահպանում, ամենահարմարավետ պայմաններն է առաջարկում։ Ի տարբերություն Վրաստանի՝ հարցված ռուսաստանցիներից ոչ ոք չի ասել, որ թշնամանքի է բախվել։ Նրանք կարող են Հայաստան գալ առանց վիզաների և անգամ առանց անձնագրերի և այստեղ մնալ մինչև վեց ամիս, իսկ ռուսաց լեզուն լայնորեն տարածված է։ Հարցված ռուսաստանցիների մեծ մասն ասել է, որ մեկնել է երկրից, որովհետև ավերիչ միջազգային պատժամիջոցներից հետո անհնար է դարձել աշխատել ուրիշ երկրների ընկերությունների համար կամ օտարերկրյա հաճախորդների հետ։ Նրանք նաև մտավախություն են ունեցել, որ Ռուսաստանը կարող է փակել իր սահմանները։ Հայրենիքից հեռանալու հետ կապված չարչարանքին գումարվում է այն զգացողությունը, որ աշխարհում իրենց սկսում են նույնացնել երկրի նախագահի հետ։ «Ես ուզում եմ լինել մնացած աշխարհի հետ, այլ ոչ թե Ռուսաստանի, - ասում է վեբ-ծրագրավորող Ժիգալովը։ - Բայց մենք չենք կարող մնացած աշխարհի հետ լինել, որովհետև տպավորություն կա, որ ռուս լինելն այժմ վատ բան է դարձել»։ Ռուսական զբոսաշրջային տեղեկատուի խմբագիր 30-ամյա Մարիան ու նրա ամուսին Եվգենին Հայաստան են եկել անցյալ շաբաթ։ Ինչպես արտագաղթածներից շատերը, Եվգենին մտավախություն է ունեցել, որ իրեն կարող են բանակ զորակոչել և ստիպել կռվել Ուկրաինայի դեմ։ Այն բանից հետո, երբ ավիաընկերությունների մեծ մասը խզել է կապերը Ռուսաստանի հետ, ամուսինները փորձել են չվերթ գտնել Մոսկվայից մեկնելու համար, արդյունքում՝ ծախսել են իրենց գրեթե բոլոր փողերը, որ ավիատոմս գնեն դեպի Երևան։ Ռուսաստանից մեկնածներից շատերը ձեռնարկատերեր են կամ ֆրիլանսերներ, նրանց աշխատանքը կապված է օտարերկրյա հաճախորդների հետ։ Վերջիններս խզել են կապերը նրանց հետ՝ թույլ չտալով աշխատել նույնիսկ Ռուսաստանի սահմաններից դուրս։ «Նրանք մեզ պարզապես ասացին․ «Կներեք, ընկերներ։ Հույս ունենք ապագայում կրկին աշխատել միասին, բայց հիմա չենք կարող»»,- ասում է տեսախաղերի ծրագրավորող Իվանը։ Մեկ այլ սրճարանում 35-ամյա Ալեքսեյը պատմում է, որ չորս ժամ Մոսկվայի օդանավակայանում է անցկացրել, նրա չվերթը հետաձգել են։ «Գուցե պետք էր ավելի շուտ մեկնել, բայց ես պարզապես սիրահարված եմ իմ երկրին», - ասում է նա։ Ռուսաստանցիներից շատերի համար սերնդային ցավալի անջրպետ է առաջանում ծնողների, տատիկ-պապիկների հետ հարաբերություններում, որոնք մեծացել են Խորհդային Միությունում։ «Ծնողներս, տատս ու պապս հեռուստացույց են նայում և ամբողջությամբ հավատում են նրան, ինչ ասում են հեռուստատեսությամբ, այդ պատճառով էլ ինձ համար դժվար է նրանց հետ խոսելը, - ասում է օգնության խմբի նախագծի ղեկավար Կատյան։ - Ինչ-որ պահի հասկացա, որ չափազանց շատ եմ նրանց սիրում՝ վիճելու համար։ Եվ ասացի՝ եկեք այդ մասին չխոսենք»։ «Կայուն հող չունեմ ոտքերիս տակ։ Հիմա մենք այստեղ ենք, բայց չգիտենք, թե որտեղ կլինենք մի շաբաթից կամ մի ամսից, նույնիսկ՝ վաղը», - ասում է նա։ Անցյալ շաբաթ 22-ամյա Վիկտորյա Պոյմենովան և նրա 24-ամյա զուգընկեր Բուլատ Մուստաֆինը, որոնք ռուսական Միներալնիե Վոդի քաղաքից են, մի խուրձ ճամպրուկներով Երևանի օդանավակայան են իջել։ Հետները բերել են նաև իրենց փոքրիկ Միշու շանն ու Կիսյա կատվին։ Բուլատն ինժեներ է, կինոթատրոններում աշխատել է՝ որպես կինոպրոյեկտորների տեխնիկական մասնագետ, սակայն կինոթատրոններն այժմ չեն կարող ցուցադրել հոլիվուդյան ստուդիաների ֆիլմերը, քանի որ դրանք խզել են կապերը Ռուսաստանի հետ։ Վիկտորյան վեբ-ծրագրավորում է սովորեցնում կիպրոսյան առցանց դպրոցում։ Զույգը պլանավորում է ոչ թանկ բնակարան գտնել Վրաստանում։ «Եթե չգտնենք, կվերադառնանք այստեղ։ Եթե այստեղ էլ չգտնենք, Թուրքիա կմեկնենք։ Իսկ եթե ոչինչ չգտնենք, Սերբիա կմեկնենք, - ասում է Վիկտորյան։ - Մենք պարզապես ուզում ենք հանգիստ ապրել, բայց դա շատ դժար է անել, երբ քո երկիրն այսպիսի աղետ է սարքում»»: Նորա Վանյան
22:23 - 20 մարտի, 2022
ԵԱՏՄ-ն քննարկում է ինտեգրման ապագան՝ Ռուսաստանի և Բելառուսի դեմ սահմանված պատժամիջոցների ֆոնին․ «Կոմերսանտ»

ԵԱՏՄ-ն քննարկում է ինտեգրման ապագան՝ Ռուսաստանի և Բելառուսի դեմ սահմանված պատժամիջոցների ֆոնին․ «Կոմերսանտ»

Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի (ԵՏՀ) խորհուրդը, որը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) կառավարող կառույցն է, երեկ և այսօր քննարկում է իր աշխատանքի հեռանկարները կտրուկ փոփոխված պայմաններում, երբ Ռուսաստանի և Բելառուսի նկատմամբ պատժամիջոցներ են կիրառվել ուկրաինական պատերազմի պատճառով։ Քննարկվող հարցերի մասին որոշակի մանրամասներ է հայտնել Կրեմլին մոտ կանգնած «Կոմերսանտ» թերթը: Փակ ռեժիմով քննարկումը Հայաստանի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի հետ հեշտ չի ընթանում և առայժմ ավարտվել է սաղմոնի մանրաձկան համար զրոյական տուրքի որոշման երկարաձգմամբ։ Արդեն պարզ է, սական, որ նրանք այնքան բարձր չեն գնահատում ԵԱՏՄ երկրների տարանցման աճող հնարավորությունները, որպեսզի նախապես փոխհատուցեն ինտեգրացիոն նոր ռիսկերն ու երկրորդային պատժամիջոցների ռիսկերը, իսկ ՌԴ և Բելառուսի արտահանման պատասխան սահմանափակումները մատակարարման խնդիրներ են առաջացում հենց միության ներսում, գրում է թերթը։ ԵՏՀ խորհուրդը, որի կազմում են ԵԱՏՄ երկրների պրոֆիլային փոխվարչապետները, և որը գլխավորում է ԵՏՀ ղեկավար Միխայիլ Մյասնիկովիչը, մարտի 17-18-ին, ըստ հրապարակված օրակարգի, պետք է զբաղվեր առօրեական հարցերով, այդ թվում՝ միության երկրների աշխատակիցներին և նրանց ընտանիքներին տրամադրվելիք բուժօգնության նվազագույն երաշխիքների և տեխնիկական փաստաթղթերում կատարվելիք փոփոխությունների քննարկումով։ Սակայն, «Կոմերսանտի» տվյալներով, ողջ քննարկումն ընթանում է պատժամիջոցների հետ կապված նոր թեմաների շուրջ, որոնք Ռուսաստանի և Բելառուսի դեմ սահմանել է աշխարհի զարգացած երկրների մեծ մասը՝ Ուկրաինա ներխուժման պատճառով։ Ինչպես պատմել են թերթի աղբյուրները, ԵՏՀ խորհրդի նիստի մեծ մասն անցկացվել է նեղ կազմով (միայն ԵՏՀ ղեկավարն ու ՌԴ, Հայաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի վարչապետները) այն պատճառով, որ թեման զգայուն է միության բոլոր անդամ երկրների տնտեսությունների համար։ Ռուսական կողմից խորհրդի նիստին մասնակցում է փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։ Նիստից առաջ նա առանձին հանդիպում է ունեցել Ղազախստանի՝ արդյունաբերական և առևտրային գծով փոխվարչապետ Բախիթ Սուլթանովի հետ։ Քննարկվել է «եվրասիական տարածքում կոոպերատիվ արտադրական շղթաների կարգավորման» և 2021-2025 թ-ի Տնտեսական համագործակցության համալիր ծրագրի իրականացման միջոցառումների պլանի կատարումը։ Այս ծրագիրը ենթադրում է սահմանային անցակետերի և տրանսպորտային մատակարարումների ընդլայնում (Ղազախստանը ԵԱՏՄ-ում Ռուսաստանի առավել հեռանկարային գործընկերն է Չինաստանից, պատժամիջոցների շրջանցմամբ, արդյունաբերական արտադրանքի և էլեկտրոնիայի մատակարարումների կազմակերպման հարցում)։ Քննարկվել է նաև «հակազդումը կասկածելի ֆինանսական գործարքներին»։ Ինչպես պատմել են «Կոմերսանտի» զրուցակիցները, որոնք տեղյակ են ԵՏՀ-ում երեկվա քննարկումների բովանդակությունից, խորհրդի աշխատանքը սկսվել է լարված մթնոլորտում՝ ԵԱՏՄ անդամներից երկուսի դեմ կոշտ պատժամիջոցների պայմաններում կառույցի ինտեգրացիոն աշխատանքում կտրուկ աճած հակասությունների  ֆոնին․ Ռուսաստանի ու Բելառուսի տնտեսական կայունությունը կախված է, այդ թվում, ԵԱՏՄ մնացած պետությունների «հակապատժամիջոցային» աջակցությունից։ Միության անդամ երկրները մեծապես շահագրգռված են իրենց երկրների վրա պատժամիջոցների չտարածման հարցում, սակայն կապված են իրավաբանորեն պարտավորեցնող միջպետական և միջկառավարական համաձայնագրերով։ Թերթը հիշեցնում է, որ վերջին տարիներին ԵԱՏՄ-ն մշակել է միասնական միությանն ազգային շուկաների ինտեգրման ծրագրերի մեծ շարք։ Դրանք վերաբերում են վառելիքաէներգետիկ համալիրին, առևտրին, ֆինանսներին, աշխատաշուկային, շինարարությանը և այլն։ Ենթադրվում էր, որ մասնակիորեն դա այլընտրանք կլինի ՌԴ և Եվրամիության շուկաների մերձեցմանը, որը կասեցվել է 2014 թ-ին Ռուսաստանի՝ Ղրիմի բռնակցումից հետո։ Սակայն ներկայիս պայմաններում ԵԱՏՄ շուկաների ինտեգրումը որոշակի ռիսկեր է կրում անդամ երկրների ազգային տնտեսությունների համար։ Որպես երեկվա քննարկումների «արտակարգ» թեմա՝ «Կոմերսանտի» զրուցակիցները նշել են, մասնավորապես, դոլարային հաշվարկներից և հավաքագրված տուրքերը դոլարի վերածելուց զերծ մնալու անհրաժեշտությունը (ԵԱՏՄ-ն միասնական մաքսային սահման ունի) և միության ներսում այդ միջոցների բաշխումը։ Այս երկու հարցերն, ըստ էության, միավորում է փոխարժեքի խնդիրը։ Քանի որ ռուբլին մասնակիորեն զրկվել է ազատ փոխանակման հնարավորությունից, պետք է որոշել, թե ոչ շուկայական որ փոխարժեքն է կիրառվելու հավաքագրված տուրքերի ողջ ծավալը ռուբլու վերածելու դեպքում, գրում է հոդվածագիրը։ Եվս մեկ խնդիր է այն, որ ԵԱՏՄ երկրների ազգային արժույթներով հավաքագրված տուրքերի «զամբյուղը» չի համապատասխանում միության արժութային շուկայի կառուցվածքին։ Քննարկվել է նաև անդամ պետությունների արձագանքը ՌԴ և Բելառուսի հակապատժամիջոցային արտակարգ միջոցներին, որոք սահմանափակում են առանձին տեխնոլոգիական և հումքային ապրանքների արտահանումը։ Դրանց զգալի մասի մատակարարումները ծայրահեղ կարևոր են ԵԱՏՄ գործընկերների համար և կարող են պատասխան սահմանափակումներ առաջացնել։ Ալեքսեյ Օվերչուկի աշխատակազմը երեկ չի մեկնաբանել ԵՏՀ խորհրդի նիստի ընթացքը․ հավանաբար, այս մասշտաբի խնդիրների արագ լուծում լինել չի կարող։ Հաշվի առնելով ինտեգրման մասշտաբները, ԵԱՏՄ-ն պատժամիջոցներից առաջ էլ էր դանդաղ գալիս ֆորմալ փաստաթղթերի ստորագրման։ Նկարագրված օրակարգի արդիականության հաստատումը կարող է լինել ԵՏՀ որոշման նախագծի՝ «Ինտերֆաքս» գործակալության երեկ հայտնաբերած հրապարակումը, որում խոսվում է ԵԱՏՄ երկրների միջև ներկրման մաքսատուրքերի հաշվարկման և բաշխման կարգի վերանայման մասին։ Դրանում արձանագրված է հրաժարումն ԱՄՆ դոլարի օգտագործումից՝ որպես արտաքին առևտրային ցուցանիշների արտահայտման ունիվերսալ արժույթ։ Սակայն հաշվարկների նոր մոդելի մասին տեղեկություններ չկան։ ԵԱՏՄ-ում հաշվարկների կարգի վերանայման շուրջ քննարկումների փաստն ավելի վաղ հաստատել էին նաև Ղազախստանի փոխվարչապետ Բախիթ Սուլթանովը և Բելառուսի ֆինանսների նախարար Յուրի Սելիվերստովը, որն ընդգծել էր, որ դոլարից «պետք է հրաժարվել», և «հաշվի առնելով ի հայտ եկող սահմանափակումները, դա պետք է անել շատ արագ»։ Արդյունքում՝ միակ «հակապատժամիջոցային» համաձայնեցված որոշումը, որը երեկ հրապարակվել է խորհրդի նիստից հետո, եղել է սաղմոնի և իշխանի մանրաձկան համար զրոյական տուրքերի մասին որոշման երկարաձգումը մինչև 2025 թ-ը՝ «միության ներքին շուկայի զարգացման համար»։ Կարմիր ձկան խնդիրներից զատ՝ այլ հարցերի լուծման մասին, եթե այդպիսիք եղել են, ԵՏՀ-ն չի հայտարարել, եզրափակում է թերթի հոդվածագիրը։   Նորա Վանյան
16:59 - 18 մարտի, 2022
Նոր պատժամիջոցներ Ռուսաստանի դեմ․ ամփոփ

Նոր պատժամիջոցներ Ռուսաստանի դեմ․ ամփոփ

Աշխարհի մի շարք երկրներ նոր պատժամիջոցներ են սահմանել Ռուսաստանի դեմ՝ Ուկրաինա ներխուժման պատճառով։ Ավստրալիայի կառավարությունը պատժամիջոցներ է սահմանել ռուսական 11 բանկերի և պետական հաստատությունների դեմ։ Դրանք տարածվում են, մասնավորապես, Ռուսաստանի ֆինանսների նախարարության, «Սբերբանկի», «Ալֆաբանկի», «Գազպրոմբանկի», ՎՏԲ-ի վրա։ Սահմանափակումներ են գործում նաև ռուս օլիգարխներ Օլեգ Դերիպասկայի, Վիկտոր Վեկսելբերգի վրա։ Այս մասին հայտնում է Ավստրալիայի ԱԳՆ-ն։ Նոր Զելանդիան հայտարարել է նոր պաժամիջոցների առաջին փաթեթի մասին։ Այցելությունների սահմանափակումներն ու ակտիվների սառեցման մասին որոշումը վերաբերում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին և Անվտանգության խորհրդի 12 անդամներին։ Սահմանափակումներ են գործելու նաև ռուսաստանցի 300 քաղաքական գործիչների, զինվորականների և այլ անձանց, ինչպես նաև 19 կազմակերպությունների՝ այդ թվում «Պրոմսվյազբանկի» համար։ Այս մասին տեղեկացրել է Նոր Զելանդիայի արտաքին գործերի և առևտրի նախարարությունը։ Ճապոնիայի իշխանությունն իր պատժամիջոցային ցանկում ներառել է ինը կազմակերպություն և 15 պաշտոնատար անձ, այդ թվում՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովային։ Այս մասին հայտնում է Reuters-ը։ Ռումինիայի հարկային վարչարարության ազգային գործակալությունը արգելանք է դրել երկրում ռուսական «Աերոֆլոտ» ընկերության ներկայացուցչության բանկային հաշիվների վրա, հաղորդում է ՏԱՍՍ-ը՝ վկայակոչելով երկրի պաշտոնական ակտերի հրապարակման համար նախատեսված Monitorul Oficial ամսագիրը։ Նորա Վանյան
13:53 - 18 մարտի, 2022
Ինչպե՞ս է ազդում ուկրաինական պատերազմը Միջին Արևելքի վրա․ Al Jazeera

Ինչպե՞ս է ազդում ուկրաինական պատերազմը Միջին Արևելքի վրա․ Al Jazeera

Ռուսաստանի՝ Ուկրաինա ներխուժման հետևանքներն ազդել են ողջ աշխարհի վրա, և Միջին Արևելքը բացառություն չէ։ Տարածաշրջանի երկրների վրա, որոնք տարիներով համագործակցել են թե Վաշինգտոնի, թե Մոսկվայի հետ, այժմ ճնշում է գործադրվում, որպեսզի նրանք սատարեն կողմերից մեկին։ Սակայն, կարծես, միջինարևելյան երկրները դեռևս չեն ուզում նման բան անել․ նրանց մեծ մասը դատապարտել է Ռուսաստանի ներխուժումը, սակայն զերծ մնացել Մոսկվայի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելուց, գրում է Al Jazeera պարբերականը, որի հոդվածը կրճատումներով ներկայացնում ենք ընթերցողին։ Այս երկրներն ունեն տարբեր տնտեսական ակնկալիքներ․ էներգակիրների և ցորենի ներկրողները պատրաստվում են վատթարագույն սցենարների, մինչդեռ նավթ արտադրողները սպասում են եկամուտների կտրուկ ավելացման։ Սակայն տնտեսական հարցերից զատ՝ այս հակամարտության ելքը կարող է զգալի աշխարհաքաղաքական հետևանքներ ունենալ տարածաշրջանի համար։ Հաշվարկված չեզոքություն 2020 թ-ի նոյեմբերին Ջո Բայդենի նախագահ ընտրվելուց ի վեր Միջին Ասիայի առաջնորդները ձգտում են նվազեցնել տարածաշրջանային լարվածությունը՝ կարգավորելով լարված երկկողմանի հարաբերությունները։ Օրինակ՝ Թուրքիան բացել է հաղորդակցության ուղիները Եգիպտոսի, Արաբական Միացյալ Էմիությունների և Իսրայելի հետ, շփումներ կան նաև Կատարի և Եգիպտոսի, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի և Իրանի միջև։ Այս երկրների կառավարությունները չեն ուզում, որ Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա ի չիք դարձնի այդ ջանքերն ու բևեռացման նոր ալիք առաջացնի։ Նրանք նաև չեն ուզում, որ Ռուսաստանը խոշոր պարտություն կրի, որը կարող է ամրապնդել միակողմանի գործողություններ ձեռնարկելու ԱՄՆ քաղաքականությունը և դժվարացնել իրենց դաշինքների դիվերսիֆիկացումը։ Սակայն Բայդենի վարչակազմի և արաբական առաջնորդների առաջնահերթությունները հակասում են միմյանց։ Ներկա պահին Վաշինգտոնը կենտրոնացած է Մոսկվային զսպելու և մեկուսացնելու վրա և աշխատում է հնարավոր միջուկային համաձայնագրի վրա, որը կարող է վերջ դնել Իրանի տնտեսական մեկուսացմանը։ Արաբական երկրները, սակայն, ուզում են, որ Ռուսաստանն ուժեղ մնա՝ զսպելու համար տարածաշրջանում ազդեցությունը մեծացնելու Իրանի նկրտումները։ Սաուդյան Արաբիա, ԱՄԷ Սաուդյան Արաբիայի և ԱՄԷ հարաբերությունները Բայդենի վարչակազմի հետ մնում են լարված՝ հատկապես այն պատճառով, որ, ըստ նրանց, ԱՄՆ-ն բավականաչափ աջակցություն չի ցուցաբերել իրենց տարածքների վրա հութիների վերջերս տեղի ունեցած հարձակումների հարցում։ Սա ազդել է Ուկրաինա ներխուժմանը նրանց արձագանքի վրա։ Օրինակ՝ ԱՄԷ-ն փետրվարի 25-ին ՄԱԿ-ում ներխուժումը դատապարտող բանաձևի նախագծի օգտին քվեարկման ժամանակ ձեռնպահ է մնացել։ Վերջերս այս երկու երկրները վերանայել են իրենց դիրքորոշումը (օրինակ՝ մարտի 2-ին ԱՄԷ-ն կողմ է քվեարկել ՄԱԿ Գլխավոր ասամբլեայի բանաձևին, որը դատապարտում է ներխուժումն Ուկրաինա), սկսել բանակցել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի առաջնորդների հետ և իրավիճակի դեէսկալացիայի կոչեր արել։ Սակայն Էր Ռիադն այս հարցում ԱՄՆ-ին շատ ընդառաջ չի գնա, քանի դեռ Բայդենը չի սկսել ակտիվ համագործակցությունը գահաժառանգ Մուհամադ իբն Սալմանի հետ՝ չսահմանափակվելով միայն նավթի արդյունահանման ավելացման խնդրանքով։ Էմիրաթներն, իրենց հերթին, սառեցնում են իրենց արտաքին կապեըը Վաշինգտոնի հետ, քանի որ Բայդենի վարչակազմը սկսել է ավելի սերտ կապեր հաստատել ԱՄԷ-ի տարածաշրջանային մրցակից Կատարի հետ։ Որպեսզի այս երկրներն ԱՄՆ կողմն ացնեն, կպահանջվի ավելի շատ փոխգործակցություն և շահերի համաձայնեցում։ Թուրքիա Ռուսական ներխուժումն Ուկրաինա ցուցադրեց նաև Ռուսաստան-Թուրքիա և Ռուսաստան-Իրան դաշինքների փխրունությունը։ Իր ներկայիս տնտեսական մեկուսացման պատճառով Մոսկվան ավելի մեծ կախում է ձեռք բերել թուրքական և իրանական շուկաներից, ինչը հանգեցրել է նրանց վրա ազդեցության որոշ լծակների կորստի։ Եթե Ռուսաստանը գրավի Սև ծովի ուկրաինական ափը, դա կմեծացնի վերահսկողությունը Սև ծովի նկատմամբ, ինչը մարտահրավեր է Թուրքիայի համար։ Այնուամենայնիվ, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, որի համար ակնհայտորեն շահավետ է լարվածությունը Վաշինգտոնի և Մոսկվայի միջև, նոր հնարավորություններ է տեսնում այս հակամարտությունում և կարծում է, որ կարող է դրանք իր օգտին ծառայեցնել։ Սակայն նա նաև չի ուզում սադրել Պուտինին, քանի որ գիտի, որ ցանկացած պատժամիջոց կարող է վնաս հասցնել թուրքական, առանց այդ էլ, խոցելի տնտեսությանը։ Այսպիսով՝ Անկարան հրապարակավ սատարում է Կիևին և ԱԹՍ-ներ տրամադրում, որոնք ուկրաինական բանակը հաջողությամբ կիրառում է ռուսական զորքերի դեմ, բայց խուսափում է պատժամիջոցներ սահմանել Մոսկվայի դեմ։ Սակայն լիովին հավանական է, որ Պուտինը մտապահում է Թուրքիայի բալանսավորված դիրքորոշումը, որպեսզի հետագայում պակաս զիջող լինի Անկարայի կարիքների և պահանջների հարցում․ նա արդեն թեթևակի պատժում է Անկարային՝ արգելափակելով Ուկրաինայից և Ռուսաստանից ծովով ձեթի արտահանումը Թուրքիա, ինչը կարող է հանգեցնել թուրքական շուկայում այդ ապրանքի պակասի։ Բայցևայնպես, Պուտինն այժմ Էրդողանի կարիքն ավելի շատ ունի, քան նախկինում, քանի որ Թուրքիան կարող է լավ ուղղություն լինել ռուսական կապիտալի և զբոսաշրջիկների համար, որոնք ձգտում են շրջանցել ԱՄՆ պատժամիջոցները։ Այսպիսով՝ հազիվ թե Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա հանգեցնի Անկարայի և Մոսկվայի միջև խզումների կամ Թուրքիայի անցմանն Արևմուտքի կողմ։ Իրան Ուկրաինական ճգնաժամի ամենասկզբից Իրանը նույնպես հասկացրել է, որ չի պատրաստվում որևէ մեկի կողմը բռնել։ Իրանի չեզոքության երեք հիմնական պատճառ կա։ Առաջինն այն է, որ Մոսկվան վճռականորեն չսատարեց Թեհրանին՝ Թրամփի վարչակազմին և Իսրայելին նրա դիմակայության հարցում։ Երկրորդն այն է, որ Իրանի համար առաջնահերթություն է ԱՄՆ հետ միջուկային համաձայնագրի վերականգնումն ու իր նկատմամաբ գործող պատժամիջոցների չեղարկումը, այդ պատճառով էլ նա Վաշինգտոնի հետ առճակատում չի ուզում։ Երրորդ հերթին՝ Իրանի քաղաքական վերնախավը տարակարծիք է պատերազմի հարցում․ ոմանք ԱՄՆ-ին մեղադրում սրացման համար, մյուսներն՝ Ուկրաինային սատարող հայտարարություններ անում և պահանջում ռուսական ագրեսիայի դադարեցում։ Եթե Իրանի և ԱՄՆ միջև միջուկային համաձայնագրի վերակնքումն արդյունքում ձախողվի, Թեհրանի և Մոսկվայի մերձեցումը կավելանա, իսկ եթե հաջողի, Իրանն, ըստ ամենայնի, կհեռանա Ռուսաստանից։ Այսպիսով՝ Ռուսաստանի հարձակումն Ուկրաինայի վրա Բայդենի վարչակազմի համար կարող է խթան լինել՝ Իրանի հետ միջուկային համաձայնագրի արագ վերականգնման համար։ Իսրայել Իսրայելը նույնպես փորձում է պահպանել հավասարակշռությունը Ռուսաստանի և ԱՄՆ միջև։ Այն բանից հետո, երբ Իսրայելի կառավարությունը հայտարարեց «Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը» սատարելու մասին, Ռուսաստանը դատապարտեց Գոլանյան բարձունքների օկուպացիան Իսրայելի կողմից։ Սակայն Իսրայելն այնքան հեռուն չգնաց, որքան Թուրքիան, և մերժեց Ուկրաինայի խնդրանքը՝ զենք և ռազմական տեխնիկա ուղարկելու վերաբերյալ։ Ըստ The Wall Street Journal-ի զեկույցի՝ Իսրայելի մտահոգությունն այն է, որ եթե նա ներգրավվի Ուկրաինայի դեմ ռազմական գործողություններում, Մոսկվան կպատասխանի Սիրիայի օդային տարածքում նրա գործողությունների սահմանաափակմամբ, որոնք ուղղված են Իրանին ու նրա դաշնակիցներին զսպելուն։ Այսպիսով՝ Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա փորձության է ենթարկել Միջին Արևելքում Մոսկվայի և Վաշինգտոնի ազդեցության լծակները։ Այն փաստը, որ տարածաշրջանի երկրները որոշել են հավասարակշռություն և չեզոքություն պահպահել, ցույց է տալիս, որ, չնայած Աֆղանստանից ԱՄՆ զորքերի դուրսբերմանն ու Իրանի հետ միջուկային համաձայանգրի վերականգնմանն ուղղված ջանքերին, որոնք արաբ առաջնորդները գնահատել են որպես նահանջ, Վաշինգտոնը դեռ բավականին մեծ ազդեցություն ունի տարածաշրջանում։ Սակայն թե արդյոք նրանք չեզոքություն կպահպանեն երկարաժամկետ հեռանկարում, կախված կլինի, նախևառաջ, Կիևի շուրջ ռազմական գործողությունների ելքից։ Եթե կողմերից մեկը հստակ հաղթանակ տանի, միջինարևելյան երկրներն իրենց դիրքորոշումները համապատասխանաբար կվերանայեն՝ ապահովելու սեփական տնտեսական և աշխարհաքաղաքական շահերը։ Սակայն ինչ էլ լինի արդյունքում, հիմա արդեն պարզ է, որ նրանք չեն ուզում ոչ ԱՄՆ, ոչ Ռուսաստանի վճռական հաղթանակն Ուկրաինայի և այլ հարցերում։ Նորա Վանյան
22:48 - 17 մարտի, 2022
Ռուսաստանի ՊՆ-ն Ուկրաինայում ԱՄՆ ռազմակենսաբանական նախագծերի ֆինանսավորման ապացույցեր է  հրապարակել

Ռուսաստանի ՊՆ-ն Ուկրաինայում ԱՄՆ ռազմակենսաբանական նախագծերի ֆինանսավորման ապացույցեր է հրապարակել

Ռուսաստանը կարծում է, որ Ուկրաինայի տարածքում կենսաբանական զենքի բաղադրիչներ են ստեղծվել։ Այս մասին հաղորդել է ՌԴ ԶՈւ ճառագայթային, քիմիական և կենսաբանական պաշտպանության զորքերի պետ Իգոր Կիրիլովը, գրում է ՏԱՍՍ-ը։ Նա ցուցադրել է 2015 թ-ի մարտի 6-ի փաստաթուղթ, որն իր պնդմամբ, «հաստատում է Պենտագոնի անմիջական մասնակցությունն Ուկրաինայում ռազմակենսաբանական նախագծերի ֆինանսավորմանը»։ Կիրիլովը նշել է, որ, «ըստ ստեղծված պրակտիկայի, երրորդ, այդ թվում՝ Աֆրիկայի և Ասիայի երկրների տարածքում սանիտարահամաճարակային բարեկեցության ոլորտում ամերիկյան նախագծերը ֆինանսավորվում են առողաջապահական ազգային մարմինների միջոցով»։ «Պատահական չէ, որ նշված լաբորատորիաներն ընտրվել են ԱՄՆ ՊՆ սպառնալիքի նվազեցման վարչության և «Բլեք էնդ վիչ» կապալառու ընկերության կողմից՝ որպես Յու-Փի-8 նախագծի կատարողներ, որն ուղղված է Ղրիմ-Կոնգոյի հեմոռագիկ տենդի, լեպտոսպիրոզի և հանտավիրուսի հարուցիչների ուսումնասիրմանը», - նշել է Կիրիլովը։ Բարձրաստիճան զինվորականի խոսքով՝ ԱՄՆ ռազմական կենսաբանների հետաքրքրությունը կապված է այն բանի հետ, որ այս պաթոգենները բնական օջախներ ունեն և Ուկրաինայոմ, և Ռուսաստանում։ «Դրանց կիրառումը կարող է քողարկվել հիվանդությունների բնական բռնկումների միջոցով։ Հենց այդ պատճառով է այս նախագիծը լրացուցիչ ֆինանսավորում ստացել, իսկ իրականացման ժամկետները՝ երկարաձգվել», - կարծում է Կիրիլովը։ Ֆինանսավորում Կիրիլովը նշել է, որ Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության լաբորատորիաները Կիևում, Օդեսայում, Լվովում և Խարկովում $32 մլն ֆինանսավորում են ստացել ԱՄՆ-ից։ «Ձեր ուշադրությունն եմ հրավիրում այն փաստին, որ համատեղ կենսաբանական գործունեության մասին համաձայնագիրը կնքված է ԱՄՆ ռազմական գերատեսչության և Ուկրաինայի առողջապահության նախարարության միջև։ Սակայն դրամական միջոցների իրական ստացողներն Ուկրաինայի ՊՆ լաբորատորիաներն են Կիևում, Օդեսայում, Լվովում և Խարկովում։ Ֆինանսավորման ընդհանուր ծավալը կազմել է $32 մլն», - ասել է նա։ Նա նշել է նաև, որ ԱՄՆ-ն $1,6 մլն ներդրում է արել չղջիկների միջոցով մարդուն հիվանդությունների փոխանցման ուսումնասիրության մեջ։ «Պ-781 նախագծի այն հատվածի փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը, որը վերաբերում է չղջիկներից մարդուն հիվանդությունների փոխանցման ուղիներին, ցույց է տվել, որ աշխատանքներն իրականացվել են Խարկովի լաբորատորիայի հիմքի վրա՝ Թբիլիսիի սկանդալային համբավ ունեցող Լուգարայի կենտրոնի հետ համատեղ։ Ուկրաինայում և Վրաստանում դրա իրականացման վրա Պենտագոնի ընդհանուր ծախսերը կազմել են $1,6 մլն, որի մեծ մասը ստացել է Ուկրաինան՝ որպես հիմնական կատարող», - ասել է Կիրիլովը։ Տվյալների հրապարակում Կիրիլովը հավելել է, որ ԱՄՆ-ն արգելում է այլ երկրներում ռազմակենսաբանական աշխատանքի մասին տվյալների հրապարակումը։ «Ռուսաստանի դաշնությունը բազմիցս կոչ է արել հրապարակել երրորդ երկրների տարածքում Պենտագոնի ռազմակենսաբանական գործունեության մասին տվյալները, սակայն հավաքական Արևմուտքն՝ ԱՄՆ գլխավորությամբ, հետևողականորեն արգելափակում է այս նախաձեռնությունը՝ նախընտրելով ուրիշների ձեռքերով հետազոտություններ անցկացնել՝ շրջանցելով միջազգային պարտավորությունները», - ասել է նա։ Կիրիլովի պնդմամբ՝ ԱՄՆ-ն և Ուկրաինան 2016 թ-ից միտումնավոր կերպով միջազգային հաշվետվություններում ոչինչ չեն նշել իրականացվող կենսաբանական նախագծերի մասին։ Նյութերի ոչնչացում Իգոր Կիրիլովն ասել է, որ ուկրաինական լաբորատորիաները «շարունակում են ոչնչացնել կենսանյութերն ու վտանգավոր վարակների հետազոտության մասին փաստաթղթերը»։ «Մեզ հայտնի է, որ Խլեբոդարսկ բնակավայրի անասնաբուժական լաբորատորիայում նյութերի ոչնչացման գործողությունների ժամանակ աշխատակիցներին (Ուկրաինայի քաղաքացիներ) նույնիսկ չի թույլատրվել շենք մտնել։ Այդ լաբորատորիան համագործակցել է Օդեսայում Մեչնիկովի անվան հակաժանտախտային գիտահետազոտական ինստիտուտի հետ, որտեղ ժանտախտի, սիբիրյան խոցի, խոլերայի, տուլյարեմիայի, արբովիրուսների հետազոտություններ են իրականացվում», - ասել է նա։ Բացի այդ, Կիրիլովի խոսքով, փասատթղթերի հրատապ ոչնչացում է տեղի ունեցել նաև Խերսոնի լաբորատորիայում։ «Այդ հրատապության պատճառներից մեկը կարող է լինել Խերսոնում 2018 թ-ին մոծակների միջոցով փոխանցվող դիրոֆիլյարիոզի բռնկման դեպքի մասին տվյալները թաքցնելու ցանկությունը», - ասել է Կիրիլովը՝ հավելելով, որ այս բռնկման փաստագրական վկայություններ Խերսոնի լաբորատորիայում չեն հայտնաբերվել;   Կենսաբանական նմուշների տեղափոխում Ռուսաստանի ԶՈւ-ն պնդում է, որ փաստաթղթեր ունի, որոնք հաստատում են Ուկրաինայից երրորդ երկրներ, այդ թվում՝ Գերմանիա, Մեծ Բրիտանիա և Վրաստան, կենսաբանական նմուշների փոխանցումը։ «Ձեզ ենք ներկայացնում փաստաթղթերը, որոնք հաստատում են Ուկրաինայի քաղաքացիների արյան 5 հազար նմուշների տեղափոխումը Պենտագոնի հետ կապված Լուգարայի լաբորատորիա Թբիլիսում, 773 կենսաբանական նմուշ փոխանցվել է Մեծ Բրիտանիայի ռեֆերենս լաբորատորիա։ Համաձայնագիր է ստորագրվել Գերմանիայի Լեֆլերի ինստիտուտ անսահմանափակ քանակով ինֆեկցիոն նյութեր ուղարկելու մասին», - ասել է Կիրիլովը։ Նորա Վանյան
22:39 - 17 մարտի, 2022
ՌԴ Առաջին ալիքի նախաձեռնությո՞ւն, թե՞ իրական բողոքի ակցիա․ Meduza-ի անդրադարձն Օվսյաննիկովայի արարքին

ՌԴ Առաջին ալիքի նախաձեռնությո՞ւն, թե՞ իրական բողոքի ակցիա․ Meduza-ի անդրադարձն Օվսյաննիկովայի արարքին

Ռուսական Առաջին ալիքի «Վրեմյա» երեկոյան լուրերի գլխավոր թողարկման ուղիղ եթերում ալիքի աշխատակից Մարինա Օվսյաննիկովան մարտի 14-ին ներխուժել է լուրերի ստուդիա և հակապատերազմական պաստառ պարզել հաղորդավար Եկատերինա Անդրեևայի մեջքի հետևում։ Օվսյաննիկովան ընդամենը մի քանի վայրկյան է անցկացրել եթերում, որից հետո հեռարձակումը ստուդիայից ընդհատվել է։ Օվսյաննիկովային ձերբակալել են և արդեն դատապարտել վարչական հոդվածով՝ պարտավորեցնելով պետությանը վճարել 30 հազար ռուբլի։ Այս քայլից հետո Օվսյաննիկովան հայտնվել է համաշխարհային մամուլի ուշադրության կենտրոնում, վարկածներ են հնչում նաև, որ նրա ակցիան իրականում Առաջին ալիքի նախաձեռնությունն է։ Ռուսական Meduza պարբերականը փորձել է պարզել, թե ով է Մարիա Օվսյաննիկովան, և ինչ է կատարվում ռուսական պետական հեռուստատեսությունում ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից հետո։ Հոդվածը ներկայացնում ենք կրճատումներով։   Ո՞վ է Մարինա Օվսյաննիկովան Մարինա Օվսյաննիկովան ծնվել է ուկրաինական Օդեսա քաղաքում, նրա հայրն ուկրաինացի է, մայրը՝ ռուս։ Ավարտել է Կուբանի պետական համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը, այնուհետև Մոկվայի Ժողովրդական տնտեսության և պետական ծառայության ռուսական ակադեմիան։ Առաջին ալիքին մոտ կանգնած աղբյուրը Meduza-ին ասել է, որ «Վրեմյա»-ում Օվսյաննիկովային աշխատանքի է տեղավորել նրա այն ժամանակվա ամուսին, RT մեդիացանցի ռեժիսոր Իգոր Օվսյաննիկովը 2000-ականներին, նրա մայրն այնտեղ աշխատում էր որպես ենթագրերի խմբագիր։   «Անվտանգության աշխատակիցը պատրաստ չէր նման իրադարձության» Meduza-ի աղբյուրի փոխանցմամբ մարտի 14-ին իր հակապատերազմական ակցիայից հետո Օվսյաննիկովան հանգիստ լքել է ստուդիան։ Սակայն հետո «արագ արձագանքել է անվտանգության ծառայությունը, և նրան բռնել են, երբ նա արդեն ստուդիայից դուրս էր եկել»։ Առաջին ալիքը չի պատասխանել Meduza-ի հարցին, թե ինչ հիմքով է անվտանգության ծառայությունը ձերբակալել Օվսյաննիկովային եթերից հետո (թե որքան է դա տևել, հայտնի չէ)։ Օվսյաննիկովայի նախկին գործընկեր լրագրող Իգոր Ռիսկինը պատմել է, որ Մոսկվայի ժամանակով 23:07-ին Օվսյաննիկովան իրեն հաղորդագրություն է ուղարկել այն մասին, որ «Օստանկինոյի» ոստիկանությունում է։ Դրանից հետո նրա հետ էլ կապի դուրս չի եկել։ Ռիսկինն Առաջին ալիքում աշխատել է 2002թ․-ից, սակայն աշխատանքից դուրս է եկել 2009-ին։ «Ինձ վրա սարսափելի ազդել էր 2008թ․-ի պատերազմը Վրաստանում և այն, թե ինչպես էին գործընկերներս լուսաբանում այն։ Եվ քանի որ ես նույնպես Առաջին ալիքում էի աշխատում, դրա համար պատասխանատվություն էի կրում, թեև ուղղակիորեն չէի մասնակցում այդ ամենին։ Ես աղմկահարույց ցույցեր չկազմակերպեցի, պարզապես հեռացա»,- ասում է Ռիսկինը։ Նրա կարծիքով սոցցանցերում տարածված այն պնդումները, թե իբր դա «հենց հեռուստաալիքի սարքած ակցիան է», իսկ Օվսյաննիկովան «երբեք չէր կարող անվտանգության աշխատակիցների կողքով աննկատ անցնել», անհիմն են։ «Այդպես խոսում են նրանք, ովքեր ոչ մի անգամ չեն եղել «Օստանկինո» հեռուստակենտրոնի նոր ստուդիայում [որտեղից այժմ եթեր է գնում «Վրեմյա» հաղորդումը]։ Դա նախկին համերգային ստուդիան է։ Խմբագիրների աշխատանքային սեղաններն ու համակարգիչները հենց ստուդիայում են՝ հաղորդավարի մեջքի հետևում»,- ասում է Ռիսկինը,- «Ինչ վերաբերում է անվտանգության ծառայությանը, ապա այն, իհարկե, կա, սակայն իմ աշխատելու տարիներին այն ստուդիայի մուտքի մոտ էր, այլ ոչ թե ներսում։ Խմբագիրներն աշխատում են հերթափոխով, անվտանգության աշխատակիցները նրանց դեմքով գիտեն։ Բոլորը միմյանց ճանաչում են, և քառածալ պաստառ բերելն ու այն հաղորդավարի մեջքի հետևում պարզելը տեխնիկապես բնավ դժվար չէ։ Կարծում եմ՝ ստուդիայում նրան չէին կարող ձերբակալել, իսկ վերահսկման բաժնից, որը ստուդիայի վերևի հարկում է, կարող էին զանգահարել անվտանգության աշխատակիցներին, որոնք էլ ձերբակալել են Մարինային ստուդիան լքելիս»։ Meduza-ի մյուս աղբյուրը հայտնել է, որ այդ ստուդիայի ներսում անվտանգության աշխատակից այժմ կա, նա լուրերի հաղորդավարի սեղանից ոչ հեռու է լինում, բայց Մարինա Օվսյաննիկովայի ակցիային չի հասցրել արձագանքել, քանի որ նման բան նախկինում երբեք չի եղել, և նա պատրաստ չի եղել իրադարձությունների այդպիսի զարգացմանը։   Ի՞նչ մթնոլորտ է Առաջին ալիքում Փարիզում Առաջին ալիքի նախկին թղթակից Ժաննա Ագալակովան (ալիքից հեռանալու նրա որոշման մասին հայտնի է դարձել ակցիայի հաջորդ օրը) պատմում է, որ դեռևս մարտի 3-ին է ղեկավարությանը հայտնել, որ հեռանում է։ Այժմ նա իր գործերն է փոխանցում․ «Ազատությունս կսկսվի ուրբաթ օրվանից, սպասում եմ այդ օրվան»։ Այն հարցին, թե ինչու է լրագրողը որոշել ազատվել աշխատանքից, Ագալակովան ասել է․ «Կարծում եմ՝ պատասխանն ակնհայտ է»։ Առաջին ալիքի կրեատիվ պլանավորման տնօրենության նախկին ղեկավար Ելենա Աֆանասևան, որն այնտեղ է աշխատել 2006-2021թթ․-ին, Meduza-ին ասել է, որ հեռուստաալիքում շատերը, այդ թվում՝ լրատվական ծրագրերի բաժնում, որտեղ աշխատել է Օվսյաննիկովան, «համաձայն չեն» կատարվող իրադարձությունների պաշտոնական դիրքորոշմանը։ «Ոմանք անկեղծ հավատում են նրան, ինչ անում են, ես շատերին գիտեմ։ Ոմանք աշխատում են, որովհետև աշխատելու ուրիշ տեղ չկա։ Մեդիադաշտը սեղմվել է ինչպես շագրենի կաշին»,- մեկնաբանում է Աֆանասևան,- «Ես ճանաչում եմ շատերին, ովքեր չեն կիսում պաշտոնական վերաբերմունքը կատարվող իրադարձություններին, որոնց մասին հաղորդում է ալիքը, բայց չեն կարողանում կամ վախենում են հեռանալ, որովհետև երեխաներ, ծնողներ, հիպոթեք, արժեզրկված խնայողություններ ունեն, գործազրկության օղակը սեղմվում է, փաստաթղթերում կարող են բացասական բնորոշումներ հայտնվել»։ Հեռուստաալիքին մոտ կանգնած աղբյուրը Meduza-ին հայտնել է, որ պատերազմի մեկնարկից ի վեր «Առաջինի բոլոր աշխատակիցները լարված են»։ «Բոլորը՝ առանց բացառության, հասկանում են, որ ստում են։ Չէ՞ որ նրանց ստուդիաներում էկրաններ են կախված Reuters-ի և AP-ի լուրերով, իսկ նրանց ուղարկվում են տեքստեր, որոնք իրականության հետ ոչ մի աղերս չունեն։ Պատերազմի ամենասկզբից լրատվական ծառայության միջին օղակը խուճապի մեջ է․ ինչո՞ւ ենք ստում, ի՞նչ է մեզ հետ լինելու։ Բայց ղեկավարությունը նրանց հանգստացնում է, թե շուտով [Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր] Զելենսկուն կտապալեն, և ամեն ինչ նախկինի պես կլինի։ Բայց ժամանակը գնում է, և Զելենսկուն ոչ ոք չի տապալում, ուղեղ և տեղեկությունների հասանելիություն ունեցողների նյարդերը տեղի են տալիս։ Իսկ Օվսյաննիկովան ունի և՛ ուղեղ, և՛ հասանելիություն, նա աշխատում էր կարևոր ծառայություններից մեկում՝ «Քաղաքների ծառայությունում», որտեղ սյուժեներ են հավաքում ողջ աշխարհից և համագործակցում տարբեր թղթակիցների հետ»,- ասում է աղբյուրը։ Նա վստահ է, որ Օվսյաննիկովայի արարքն ավարտվելու է ցուցադրական գործընթացով, որպեսզի «մյուսները չհետևեն նրա օրինակին»։ Մյուս կարևոր պետական հեռուստաալիքին՝ «ՎԳՏՌԿ»-ին (Համառուսաստանյան պետական հեռուստառադիոընկերություն) մոտ կանգնած աղբյուրը Meduza-ին հաղորդել է, որ այդ հեռուստաընկերության որոշ լրագրողներ նույնպես դժգոհ են իրավիճակից։ «Նրանք ստիպված են խոսել «խաղաղարար հատուկ գործողության մասին», սակայն նրանցից շատերն, օրինակ, զորակոչային տարիքի ազգականներ ունեն, որոնց ամեն գնով դուրս են բերում երկրից։ Եվ դա հրեշավոր մի բան է․ դու էկրանից պատմում ես, թե ինչ լավ է ամեն ինչ, իսկ ազատ ժամանակ օգնում ես իրերը հավաքել, որ հարազատներդ այդ «ազատագրական հատուկ գործողության» տակ չընկնեն»։   Առաջին ալիքում շարունակում են աշխատել հանգիստ և առանց հարցերի Մարինա Օվսյաննիկովայի ակցիայից հետո Առաջին ալիքի աշխատանքում ոչինչ չի փոխվել, պատմում է Meduza-ի աղբյուրը․ «Որևէ առանձնահատուկ աղմուկ չի եղել․ մարդիկ աշխատում են, վերևից ոչ մի հրահանգ չի եղել։ Աշխատում են, գիտե՞ք, ինչպես գործարանում՝ հանգիստ և առանց հարցերի»։ Պարբերականի մյուս աղբյուրը նույնպես հայտնել է, որ «դեռևս ամեն ինչ հանգիստ է»․ «Ամպրոպի ձայնը դեռ տեղ չի հասել, և փաստ չէ, որ հասնելու է»։   Նորա Վանյան
14:21 - 16 մարտի, 2022
1lurer.am-ը որպես թարմ իրադարձություն է ներկայացրել «Կոմերսանտի»՝ ավելի քան 2 շաբաթվա վաղեմության հարցազրույցը

1lurer.am-ը որպես թարմ իրադարձություն է ներկայացրել «Կոմերսանտի»՝ ավելի քան 2 շաբաթվա վաղեմության հարցազրույցը

Հանրային հեռուստաընկերության 1lurer.am կայքն այսօր հրապարակել է «ԱՄՆ պետդեպարտամենտը կաջակցի Ուկրաինայի չեզոք կարգավիճակի մասին որոշմանը. Շերման» վերտառությամբ նյութ։ «ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ուենդի Շերմանն ասել է, որ իր երկիրը կաջակցի այն որոշումներին, որոնք Ուկրաինան կընդունի, ներառյալ՝ հնարավոր չեզոք կարգավիճակը։ Այդ մասին նա հայտնել է «Կոմերսանտ» թերթին»,- ասվում է նյութում։ Շերմանը նմանատիպ հայտարարություն իրոք արել է, սակայն «Կոմերսանտին» տված հարցազրույցը ավելի քան 2 շաբաթվա վաղեմություն ունի։ Թերթն այս տարվա փետրվարի 26-ին՝ Պուտինի՝ Ուկրաինայում «հատուկ գործողություն» սկսելու մասին հայտարարութունից երկու օր անց, հարցազրույց էր վերցրել Ուենդի Շերմանից։ «Կոմերսանտ»-ի թղթակիցը հարցրել էր Շերմանին, թե արդյո՞ք ԱՄՆ-ը պատրաստ է աջակցելու Ուկրաինային, եթե վերջինս որոշի իր չեզոք կարգավիճակի հարցը քննարկել Պուտինի հետ։ Շերմանն էլ պատասխանել էր, որ իրենք կաջակցեն բոլոր այն որոշումները, որոնք Ուկրաինան կկայացնի։ Իր նյութի վերջում 1lurer.am-ը հիշեցրել է այն մասին, որ Ուկրաինայի նախագահը հայտարարել է, թե պատրաստ է Ռուսաստանի հետ քննարկելու Ուկրաինայի չեզոք կարգավիճակը։ Հիշեցման մեջ նշվում է նաև․ «ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովն ասել է, որ Կրեմլի ուշադրության կենտրոնում է ուկրաինական իշխանությունների այդ հայտարարությունը: Միաժամանակ նա հավելել է, որ այս պահին ոչինչ չի կարող ասել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ ուկրաինացի գործընկեր Վոլոդիմիր Զելենսկու հետ շփումների մասին»։ Զելենսկին նման հայտարարություն արել էր փետրվարի 24-ի, լույս 25-ի գիշերը։ Փետրվարի 25-ին Դմիտրի Պեսկովն ասել էր, որ Ուկրաինայի չեզոք կարգավիճակի հարցի քննարկման մասին Զելենսկիի պատրաստակամությունը Կրեմլում համարում են «ավելի շուտ դրական տեղաշարժ»։  Այս հայտարարություններին պատերազմի ընթացքում հաջորդել են այլ հայտարարություններ։  Մարտի 10-ին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ Ուկրաինայի ԱԳՆ ղեկավարի հետ քննարկել է Պուտինի և Զելենսկու հանդիպման հնարավորությունը։  Մարտի 13-ին էլ Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն հայտարարել է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Թուրքիայի նախագահի հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ ասել է, որ դեմ չէ Վլադիմիր Զելենսկու հետ հանդիպմանը։  1lurer.am-ի սկզբնաղբյուրն, ամենայն հավանականությամբ, gazeta.ru-ի հրապարակումն է, քանի որ երկու կայքերի նյութրի վերնագրերը, լուսանկարներն ու վերջին հիշեցումը` Զելենսկու և Պեսկովի հայտարարությունների մասին, համընկնում են։ Սակայն gazeta.ru-ում ևս այս լուրը հրապարակվել է փետրվարի 26-ին։ Այսպիսով, Հանրային հեռուստաընկերության 1lurer.am կայքն այսօր հրապարակել է «Կոմերսանտի»՝ ավելի քան երկու շաբաթվա վաղեմության հարցազրույցը և նյութի վերջում հիշեցրել հայտարարություններ, որոնք արվել են Ուկրաինայում պատերազմի մեկնարկի դեռևս առաջին օերին։ ԹԱՐՄԱՑՈՒՄ Մեր հրապարակումից հետո 1lurer.am-ը խմբագրել է նյութն ու հեռացրել Ուենդի Շերմանի հարցազրույցի մասին լուրը։ Խմբագրված նյութում ԱՄՆ պետքարտուղարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Նեդ Փրայսի հայտարարությունն է այն մասին, որ ԱՄՆ-ն կաջակցի Ուկրաինայի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցության վերաբերյալ ցանկացած որոշում։ Աննա Սահակյան
14:05 - 16 մարտի, 2022